Бөлім:

Электромагниттік толқындар

Педагогтің аты-жөні:

Калмаханбет Бағжан

Күні:

Сынып: 9

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Радиобайланыс.

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

11.5.1.2-жоғары жиілікті электромагниттік тербелістердің модуляциясын және детектрленуін сипаттау;

11.5.1.3-радиобайланыс жұмысының принципін түсіндіру

Сабақтың мақсаты

Амплитудалық модуляция (АМ) мен жиіліктік (FM) модуляцияның айырмашылығын түсініп, олардың артықшылығы мен кемшіліктерін білу;

Радиоқабылдағыштың жұмыс принципін түсініп, қарапайым радиқабылдағыштың құрамындағы қондырғылардың атқаратын қызметін талдау;

Құндылықтар

Бірлік және ынтымақ айы

Апта дәйексөзі:

Бірлігі күшті ел озады

Сабақтың барысы

Сабақ

тың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

5 минут

5 минут

1. Ұйымдастырушылық кезең.

Оқушылармен амандасу, қатыспағандарды белгілеу.

Оқушыларды

- сабақтың мақсатымен

-бағалау критерийлерімен таныстыру

2. Үй жұмысын тексеру.

(І) Формулаларды қайталау. Кестені толтыру.

Өзара бағалау. Сыныптастар жұмыстарын алмастырып, бір-бірлерін тексереді.

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу

Мадақтау: «Жарайсың», «Керемет», «Өте жақсы»

Презентация;

Интербелсенді тақта;

«Randraw»

Платформасы;

Сабақтың басы

15 минут

10-минут

1. «Ой қозғау»

Қазіргі заманда, мысалы әлемде болып жатырған оқиғаларды жаңалықтардан тыңдап, тіпті оқиға барысын көре де аламыз. Ойланайық, осы үрдіс қалай жүзеге асты? Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

1. Модуляция неге қажет?.

2. Модуляцияланған сигнал алу үшін не істеу керек?

Оқушылар тақтада көрсетілген суретті пайдаланып жауап береді

3. Детектрлеу дегеніміз.....

Оқушылар тақтада көрсетілген суретті пайдаланып жауап б

Екі видео көрсетіледі

Видеокөрсетілімді талқылау арқылы жаңа тақырыптың мазмұнын ашу.

Амплитудалық модуляция (АМ) – бұл тасымалдаушы толқын өзгерісі амплитудасындағы акустикалық тербелістерді кодтау әдісі.
Жиіліктік модуляция (ЖM) - бұл тасымалдаушы толқын өзгерісі жиілігіндегі акустикалық тербелістерді кодтау әдісі.

Эдвин Армстронг

Эдвин Говард Армстронг ( 1890-1954 ) -  американдық радиоинженер.

Ол радиоқабылдағыштар құрастырушысы болған. Армстронг АМжүйесі бойынша кодталған радиохабарларды тарату барысында туындайтын кедергілерден құтылу жолдары туралы зерттеу жұмыстарын жүргізді. Алайда, ол сол кезде танымал болған АМ жүйесін жетілдірудің орнына жоғары сапалы дыбысты жаңа, FM деп аталатын кодтау жүйесі арқылы алуға болатынын дәлелдеді. 1918 жылы ол

супергетеродиндік қабылдағышты құрастырды және 1933 жылы FM жүйесінде кодталған радиотолқын көмегімен дыбыс таратуға патент алды. Модульденген кіріс сигналының FM кодтау жүйесінде қалай пайда болатынымен танысыныздар.

Әрбір қадамнан кейін оқушылардан кері байланыс алынып отырады.

Симуляторды пайдаланып, дыбыс толқынының жиілігі өзгергенде ҒМ модуляцияланған толқын жиілігінің өзгеруін бақылау

Оқушылар 3 топқа бөлініп берілген сұрақтарды толық ашу үшін постер жасайды

1-топ

АМ кезінде тербелісті сипаттайтын қандай шама өзгермейді және қай шама өзгереді?

Қалай өзгереді? Графикте көрсетіңіз

2-топ

ҒМ кезінде тербелісті сипаттайтын қандай шама өзгермейді және қай шама өзгереді? Қалай өзгереді? Графикте көрсетіңіз

3-топ ҒМ –ның АМ –ға қарағанда қандай артықшылығы бар? АМ-ның артықшылығы бар ма? Болса қандай?

Радиобайланыс принципін талдау. Сұлба бойынша әр бір қондырғының қызметін оқушылар талдайды

Қарапайым радиоқабылдағыш жұмысын талдау

Бұқаралық ақпарат құралдарының ішінде жаңалық таратуда ең шапшаң, жедел құрал Радио екені баршамызға мәлім. Күнделікті тірлігінді істеп жүріп-ақ өзіңе керекті ақпаратты алуға болатын радионың адамзат баласы үшін маңызы зор. Жалпы, радионың шығу тарихы туралы сөз болғанда екі ғалымның атауы аталады. Олар профессор Александр Степанович Попов екінші ғалым, физик Гульельмо Маркони.

Кронштадтағы электр мина мектебі Ресейдегі электротехника мен оны пайдаланудың курстары өтетін бірінші оқу орны болатын. Бұл мектепте сол кездегі электротехника жөніндегі білікті мамандардың басы қосылған еді. Осында жұмысқа тұрысымен Попов бірқатар техникалық мәселелерді шешуге қатысады. Кеме жақтауындағы электр өткізгішінен ұшқын шашырау жағдайын зерттей жүріп ол жылдам электр тербелістер саласын зерттеуге кіріседі. Осылайша радиотелеграфты ойлап табады.

1895 жылы Попов тәжірибе жасап жатқан кезде аяқ астынан Петербург маңында найзағай ойнап, жаңбыр жауады. Ал, осының бәрі Попов жасаған қабылдау стансасына дыбыстық белгі берді. Әлемдегі алғашқы радиоқабылдағыш осылай пайда болды. Ад 1895 жылдың 7 мамырында жас физик А.Попов Санкт-Петербург университетінде өткен Орыс физика-химиялық қоғамының физика бөлімшесінде өзінің жаңалығын ғалымдар арасында жария қылды. Сөйтіп, бұл күн радионың дүниеге келген күні деп белгіленеді.

Әр түрлі жиіліктегі радиотолқындардың қолдану аясына шолу

Дискрипторлары:

Оқушы Модуляция не екенін дұрыс атайды.

Оқушы Модуляцияланған сигнал алу үшін істеу керек екенін дұрыс түсіндіреді.

· Оқушы тербелістің жиілігі тұрақты екенін және амплитудасы өзгеретінін анықтайды.

· Оқушы амплитуданың ақпараттық сигналға сәйкес өзгеретінін түсіндіреді.

· Оқушы АМ процесінің графигін дұрыс сызады, тасымалдаушы толқынның амплитудасын ақпараттық сигналға сәйкестендіреді.

· Оқушы АМ-ның ақпарат тасымалдау ерекшеліктерін сипаттай алады.

Критерийлерге сәйкес шамаларды анықтайды

АМ, ҒМ–ның қалай жүзеге асатынын сипаттайды.

Айырмашылығын түсінеді, артықшылығы мен кемшіліктерін көрсетеді.

Дискрипторлар:

Оқушы радионың ақпарат таратудың жедел құралы екенін түсіндіреді.

Радионың адам өміріндегі маңызын сипаттай алады.Оқушы радионың пайда болуына үлес қосқан ғалымдарды (А.С. Попов және Г. Маркони) атап, олардың рөлін түсіндіреді.Радионың алғашқы пайда болу кезеңі мен Поповтың тәжірибелерін сипаттайды.

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады.

Амплитудалық модуляцияның жиіліктік модуляциядан айырмашылығын біледі

Өзгеретін және өзгермейтін шамаларды анықтау

• АМ,ҒМ сигналдарының артықшылықтары мен кемшіліктерін түсіндіру

Презентация;

Интербелсенді тақта;

Ақпараттық мәтін;

Видео-ролик

Презентация;

https://bilimland.kz

Презентация

Презентация

Презентация

Сабақтың соңы

5 минут

5 минут

Сабақты қорытындылау

Kahoot платформасында сұрақтарға жеке жауап береді.

Үйге тапсырма

Радиобайланыс дегенді жаттау

Сабақтың тақырыбын қорытындылау

Сұрақтарға дұрыс жауап береді.

«Ең үздік 3 жауап»

Kahoot платформасы

https://create.kahoot.it/details/8a186bf2-8376-4b86-a748-54818fe2f0b5

Рефлексия

Сабақ(қызықты, түсінікті)болды.

Мен басқаларды тыңдадым.

Мен ешнәрсе түсінбедім.

Оқушылар qr арқылы өз ойларын жазып жібереді.

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

Стикер

QR код