Көркем еңбек

Мектеп:

Күні: .

Оқытушының аты-жөні:

Сынып: 5 сабақ№ 1-2

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар:

Бөлім:

Дизайн және технология

Сабақтың тақырыбы:

Тоқыма материалдарының классификациясы мен сипаттамалары. Материалдардың түрлері мен қасиеттерін зерттеу

Сабақта меңгерілетін оқу мақсаттары

5.1.6.3-Тоқыма материалдары мен бұйымдарының классификациясын, құрамы мен қарапайым тоқылу әдісін сипаттау және білу.

Сабақтың мақсаты:

Құндылықтарды дарыту

(Негіздеме: Мемлекет басшысы Қ.Тоқаевтың Ұлттық құрылтайдың ІІ,ІІІ, ІV отырыстарында берген тапсырмасы, Оқу-ағарту министрлігінің №123 бұйрығы)

• Мата өндірісінің кезеңдерін аңықтау және өрім түрлері бойынша тоқыма материалдарын, олардың сыртқы сипаттарын және қасиеттерін ескере отырып жіктеу

ЗАҢ ЖӘНЕ ТӘРТІП- «Тәртіп — тәрбие бастауы, тәртіпсіздік – өміріңнің қас жауы»

• қоғамды қорғау мен қауіпсіздікті қамтамасыз етудегі заң мен тәртіптің маңыздылығын білу.

Мәдени мұра: Сәндік-қолданбалы өнер – ұлттың тарихы мен мәдениетін сақтау және дамыту құралы. Ол халықтың дәстүрлері мен әдет-ғұрыптарын көрсетеді.

• Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік- Еңбек жәй ғана қызмет емес, адам болмысының айнасы.

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі

Педагогтың әрекеті

Оқушылардың әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Басталуы

5 мин

Сыртқы киімдер және көйлек түрлері арқылы топка бөлу.

Балалар қандай киім түрлерін таңдап алдыңыздар және сіз таңдаған киімдерді қандай матадан тіккен.

Қандай мата түрлерін білесіңдер, матаны неден жасайды?

Білемін Білгім келеді Үйрендім.

 «Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік» тақырыбында ой қозғау. Оқушылардың пікірін тыңдау.

Саралау тәсілі «ықылас» - оқушыға мотивациялық ахуал сыйлау.

Оқушылар амандасып, бір-біріне сәттілік тілейді.

Қалыптастырушы бағалау: Бірін – бірі бағалау.

Оқулықтағы суреттер

Ортасы

5 мин

5 мин

15 мин

10 мин

2 мин

(К) Зерттеуге кіріспе /сұхбат- пікір талқылау

1. Оқушыларға маталар коллекциясын қарастыруды ұсыну (15×15 см кесінділері).

• Қандай маталар сіздерге белгілі?

• Киімді тігу үшін матаның қандай түрі және оның тағайындалуын қандай белгілері арқылы білуге болады?

• Жазғы киімді қандай матадан тігеді және неге?

• Мата неден жасалады, қалай ойлайсыздар?

2. Ой қозғау. Интеллектуалды тапсырма

Тоқыма материалдары жіктемесі мен сипаттамасы

2. Білу және түсіну. Жаңа материалды зерттеу. (Слайд 4)

І топ Табиғи талшықтар,

ІІ топ Синтетикалық, жасанды талшықтар туралы оқулықтан мәлімет алу.

Матаны тоқыма фабрикаларда иірілген жіптен жасайды. Иірілген жіпті жасау үшін шикізаты талшық болып табылады. Матаның сипаты және сапасы оны жасайтын талшыққа, яғни, шығатын шикізатына байланысты болады.

Тоқыма талшықтары деп тоқыма бұйымдарын жасау үшін жарамды кіші көлдеңен өлшемдерімен және белгілі бір ұзындығымен иілмелі мықты заттарын атайды.

(Слайд 5) Тоқыма талшықтарын екі класқа бөледі: табиғи және химиялық. Шығу тегіне қарай талшы шығаратын заттың табиғи талшығы үш кіші класқа бөлінеді: өсімдік, жануар және минералды, ал, химиялық талшықтар екі класқа бөлінеді: жасанды және синтетикалық.

Жасанды талшық — табиғи жоғары молекулалық заттардан дайындалған химиялық талшық.

Синтетикалық талшық — синтетикалық жоғары молекулалық заттардан дайындалған химиялық талшық.

(Слайд 6) Матаны дайындау технологиясы – иіретін фабрикаларға талшықтардың түсуінен дайын болған өнімді қаптауға дейін үш негізгі кезеңдерге бөлуге болады: иіру, тоқу және әрлеу.

Тоқу –матаны дайындау технологиясында бөлек қысқа талшықтардан құрылған ұзын жіпті (иірілген жіп)алу барысы.Ол иірілген жіп істеу машиналарында іске асырылады және бірнеше операцияларынан құралады.

Тоқыма фабрикаларына түскен бумалап нығыздалған талшықтар біріншіден қапсытылған және қалшылдау машиналарында қапсытуға және қалшылдау үшін тартылады. Дәл осында оларды арам қоспалардан тазалайды. Қапсытылған машинадан талшықтар кенеп түрінде шығады, ол бумаға бүктеледі.

Мата тоқитын фабрикаларында иірілген жіптен тігін жіптерін, тоқыма бұйымдарын, маталар және тоқыма емес материалдарын дайындайды.

Иірілген жіптен жасалған матаны дайындау технологиясы тоқымашылық деп аталады.

Тоқыма станоктарын тоқымашылар қызмет етеді. Тоқымашы 2-8 механикалық және 48-56 автоматты станоктарын қызмет етеді. Механикалық станоктарында ол келесі негізгі операцияларды өткізеді: бос ілмекті шпульдерді толыққа айырбастайды, негіздің жіптердің жыраларын жояды, шпульдерді айырбастау автоматты түрде орындалады.Тоқымашы ұсынылған матаға , оның кемшіліктерін, оның пайда болу себептерін, алдын алу шараларын және жою жолдарын білуі тиіс.

Заң және тәртіп құндылығы бойынша «Тәртіп — тәрбие бастауы, тәртіпсіздік – өміріңнің қас жауы», тапсырма барысындағы жауапкершіліккке мән беру арқылы әр еңбектің өзіндік нәтижесі болуы қажет. Жұмыстың оң нәтижесі - адамға өмірге деген жаңа құлшыныс сыйлайды. Материалдық және физикалық, сонымен қатар моральдық тұрғыда сапасын арттырады.

Дифференциация: бұйымды қарапайым, орташа және күрделі деңгейде орындау ұсынылады.

2. Қолдану. Жұптық жұмыс

Талшық аттары жазылған қағаздарды табиғи және синтетикалық деп топтастыру.

Мата қиындыларынын қасиеттерін тоқылу әдісін жұптасып зерттеу

(И) (Ф) Практикалық жұмыс/зерттеу – бейнебақылау негізінде жазу.

Оқушыларға мата үлгілерінің ерекшелік сипаттарын жазып кестені толтыруға мұғалімнің материалдарын қолдана отырып ұсыныңыз және келесі сұрақтарға жауап беріңіз:

• Сіздің коллекцияңызда қандай маталар сізге белгісіз?

• Сіздер бұл қай мата түрі екенін қандай тәсілмен аңықтадыңыз?

М ата түрлері

М ата атауы: Барқыт
Беріктігі: Жоғары
Қыртысталуы: тегіс
Жылу сақтауы: Жоғары
Шаңсіңіргіштігі: тез

Мата атауы: шифон
Беріктігі: Төмен
Қыртысталуы: тегіс
Жылу сақтауы: Төмен
Шаңсіңіргіштігі: жинамайды
Мата атауы: атлас
Беріктігі: Төмен
Қыртысталуы: тез
Жылу сақтауы: Төмен
Шаңсіңіргіштігі: жинамайды.

(И) (Г) Оқушыларға өз бетімен 3-5 маталарға анықтама береді және түрлерін аңықтайды немесе әр түрлі деректерден ақпаратты қолданады.

Саралау: Деңгейіне қарай жеңіл тапсырмалар беріледі.

Функционалдық сауаттылық:

Мата қиындыларынан не жасауға болады?

Пәнаралық байланыс. (Қазақ тілі)

Өз ойларың туралы достарыңмен пікірлес. Диалог құрыңдар.

Қазақ тілімен байланыстырып айтады.

Эстетикалық сезімнің қалыптасуы: Эстетикалық тәрбиелеу арқылы жастардың көркемдік талғамы мен сезімі дамиды.

Оқушылар топтасып ақылдасып пікір шығарып пікірлерімен бөліседі.

Оқушылар сілтеме арқылы тапсырма орындайды.

Оқушылар жаңа тақырып бойынша тоқыма материалдары мен бұйымдарының классификациясын топтастыру арқылы постер қорғайды.

Презентация:

Оқушылар өздерінің зерттеу жұмысын таныстырады.

Оқушылар әрбір таныстырылымнан кейін сұрақтар қоя алады

Жауабын зерттеу дәптеріңе жазып, суретке түсіреді.

Оқушылар маталарға ізденіс жасап, талдап, төмендегі сұрақтарға жауап береді.

Мата қиындыларынын қасиеттерін тоқылу әдісін жұптасып зерттейді.

Жұмыс дәптерінде тапсырма орындайды.

Дескриптор:

- киім жіктемесін ажырата алады

-мата түрлерін біледі

ҚБ «Мадақтау» әдісі

Дескриптор:

- тоқыма талшықтарының бөліну классын біледі

- Шығу тегіне қарай талшы шығаратын заттың табиғи талшығының түрлерін біледі.

ҚБ «Бағдаршам»

Дескриптор

1 .Тоқыма талшық түрінің ерекшелігін анықтайды, топтастырады 2 .Мата қиындыларынын қасиеттерін тоқылу әдісін зерттейді

ҚБ «екі жұлдыз, бір ұсыныс» әдісі

Тарату материалдары

https://wordwall.net/resource/32547100

http://www.pandia.ru/text/77/501/13273.phpтоқыма талшықтарын жіктеу

Құрал- жабдықтар мен материалдар:табиғи және химиялық талшықтардан мата үлгілері, беттердің күрделі құрылымдары (түкті, букле, атлас және т.б.).

https://znaytovar.ru/new371.html

Құрал- жабдықтар және материалдар: картон, түрлі түсті қағаз, желім, қайшы, сызу үшін материалдар (карындашсызғыш, өшіргіш және т.б)

Аяқталуы

3 мин

7. Сабақтың шарттары бойынша нәтиженің өзіңдік бақылау және өзіңдік бағалау.

Сабақтың соңында жүргізілген жұмысқа талдау жасайды және қандай жұмыс жақсы атқарылды ал, қай жерін әрі жетілдіру керек екендігіне жазылымдар (рефлексия) жасайды.

8. Қорытынды шығару.

Оқушылармен келесі сұрақтарды талқылаңыз:

• Талшықтар түрлерін атаңыздар.

• Мата қандай жіптерден құрайтының атаңыз?

• Жіп негіздері мен ілмекке сипаттама беріңіз .

• Өсімдік талшықтардан құралған маталарды атаңыз?

Киімнен басқа матадан нені жасайды?

Оқушылар бүгінгі сабақты қандай деңгейде түсініп,білгендерін айтады

Оқушылардың айтқан жауаптарына пікір қалдыру.