400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 31 материал табылды

"Қызыл кітапқа енген жануарлар"

Материал туралы қысқаша түсінік
орыс сыныптарындағы қазақ тілі мен әдебиет пәндерінің мұғалімдеріне
Материалдың қысқаша нұсқасы

Қысқа мерзімді жоспар

№

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні: Джумабекова Г.К.

Сынып:

Қатысқандар:

Қатыспағандар:

Сабақтың тақырыбы

Қызыл кітапқа енген жануарлар

Осысабақта қолжеткізілетін оқу мақсаттары (оқу бағдарламасына сәйкес)

8.5.1.1.Тірек сөздер мен ұсынылған иллюстрациялар арқылы тақырыпты болжау.

8.5.3.1.Тура және ауыспалы мағыналы сөздерді, көп мағыналы сөздер,омоним,антоним,синонимдерді көркемдік ерекшеліктеріне сай қолдану.

Сабақтың мақсаты

Қызыл кітапқа енген жануарлар туралы түсініктерін кеңейту.





Барлық оқушылар: 1) мәтіндегі негізгі ақпаратты анықтайды; 2) ілгерінді, кейінді және тоғыспалы ықпал заңдылықтарын біледі.

Көптеген оқушылар: 1) мәтіндегі негізгі және қосымша ақпаратты анықтайды;

Кейбір оқушылар: 1) мәтіндегі негізгі және қосымша ақпаратты анықтайды, түсінеді Білімді сыныптастарына түсіндіріп оқулықтан тыс ресурстар қоса алады.


Бағалау критерийі

Сөйлесім әрекетінің негізінде оқушыларға тақырып аясында толық ақпарат бере беруге үйренеді

.Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.

Еліктеу сөздердің түрлерін ажырата алады, жасалу жолын түсінеді, топпен жұмыс істеп, ойларын еркін жеткізеді, сөйлемдегі қызметін анықтай алады.

- Адамның табиғатта алатын ерекше орнын түсінеді.
-Қолжетімді сұрақтарға жауап береді;

Оқылым мақсаты бойынша:

1. Мәтіннен негізгі ақпарат пен қосымша ақпаратты анықтайды, өз пікірлерін білдіреді;


Тілдік мақсаттар


Құндылықтарға

баулу




  1. Қызыл кітапқа енген жануарларды айыра білуге және атай білуге үйрету.

  2. Жануарларға қамқорлық қажет екенін айтып түсіндіру, ойын ойнату барысында білімдерін бекіту.

Қоршаған ортаға деген сүйіспеншілігін оятып, оларды қорғауға тәрбиелеу.

Пәнаралық

байланыс

Биология, Георграфия

Алдыңғы білім



Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған жаттығу түрлері


Ресурстар

Сабақтың басы

5 мин


Мұғалім оқушылармен амандасады.

Оқушылардан көңіл-күйлерін сұрайды.

«Суреттер галереясы » әдісі арқылы 2топқа бөлінеді. 1-топ :Бөкен

2-топ:Сілеусін

І.Қызығушылықты ояту


1.Оқушылар біз топқа неліктен бұлай бөліндік деп ойлайсыңдар?

2.Бұл суреттердің тақырыбымызға қандай байланысы бар деп ойлайсыңдар?

3.Сонымен бүгінгі өтетін тақырыбымыз не жайлы болмақ?


«Қызыл кітапқа енген жануарлар»


Сабақтың ортасы

5 мин

10 мин











8 мин




















5 мин



5 мин






5 мин

. «Суреттер сөйлейді айдары». 

Тақтадан Қызыл кітаптың, сол кітапқа енген жануарлар суреттері көрсетіледі. Оқушылар өз мәліметтерімен бөліседі. Слайд


1-тапсырма:Айтылым «Қызыл кітапқа» енген жануарлардың кейбіріне тоқталып өту.

Бұлан
Құлан - сырт пішіні жылқы мен есекке ұқсайды. Бұрын далада еркін жүрген, қазір бұлардың саны азайған, қорғауға алынды.

Елік


Қызыл қасқыр Қазақстан аумағында жойылып кеткен түр. Қызыл кітапқа енген бұл жыртқыш Тянь-Шань мен Алтайдың биік жоталарында тараған. Қызыл қасқыр негізінен таудың жоғарғы белдеуінің жартасты шатқалдарында, далалы және орманды учаскелерде мекендейді. Қасқырдың бұл түрі барлық жерде өте сирек кездеседі. ХХ ғасырдың басында бірнеше рет Тарбағатай мен Жоңғар Алатауында табылған. Бірақ, соңғы 40 жылда республика аумағында осы жануардың бірде-бір кездесуі тіркелмеген.

Тоғай бұғысы

Соңғы тоғай бұғысы өткен ғасырдың 50-ші жылдарының ортасында Қазақстан аумағынан толығымен жойылып кеткен.  Олардың мекендейтін жері негізінен тоғайлы ормандар мен шөлді өзен алқабтарының қамыс қопасы. Қазақстан жерінен жойылып кеткен тоғай бұғысы 1981 жылы Іле өзенінің бойына жерсіндірілді. Қазақстанда жалпы саны – 200 бас.

Дескриптор

-Оқушылар мәліметтерімен бөліседі

-

  • құжат-документ

  • сирек кездесетін-редкие

  • құрып бара жатқан-исчезающие

  • тіркеледі-занесены

  • сүтқоректілер-млекопитающие

  • қосмекенділер-земноводные

  • жойылу қаупі төнген-на грани исчезновения

  • шаралары-мероприятия



Топтастыру:

Құлан


Shape1

Арқар Қабыла


Қарсақ Барыс



Бұғы Қарақұйрық



Бағалау «Бағдаршам»


2-тапсырма:Бейнежазбаны тамашалау


Қар барысы туралы бейнежазбаны тыңдап, жануар туралы тірек сызба арқылы мағлұмат бер.



Дескрипторлары:

-бейнежазбаны тыңдайды.

-Қажетті ақпаратты алады.

-қосымша ақпаратпен бөліседі.



3-тапсырма:Венн диаграммасы


Жұптық жұмыс.

Мәтіндерді тыңда. Сирек кездесетін жануарлардың айырмашылығы мен ұқсастығын тап

Қабылан мен алтай арқары.

Қабылан

Бұл түр өте сирек кездесетін жыртқыш. Қабыландар түрлі типтегі шөлдерде мекендейді. Және олар тропиктік және субтропиктік аймақтардағы ормандарда, тау беткейлерінде, жазық далалар мен саваннада, өзен бойындағы тоғайларда тіршілік етеді. Қабылан қазіргі уақытта Қазақстан аумағында жоғалып кету шегіне жетті.

Қазақстан арқары

Қазақстан арқарының таралу аймағы кеңіп, саны қалпына келуде.  Қазіргі уақытта Қазақстан арқарының саны 11,8 мың басқа дейін өсті. Олардың ішінде Сарыарқада, Балқашта, Қалбы Алтайында, Тарбағатайда, Маңырақ пен Сауырда таралған. Бұл жануар таудың жазықтау учаскелерінде мекендейді. Олар орын ауытырып, шамалы маусымдық көшу жасайды. Ал, құрғақшылық кезінде және қыста қар қалың түссе алыс қашықтыққа ауысады. Әдетте таңертең және кешке белсенді. Қыста олар жиі тамақтанады.




Білім алушылар Венн диаграммасы бойынша мәтіндерді салыстырады, талдайды.Сыныппен бөліседі.

Дескипторы:

-Мәтіндердің айырмашылығын табады.

-Ұқсастықтарын айтады.



Қалыптастырушы бағалау. «Жетістік баспалдағы» әдісі.

Кері байланыс бір-біріне сұрақтар қойып, өз білімдерін толықтырады.



«Топтық жұмыс»

Мәтінді оқы. Суретке қара .Суреттерде бейнеленген жануарлар туралы ғаламтордан мәліметтер жинап зерттеу жобасын дайындаңдар


1-топ: Қарақұйрық

Ертеде шөлді аймақта көптеп кездескен, бірақ қасақылыққа байланысты оның саны 200 мыңнан (30-жылдары) 10 мыңға (70-жылдары) дейін кеміді және көп жерлерде ол кездеспейтін болды. Түрді Қызыл кітапқа тіркеген соң оның саны тұрақталып, жан-жақты қорғалатын жерлерде өсе бастады. Қазір Қазақстанда 30-50 мыңдай қарақұйрық бар. Қорғалатын жаңа территориялар ашу керек.

2-топ:. Итаю (1-категория) – өте сирек кездесетін аң. Оңтүстік Үстірттің шағын ғана территориясында таралған. Ол жерде 15-20-дай ғана итаю мекендеуі мүмкін. Бұл жыртқыш кездесетін территорияларды Үстірт қорығына қосып, кен іздеушілер қатарындағы жұмысшылар мен шопандар арасында итаюды қорғау жайында үгіт-насихат жұмыстарын жүргізу керек.


1-топ Өзектілік:Қарақұйрық ертеде шөлді аймақта көптеп кездескен

Мәселе:Қасақылыққа байланысты саны 200 мыңнан(30-жылдары) 10 мыңға (70-жылдары)деін кеміді және көп жерлерде ол кездеспейтін болды.

Шешу жолы:Қазір Қазақстанда 30-50мыңдай қарақұйрық бар.Қорғалатын жаңа территориялар ашу керек.


2-топӨзектілік Оңтүстік Үстірттің шағын териториясында таралған

Мәселе:Ол жерде 15-20 –дай ғана итаю мекендеуі мүмкін..

Шешу жолы: Қорғау жайында үгіт-насихат жұмыстарын жүргізу керек.



Дискриптор білім алушы

- Ізденіс жұмыстарын жүргізеді.

- Зерттей алады.

- Мәтін мазмұнын ашады.


Талдау.

4-тапсырма.ТЖ.

Бағалау критерийлері:

-пікірталасқа қатысушылардың берілген тақырып бойынша өз пікірлерін сенімді дәлелдейді.

- қойылған сұрақтарға еркін жауап береді.



Жазылым 9 –тапсырма 57 бет

-3 нұсқаның бірін таңдап алу

Дискриптор

-3 нұсқаның бірін таңдап жазады


Қ/Б «Жұлдыздар»


«Себет» әдісі арқылы ойларымызды қорытындылаймыз.

Сабақта мен не түсіндім? Өз пікірлерімен бөліседі.


Осы жойылып кету қаупі бар жануарлар мен өсімдіктер қорықтарда қорғалып, сақталады. (Тақтадан Қазақстанның қорықтарын көрсету.)
Біздің табиғатымыз өте бай. Бірақ оның байлығы шексіз емес, сондықтан оларды қорғау, сақтау керек! Қазақстанда он қорық бар.
Ақсу – Жабағалы, Барсакелмес, Үстірт, Наурызым, Қорғалжын, Батыс Алтай, Алматы, Марқакөл.Слайд «Қорықтар»


Видео- слайд «Табиғат-адамзатқа аманат»










Слайд-1


















Сабақтың соңы

2 мин

Кері байланыс Желкен сүреті бар стикерлерді тақтаға іледі



Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?

Бағалау – Сіз оқушылардыңматериалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау


Диалог және қолдау көрсету - сыныптық , топтық жұмыстарда оқушылар сұрақтар құрастырып, пікір алмасады, бірлесіп жұмыс жасайды, мұғалім тарапынан әртүрлі қолдау көрсетіледі

Нәтиже- эссе жазуда тапсырма біреу, алайда оқушылардан жеке нәтиже күтіледі


мақтау -мадақтау, дескриптор, өзара, өздік бағалау,топтық бағалау, Екі жұлдыз, бір ұсыныс

Сыныпты желдетіп, барынша жарықпен қамтамасыз ету керек. Топтық жұмыс барысында қауіпсіздік сақтау


Сабақ бойынша рефлексия


Сабақмақсаттарынемесеоқумақсаттарышынайы, қолжетімдіболдыма?

Барлықоқушылароқумақсатынақолжеткіздіме?Егероқушылар оқу мақсатына жетпеген болса, неліктен деп ойлайсыз?Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақ кезеңдерінде уақытты тиімді пайдаландыңыз ба? Сабақ жоспарынан ауытқулар болды ма және неліктен?










Жалпы бағалау



Сабақта ең жақсы өткен екі нәрсе (оқыту мен оқуға қатысты)?

1:


2:


Сабақтың бұдан да жақсы өтуіне не оң ықпал етер еді (оқыту мен оқуға қатысты)?

1:


2:


Осы сабақтың барысында мен сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістіктері/қиыншылықтары туралы нені анықтадым, келесі сабақтарда не нәрсеге назар аудару қажет?


Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
3 ұстаз жүктеп алған
23 ақпан
1257
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі