«Қызықты физикалық тәжірибелер» үйірме жоспары

№

Тақырып

Пайдаланылатын көрнекі материал

Сағат саны

1

Кіріспе сабақ. Үйірме сабақтарында қауіпсіздік техникасы бойынша нұсқаулық. Эксперимент негіздері.

Эксперимент мақсатының дұрыс тұжырымдалуы.

1 тәжірибе: суы бар графин, қағаз.

2 тәжірибе: мойыны кең бөтелке, қағаз, пісірілген тазартылған жұмыртқа.

3 тәжірибе: су бар тарелка, қағаз, стакан, теңге.

1

2

Инерция

1 тәжірибе: оқушы линейкасы, бірнеше дойбы, теңгелер пайдалануға болады.

2 тәжірибе: жұмыртқа, суы бар стақан, карточка, сақина.

3 тәжірибе: екі ұзын таяқ, екі қағаз сақина.

4 тәжірибе: екі қарындаш пен екі таяқ қажет.

1

3

Беттік керілу

1 тәжірибе: тігін машинасынан жуан емес ине, су құйылған стакан, май тамшысы.

2 тәжірибе: су бар бокал, түйреуіш немесе түйреуіштер.

3 тәжірибе: сабын көпіршіктерін үрлеуге арналған балалар ойыншығы, әртүрлі формадағы шағын сым рамкасы, глицерин қосылған сабын ерітіндісі.

1

4

Жылу беру тәсілдері

1 тәжірибе: жұқа картон, жылу көзі (шам, плитка), сым, тығынға енгізілген.

2 тәжірибе: жұқа картон, қарындаш, сызғыш, желім, қағаз, сіріңке.

1

5

Қатты денелерде және сұйықтағы қысым

1 тәжірибе: торлы дәптер парағы, қарындаш, қатты дененің қысымын есептеуге арналған формула (p=mg/s, мұнда p –қысым, m-масса, s-аудан).

2 тәжірибе: үлкен қималы шыны түтік, картон, суы бар ыдыс, жіп.

3 тәжірибе: әртүрлі формадағы, бірақ бірдей саңылаулары бар ыдыстар, су құйылған үлкен ыдыстар, қағаз шеңбері, белгілер.

1

6

Газ қысымы

1 тәжірибе: пластикалық бөтелке, су, боялған суы бар пипетка.

2 тәжірибе: суы бар шыны кесе, пенопласт, қант-рафинад, шыны банк.

3 тәжірибе: тесігі бар құйғыш, суы бар ыдыс.

1

7

Атмосфералық қысым

1 тәжірибе: суы бар стақан, қағаз парағы.

2 тәжірибе: кетчуп бөтелкесі, пісірілген жұмыртқа, қағаз, сіріңке.

3 тәжірибе: стақан және суы бар ыдыс.

1

8

Сұйықтың кері итеруші әсері

1 тәжірибе: жұмыртқа немесе орташа картоп, таза су ыдыс, тұз.

2 тәжірибе: пластилиннің кесектері, суы бар ванна.

3 тәжірибе: әр түрлі заттарды алып, суға салып, олардың батуын немесе жүзуін тексеру, заттар көлемін олар ығыстырған судың мөлшері бойынша есептеу.

1

9

Газдың кері итеруші әсері

1 тәжірибе: папирос қағазы, қайшы, жіп, жеңіл жүк.

2 тәжірибе: шарик, мойыны кең бөтелке, су, ас содасы.

1

10

Жарықтың көрінісі

1 тәжірибе: лазерлік көрсеткіш, айна, су.

2 тәжірибе: суы бар стақан.

3 тәжірибе: теңге, шай кесе, су.

1

11

Оптикалық иллюзиялар

1 тәжірибе: көз алдау.

2 тәжірибе: майланған қағаз, картон, екі шам.

1

12

Электрлендіру

1 тәжірибе: пластмассалық тарақ немесе сызғыш, қағаз, жіңішке су ағысы, шаш.

2 тәжірибе: фольгадан жасалған гильза, ұстағыш, шыны таяқша.

3 тәжірибе: қағаз сүлгі, 1 шай қасық (5 мл) қытырлақ күріш үлпек, ауа шаригі, жүн свитері.

4 тәжірибе: пластмасса құйғыш, штатив, электрометр шары, құм.

1

13

Электрлендіру

5 тәжірибе: екі ауа шаригі.

6 тәжірибе: қағаз сүлгі, 1 шай қасық (5 мл) тұз, 1 шай қасық (5 мл) бұрыш, қасық, ауа шары, жүн свитері.

7 тәжірибе: желім, өлшемі 2,5х2,5 см ағаштың шаршы бөлігі немесе ағаш кубик, тігін инесі, қайшы, жазу қағазының бөлігі, диаметрі 5 см кем емес шыны (пластик емес) стақан, жүн свитер.

1

14

Электр тізбектері

1 тәжірибе: лимон, тұздалған қияр, электродтар, мыс купоросы ерітіндісі, шеге, оралған сыммен, металл кнопкалар, фотоэлемент, сымдар, төмен вольтты лампочка, кілт, гальванометр.

1

15

Магниттер және олардың өзара әрекеттесуі

1 тәжірибе: екі жолақты магнит, доға тәрізді магнит, темір үгінділер, қағаз парағы.

2 тәжірибе: магнит, ине, табақша, су.

1

16

Магнитпен сиқырлар

1 тәжірибе: картон, жұқа таяқша, түйреуіш, магнит.

2 тәжірибе: төрт мыс өзегі, жұқа темір сымнан жасалған жиек, тоқу сымдары, тығын дөңгелегі, інжу түймесі, шыны моншақ, таға тәрізді магнит, спиртовка.

1

17

Асүйдегі физика

1 тәжірибе: түрлі диаметрдегі екі түтікше, пластикалық бөтелке, қайнатпа, сода, сірке суы бар стакан.

2 тәжірибе: бөтелке, жылы су, ашытқы, қант.

3 тәжірибе: сүт, лимон шырыны, шам.

4 тәжірибе: ас содасы, бояғыш (марганцовка, гуашь немесе пасха жұмыртқаларына арналған бояу), ыдыс жууға арналған құрал, сірке суы.

1

18

Асүйдегі физика

1 тәжірибе: бірнеше бор, ұшталған сіріңке.

2 тәжірибе: шикі тауық жұмыртқасы, сірке суы бар стакан.

3 тәжірибе: суы бар табақша, сіріңке( тіс тазалау), қант бөлігі.

1

19

Асүйдегі физика

1 тәжірибе: лимонадтың екі литрлік бөтелкесі, бөтелкенің мойнын жабуға болатын теңге, суы бар ыдыс.

2 тәжірибе: қағаз парағы, бос шыны банк, екі қаңылтыр банкалар.

3 тәжірибе: сымнан жасалған сақина, жіп, сіріңке, тұз ерітіндісі.

4 тәжірибе: бөтелке (шыны), шарап бөтелкесінен тығыны, түрлі-түсті қағаз, желім, 3 ас қасық лимон шырыны, 1 шай қасық ас содасы, майлық қағаз.

5 тәжірибе: сыйымдылығы 1 литр қақпағы бар шыны банка, құбыр суы, теңге.

1

20

Су ағысы және статика

Тәжірибе статикалық электрдің көмегімен су ағысының бағытын қалай өзгертуге болатынын көрсетеді.

1

Физикалық жабдықтар толық болмаған кезде қызықты тәжірибелер

21

"Қолдарын суландырмай»

"Сабынды тарелканы көтеру»

Жабдықтар: табақша, теңге, стакан, қағаз, сіріңке.

Жабдықтар: тарелка, шаруашылық сабынның бөлігі.

1

22

"Сиқырлы су»

"Ауыр газет»

Жабдықтар: суы бар стақан, қалың қағаз парағы.

Жабдықтар: ұзындығы 50-70 см рейка, газет, метр.

1

23

"Жыртылмайтын қағаз»

"Шам қалай тез өшеді»

Жабдықтар: екі штатив, екі қағаз сақина, рейка, метр.

Жабдықтар: суы бар шыны ыдыс, стеаринді шам, шеге, сіріңке.

2

24

"Жанбайтын қағаз»

"Жанбайтын орамал»

Жабдықтар: металл өзек, қағаз, сіріңке, шам (спиртовка).

Жабдықтар: штатив, спирт, орамал, сіріңке

2

25

"Жанбайтын жіп»

"Қағаз кастрөлде су қайнату»

Жабдықтар: штатив, қауырсын, қарапайым жіп және ас тұзының қаныққан ерітіндісінде суланған жіп.

Жабдықтар: штатив, қағаз кастрөл, спиртовка, сіріңке.

2

26

"Картоп таразылары»

"Жұмбақ картоп»

Жабдықтар: штатив, металл өзегі, жіп, массасы бірдей екі картоп, сіріңке, спиртовка.

Жабдықтар: екі шыны ыдыс су, картоп.

2

27

Ауа қысымы

Жабдықтар: су, стақан, қағаз парағы, шағын шыны, пипетка, соратын заттар, теңге, тарелка, сіріңке.

1

28

Сұйықпен тәжірибелер

Жабдықтар: екі стакан, су, шүберек жгут, аздап май, пипетка, қант, аздап суық шай.

1

29

Тербелістер мен дыбыс

Жабдықтар: 2 сіріңке қорабы, жіп, бос шыны бөтелкелер, бокал, ағаш және металл сызғыштар, камертон, балға.

1

30

Магнит сурет салады

Жабдықтар: әр түрлі магниттер-тік бұрышты, дөңгелек және тары түрінде, темір үгінділер, қағаз стакан, қағаз парағы.

1

31

Шегеден магнит

Жабдықтар: қалыңдығы 1 мм дейінгі оқшауланған сым метрі, ұзын темір шеге, 6 вольттық батарейка, металл қыстырғыштар, ересек көмекші.

1

32

Маятник

Жабдықтар: белбеу, шайба, қайшылар, сызғыш, желім таспа, үстел, ауыр кітап, секундомер немесе секундтық көрсеткі бар сағаттар, көмекші.

1

33,34

Қорытынды сабақ

Оқушылар үйде жасаған қызықты тәжірибелер жинағы (видео роликтарды қорғау)

2