Қызықты математика

Қызықты математика сайысы

Сабақтың мақсаты:
күнделікті өмірмен байланыстыра отырып, математикадан алған білімдерін тереңдету;
оқушылардың шығармашылық қабілеттерін дамыту, пәнге деген қызығушылығын арттыру;

Көрнекіліктер: интерактивті тақта, математика туралы сөздер, кестелер
“Ақыл - ойды тәртіпке келтіретін математика, сондықтан оны оқу керек” (М. В. Ломоносов)
“Математика - барлық ғылымдардың бекзадасы, оның сүйіктісі - шындық, сәні - қарапайымдылық пен айқындылық” (Ян Снядецкий)
“Ақын жанды болмаған адам математик те бола алмайды» (С. В. Ковалевская)
“Жақсы шығарма жазу үшін творчестволық қиял қандай керек болса, геометрия есептерін шығару үшін сондай қиял керек” (А. С. Пушкин)

Сабақтың жоспары:
І. Ұйымдастыру бөлімі.
ІІ. Негізгі бөлім:
І - тур: “Бәйге”
ІІ - тур: “Полиглот”
ІІІ - тур: “Ғажайып үштік”
ІV - тур: “Формулалар сайысы”
V - тур: “Шешендік өнер”
ІІІ. Қорытынды

Сабақтың барысы:
1. Ұйымдастыру бөлімі
2. Негізгі бөлім:
І - бастаушы: Құрметті ұстаздар мен оқушылар! Бүгінгі 10 сынып оқушылары арасында өткелі Қызықты математика атты сайысымызға қош келдіңіздер!
Ғылымдардың патшасы атанғансың,
Евклид, Фалес, Пифагордан бата алғансың.
Төзбейтін өтірікке, жалғандыққа,
Жасықтан емес сен, қаталдансың
«Ақыл ойды тәртіпке келтіретін,
Нағыз пән - математика атанғансың!- дей келе, ортаға сайысқа қатысушыларды шақырмас бұрын сайыс барысын қадағалап отыратын, әділ бағасын беретін әділ қазылар тобымен таныстырамыз.

ІІ - бастаушы: Біреу озса жарыста, біреу артта қалады,
Ренжімей - ақ тараса озбағандар жарады.
Жарыс заңы ежелден – жеңімпазды анықтау
Жеңімпаз болу шарты сол - еңбектену, жалықпау!
Сәт сапар тілеп бәріңе, сайысты біздер басталық,
Көрсетіңдер өнерді, қалмаңыздар жасқанып, - деп бүгінгі сайысқа қатысушыларды таныстырамыз.

І - бастаушы: Қазақпыз ғой бәйге десе қозатын,
Қосатұғын күрең атын, боз атын
Басталады «Бәйге» атты сайысың,
Шықсын шәкірт шыңдарға қол созатын,- дегендей «Бәйге» турын бастаймыз.
Ойын шарты бойынша әрбір қатысушы берілген сұрақтарға тез жауап беру керек. Әр дұрыс жауапқа 10 ұпай беріледі

І - тур: “Бәйге”
1 ойыншы сұрақтары

1.Столдың төрт бұрышы бар. Егер бір бұрышты кесіп тастаса, неше бұрыш қалады? ( 5 )

2.Қай сан барлық санға қалдықсыз бөлінеді?(0)

3.1метрде неше см бар? (100см)

4.Бұрыш өлшейтін құрал (транспортир)

5.у=х² функциясының графигі.(парабола)Ең кіші жай сан?(2)

6. Бір нүктеден шығып екі сәуледен құралатын  геометриялық фигура?    (бұрыш)

7. Жұп функция графигі қай оське симметриялы?( ордината)

8. Үшбұрыштың орта сызығы 10см, табаны неге тең? (20)

9.Ұшақ Семейден Алматыға дейін 1сағат 20минут ұшады, ал кері қарай 80минут ұшады.Бұл айырмашылықты қалай түсінесің? (екеуі тең)

10. ІІІ-ші   ширектің таңбасы (-;-)

2 ойыншы сұрақтары

1.Сағат тілі тәулігіне неше рет тік бұрыш жасайды? ( 4 рет)

2.Ең кіші жай сан?(2)

3.Миллионда неше нөль бар?(6)

4.Тік бұрыш неше градусқа тең?(90⁰)

5.Тік бұрыштан кіші бұрыш?(сүйір)

6.Барлық қабырғасы тең параллелограмм?(ромб)

7. Квадрат қабырғасы  9см.Периметрі неге тең?(36)

8.1 тонна  мақта ауырма, әлде1тонна темір ауыр ма?(бірдей)

9.Шаршының неше қабырғасы бар?(4)

10. Күн көзі жылына неше рет соғады?( 365)

 3- ойыншы сұрақтары

1.Қай санға бөлуге болмайды?(0)

2. Екі ғасырда неше жыл?(200)

3. Шеңбер сызатын құрал?(циркуль)

4. Бір нүктемен шектелген түзудің бөлігі?(сәуле)

5. Барлық қабырғасы тең тік төртбұрыш?(квадрат)

6.Тік төртбұрыш ауданын есептейтін формула? (S=ав)

7. Трапецияның табандары 4см және6см. Орта  сызығы неге тең?( 5см)

8. Координаталық жазықтықта неше ширек бар?(4)

9.ІVширектің таңбасы?(+;- )

10. Қайсы артық 1кг мақта, әлде 1кг темір?(бірдей)

4- ойыншы сұрақтары

1. Кеңістіктегі фигуралардың қасиеттерін зерттейтін геометрия бөлімі қалай аталады? (Стереометрия)
2. Геометрия сөзінің мағынасы? (Жер өлшеу)
3. Төрт қабырғасы тең төртбұрыш? (Квадрат)
4. Вектор дегеніміз? (Бағытталған кесінді)
5. ах+by = c қандай теңдеу? (Екі айнымалысы бар сызықтық теңдеу)
6. Ұшақ Семейден Алматыға дейін 1 сағат 20 минут ұшады, ал кері қарай 80 минут ұшады. Бұл айырмашылықты қалай түсінесің? (екеуі тең)
7. Үшбұрыштың ішкі бұрыштарының қосындысы нешеге тең? (180⁰)
8. Әрі қиылыспайтын, әрі параллель емес түзулер. (Айқас түзулер)
9. x² + y² = R² функциясының графигі (шеңбер)
10. Координаталар жүйесін ең алғаш енгізген адам? (Р. Декарт)

 5- ойыншы сұрақтары

1. Жазықтықтағы фигуралардың қасиеттерін зерттейтін геометрия бөлімі қалай аталады? (Планиметрия)
2. Тік төртбұрыштың ішкі бұрыштарының қосындысы нешеге тең? (360⁰)
3. Жарты түзудің басқаша атауы? (Сәуле)
4. a² + b² = c²  формуласы қалай аталады? (Пифагор теоремасы)
5. Ақиқаттығы дәлелдеуді қажет ететін сөйлем (теорема)
6. Отырардан шыққан ұлы ойшыл, данышпан, ғалым, математик (Әл - Фараби)
7. Квадраттық функцияның графигі (парабола)
8. Барлық қабырғалары тең параллелограмм (ромб)
9. Квадрат теңдеу анықтамасы (ах2+вх+с=0)
10. «Математика – ғылымдардың патшасы, ал арифметика математиканың патшасы» сөзінің авторы? (Гаусс)

6 ойыншы сұрақтары 
1.11 жай сан ба, әлде құрама сан ба?(жай)

2.Ең кіші натурал сан?(1)

3.Геометриядағы негізгі фигуралар? (нүкте, түзу)

4.Барлық бұрыштары тең төртбұрыш (тік төртбұрыш)

5.Үш пар ат 30км-ге шапса, әр ат қанша км-ге шапқан? (30 км)

6.Кесіндіні өлшейтін құрал қалай аталады?(сызғыш)

7.Кез келген екі нүкте арқылы нені жүргізуге болады?(түзу)

8.Қабырғасы 6см және 4см тік төртбұрыш ауданы неге тең (24см²)

9.50-ді 0,5-ке бөл ( 100 )

10. Екі жай сан ба, әлде құрама сан ба ? (жай сан )

І - бастаушы: Ұлылардың ұрпағымыз кешегі
Ой қалдырған, сөз қалдырған еселі.
«Тіл өнері» сайысына қатысып,
Жұмбақтарды кім үш тілде шешеді?
«Полиглот» - тіл өнері сайысында жұмбақтың шешуін дәл тауып, үш тілде жазу керек(қазақ 10, орыс 20, ағылшын 30 ұпай). Осы турдан соң ұпай саны аз бір оқушы шығарылады.

ІІ - тур: «Полиглот»
1. Алды - артымыз шексіз де,
Жете алмайсыз біздерге.
Сәуле менен кесінді,
шыққан тегін білсін де.
(түзу – прямая – straight)

2. Біз – санбыз, сызықпен бөлінген.
Математиканы ұқпас адамға,
Құбыжық болып көрінген
Дұрыс, бұрыс, аралас,
Ондық болып бөлінген.
(бөлшек – дробь – fraction)

3. Бойы бір қарыс,
Сиып тұр 25 арыс.
(сызғыш – линейка – ruler)

4. Алтын терек, он екі бұтақ,
Үш жүз алпыс бес жапырақ.
(жыл – год – year)

5. Сырт - сырт соғады, уақыт озады. (cағат – часы – clock)

6. Сөзі дана, үні жоқ,
Сөйлемейді, тілі жоқ.
Қолыңа алсаң шешен,
Ақылы асқан көсем.
(кітап – книга – book)

І - бастаушы: Ал шәкірттер алды артын оңдасын,
Шешілмеген сұрақтарың қалмасын.
«Ғажайып үштік» сайысында,
Сұрақтарды алда тұрған таңдасын
Бұл сайыста 3 х10, 3 х20, 3 х30 ұпай бойынша сұрақтар беріледі. Оқушылар өз таңдаулары бойынша сұрақтарға жауап береді. Аз ұпайы бар бір оқушы ойыннан шығарылады.

ІІІ - тур «Ғажайып үштік»

10. Жазықтықта қиылыспайтын екі түзу. (параллель)
10. Ақиқаттығы дәлелдеусіз қабылданатын сөйлем (аксиома)
10. Бір таңбалы санға дәл сондай санды тіркеп жазса, сан неше есе өседі? (11 есе)

20. Қосындысы 8 - ге, айырмасы 2 - ге, көбейтіндісі 15 - ке тең екі сан. (5; 3)
20. Ешқандай амал қолданбай 666 санын бір жарым есе арттыр. (999)
20. Қар жауғанда жауатын ақшақардың формасы қандай фигураға негізделген?  (алтыбұрыш)

30. Бұл зат біреуінің қалтасында, біреуінің сөмкесінде. Бетіңде сандар бар. Ол сан заттар ауысып кетпеу үшін жазылған. Бұл не? (Киім тапсырғанда берілетін белгіше)

30. Бұл құралды әдебиет мұғалімі ешқашан қажет етпейді. Ал математика мұғалімі ешқашан қолынан тастаған емес. Ол өзі ерекше бір зат: өлшеп-өлшеп алып, түр –түрге бөліп тастайды. (транспортир)

30. Бұл заттың пішіні тік төртбұрыш тәрізді. Әсіресе қалалық жерде кездеседі. Ол мектептен қашық тұратын оқушылардың көбінде бар. Мектепке жақын тұратын оқушылардың кей біреуінде де жоқ. Бұл не? (жол билеті)

І - бастаушы: Тағы келді сыналар шақ айналып
Тереңіне білім - теңіз бойланып.
Кім шешеді, сол сайыста ұтып тұр
Алдарыңда «Көкпар»туры күтіп тұр
Бұл сайыста үш пән бойынша таңдаған сұраққа жауап беріледі. Аз ұпайы бар бір оқушы ойыннан шығарылады.

ІІІ - тур «Көкпар»
Математикалық мақал мәтелдер 
10. Досыңды ... күн сынама, ... жыл сына.  (3)

20. Болар бала    .....-інде баспын дейді,

Болмас бала .....- інде жаспын дейді.      (15, 25)

30. Ұлыңа ….. жасқа дейін патшаңдай қара,
….. жасқа дейін қосшыңдай сана,
……-тен асқан соң досыңа бала.            (5, 15)

Математикалық жұмбақтар

10. Бір үйде тұрады екен елу батыр
Үй сыртына сүйкенсе-ақ өліп жатыр. (Сіріңке)

20. Атадан он баламыз
Бір-бір жастан арамыз.
Қосылып кейде басымыз
Азайып кейде қаламыз.
Бөлініп кейде арамыз
Көбейіп те аламыз. (цифрлар)

30. Баланың сегізінде тісі түседі,
Сексенінде ердің ерге ісі түседі.
Еменнің иілгені – сынғаны.
Сексен сегіз тілі бар
Құйқылжыған үні бар. (Фортепиано)

І - бастаушы: 

ІV - тур «Формулалар сайысы» Бұл сайыста оқушылардың математикалық формулаларының көп жазылуы ескеріледі (әр оқушыға  қағаз бен қалам беріледі). Аз ұпайы бар бір оқушы ойыннан шығарылады

І - бастаушы:

Жақсы сөзге жүрегі жай табатын
Өз ойын дәлелдеп, нақты айта алатын.
Сөз мәнерін мәйегіне келтіріп,
Шешендер бар ортаға шыға алатын,- деп келесі «Шешендік өнер» сайысын бастаймыз. Тақырып бойынша өз ойларын ортаға салып, шешендігін көрсетеді.

Әділ қазылар алқасы барлық тур бойынша оқушыларды бағалап, «марапатталады