Қысқа мерзімді жоспар

Сабақтың тақырыбы: Сені қоршаған орта. Симметрия дегеніміз не?

Мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні

СЫНЫП: 3

Қатысқан оқушылар саны

Қатыспағандар

Оқу мақсаттары

Жанды табиғатқа деген сүйіспеншіліктері мен қызы- ғушылықтарын ояту. Табиғаттағы әртүрлі құбылыс-

тарды түсінуге ықпал ету.

Бағдарламалық міндеті

3.2.1.1

3.2.3.1

Мақсатқа жету үшін орындалатын міндеттер

Мұғалім үшін: «жанды табиғат» түсінігімен, таби- ғаттағы әртүрлі нысандармен, табиғаттағы симметрия құбылысымен таныстыру. Екі жағы бірдей

симметриялы бейнелер жасап үйрету.

Оқушылардың шығармашылық міндеті: әртүрлі тәсілдермен симметриялы бейне жасау. №1 жұмыс

дәптерінің 3–5-беттеріндегі тапсырмаларды орындау.

Оқушылардың міндеті

«Жанды табиғат» терминінің мағынасын түсіндіре білу, табиғат нысандарын суреттеу. Оқулықтағы және мұғалімнің сұрақтарына жауап беру.

Табиғат басты суретші екенін дәлелдеу.

Екі жағы бірдей симметриялы құбылысты түсіндіре білу.

Тірек сөздер: табиғат, жанды табиғат, жанды табиғат нысандары, екі жағы бірдей симметрия, симметрия осі.

Талқылауға арналған сұрақтар мен оған берілетін жауаптар:

1. Табиғат дегеніміз не?

Жауап. Табиғат – адамды қоршаған орта. Табиғатты адам жасаған жоқ, ол ұзақ даму нәтижесінде пайда

болды. Теңіз, мұхит, өзен, тау мен тас, шөл дала,

өсімдіктер мен жануарлардың бәрі табиғатқа жатады.

2. Табиғат нысандарын атаңдар. Жауап. Табиғат

нысандары – микроағзалар, өсімдіктер мен жануарлар және адамның өзі.

2. Неліктен табиғатты басты суретші деп атайды? Жауап. Түсі, пішіні әртүрлі гүлдер мен өсімдіктерге, жануарларға назар салып қарасаң, табиғаттың нағыз суретші екеніне көзің жетеді. Суретшілердің

туындыларынан көріп жүргеніміздің бәрі табиғаттан алынған.

2. Симметрия деген не?

Жауап. Кез келген заттың оң жағы мен сол жағы сәйкес келсе (бірдей болса), екі жағы бірдей симметрия деп аталады.

2. Симметрия құбылысын қай жерден көруге болады? Жауап. Жан-жануарлар: аңдар, құстар, жәндіктер симметриялы. Ағаштағы жапырақтар, гүлдер, басқа да көптеген заттар симметриялы.

2. Симметриялы бейнені қалай жасауға болады?

Жауап. Симметриялы бейнені монотипия тәсілімен, екі бүктелген қағазды қию арқылы жасау оңай.

Күтілетін нәтиже

Барлық оқушылар: жанды табиғат дегеніміз не екенін, оған нелер жататынын біледі. Жанды және жансыз табиғат нысандарын ажыратып, симметрия

құбылысын түсіндіре алады.

Оқушылардың көпшілігі: табиғаттың әсемдігін түсі, пішіні, сызығы арқылы суреттеп, тәсілдердің бірін

таңдап, симметриялы бейне жасай алады.

Кейбір оқушылар: бірнеше тәсілмен симметриялы бейне жасай алады.

Бұрын алған білімдері

Сенің айналаңдағы түстер. 1-сынып.

Жануарларды бейнелейміз. 2-сынып.

Пәнаралық байланыстар

Бұл сабақта мына пәндермен байланыс орнайды:

жаратылыстану, әдебиеттік оқу. Оқушылар табиғатты бейнелеу барысында жаратылыстану сабақтарынан меңгергендерін пайдаланады. Шығармашылық

шабыттарын арттыру үшін №2 қосымшадағы 1-тақы- рыпқа арналған өлеңдерді оқиды.

Сабақтың барысы

Сабақ

кезеңдері

Жоспарланған жұмыс түрлері

Дереккөздер

Сабаққа кіріспе

Сыныпта жақсы психологиялық ахуал мен шығар- машылық жағдай жасау. Мұғалім жанды табиғаттың не екенін еске түсірулерін сұрайды. Табиғат суреті

бейнеленген фотосуреттерге қарап, жанды табиғат ны-

Суретшілердің жан-жануарлар мен өсімдіктерді

бейнелеген гра-

сандарын атауды, жанды табиғат нысандары қандай сипаттарға ие екенін еске түсіруді ұсынады.

Фотосуреттерді қарау барысында оқулықтағы

«Табиғатты неліктен шебер суретші дейді?» сұрағына жауап беріп, оны дәлелдеуді тапсырады.

фикалық және кескіндеме жұ- мыстары.

Алған бі- лімнің өмірмен байланы- сы. Жаңа білім мен дағдыға қол жет- кізу

Мұғалім оқушылардың зейінін көркем еңбек саба- ғында жанды табиғатты меңгерудің өзіндік ерекшелік- тері бар екеніне аударады, дәлірек айтқанда, оқушы- лар табиғаттың әсемдігіне, оны байқап, сүйсінуге үй- реніп, суретші табиғатқа қарап көргенін бейнелейтінін түсінулері керек.

Мұғалім одан әрі табиғаттың құпиясы көп екенін, со- лардың бірімен бүгінгі сабақта танысатындарын ай- тады. Алдымен табиғаттың тамаша суретші екеніне көз жеткізіп алайық. Оқушылар бірнеше суретті қарап шығып, табиғаттың нағыз суретші екенін дәлелдесін.

Оқулық.

Анималист- суретшілер мен пейзажшылардың графикалық және кескіндеме жұ- мыстарының ре- продукциялары.

Материал- ды

түсіндіру

Мұғалім «Симметрия дегеніміз не?» тақырыбымен таныстырады. Тақырыпты оқулық бойынша түсіндіре отырып, оқушылардың сабаққа деген

қызығушылықтарын оятады. Сабақты түсіндіру

барысында фотосуреттерді көрсетеді және тақтаға симметриялы бейнені сызады. Оқушылардан кез келген затты мысалға алып, симметрия құбылысын көрсетуді сұрайды. Симметриялы бейнені салу оңай емес екенін, ол үшін сызғышты пайдаланып, үнемі өлшеп отыру керегін айтады. Ал екі жағы бірдей симметриялы бейнені қалай салуға болады?

Балалардың жауабын тыңдап, оларды дұрыс жауап беруге талпындырады: симметриялы бейнені монотипия тәсілімен, сондай-ақ екі бүктелген қағаз парағын қию арқылы орындаған жеңіл.

Оқулық, 6–7, 12– 13-беттер.

Тәсілдердің бірін пайдаланып, сим- метриялы бейне жасап көрсету (монотипия, екі

бүктелген қағазды қию).

Өздік жұмысты орындау

Табиғат нысандары бойынша сұрақтарды қарастыр- ғаннан кейін, оқушылар жұмыс дәптерінің 3-бетіндегі тапсырманы орындайды.

Екі жағы бірдей симметриямен танысып, 4–5-беттер- дегі тапсырмаларды орындайды.

Мұғалім жеке-дара кеңес береді, оқушыларға қажет жерінде көмектесіп, қателері болса түзетеді.

Жұмыс дәптері, түсті қарындаштар не фломастерлер.

Сабақтың қорытын- дысы

Орындалған тапсырмаларды қысқаша талдайды. Оқушылар сабақтағы жұмыстарын бағалайды.

Қосымша ақпарат

Дифференциациялау Оқушылардың бәрі тақырыпты талқылауға қатысады, мұғалімнің сұрақтарына жауап береді. №1 жұмыс дәптерінің 3- бетіндегі тапсырманы

орындайды.

Оқушылардың тақы- рыпты меңгергенін қалай тексересіз?

1. Оқушылардың мұға- лімге берген жауабы- нан (оқулықтағы);

2. жасаған жұмыстары-

АКТ-мен байланыс

Сабақтың барысында мұғалім СD-дискідегі материалдарды, сондай-ақ интерактивті тақтаны да қолдана алады.

Оқушылардың көпшілігі 4, 5- беттердегі тапсырмалардың

бірін орындайды.

Кейбір оқушылар 4, 5-беттер- дегі екі тапсырманы да

орындайды немесе монотипия жасап, қағаздан суреттерді қиып, өз бетінше жұмыс

істейді.

нан (жақсы жасалған жұмыстарды ғана

бағалаңыз);

3) жасаған жұмысты талқылауларынан.

Мұғалім өздік жұмыстың

басында оқушылардың есіне қайшымен жұмыс істеу ережесін салады.

Оқушыларға қалай қолдау көрсетесіз?

Сабақтың барысында оқушыларды бағалайды: Жарайсың, сен сұрақтарға толық жауап бересің!Сен өте байқампазсың! Сен табиғат

нысандарын жақсы суреттейсің (суретшілер туындыларын)!

Сен тапсырманы жақсы орындауға тырыстың! Сен жұмыстарды талқылауға

белсене қатыстың! және т.б.

Бағалау

Сабақта оқушыларды бағалау:

1. оқушылардың мұға- лімнің және оқулықта- ғы сұрақтарға жауабы;

2. туындылардың ре- продукцияларын сурет- теуі;

3. жұмысты талдап, талқылауға қатысуы;

4. жұмыс дәптерінде орындалған тапсырма- лар (жақсы жасалған

жұмыстарды ғана баға- лаңыз).

Құндылықтармен байланыс

Анималист-суретшілер мен пейзажшылардың жұмыс- тарын, жанды табиғат фото- суреттерін көрсетіп, таби- ғатқа, туған өлкеге сүйіс- пеншіліктерін оятып, эсте- тикалық көзқарастарын қа- лыптастыруға септігін ти- гізетін №2 қосымшадағы өлеңдер мен материалдарды қолданады.

Рефлексия. Мұғалім жылдың басында әрбір оқушыға бірнеше смайлик дайындап қояды. Оқушыларды сабақ барысында смайликтермен бағалайды. Мысалы: «Өте қызық!», «Мен көп жаңа нәрсе білдім!», «Мен көп нәрсе үйрендім!», «Маған қиындау болды!», «Мен бә- рін орындап үлгермедім!», «Мұның маған пайдасы бар!» және т.б. Оқушылар сабақтың соңында смайликтерін көрсетеді. Сабақтың қалай өткенін, ең қызықты нәрсе не болды,

қандай жаңа нәрсе білгендерін, нені үйренгендерін айтады.

Сабақтың тақырыбы: Суреттегі штрихтің әсерлілігі. Бояу жағындысы – кескіндемеші-суретшінің әсерлегіш құралы

Мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні

СЫНЫП: 3

Қатысқан

оқушылар саны

Қатыспағандар

Оқу мақсаттары

Шығармашылық қабілеттерін арттыру, жаңа әсерлегіш

құралдар: штрих және бояу жағындысымен таныстыру.

Бағдарламалық міндеті

3.1.3.1

3.2.1.1

Мақсатқа жету үшін орындалатын міндеттер

Мұғалім үшін: штрих пен бояу жағындысының әсерлі мүмкіндіктерімен таныстыру.

Оқушылардың шығармашылық міндеті: білім- біліктерін №1 жұмыс дәптерінің 7–11-беттеріндегі тапсырманы орындағанда пайдалану.

Оқушылардың міндеті

Мұғалімнің және оқулықтағы сұрақтарға жауап беру.

Штрих пен бояу жағындысын сипаттау. Штрих пен бояу жағындысы туралы білімдерін пайдаланып, графикалық және кескіндеме туындыларын суреттеу.

Тірек сөздер: штрих – қысқа сызық, штрих әртүрлі болады, штрих әртүрлі фактураларды бейнелеуге көмектеседі. Бояу жағындысы – бояулы қылқаламның ізі, ол алуан түрлі болады. Суретші бояу жағындысы арқылы табиғаттағы әртүрлі заттарды бейнелейді.

Талқылауға арналған сұрақтар мен оған берілетін жауаптар:

1. Сызық туралы не білесің? Ол қандай болады? (Өткен материалды еске түсіреміз).

Жауап. Сызық әртүрлі болады: түзу, тік, көлденең, көлбеу; дөңгелектенген; зигзаг тәрізді, жіңішке, түрлі түсті. Ол өкпелі, көңілді, салмақты, нәзік болып, әртүрлі көңіл күйді білдіреді.

2. Штрих қандай болады? Онымен нені бейнелеуге болады?

Жауап. Қысқа, айқыш-ұйқыш. Онымен қылқан шөпті, шырша мен кірпінің тікенін және т.б. бейнелеуге

болады.

Жұмсақ әрі нәзік. Онымен үлпілдек жүнді балапанды, мысықты, қауырсынды бейнелеуге болады.

Дөңгелектенген, шапшаң. Онымен бұйра шөптер мен қошақанды, ағаш жапырағын, жағалаудағы тастарды бейнелеуге болады.

3. Бояу жағындысы қандай болады? Штрих туралы жауаппен бірдей.

4. Бұл әсерлегіш құралдар суретшілерге жұмысын әсерлі етіп көрсетуге көмектесе ме? (Сұрақ оқулықтағы

бірнеше иллюстрацияны немесе график және кескіндемеші-суретшілердің репродукцияларын көргеннен кейін қойылады.)

Жауап. Иә, көмектеседі. Толық жауап беруді талап ету керек, картиналардың бірін мысал ретінде келтіреді.

5. Сендерге штрих табиғаттағы қандай нысандарды бейнелегенде керек болады?

Жауап. Ағаш жапырақтарын, шөп, шырша, кірпі, теңіз толқынын, өзен суын, аңдар мен құстарды және т.б.

бейнелегенде керек болады.

6. Штрихты немен салуға болады?

Жауап. Қарындаш, бор, қалам, фломастер, пастельмен.

7. Бояу жағындысын немен жазады? Жауап. Бояу және қылқаламмен.

8. Штрих пен бояу жағындысы сендердің көмекшілеріңе айнала ала ма? Олармен орындаған жұмыстарың әсерлі

бола ма? (Сұрақ сабақтың соңында қойылады.)

Балалардың жауабы жаңа тақырыптар қаншалықты қызықты болғанын көрсетеді.

Күтілетін нәтиже

Барлық оқушылар: штрих пен бояу жағындысының әсерлі мүмкіндіктерін; графика және кескіндеме

туындыларынан штрих пен бояу жағындысын байқап, оларды суреттей алады.

Оқушылардың көпшілігі: жұмыстарын әсерлі көрсету үшін штрих пен бояу жағындысын пайдалана алады.

Кейбір оқушылар: табиғат нысандарының фактурасын бейнелегенде штрих пен бояу жағындысымен жұмыс

істей алады.

Бұрын алған білімдері

Сызық қандай болады? 1-сынып. Сызықтың әсерлі мүмкіндіктері. 2-сынып. Біздің айналамыздағы түстер.

1-сынып. Пейзажды қалай саламыз? 2-сынып. Түстің әсерлі мүмкіндіктері. 2-сынып.

Пәнаралық байланыстар

Бұл сабақта мына пәндермен байланыс орнайды: жаратылыстану, әдебиеттік оқу. Оқушылар

жаратылыстану сабақтарында табиғатты бейнелеу барысында меңгерген білімдерін пайдаланады.

Шығармашылық шабыттарын дамыту үшін №2

қосымшадағы 1-тақырыпқа арналған өлеңдерді оқиды.

Сабақтың барысы

Сабақ

кезеңдері

Жоспарланған жұмыс түрлері

Дереккөздер

Сабақ та- қырыбы- на кіріспе

Сыныпта жақсы психологиялық ахуал мен шығармашылық жағдай жасау. Мұғалім оқушыларға сызықтың әсерлі мүмкіндіктерін еске түсіруді сұрайды, балалар сызық көрерменге нені білдіре алатынын айтады. Оқушыларға өздері білетін материалдар жаңа тақырыпты меңгеруге септігін

тигізеді.

Анималист- суретшілер мен пейзажшылардың графикалық және кескіндеме

жұмыстары.

Алған білімнің өмірмен байланы- сы. Жаңа білім мен дағдыға қол жеткізу

Мұғалім жаңа тақырыпты түсіндіреді, ал оқушылар табиғат нысандары (жануарлар, өсімдіктер) қандай

болатынын суреттейді. Мұғалім оқушылардан нысан- дарды салу барысында жануарлардың үлпілдек жүнін, құстардың қауырсынын, кірпінің тікенегін сала алды ма екенін сұрайды. Өзі сол жануарлардың фотосу- реттерін не репродукцияларын көрсетеді. Балалардың жауабын тыңдағаннан кейін, мұғалім суретшінің жаңа көмекшілері – штрих және сызықпен таныстырады.

Олармен танысу арқылы оқушылар табиғат нысан-

дарын жақсырақ қабылдап, бұрын назарына ілінбеген нәрселерді елей бастайды. Сондай-ақ оқушылар штрих және бояу жағындысы арқылы әсерлі

жұмыстар орындайды.

Тақтаға әртүрлі штрих пен бояу жағындыларын көрсету үшін қағаздар ілінеді. Фломастерлер.

Оқулық.

Анималист- суретшілер мен пейзажшылардың графикалық және кескіндеме

жұмыстарының репродукциялары.

Материал- ды

түсіндіру

Оқушылар сызықпен танысты. Ал бүгін сызықтың көмекшісі – штрихпен танысады. Мұғалім тақтаға немесе ватман қағазына алдымен сызықты, одан кейін

бірнеше штрихті сызып көрсетеді. Одан кейін тағы да

Оқулық.

сызықтар мен штрихтарды сызады. Оқулықтағы штрихтарды қарап шығуға болады. Одан соң «Штрих дегеніміз не?» деген сұрақ қояды. Егер балалар жауап бере алмаса, тағы да сызықты сызып: «Міне, мен

сызық сыздым, ол ұзын, менің оны сызуға уақытым кетеді. Ал штрихті тез-ақ сызып шығамын. Оның ұзындығы қандай? Қайсысы ұзын, штрих пе әлде сызық па?» Бұл сұраққа балалар жауап бере алады.

Сонымен, штрих дегеніміз – қысқа сызық. Суретшіге штрих не үшін керек? Егер біз сызықпен заттың

сыртқы кескінін сызатын болсақ, ал штрихпен ішкі бөлігін толтырамыз. Штрих сызық тәрізді әртүрлі

болады, ол да график-суретшінің көмекшісі. Суретші штрих арқылы мысықтың жұмсақ әрі үлпілдек жүнін, қошақанның бұйра жүнін, шыршаның тікенекті

инесін, ұсақ тастар мен құмды, қылқан шөпті және т.б. бейнелей алады. Суретші шеңберді шар тәрізді етіп штрихтай алады.

Оқушылар штрихтің әсерлілігін көру үшін сызық пен штрихті қағазға сыза отырып әңгімелеген дұрыс.

Сонымен қатар өз беттерінше жұмыс істегенде штрихтің көмегі көп. Одан соң штрихтің әсерлілігіне назар аудара отырып, график-суретшілердің репродукцияларына қарап, оларды талқылайды.

Бояу жағындысы сызық тәрізді әсерлі бола алады.

Сылақшы деген мамандық түрі бар. Ол үйдің қабырғаларын сылап, тегістеп бояуы қажет. Жұмысының сапасы осыған байланысты.

Суретшінің жұмысы өзгешелеу, ол теңіздегі

толқынды, өзендегі судың сылдырын, ағаштардағы жапырақтардың сыбдырын дәл бере отырып, әсерлі туындылар жасауы керек. Ол үшін бояумен жұмыс

істегенде мұқият болу қажет. Өйткені айналамыздағы тамаша құбылысты суретші түс пен тәсілдер арқылы береді. Суретшілердің жұмыстарын көрсете отырып әңгімелеген дұрыс. Түсіндіріп болған соң 5 минут

№1 қосымшадағы ойынды ойнатуға болады. Сондай-

ақ оқулықтағы мәтін, иллюстрациялар мен сұрақтарды пайдаланып, жұмыс істейді.

Анималист-сурет- шілер мен

пейзажшылардың графикалық және кескіндеме

жұмыстарының репродукциялары.

№1, 2 қосымшадағы материалдар.

Өздік жұмысты орындау

№1 жұмыс дәптерінің 8, 9, 10, 11-беттеріндегі тапсырмаларды орындау.

Мұғалім жеке-дара кеңес береді, оқушыларға қажет жерінде көмектесіп, қателері болса түзетеді.

Жұмыс дәптері, жіңішке қара

фломастер немесе жай қарындаш, түрлі түсті қарындаштар,

қылқалам, гуашь

бояулары, палитра, су құятын ыдыс, қол сүртетін орамал.

Сабақтың

қорытын- дысы

Орындалған тапсырмаларды қысқаша талдайды. Оқушылар сабақтағы жұмыстарын бағалайды.

Қосымша ақпарат

Дифференциациялау Оқушылардың бәрі тақырыпты талқылауға қатысады, мұғалім- нің сұрақтарына жауап береді.

№1 жұмыс дәптерінің 8-бетін- дегі тапсырманы орындайды. Оқушылардың көпшілігі 9-бет- тегі тапсырманы орындайды.

Кейбір оқушылар 11-беттегі шығармашылық жұмысты орындайды.

Оқушылардың тақы- рыпты меңгергенін қалай тексересіз?

1. Оқушылардың мұға- лімге берген жауабы- нан (оқулықтағы);

2. жасаған

жұмыстарынан (жақсы жасалған жұмыстарды ғана бағалаңыз);

3. жасаған жұмысты талқылауларынан.

АКТ-мен байланыс

Сабақтың барысында мұғалім СD-дискідегі материалдарды, сондай-ақ интерактивті тақтаны да қолданады.

Мұғалім өздік жұмыстың

басында оқушылардың есіне қауіпсіздік ережесін салады.

Сіз оқушыларға қолдау көрсету үшін не істейсіз?

Сабақтың барысында оқушы- ларды бағалайды:

Жарайсың, сен сұрақтарға толық жауап бересің! Сен өте

байқампазсың! Сен табиғат ны- сандарын жақсы суреттейсің (суретшілер туындыларын)!

Сен тапсырманы жақсы орындауға тырыстың! Сен жұмыстарды талқылауға

белсене қатыстың! және т.б.

Бағалау

Сабақта оқушыларды бағалау:

1. оқушылардың мұға- лімнің және оқулық- тағы сұрақтарға жауа- бы;

2. туындылардың репродукцияларын суреттеуі;

3. жұмысты талдап, талқылауға қатысуы;

4. жұмыс дәптерінде орындалған тапсыр- малар (жақсы

жасалған жұмыстарды ғана бағалаңыз).

Құндылықтармен байланыс Анималист-суретшілер мен пейзажшылардың жұмыста- рын, жанды табиғат

фотосуреттерін көрсетіп, табиғатқа, туған өлкеге сүйіспеншіліктерін оятып, эстетикалық көзқарастарын қалыптастыруға септігін тигізетін №2 қосымшадағы

өлеңдер мен материалдарды қолданады.

Рефлексия. Мұғалім жылдың басында әрбір оқушыға бірнеше смайлик дайындап қояды. Оқушыларды сабақ барысында смайликтермен бағалайды. Мысалы: «Өте қызық!», «Мен көп жаңа нәрсе білдім!», «Мен көп нәрсе үйрендім!», «Маған қиындау болды!», «Мен

бәрін орындап үлгермедім!», «Мұның маған пайдасы бар!» және т.б. Оқушылар сабақтың соңында смайликтерін көрсетеді. Сабақтың қалай өткенін, ең қызықты нәрсе не болды, қандай нәрсе білгендерін, нені үйренгендерін айтады.

Сабақтың тақырыбы: Жапырақтарды әртүрлі тәсілмен бейнелейміз.

Суретшілер жанды табиғатты қалай бейнелейді?

Мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні

СЫНЫП: 3

Қатысқан оқушылар саны

Қатыспағандар

Оқу мақсаттары

Шығармашылық шабыттары мен сәндеу қабілеттерін

дамыту.

Бағдарламалық міндеті

3.1.3.1

3.2.1.1

Мақсатқа жету үшін орындалатын міндеттер

Мұғалім үшін: жанды табиғат нысандарын қандай да бір өнер туындысына айналдыру қабілеттерін дамыту. Ағаш жапырағын бейнелеудің әртүрлі жолдарын көр- сету.

Оқушылардың шығармашылық міндеті: әртүрлі әдіс- тәсілдер арқылы ағаш жапырағын бейнелей отырып, шығармашылық жұмыс орындау. №1 жұмыс дәптерінің 12–13-беттеріндегі тапсырмаларды орындау.

Оқушылардың міндеті

Жапырақты бейнелеудің әртүрлі тәсілдерін суреттеу. Мұғалімнің және оқулықтағы сұрақтарға жауап беру. Тірек сөздер: симметрия, бейнелеу жолдары, жапы- рақтың құрылысы, ағаш түрлері, сәндеу, аппликация, акварель, түсті қарындаштар, монотипия.

Талқылауға арналған сұрақтар мен оған берілетін жауаптар:

1. Жапырақтары ерекше қандай ағаш түрлерін білесіңдер?

Жауап. Үйеңкі, талшын, емен, қайың, шаған.

2. Ағаш жапырақтарын қандай тәсілдермен бейнелеуге болады?

Жауап. Оны түсті қарындаштармен, фломастерлермен, акварель не гуашьпен салып, монотипия, аппликация, баспа-таңба түрінде жасап, ермексаздан мүсіндеуге

болады.

3. Бұл жұмыстарды қай жерде пайдалануға болады? Жауап. Оны жақтауға салып, қабырғаға ілуге, одан ашық хат жасап, қабырға газетіне не плакатқа желімдеуге

болады.

Күтілетін нәтиже

Барлық оқушылар: жапырақтың екі жағы бірдей екенін, жапырақтарды әртүрлі тәсілдермен бейнелеуді (графикалық, кескіндеме түрінде, сәндік) біледі.

Қандай ағаш жапырағы екенін анықтап, оның құры- лысын суреттей алады. Жапырақты қарапайым түрде жасауды біледі.

Оқушылардың көпшілігі: жапырақты қандай жолмен,

қандай материалдармен жасауды және оны бөлмені

сәндеу үшін, сыйлық ретінде қалай қолдануға

болатынын ойланады. Жұмыс дәптерлеріне жапырақтың бірнешеуін орындайды.

Кейбір оқушылар: жапырақтарды пайдаланып, өрнек жасай алады. Әрі қарай қолдануға болатын шығарма- шылық жұмыс орындайды (жұмысты жақтауға салып, бөлмені сәндейді, ашық хатты әшекейлеп, оны досына

сыйлайды және т.б.).

Бұрын алған білімдері

Айналамыздағы түстер. 1-сынып.

Сызықтың сипаты мен әсерлі мүмкіндіктері. 1, 2-сынып- тар.

Монотипия. 2-сынып.

Симметрия дегеніміз не? 3-сынып.

Пәнаралық байланыстар

Бұл сабақта мына пәндермен байланыс орнайды:

жаратылыстану, әдебиеттік оқу, музыка. Оқушылар жаратылыстану сабақтарында табиғатты бейнелеу

бойынша меңгергендерін пайдаланады. Шығармашылық шабыттарын дамыту үшін №2 қосымшадағы өлеңдерді оқиды.

Сабақтың барысы

Сабақ

кезеңдері

Жоспарланған жұмыс түрлері

Дереккөздер

Сабақ тақырыбына кіріспе

Сыныпта жақсы психологиялық ахуал мен шығармашылық жағдай жасау. Сабақтың басында сыныпта ақырын музыка ойнап тұрады, тақтада не интерактивті экранда күзгі пейзаж немесе

жапырақтар бейнеленген сәнді жұмыстар көрсетіледі (мүсін рельефтері, гобелендегі өрнектер).

Алдын ала әртүрлі тәсілмен

орындалған жа- пырақтар бейне- ленген жұмыстар.

Алған білім- нің өмірмен байланысы. Жаңа білім мен дағдыға қол жеткізу

Жапырақтардың пішіні, сызықтары, түсі ерекше әрі әдемі. Осыған қарап табиғат суретші тәрізді еңбек- тенген деуге болады. Жапырақтар әсіресе күзде

әдемі. Оқушылардан жапырақтар күзде қандай түске боялатынан сұрау керек. Алдын ала дайын- далған жапырақтар мен оқулықтағы, интерактивті тақтадағы суреттерді көріп, талқылауға болады.

Одан соң мұғалім: «Мұндай әдемі бейнелер не үшін қажет болуы мүмкін?» деп сұрайды. Оқушылар өз ойларын айтсын (маталарға өрнек салғанда, кілем тоқығанда, ыдыстарды әшекейлегенде, мерекелерді сәндегенде, ашық хат жасағанда және т.б.).

Оқулық.

Анималист-су- ретшілер мен пейзажшылардың графикалық және кескіндеме жұмыс- тары.

Материалды түсіндіру

Оқушылардың назарын бүгін олар натураны меңгеруді бастайтындарына аударады. Натураға қарап сурет салу дегеніміз – алдыңда көріп тұрған нәрсені бейнелеу деген сөз. Бүгін сенің алдыңда өте әдемі, ерекше күзгі жапырақтар жатыр. Кәне, оларды тамашалайықшы. Мына еменнің жапырағы неге ұқсайды? Балалар жауаптарын айтсын. Бірі алмұртқа, енді бірі гитараға ұқсатуы мүмкін, ал бір ақын еменнің жапырағы виоленчельге ұқсайды

деген. Виоленчель әдемі музыкалық аспап екенін

Оқулық. 12–13-бет- тер. Тәсілдердің

бірімен симме- триялы бейне жасап көрсету

(монотипия, екіге бүктелген қағазды қию).

білетін шығарсыңдар? Еменнің жапырағы шынымен де виолончель мен скрипкаға ұқсайды. Ал талшынның жапырағы қандай да бір гүлге, шатырға ұқсайды. Қайың мен шынардың жапырағы жүрек тәрізді. Бәлкім, ағаштың жүрегі осы болар?! Жапырақтарды тамашалап болған соң, олардың құрылысын меңгеруге көшеді.

Олар пішіні, сызықтары бойынша ерекшеленсе де (кейбір жапырақтардың жиегі тегіс, кейбірі тісті, тістері де әртүрлі), балаларға жапырақтардың

бәріне ортақ бір нәрсе бар екенін айту керек. Балалар ол не екенін өздері тауып көрсін. Олар дұрыс жауабын табуы мүмкін: жапырақтардың

барлығы екі бірдей бөліктен тұрады. Бұл құбылыс қалай аталады? Оқушылар өткен сабақтағы материалды еске түсіріп, бұл симметрия құбылысы екенін айтады.

Ортанғы сызықтан, яғни симметрия осінен жіңішке сызықтар жүреді. Мұқият қарап шыққаннан кейін, оқулық бойынша жапырақтарды қандай тәсілмен

бейнелеуге болатынын талқылау керек. Әрқайсысы екі нұсқадан таңдап алып, тапсырманы жұмыс

дәптеріне орындайды.

Өздік жұмысты орындау

Жапырақтардың құрылысын меңгеріп, оларды бей- нелеу жолдарын талқылағаннан кейін, оқушылар мұғалімнің жетекшілігімен жұмыс дәптерінің

12-бетіндегі жапырақтың бірнеше нұсқасын (2–3) орындауы керек. Алғашқы жұмыстарды фломастер не түсті қарындаштармен орындаған дұрыс.

2-сыныпта өткен сәндеу жұмыстарын еске түсіреді.

Кейбір оқушылар қалаулары бойынша жұмыс

дәптерінің 13-бетіне күзгі жапырақтардан өрнек жасай алады.

Мұғалім жеке кеңес береді, қажет жерінде жасаған жұмыстарын түзетіп, көмектеседі.

Жұмыс дәптері, акварель немесе гуашь бояулары, қылқалам, фломас-

терлер, түсті қарын- даштар, түсті қағаз, ескі түсті журнал-

дар, қайшы, желім, кепкен жапырақтар, балауыз борлар (таңдаған материал- дары бойынша).

Сабақтың қорытынды- сы

Жасаған жұмыстарын қысқаша талдайды. Оқушылар сабақта жасаған жұмыстарына баға береді.

Қосымша ақпарат

Дифференциациялау Оқушылардың бәрі тақырыпты талқылауға қатысып, мұғалімнің сұрақтарына жауап береді. Жапырақтардың құрылысы мен пішінін сипаттайды. №1 жұмыс

дәптерінің 12-бетіндегі жұмыстардың бірін орындайды.

Оқушылардың көпшілігі №1

Оқушылардың тақырыпты меңгергенін қалай тексересіз?

1. Оқушылардың мұға- лімге берген жауабы- нан (оқулықтағы);

2. жасаған жұмыс- тарынан (жақсы жасал- ған жұмыстарды ғана

бағалаңыз);

АКТ-мен байланыс

Сабақтың барысында мұғалім СD-дискідегі материалдарды, сондай-ақ интерактивті тақтаны да қолданады.

Мұғалім өздік жұмыстың басында қайшымен жұмыс

істеу ережесін оқушылардың

жұмыс дәптерінің 12-беттегі 2–3 жұмысты қосымша орындайды.

Кейбір оқушылар №1 жұмыс дәптерінің 13-бетіндегі тапсырманы орындайды.

3) жасаған жұмысты талқылауларынан.

есіне түсіреді.

Оқушыларға қалай қолдау көрсетесіз?

Сабақтың барысында оқушыларды бағалайды: Жарайсың, сен сұрақтарға толық жауап бересің! Сен өте байқампазсың! Сен табиғат нысандарын жақсы суреттей-

сің (суретшілер туындыларын)!

Сен тапсырманы жақсы орындауға тырыстың! Сен жұмыстарды талқылауға

белсене қатыстың! және т.б.

Бағалау

Сабақта оқушыларды бағалау:

1. оқушылардың мұға- лімнің және оқулықта- ғы сұрақтарға жауабы;

2. туындылардың ре- продукцияларын сурет- теуі;

3. жұмысты талдап, талқылауға қатысуы;

4. жұмыс дәптерінде орындалған тапсырма- лар (жақсы жасалған

жұмыстарды ғана баға- лаңыз).

Құндылықтармен байланыс Анималист-суретшілер мен пейзажшылардың жұмыс- тарын, жанды табиғат фото- суреттерін көрсетіп, таби- ғатқа, туған өлкеге сүйіспен- шіліктерін оятып, эсте- тикалық көзқарастарын қа- лыптастыруға септігін тигі- зетін №2 қосымшадағы

өлеңдер мен материалдарды қолданады.

Рефлексия. Мұғалім жылдың басында әрбір оқушыға бірнеше смайлик дайындап қояды. Оқушыларды сабақ барысында смайликтермен бағалайды. Мысалы: «Өте қызық!», «Мен көп жаңа нәрсе білдім!», «Мен көп нәрсе үйрендім!», «Маған қиындау болды!», «Мен бә- рін орындап үлгермедім!», «Мұның маған пайдасы бар!» және т.б. Оқушылар сабақтың соңында смайликтерін көрсетеді. Сабақтың қалай өткенін, ең қызықты нәрсе не болды,

қандай жаңа нәрсе білгендерін, нені үйренгендерін айтады.

Сабақтың тақырыбы: Жануарлардың көлемді бейнесін жасаймыз

Мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні

СЫНЫП: 3

Қатысқан оқушылар саны

Қатыспағандар

Оқу мақсаттары

Жануарлар әлеміне қамқорлықпен қарауға тәрбиелеу.

Ермексаздан не полимер балшықтан жануарларды мү- сіндеуді үйрету.

Бағдарламалық міндеті

3.2.1.1

3.2.3.1

Оқушылардың шығармашылық міндеті: жануарларды суреттеуді, мүсіндеу түрлерін үйрену.

Мұғалімнің сұрақтарына жауап беру.

Мақсатқа жету үшін орындалатын міндеттер

Мұғалім үшін: оқушыларға жануарларды мүсіндеу тәсілдерін үйрету, ермексазбен жұмыс істеу тәсілдерін көрсету: жұмсарту, созу, жалпақтау, есу т.б.

Оқушылардың шығармашылық міндеті: оқулықта көрсетілген сызба бойынша бірнеше жануарды мүсіндеу.

Оқушылардың міндеті

Жануарлардың сыртқы түрін, мүсіндеу тәсілдерін сипаттай алу. Мұғалімнің сұрақтарына жауап беру. Тірек сөздер: жануарлардың көлемді бейнесі, мүсін,

шағын пластика, ермексаз, полимер балшық, жануарлар- дың құрылысы.

Талқылауға арналған сұрақтар мен оған берілетін жауаптар:

1. Жануарлардың құрылысы туралы не айтасыңдар?

Жауап. Жануарлардың көпшілігінің дене құрылысы

бірдей: бәрінің басы, мойны, денесі, екі аяғы (екі қанаты) бар. Алайда жануарлар әртүрлі, олардың өзіндік ерекшеліктері бар.

2. Жануарлардың бірін сипаттаңдар.

Оқушылар таңдаулары бойынша бір жануарды ортақ

белгілері мен ерекшеліктеріне мән бере отырып, сипат- тайды.

3. Жануарлардың дене бөліктері неге ұқсайды? Оқулық бойынша жауап береді (16–17-б.)

Күтілетін нәтиже

Барлық оқушылар: жануарларды мүсіндеу тәсілдері мен орындау ретін атай алады.

Әртүрлі жануарлардың сыртқы түрін суреттеп, бірінің мүсінін жасай алады.

Оқушылардың көпшілігі: жануарлардың мүсінін қандай материалдар мен қосымша құралдар арқылы

және қалай мүсіндеуге болатынын айта алады.

Кейбір оқушылар: жануарлардың бірнеше мүсінін жасап, әшекейлей алады.

Бұрын алған білімдері

Айналамыздағы түстер. 1-сынып.

Ермексаз және полимер балшықтан мүсіндеу тәсілдері. 1-сынып.

Жануарлардың құрылысының ерекшеліктері. 2-сынып. Симметрия дегеніміз не? 3-сынып.

Пәнаралық байланыстар

Бұл сабақта мына пәндермен байланыс орнайды: жа- ратылыстану, әдебиеттік оқу, музыка. Оқушылар жа- ратылыстану сабақтарында табиғатты бейнелеу бо- йынша меңгергендерін пайдаланады. Шығармашылық

шабыттарын дамыту үшін №2 қосымшадағы өлеңдерді оқиды.

Сабақтың барысы

Сабақ

кезеңдері

Жоспарланған жұмыс түрлері

Дереккөздер

Сабақ тақырыбына кіріспе

Сыныпта жақсы психологиялық ахуал мен шығар- машылық жағдай жасау. Сабақтың басында

сыныпта ақырын музыка ойнап тұрады, ол К. Сен-

Санстың «Жануарлар карнавалы» сюитасынан үзінді болуы мүмкін. Балалар 2-сыныптың

бағдарламасы бойынша жануарлар туралы білетінін (жануарлардың ұқсастықтары мен ерекшеліктері), сондай-ақ 3-сыныпта үйренгендерін еске түсіреді (жануарлар – табиғаттың бір бөлігі, жануарлардың құрылысы симметриялы).

К. Сен-Санс

«Жануарлар карнавалы»: Carnival of The Animals Complete Full Version Le Carnaval des AnimauxComplet Camille Saint-Saëns https://www.youtube.

com/watch?v=1L993

HNAa8M

Camille Saint-Saëns The Carnival of the Animals, Charles Dutoit https://www.youtube. com/watch?v=O9P1L OBepcY

Жануарлар бейнеленген

фотосуреттер мен репродукциялар.

Алған білім- нің өмірмен байланысы. Жаңа білім мен дағдыға қол жеткізу

Біздің айналамызда әртүрлі жануарлар тіршілік етеді. Сендер өткен жылы олардың сурет салып көрдіңдер, сонда өте әдемі сурет салғансыңдар. Ал бүгін біз жануарлардың көлемді бейнесін жасаймыз (көлемді бейнелердің жазықтағы бейнелерден

қандай айырмашылығы барын еске түсіреді).

Полимер балшықтан жасалған кішкентай

ойыншықтарды достарыңның туған күніне немесе мереке күніне арнап беруге болады. Олар көпке шыдайды, күнге еріп кетпейді. Сондай-ақ оларға үйіңнің бір бұрышынан орын табылады.

Оқулық.

Анималист- суретшілер мен пейзажшылардың графикалық және кескіндеме

жұмыстарының репродукциялары.

Материалды түсіндіру

Мұғалім оқушыларға ермексаз бен полимер балшы- ғынан жасалған бейнелерді көрсетеді.

Оқушылармен бірге олардың ерекшеліктерін

атайды (керіктің мойны мен аяғы ұзын, сусиырдың аяғы қысқа да, денесі үлкен, арыстанның жалы бар, түйенің екі өркеші бар және т.б.). Мұғалім оқулыққа қарап, жануарлардың көлемді бейнесін

жасаудың ретін түсіндіреді. Одан әрі мұғалім кез келген жануарды мүсіндеу тәсілдерін көрсетеді (есу, созу, жалпақтау т.б.). Мұғалім жануарлардың сыртқы түрін жасауды бөлек көрсетеді. Мысалы, егер бала құс не кірпіні жасап жатса, онда

жасайтын мүсінінің беті ине, жүн, мамық тәріздес болу керек. Ол үшін кішкентай пышақпен мүсіннің бетін аздап тіліп шығады. Ал бетін кедір-бұдыр ғып жасағың келсе, тіс щеткасымен не тарақпен сызық жүргізу керек. Қысқаша айтқанда, оқушыларды шығармашылыққа баулиды.

Негізгі бөліктері дайын болғанда, оларды бір-біріне сым не тісшұқығышпен бекіту керек. Жасаған

жануарлар мүсіндерінің беріктігін тексеріп, ұсақ бөліктермен толықтырады (құлағын, тұмсығын, көзі мен құйрығын жасайды).

Оқулық, 16–17- беттер.

3-сыныпқа арналған CD-диск. Әртүрлі

жануарлардың

фотосуреттері мен мүсіні.

№1 қосымшадағы тақырыпқа сәйкес материалдар.

http://urokilepki.ru/20 13/08/kak-lepit- zhivotnyx/

http://www.chudopod elki.ru/kak-slepit-iz- plastilina- zhivotnyx.html

Өздік жұмысты орындау

Мұғалім көлемді мүсіндерді жасап көрсетіп, түсін- діргеннен кейін, оқушылар оқулықтағы материалға сүйеніп, жануарлардың мүсінін сомдайды.

Жұмысты бастамас бұрын оқушылар қай жануарды

Ермексаз не полимер балшық,

тақтайша, пышақ, кескіш, мүсіндерді

мүсіндейтіндерін анықтап алады. Келесі сабақта ұжымдық жұмыс жасайтын болғандықтан, әртүрлі жануарларды мүсіндегені дұрыс. Мұғалім жеке-

дара кеңес беріп, оқушыларға қажет жерінде көмектеседі, қателері болса түзетеді.

бекітуге арналған

тісшұқығыш не сым, қол сүртетін орамал.

Сабақтың қорытын-

дысы

Орындалған тапсырмаларды қысқаша талдайды. Оқушылар сабақтағы жұмыстарын бағалайды.

Қосымша ақпарат

Дифференциациялау Оқушылардың бәрі тақырыпты талқылауға қатысады, мұғалімнің сұрақтарына жауап береді. Жануарлардың дене құрылысын суреттейді. Бір

жануардың мүсінін жасайды.

Оқушылардың көпшілігі

кішкентай мүсіндерді қалай жасағандарымен бөліседі.

Кейбір оқушылар бірнеше әшекейлі мүсін жасайды.

Оқушылардың тақырыпты меңгергенін қалай тесересіз?

1. Оқушылардың мұғалімге берген жауабынан (оқулықтағы);

2. жасаған

жұмыстарынан (жақсы жасалған жұмыстарды ғана бағалаңыз);

3. жасаған жұмысты талқылауларынан.

АКТ-мен байланыс

Мұғалім сабақтың барысында СD-дискідегі материалдар мен интерактивті тақтаны да қолданады.

Мұғалім өздік жұмыстың басында қайшымен жұмыс

істеу ережесін оқушылардың есіне түсіреді.

Оқушыларға қалай қолдау көрсетесіз?

Сабақтың барысында оқушыларды бағалайды: Жарайсың, сен сұрақтарға толық жауап бересің! Сен өте байқампазсың! Сен табиғат

нысандарын жақсы суреттейсің (суретшілер туындыларын)!

Сен тапсырманы жақсы орындауға тырыстың! Сен жұмыстарды талқылауға

белсене қатыстың! және т.б.

Бағалау

Сабақта оқушыларды бағалау:

1. оқушылардың мұғалімнің және оқу- лықтағы сұрақтарға жауабы;

2. туындылардың реп- родукцияларын сурет- теуі;

3. жұмысты талдап, талқылауға қатысуы;

4. жұмыс дәптерінде орындалған тапсыр- малар (жақсы жасалған жұмыстарды ғана

бағалаңыз).

Құндылықтармен байланыс Анималист-суретшілер мен пейзажшылардың жұмыс- тарын, жанды табиғат фото- суреттерін көрсетіп, таби- ғатқа, туған өлкеге сүйіс- пеншіліктерін оятып, эсте- тикалық көзқарастарын қа- лыптастыруға септігін тигі- зетін №2 қосымшадағы

өлеңдер мен материалдарды қолданады.

Рефлексия. Мұғалім жылдың басында әрбір оқушыға бірнеше смайлик дайындап қояды. Оқушыларды сабақ барысында смайликтермен бағалайды. Мысалы: «Өте қызық!», «Мен көп жаңа нәрсе білдім!», «Мен көп нәрсе үйрендім!», «Маған қиындау болды!», «Мен

бәрін орындап үлгермедім!», «Мұның маған пайдасы бар!» және т.б. Оқушылар сабақтың соңында смайликтерін көрсетеді. Сабақтың қалай өткенін, ең қызықты нәрсе не болды, қандай жаңа нәрсе білгендерін, нені үйренгендерін айтады.

Сабақтың тақырыбы: Ұжымдық композиция жасаймыз. Таныстыру, талдау және бағалау

Мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні

СЫНЫП: 3

Қатысқан

оқушылар саны

Қатыспағандар

Оқу мақсаттары

«Көлемді-кеңістікті композиция» ұғымымен таныстыру.

Көлемді бейнелер жасап, ұжымда жұмыс істеп үйрену.

Бағдарламалық міндеті

3.2.1.1

3.2.3.1

3.3.3.1

Мақсатқа жету үшін орындалатын міндеттер

Мұғалімнің міндеті: «көлемді-кеңістікті композиция» түсінігімен таныстыру, көлемді бейнелер жасап үйрету, ұжымда жұмыс істеу барысында міндеттерді бөлу.

Оқушылардың шығармашылық міндеті: көлемді- кеңістікті композиция жасап, оған атау беру.

Оқушылардың міндеті

Жасайтын жұмысының идеясын айтып, топтағы әрбір қатысушының міндеттерін белгілеу. Мұғалімнің сұрақ- тарына жауап беру. Жұмыстарын таныстырып, талқы- лау. Терминдерді үш тілде білу.

Тірек сөздер: көлемді-кеңістікті композиция, ұжымдық жұмыс, жұмысты жоспарлау, міндеттерді бөлу,

жұмыстарды таныстыру.

Талқылауға арналған сұрақтар мен жауаптар:

1. Көлемді-кеңістікті композиция дегеніміз не? Жауап. Бұл – жан-жағынан қарауға болатын компози- ция. Онда заттар бір-бірінен алшақ орналасады.

2. «Хайуанаттар бағы», «Құстар ауласы» көлемді-ке- ңістікті композицияларында нені бейнелеуге болады? Жауап. Мұндай композицияда әртүрлі аңдар мен құс- тарды бейнелеуге болады (бірнешеуін атайды).

3. Ұжымдық жұмыс пен жеке-дара жұмыстың айыр- машылығы неде?

Жауап. Жеке-дара жұмысты бір адам орындайды. Ұжымдық жұмысты бірнеше адам орындайды, олар идеясын ортаға салып, жұмыс ретін жоспарлап,

міндеттерді өзара бөліседі. Мұндай жұмыста бәрі бір мақсатқа жұмылады.

Күтілетін нәтиже

Барлық оқушылар: көлемді-кеңістікті композицияның не екенін біледі. Ұжымдық композицияны талқылауға қатысып, ортақ композиция жасағанда өзіне

міндеттелген жұмысты атқара алады.

Оқушылардың көпшілігі: көлемді-кеңістікті компо- зицияны қалай, ненің көмегімен, қандай материалдар-

мен және құралдармен жасайтындарын анықтайды.

Кейбір оқушылар: ұжымда жұмысты ұйымдастырып,

міндеттерді бөледі.

Бұрын алған білімдері

Айналамыздағы түстер. 1-сынып.

Ермексаз және полимер балшықтан мүсіндеу тәсілдері.

1-сынып.

Жануарлардың құрылысының ерекшеліктері. 2-сынып. Симметрия дегеніміз не? 3-сынып.

Пәнаралық байланыстар

Бұл сабақта мына пәндермен байланыс орнайды: жа- ратылыстану, әдебиеттік оқу, музыка. Оқушылар жа- ратылыстану сабақтарындағы білім-біліктерін

пайдаланады. Шығармашылық шабыттарын дамыту үшін №2 қосымшадағы өлеңдерді оқиды.

Сабақтың барысы

Сабақ

кезеңдері

Жоспарланған жұмыс түрлері

Дереккөздер

Сабақ тақырыбына кіріспе

Сыныпта жақсы психологиялық ахуал мен шығармашылық жағдай жасау. Сабақтың басында сыныпта ақырын музыка ойнап тұрады, ол К. Сен-

Санстың «Жануарлар карнавалы» сюитасынан

үзінді болуы мүмкін. Ұжымдық композиция жасау үшін оқушыларды топтарға бөлу керек. Бір топта 5- 6 баладан аспау қажет . Осылайша, жасалатын композицияның саны да шығады (шамамен 5–6).

К. Сен-Санс

«Жануарлар карнавалы»: Carnival of The Animals Complete Full Version Le Carnaval des AnimauxComplet Camille Saint-Saëns https://www.youtube. com/watch?v=1L993 HNAa8M

Camille Saint-Saëns The Carnival of the Animals, Charles Dutoit https://www.youtube. com/watch?v=O9P1L OBepcY

Оқулық. Жануарлар

бейнеленген

фотосуреттер мен

репродукциялар.

Алған білім- нің өмірмен байланысы. Жаңа білім мен дағдыға қол жеткізу

Жануарларды топтарға бөлу үшін оқушылар іріктеу критерийлерін ұсынуы тиіс: құстарды бір топқа

біріктіріп, үй жануарларын немесе жабайы аңдарды мекен ету орындарына қарай топтауға болады.

Оқушылар идеяларын ортаға салады. Хайуанаттар бағында әртүрлі жануарлар бар. Бүгін әрбір топ өзінің шағын хайуанаттар бағын жасайды.

Оқулық. Анималист-сурет- шілер мен пейзаж- шылардың графи-

калық және кескін- деме жұмыстары-

ның репродукцияла-

ры.

Мұғалім көлемді-кеңістікті композиция дегеніміз не екенін түсіндіреді. Мұндай композициялардың

үлгілерін көрсетеді. Одан соң оқушылардың

Оқулық, 18–20- беттер. Табиғи

ортадағы әртүрлі

Материалды түсіндіру

міндеттерін атап шығады. Топта оқушылар

жұмыстарды бөліп алады: бірі жануарлардың бейнесін жасайды, екіншісі түрлі түсті қатты қағаздан ағаштар мен композицияның басқа да бөліктерін қияды, енді бірі көпірді, тастарды мүсіндейді. Дайын болғанда оларды қатырма

қағаздың бетіне қойып, жалпы композицияға назар аударады. Мұғалім композицияның кемшіліктері

болса, түзетеді не қолдайды. Бөліктерді қатырма қағазға желімдеп жапсырады. Жұмысқа атау ойлап табады.

жануарлардың иллюстрациялары. СD-диск, 3-сынып.

http://kidsmoy.su/ind ex/plastilinovyj_zoop ark/0-35

http://bondinfo.ru/deti

-i-roditeli/podelki- dlya-detey/podelki-iz- plastilina-dlya-detey- 5-8-let-zoopark/

Өздік

Оқушылар топпен жұмыстың ретін талқылап,

Өлшемі 50х50

жұмысты

міндеттерді бөледі. Мүсіндерді қатырма қағаздың

қалың қатырма

орындау

бетіне қойып, композиция құрады. Мұғалім компо-

қағаз, ермексаз,

зициядағы жануарлардың мүсініндегі кемші-

тақтайша, пышақ,

ліктерді түзетіп, одан кейін оларды қатырма

кескіш, қырғыш,

қағаздың бетіне полимер балшықпен немесе ПВА

ескі шүберектер,

желімімен жапсырады. Композицияны ұсақ

қайшы, желім.

бөліктермен толықтырады. Жұмыстарына атау

беріп, таныстырады.

Сабақтың қорытын- дысы

Сабақтың соңында топтар жұмыстарын

таныстырып, оқушылар жұмыстарының идеясын айтады. Таңдаған тақырыптарын түсіндіріп, ұжымда жұмыс істеудің ерекшеліктерін айтып

береді. Оқулықтың 20-бетіндегі сұрақтарға жауап береді.

Қосымша ақпарат

Дифференциациялау Оқушылардың бәрі көлемді- кеңістікті композицияның не екенін айта алады. Ұжымдық композицияны талқылауға қатысып, ортақ композицияны жасағанда өзіне тиесілі бөлікті орындай алады.

Оқушылардың тақырыпты мең- гергенін қалай тексересіз?

1. Оқушылардың мұғалімге берген жауабынан (оқулықтағы);

2. жасаған жұмыс- тарынан (жақсы

жасалған жұмыстарды ғана бағалаңыз);

3. жасаған жұмысты талқылауларынан.

АКТ-мен байланыс

Мұғалім сабақтың барысында СD-дискідегі материалдарды, сондай-ақ интерактивті тақтаны да қолданады.

Оқушылардың көпшілігі көлемді-кеңістікті компози- цияны қалай, ненің көмегімен, қандай материалдармен және қандай құралдармен

жасайтындарын анықтайды.

Мұғалім өздік жұмыстың басында қайшымен жұмыс

істеу ережесін оқушылардың есіне түсіреді.

Кейбір оқушылар ұжымда жұмысты ұйымдастырып,

композиция жасау барысында міндеттерді бөледі.

Оқушыларға қалай қолдау

Бағалау

Сабақта оқушыларды бағалау:

1. оқушылардың мұға- лімнің және оқулық- тағы сұрақтарға жауа- бы;

2. туындылардың ре- продукцияларын сурет- теуі;

3. жұмысты талдап, талқылауға қатысуы;

4. жұмыс дәптерінде орындалған тапсыр- малар (жақсы жасалған жұмыстарды ғана баға- лаңыз).

Құндылықтармен байланыс Анималист-суретшілер мен пейзажшылардың жұмыс-

тарын, жанды табиғат фото- суреттерін көрсетіп, таби- ғатқа, туған өлкеге сүйіс- пеншіліктерін оятып, эсте- тикалық көзқарастарын қа- лыптастыруға септігін тигі- зетін №2 қосымшадағы өлеңдер мен материалдарды қолданады.

көрсетесіз?

Сабақтың барысында

оқушыларды бағалайды:

Жарайсың, сен сұрақтарға

толық жауап бересің! Сен өте

байқампазсың! Сен табиғат

нысандарын жақсы суреттейсің

(суретшілер туындыларын)!

Сен тапсырманы жақсы

орындауға тырыстың! Сен

жұмыстарды талқылауға

белсене қатыстың! және т.б.

Рефлексия. Мұғалім жылдың басында әрбір оқушыға бірнеше смайлик дайындап қояды. Оқушыларды сабақ барысында смайликтермен бағалайды. Мысалы: «Өте қызық!», «Мен көп жаңа нәрсе білдім!», «Мен көп нәрсе үйрендім!», «Маған қиындау болды!», «Мен

бәрін орындап үлгермедім!», «Мұның маған пайдасы бар!» және т.б. Оқушылар сабақтың соңында смайликтерін көрсетеді. Сабақтың қалай өткенін, ең қызықты нәрсе не болды, қандай жаңа нәрсе білгендерін, нені үйренгендерін айтады.

Сабақтың тақырыбы: Иллюстрация дегеніміз не? Композициядағы қарама- қарсылық. Қарама-қарсы түстер.

Қарама-қарсы композиция құрас- тырамыз

Мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні

СЫНЫП:3

Қатысқан оқушылар саны

Қатыспағандар

Оқу мақсаттары

Адамгершіліктік-құндылықтық қасиеттерін қалыптас-

тыру. Түсті қабылдай білуді дамыту.

Бағдарламалық міндеті

3.1.3.1

3.2.4.1

3.3.2.1

Мақсатқа жету үшін орындалатын міндеттер

Мұғалім үшін: мейірімді және зұлым әдеби кейіпкер- лерді еске түсіріп, оларды белгілі бір әсерлегіш құрал- дар арқылы беруді үйрету.

Оқушылардың шығармашылық міндеті: ертегі ке- йіпкерінің мінезін көрсете алатын түсті композиция жа-

сау. №1 жұмыс дәптерінің 14–15-беттеріндегі тапсыр-

маларды орындау.

Оқушылардың міндеті

Мейірімді және зұлым ертегі кейіпкерлерінің мінезіне тоқтала отырып, оларды суреттеу. Қарама-қарсы және жақын түстерді сипаттау.

Тірек сөздер: жақсы, жаман, мейірімді ертегі кейіп- керлері, зұлым ертегі кейіпкерлері, иллюстрация, безен- діру, әсерлегіш құралдар, композициядағы қарама-

қарсылық заңы.

Талқылауға арналған сұрақтар мен жауаптар:

1. Сендер қандай ертегі кейіпкерлерін білесіңдер? Жауап. Алдаркөсе, қу түлкі, қасқыр, Дәу, Мақтақыз, Толағай, Алтын шаш, Ер Төстік т.б.

2. Олардың қайсысы мейірімді (жақсы), қайсысы зұлым (жаман)?

Жауап. Мейірімді кейіпкерлер: Алдаркөсе, Мақтақыз, Толағай, Алтын шаш, Ертөстік. Зұлым кейіпкерлер: қу түлкі, қасқыр, Дәу.

3. Иллюстрация дегеніміз не?

Жауап. Иллюстрация – оқулықтағы мәтінді безендіретін сурет.

4. Суретші-иллюстратор кейіпкердің мінезін беру үшін қандай әсерлегіш құралдарды қолданады?

Жауап: түс, сызық, пішін, мимиканы беру арқылы.

5. Сендер түс және сызықпен өздеріңнің жақсы, жаман көңіл күйлеріңді бере аласыңдар ма?

Жауап. Иә, бұл әсерлегіш құралдармен әртүрлі көңіл күйді беруге болады (түсті және сызықтық композициялардан нақты мысалдар келтіреді).

6. Өздерің жаман деп санайтын әрекеттерді атаңдар. Жауап. Достарды ренжіту, кітапты жырту, жа-

қындарыңмен және достарыңмен ұрысу, біреуге кедергі жасау, төбелесу, сөйлеп тұрған адамды тыңдамау, мазақ қылу, өкпешіл болу, сөйлеп тұрған адамның сөзін бөлу т.б.

7. Өздерің жақсы деп санайтын әрекеттерді атаңдар. Жауап. Әлсізді қорғау, достарыңа көмектесу, сырқат жолдасыңнан хабар алу, әпкеңе, досыңа, анаңа көмектесу, жемсалғыш жасап, қыста құстарды қорек- тендіру, уәдеде тұру, құпия сақтай білу т.б.

8. Ертегілер не нәрсеге үйретеді?

Жауап. Олар зұлымдармен күресуді, жақсылық жамандықты жеңу керегін үйретеді.

9. Қарама-қарсылық заңы деген не?

Жауап. Қарама-қарсылық заңында өлшемі, пішіні, түсі, сипаты әртүрлі заттар кез келген нысанның (бейненің) әсерін күшейтеді.

10. Қарама-қарсылық заңы иллюстрация жасауға көмектесе ала ма?

Жауап. Иә, қарама-қарсылық заңын қолдан-ғанда иллюстрациялар әсерлірек көрінеді.

10. Қарама-қарсы түс жұптарын атаңдар.

Жауап. Қызыл мен жасыл; қызғылт сары мен көк; сары мен күлгін.

10. Түс шеңберінде бір-біріне қарама-қарсы түстер қалай орналасады?

Жауап. Қарама-қарсы түстер түс шеңберінде бір-біріне қарама-қарсы орналасады (қызыл жасылға, қызғылт сары көкке, сары күлгін түске қарама-қарсы орналасады).

10. Жақын түс жұптарын атаңдар.

Жауап. Қызыл мен қызғылт сары; қызғылт сары мен сары; сары мен жасыл; жасыл мен көк; көк пен күлгін.

10. Түс шеңберінде жақын түстер қалай орналасады? Жауап. Жақын түстер түс шеңберінде бір-біріне жақын орналасады (қызыл қызғылт сарының, қызғылт сары сарының, сары жасылдың, жасыл көктің, көк күлгін түстің, күлгін түс қызылдың жанында орналасады).

11. Қарама-қарсы түс жұптары қандай қасиетке ие? Жауап. Қарама-қарсы түс жұптары әрдайым ашық, айқын көрінеді. Егер сен көтеріңкі көңіл күйді бергің келсе, қарама-қарсы түс үйлесімдерін пайдалан.

12. Жақын түстер үйлесімі қандай қасиетке ие? Жауап. Жақын түстер үйлесімі әрдайым бірқалыпты, ұстамды көрінеді. Егер сен бірқалыпты көңіл күйді

бергің келсе, онда жақын түстер үйлесімін пайдаланған дұрыс.

Күтілетін нәтиже

Барлық оқушылар: суретші әсерлегіш құралдардың көмегімен белгілі бір түсінікке өз көзқарасын білдіре- тінін (жақсы мен жаманға, зұлым мен мейірімдіге), композициядағы қарама-қарсылық заңын, иллюстрация өнері туралы біледі.

Суретшілердің мейірімді және зұлым кейіпкерлерді бейнелеген жұмыстарын талқылай алады.

Оқушылардың көпшілігі: ертегі кейіпкерлеріне су- ретшілер қолданған әскерлегіш құралдарға сүйене

отырып, сипаттама бере алады. №1 жұмыс дәптерінің 14–15-беттеріндегі тапсырмаларды орындайды.

Кейбір оқушылар: №1 жұмыс дәптерінің 16–17-бет-

теріндегі тапсырмаларды орындап, өзінің шығарма- шылық шешімін түсіндіре алады.

Бұрын алған білімдері

Түс және көңіл күй. 2-сынып. Сызық және көңіл күй. 2-сынып.

Мимика және көңіл күй. 2-сынып.

Пәнаралық байланыстар

Бұл сабақта мына пәндермен байланыс орнайды: әде- биеттк оқу, музыка. Оқушылар шығармашылық ша- быттарын арттыру үшін №2 қосымшадағы өлеңдерді оқиды.

Сабақтың барысы

Сабақ

кезеңдері

Жоспарланған жұмыс түрлері

Дереккөздер

Сабақ тақырыбына кіріспе

Сыныпта жақсы психологиялық ахуал мен шығар- машылық жағдай жасау. Мұғалім №2 қосым-

шадағы өлеңдерді оқып беріп, бүгінгі сабақ бойынша түсінгендерін сұрайды.

https://www.youtube. com/watch?v=CsWw 6HS4vFo

Оқулық.

Жануарлардың

фотосуреттері мен репродукциялары.

Алған білім- нің өмірмен байланысы. Жаңа білім мен дағдыға қол жеткізу

«Жаман», «жақсы» ұғымдарының тек этникалық емес, сондай-ақ философиялық мәні бар. Бұл ұғымдардың екі жағы болады. Қазірше бұл ұғым- дарға терең бойламай, сабақтың бірнеше мину- тында жақсы, жаманның не екенін түсіндіріп, оқушылар бұл жөнінде не айтатындарын білсін. Дереккөздерде көрсетілген мультфильмдерді көріп, талқылауға болады. Мұғалім оқушыларды ынталандыру үшін мектеп өміріне қатысты

жағдайларды көрсетеді, ал оқушылар оларды жақсы, жаман жағынан бағалайды.

Оқулық.

Анималист- суретшілердің графикалық және кескіндемелік жұ- мыстарының ре- продукциялары.

https://www.youtube. com/watch?v=ycZhx dozG8o

https://www.youtube.

com/watch?v=3yiP1J MtxDM

Материалды түсіндіру

Бұл басқа пәндерге де ортақ тақырып болған- дықтан, оны қайталап жатпай, осы тақырып

бойынша өзге пәндерден не өткендерін сұрайды.

№1 қосымшадағы ойындардың бірін ойнатуға болады. Жалпы мұғалім оқушыларды мейірімді және зұлым ертегі кейіпкерлерін талқылай отырып, «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» тақырыбына бағыттайды. Бұл пән тақырыптың

этика-эстетикалық жағын қарастыратын болған- дықтан, балалардың көңілін олар жағымды және жағымсыз құбылыстарды (дәлірек айтқанда, мейірімді және мейірімсіз) қандай құралдармен көрсететіндеріне бағыттау керек. Бұл жерде иллюстрация өнері туралы айтқан дұрыс.

Жазушыға кейіпкерлердің мінезін олардың жақсы не жаман әрекеттеріне қарап сипаттау жеңіл. Ал суретшінің ондай мүмкіндігі жоқ, сондықтан

оның атқаратын міндеті де зор, ол мейірімді және зұлым кейіпкерлерді көрермен айтқызбай та- нитындай әсерлегіш құралдарды табуы керек.

Әрине, ең басты әсерлегіш құрал – түс. Мұғалім тақтаның алдында тәжірибе жүргізеді, ол үшін ертегі кейіпкерлерін еске түсіріп, олардың не

себепті бірі мейірімді, енді бірі зұлым екенін түсіндіреді. Одан әрі оқулыққа сәйкес (22-бет)

Оқулық, 22–25- беттер.

3-сыныпқа арналған СD-диск.

Мейірімді және зұлым кейіпкерлер бейнеленген кітап иллюстрациялары.

№1 қосымшадағы материалдар.

https://www.youtube. com/watch?v=iuxkUv Le3Wo https://www.youtube. com/watch?v=VTW0 ENow23w

http://www.art- urok.ru/illyustratoryi. htm

https://www.youtube. com/watch?v=SU-

мұғалім белгілі бір түс үйлесімін таңдап, оқушылардан бұл түспен қандай кейіпкерді бей- нелейтінін сұрайды. Балалар қиындықсыз табады.

Оқушыларға белгілі бір түсті үлестірме

қағаздарды көрсетіп, онда қандай кейіпкерлер бейнеленгенін табу үшін сұрақ-жауап өткізеді.

Жұмыс дәптеріндегі бірінші тапсырманы

орындағаннан кейін, қарама-қарсылық (контраст) құбылысын меңгереді. Бұл – бейнелеу өнеріндегі маңызды әсерлегіш құралдардың бірі. Мұғалім оқулықтың 24–25-беттеріндегі материалдарды пайдаланып, оқушыларды композициядағы қарама-қарсылық ұғымымен таныстырады.

«Жақсы», «жаман» ұғымдары да қарама- қарсылықты білдіретініне көңіл бөле отырып, оның неден көрініс табатыны туралы айтады

(түсте, пішінде, өлшемде, қанықтылықта, қимыл мен тыныштықта). Біз бүгін жаңа түс

бояуларымен танысамыз. Алдымен түс

шеңберінде қарама-қарсы тұрған түстерге назар аударайық (түс жұптары берілген арнайы түс шеңберіне арналған тақтайша болғаны дұрыс,

болмаған жағдайда көрсеткіш таяқшаны пайдаланады). Біз қызыл түске қарама-қарсы

тұрған жасыл түсті көріп тұрмыз, қызғылт сары түске көк түс қарсы тұр, ал сары түске күлгін түс қарама-қарсы тұр. Бұл түс жұптарындағы түстер

бір-біріне мүлде ұқсамайды, әрбір жұпта бір суық, бір жылы түс бар. Бұлар қарама-қарсы түстер деп аталады. Мұғалім қарама-қарсы түстер туралы айтқанда міндетті түрде екі түсті қатар айтуы керек, мысалы, сары түс қарама-қарсы деп айтуға болмайды, ол өз-өзіне емес, күлгін түске қарама- қарсы. Түс шеңберінде қатар орналасқан түстер

бір-бірінен ерекшеленеді, алайда ортақ қасиеттері бар: жылы қызыл түстің жанында жылы қызғылт сары түс тұр, одан кейін жылы сары түс орналас- қан. Бұлар қатар тұрғаннан кейін ғана емес, түс

жағынан бір-біріне жақын болғандықтан, жылы түстер деп аталады.

Одан әрі балалар қарама-қарсы және жақын түстердің көңіл күйін анықтайды. Мысалы: 1) көк және қызғылт сары, көк және жасыл; 2) жасыл

және көк, жасыл және қызыл және т.б. (ол үшін арнайы түс жұптары бар арнайы үлестірме қағаздар әзірлеп қойған дұрыс). Егер мұғалімде үлестірме қағаздар болмаса, оқулықты

пайдалануға болады. Балалар мынадай қоры- тынды жасайды: қарама-қарсы түс жұптары жақын түстерге қарағанда айқын, жарқын.

Табиғаттан да мысалдар келтіруге болады. Жасыл шөптің үстінде қызғалдақ гүлінің жайнап

DqZkLTvA https://www.youtube. com/watch?v=Y9o5K N7zqLU

жатқанын елестетіңдерші. Қарама-қарсы түстер

арқылы түрлі қайшылықтарды ұтымды көрсетуге болады.

Өздік жұмысты орындау

Мұғалім тақырыпты түсіндіргеннен кейін, оқушы- лар музыкалық үзінділерді тыңдай отырып,

мейірімді және зұлым кейіпкерлерге өз бетінше түс үйлесімін таңдайды. Сондай-ақ №1 жұмыс дәптерінің 14–19-беттеріндегі тапсырмаларды орындай алады. Балалар түс үйлесімін көңіл күйлеріне қарап таңдайды.

№1 жұмыс дәптері. Акварель бояулары, қылқалам, палитра, фломастерлер.

Сабақтың қорытындысы

Оқушылар иллюстрация дегеніміз не екенін, түс суретшіге мейірімді және зұлым ертегі кейіпкер- лерін бейнелеуге көмектесе алатынын білді.

Түспен ертегі кейпкерлерінің белгілі бір мінезін көрсетуді, иллюстрацияларды түс үйлесімі мен кейіпкердің мінезінің сәйкестігі бойынша талдады.

Қосымша ақпарат

Дифференциациялау Оқушылардың бәрі суретші әсерлегіш құралдар арқылы

белгілі бір түсініктерге (жақсы мен жаманға, зұлым мен

мейірімдіге) өзінің көзқарасын білдіре алатынын, композиция- дағы қарама-қарсылық ұғымын, иллюстрация өнері туралы

білді.

Мейірімді және зұлым кейіпкерлер бейнеленген

суретшілердің жұмыстарын талдады.

Оқушылардың та- қырыпты меңгерге- нін қалай тексересіз?

1. Оқушылардың мұғалімге берген жауабынан (оқулықтағы);

2. жасаған жұмыста- рынан (жақсы жасалған жұмыстарды ғана баға- лаңыз);

АКТ-мен байланыс

Сабақтың барысында мұғалім СD-дискідегі материалдарды, сондай-ақ интерактивті тақтаны да қолданады.

Мұғалім өздік жұмыстың басында қайшымен жұмыс

істеу ережесін оқушылардың есіне түсіреді.

Көпшілігі суретшілер қолданған әсерлегіш құралдарға сүйене отырып, ертегі кейіпкерлеріне мінездеме берді. №1 жұмыс дәптерінің

14, 15, 18-беттеріндегі тапсырмаларды орындады.

3) жасаған жұмысты талқылауларынан.

Кейбір оқушылар №1 жұмыс дәптерінің 16–19-беттеріндегі тапсырмаларды орындады.

Оқушыларға қалай қолдау

Бағалау

Сабақта оқушыларды бағалау:

1) оқушылардың мұға- лімнің және оқулықта-

Құндылықтармен байланыс Анималист-суретшілер мен пейзажшылардың жұмыс-

тарын, жанды табиғат фото- суреттерін көрсетіп, таби-

ғатқа, туған өлкеге сүйіс-

көрсетесіз?

Сабақтың барысында

оқушыларды бағалайды:

Жарайсың, сен сұрақтарға

толық жауап бересің! Сен өте

ғы сұрақтарға жауабы;

2. туындылардың ре- продукцияларын сурет- теуі;

3. жұмысты талдап, талқылауға қатысуы;

4. жұмыс дәптерінде орындалған тапсырма- лар (жақсы жасалған

жұмыстарды ғана баға- лаңыз).

пеншіліктерін оятып, эсте-

байқампазсың! Сен табиғат

тикалық көзқарастарын қа-

нысандарын жақсы суреттейсің

лыптастыруға септігін тигі-

(суретшілер туындыларын)!

зетін №2 қосымшадағы

Сен тапсырманы жақсы

өлеңдер мен материалдарды

орындауға тырыстың! Сен

қолданады.

жұмыстарды талқылауға

белсене қатыстың! және т.б.

Рефлексия. Мұғалім жылдың басында әрбір оқушыға бірнеше смайлик дайындап қояды. Оқушыларды сабақ барысында смайликтермен бағалайды. Мысалы: «Өте қызық!», «Мен көп жаңа нәрсе білдім!», «Мен көп нәрсе үйрендім!», «Маған қиындау болды!», «Мен

бәрін орындап үлгермедім!», «Мұның маған пайдасы бар!» және т.б. Оқушылар сабақтың соңында смайликтерін көрсетеді. Сабақтың қалай өткенін, ең қызықты нәрсе не болды, қандай жаңа нәрсе білгендерін, нені үйренгендерін айтады.

Сабақтың тақырыбы: «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» бүктемелі

кітабын жасаймыз. Таныстыру, талдау және бағалау

Мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні

СЫНЫП: 3

Қатысқан оқушылар

саны

Қатыспағандар

Осы сабақ арқылы жүзеге асатын оқу мақсаттары

Шығармашылық ойларын жүзеге асыру үшін білім-

біліктерін пайдалана білу қабілеттерін дамыту.

Бағдарламалық міндеті

3.1.3.1

3.2.2.1

3.2.4.1

Мақсатқа жету үшін орындалатын міндеттер

Мұғалімнің міндеті: белгілі бір әсерлегіш құралдарды пайдалана отырып, идеяларын жүзеге асыруды үйрету. Оқушылардың шығармашылық міндеті: «Жақсыдан үйрен, жаманнан жирен» бүктемелі кітабын меңгерген

білімдеріне сүйене отырып жасайды.

Оқушылардың міндеті

Жасайтын кітабының идеясын, пайдаланған әсерлегіш құралдарды сипаттау. Жұмысын таныстырып, талдау. Термин сөздерді үш тілде білу.

Тірек сөздер: жағымды және жағымсыз сезімдер, кейіпкерлер, қарама-қарсылық заңы, қарама-қарсы қатынастар, иллюстрация.

Талқылауға арналған сұрақтар мен жауаптар:

1. Жағымды сезім неден көрінеді?

(Қандай қасиеттерді жақсы деп айтасың?)

Жауап. Достарымен араласқанда, жақсы жаңалық

естігенде, қонақ келгенде, саяхатқа шыққанда, жақсы кітап оқығанда (кино көргенде, мұражайға барғанда), жақындарым мен достарыма барғанда, ауа райы жақсы болғанда қуанамын. Жақсы қасиеттерге мейірімділік, сөзде тұру, құпияны сақтай білу, өз ойын білдіре білу т.б. жатады.

2. Не нәрседен жиренесің?

(Қандай қасиеттерді жаман деп ойлайсың?)

Жауап. Жағымсыз жаңалықтар, өзің немесе жақының ауырғанда, бір нәрсені қатты күтіп, ол орындалмағанда, ауа райы нашар болғанда, өзің істегің келмеген нәрсені істегенде жағымсыз сезімде боласың. Жағымсыз қасиеттерге менмендік, мақтаншақтық, қорқақтық,

біреуді ренжіту, сөзінде тұрмау, сөзшеңдік, дөрекілік, селқостық және т.б. жатады.

3. Кітап жасау барысында қандай әсерлегіш құралдарды пайдалануға болады?

Жауап. Түс, сызық, штрих, қарама-қарсылық заңы, пішім, өлшем.

4. Суретшілер қарама-қарсылық заңын не үшін қолданады?

Жауап. Жұмысын әсерлі етіп көрсету үшін.

5. Мәтіннің мазмұнын ашатын суреттер қалай аталады? Жауап. Иллюстрация.

6. Суретші-иллюстратор дегеніміз кім, ол не істейді? Жауап. Суретші-иллюстратор әртүрлі кітаптарға сурет салады. Олар мәтін мазмұнын ашады және иллюстрация деп аталады.

7. Кітапқа не үшін сурет салатынын айта аласыңдар ма? Қандай кітаптарда сурет көп болады?

Жауап. Оқырманды қызықтыру үшін. Мәтін мазмұнын ашу үшін. Оқулықтарда, балалар энциклопедиясында, ертегілерде.

8. Ненің жақсы, ненің жаман екенін ойланып, өзіңді және достарыңды жақсырақ білдім деп ойлайсың ба? (Сұрақты сабақтың соңында қояды.)

Жауап. Иә, бұл өзіңнің және достарыңның іс-әрекетін түсінуге көмектеседі (нақты мысалдар келтіру керек).

9. Жасаған кітаптарыңа жаңа суреттер мен жазбаларды орналастырасыңдар ма?

(Сұрақты сабақтың соңында қояды).

Жауап. Иә, мұндай кітап қоршаған ортаны және өзін

жақсы түсінуге көмектеседі, бұл кез келген жағдайға өз көзқарасыңды жазатын күнделік тәрізді.

10. Ненің жақсы, ненің жаман екені туралы әлі де ойланасыңдар ма?

(Сұрақты сабақтың соңында қояды.)

Жауап. Иә, бұндай сұрақ төңірегінде ойлану керек, ол кемшіліктерді түзетуге септігін тигізеді.

Күтілетін нәтиже

Барлық оқушылар: бүктемелі кітап қалай

жасалатынын біледі. Бірнеше суреттен тұратын кітап жасай алады.

Оқушылардың көпшілігі: өздеріне таныс әсерлегіш құралдарды, сондай-ақ кітапқа иллюстрация жасағанда

қарама-қарсылық заңын қолдануды біледі.

Кейбір оқушылар: өздеріне таныс әсерлегіш құралдарды, сондай-ақ кітапқа иллюстрация жасағанда қарама-қарсылық заңын қолдануды, сонымен қатар

«жақсы», «жаман» түсініктеріне өздерінің ойларын айта біледі.

Бұрын алған білімдері

Сызықтың әсерлегіш мүмкіндіктері. 2-сынып. Түстің әсерлегіш мүмкіндіктері. 2-сынып. Қағаздың қасиеті. 2- сынып. Қағаздың қасиеттері. 2-сынып. Иллюстрация дегеніміз не? 3-сынып. Композициядағы қарама-

қарсылық. 3-сынып.

Пәнаралық байланыстар

Бұл сабақта мына пәндермен байланыс орнайды: жаратылыстану, әдебиеттік оқу, қазақ тілі. Оқушылар тақырыпты талқылап, жұмысты суреттегенде, әдеби шығармаларды тыңдағанда сөйлеу дағдыларын

жетілдіреді. Тақырыпты талқылған кезде табиғат құбылыстарын, әдеби шығармалар үзінділерін, жағымды және жағымсыз кейіпкерлерді еске түсіріп, жұмысты

бастамас бұрын №2 қосымшадағы 2-тақырыпқа арналған тақпақтарды оқиды.

Сабақтың барысы

Сабақ

кезеңдері

Жоспарланған жұмыс түрлері

Дереккөздер

Сабақ тақырыбы- на кіріспе

Сыныпта жағымды ахуал мен шығармашылық орта қалыптастыру.

Балаларға арналған әндерді қосып қоюға болады.

Музыкалық үзінділер.

Алған білімнің өмірмен байланысы. Жаңа білім мен

дағдыға қол жеткізу

Әрбір адам адамгершілік тұлғыдан сыни ойлау, яғни ненің жақсы, ненің жаман екенін білгені дұрыс.

Адамдар өмірде жақсыны да, жаманды да көреді.

Өзіңнің және өзгелердің іс-әрекеттерін дұрыс

бағамдап, нені істеуге болатынын, нені болмай- тынын түсіну қажет. Өткен сабақтарда мейірімді

және зұлым кейіпкерлерді, ненің жақсы, ненің жаман екені туралы аз әңгімелескен жоқпыз. Ал қазір

тыныштық сақтап, нені жақсы, нені жаман деп

№1, 2 қосымша.

санайтындарыңды ойланыңдар (талдауға бірнеше минут беріледі, оқушылар өз ойларын айтады).

Мұғалім түйіндейді: сендер ненің жақсы, ненің

жаман екенін білесіңдер. Оларды білгендерің жақсы, ол сендерге дұрыс шешім қабылдауға көмектеседі.

Оны ұмытпас үшін біз бүгін бүктемелі кітап

жасаймыз, онда өздерің ненің жақсы, ненің жаман екені туралы ойларыңды көрсетесіңдер. Бұл

кітаптың жақсы жағы – оны бір жылда толтырып қоймай, суреттер мен жазбаларды ақырындап

желімдей беруге болады. Бір кітапты аяқтап, екіншісін бастауға болады. Ержетіп, мектепті

аяқтағаннан кейін қолдарыңа кітапты алып, 8, 9, 10, 11 жасыңда нені жақсы, нені жаман деп

түсінгендеріңді көрген қызық емес пе?! Көзқарастарыңның қалай өзгергенін немесе өзгермегенін салыстырасыңдар. Бұл кітапты міндетті түрде сақтап қою керек. Сабақтың соңында №1 қосымшадағы «Жақсы-жаман» ойынын ойнауға

болады.

Материал- ды

түсіндіру

Енді кітапты қалай жасайтынымызды талқылайық (сабақты оқулық бойынша түсіндіреді). Қайшымен жұмыс істегенде қауіпсіздік ережесіне көңіл бөлу керек! Кітапты өлшеп, бүктеу жолдарын кезең- кезеңімен көрсетеді. Өлшемін өзгертуге болады.

Бірақ кітапты өте үлкен етіп жасаудың керегі жоқ. Одан әрі суреттерге арналған қағазды қияды, олар кітаптың өлшеміндей болуы тиіс не жиегінен 1 см- дей кіші болады (шамамен 9х9 – 12х12 см).

Оқушылардың назарын олар тек суретті жапсырып қоймай, оған қоса жазатын болса, онда оған орын қалдыру керек екеніне аудару керек. «Жақсы» суреттерінің саны «жаман» суреттерінің санымен бірдей болғаны дұрыс. Оларды оқулықта

көрсетілгендей кезектестіріп орналастыру керек. Қарама-қарсылық заңын естен шығармай, «жақсы»,

«жаман» қатар тұрып, бір-бірін айқындап тұруы тиіс.

Оқулық.

№1, 2 қосымшадағы материал.

Кітаптағы иллюстрациялар, картиналардың репродукциялары.

Өздік жұмысты орындау

Оқушылар сурет салуға кіріседі. Суреттің жартысын бірінші сабақта, екінші жартысын келесі сабақта орындайды. Қабілеттері мен жылдамдықтарына қарай екі сабақта 6-дан 12-ге дейін сурет сала алады. Оқушылар суреттерді үйде салып, екінші сабаққа әкелуге де болады. Екінші сабақта суретпен жұмыс

істеуді жалғастырады, оған 10–15 минут уақыт бөлінеді. Одан соң суреттерін бүктемелі кітапқа желімдеп, егер қаласа жазу жазады.

Түрлі түсті қатты қағаз, жұқа, түсті қатырма қағаз алған дұрыс, сызғыш, жай қарындаш, түсті қарындаш, түсті

фломастер, желім, қол сүртетін орамал.

Сабақтың қорытын- дысы

Оқушылар жасаған бүктемелі кітаптарын таныстырады, суреттері арқылы не айтқысы келгендерін, қандай әсерлегіш құралдарды пайдаланғанын, бұл кітап өздеріне қалай әсер ететінін әңгімелейді. Оқушылар жұмыстарын

таныстырып болғаннан кейін, бір-біріне сұрақ

қойып, оларға жауап береді.

Оқушылардың жұмысын қорытындылау, оларға тағы бір рет қандай маңызды сабақты өткенін айту.

Қосымша ақпарат

Дифференциациялау Оқушылардың бәрі тақырыпты талқылауға қатысады, мұғалім- нің сұрақтарына жауап береді.

«Жақсы», «жаман» түсінік- теріне үш суреттен салып, кітап жасайды. Таныстыру бары-

сында жұмысты талқылауға қатысады.

Оқушылардың көпшілігі 6 суреттен орындап, кітапты жасайды. Таныстыру

барысында жұмысты талқылауға қатысады.

Кейбір оқушылар суреттері көп және жазулары бар кітап

жасайды. Шешімдерін

түсіндіре отырып, жұмыстарын таныстырады.

Оқушылардың тақырыпты меңгергенін қалай тексересіз?

1. Оқушылардың мұғалімге берген

жауабынан (оқулық- тағы);

2. жасаған

жұмыстарынан;

3. жасаған

жұмыстарын таныстырып, талқылауларынан (жақсы жасалған жұмыстарды ғана бағалаңыз).

АКТ-мен байланыс

Сабақтың барысында мұғалім CD-дискідегі материалдарды, сондай-ақ интерактивті тақтаны қолданады.

Өздік жұмыстың басында қайшымен жұмыс істеу ережесіне ерекше көңіл

бөлінеді.

Сіз оқушыларға қолдау

Бағалау

Құндылықтармен байланыс

көрсету үшін не істейсіз?

Сабақта оқушыларды

«Жақсы» және «жаман»

Сабақтың барысында

бағалау:

түсініктері адамгершілік

оқушыларды бағалайды:

1) оқушылардың

құндылықтардың

Жарайсың, сен сұрақтарға

мұғалімнің және

қалыптасуына және осы

толық жауап бересің! Сен өте

оқулықтағы сұрақтарға

күрделі құбылыстарды

байқампазсың! Сен жақсы

жауабы;

түсінуге септігін тигізеді.

мысалдар келтірдің! Сен

2) туындылардың

Мысалы, К. Маковскийдің

тапсырманы жақсы орындауға

репродукцияларын

«Найзағай астындағы балалар»

тырыстың! Сен өте жақсы кітап

суреттеуі;

картинасында найзағайдың