ҰМЖ бӛлімі: 1А - Рим империясының құлауы

Мектебі: Жеңістің 30 жылдығы ат. орта мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жӛні:

Сынып: 6

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Кіріспе. Неліктен Батыс Рим империясы құлады?

Сабақ негізделген оқу мақсаты

6.3.1.1 – «ерте, орта, кейінгі орта ғасырлар» хронологиялық шегін білу және уақыт сызығында белгілеу;

6.3.2.1 – Рим империясының ыдырау себептерін анықтау және жіктеу

Сабақтың мақсаттары

Барлығы: Тарихи оқиғаларды хронологиялық шегін бойынша уақыт сызығында белгілейді;

Рим империясының ыдырау себептерін біледі;

Көпшілігі: ерте және дамыған орта ғасырлардағы мемлекеттерді картадан кӛрсетіп, оларға тән ортақ ерекшеліктерді анықтайды Кейбірі: Рим империясы ыдырауының экономикалық, саяси, қысқа мерзімді және ұзақ мерзімді себептерін талдайды

Ойлау дағдылары

Білу, түсіну

Бағалау критериі

Ерте, дамыған, кейінгі орта ғасырдың хронологиялық шегін анықтайды

Тілдік мақсат

Оқушылар: Рим империясының құлау себептерін анықтап, оларды топтастыра және жіктей алады. Ӛзінің пікірін білдіру үшін жазбалар кӛмегімен тұтас сыныптың алдында ауызша түрде ұсынады Пәнге арналған сөздік және терминология: орта ғасырлар, ерте,

дамыған және кейінгі орта ғасырлар, Ұлы қоныс аудару, ғұндар, Атилла Сыныптағы диалог/ жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер Келесі себептер/факторлар әлеуметтік/экономикалық/саяси/мәдени... болып табылады.

Келесі себептер/факторлар қысқа мерзімді/орта мерзімді/ұзақ мерзімді... болып табылады.

Кейбір факторлардың басқа факторларға, мысалы, .... әсері болды Талқылауға арналған сұрақтар

Дүние жүзі тарихы пәні бойынша қандай мемлекеттер мен халықтардың тарихын оқып-үйрендіңдер?

«Орта ғасырлар» ұғымының мәнін түсіндіріңдер.

Орта ғасырлар қандай кезеңдерге бӛлінеді?

Жазылымға арналған тапсырмалар: «Уақыт сызығымен» жұмыс

Тарихи концепт

Себеп-салдар

Пәнаралық байланыс

Ежелгі дүние тарихы, Қазақстан тарихы

Құндылықтарға баулу

Азаматтық жауапкершілік, құрмет, ынтымақтастық

Алдыңғы оқу

«империя» және «император» ұғымдарын біледі

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурстар

Басталуы

3 минут

Ұйымдастыру кезеңі

(Ұ) Бастапқы ынталандырушы материал «Тізбекті сӛйлет»

3 минут

«Уақыт сызығымен жұмыс»

(М) «Түсініктеме уақыты»

«Орта ғасырлар нені оқытады?»

ИТ, «Уақыт сызығы»

Ортасы

5 минут

8 минут

5 минут

10 минут

(Ұ) «Кинометафора»

(М) - Қазір біз Сіздермен анықтауымыз қажет:

• Неліктен Батыс Рим империясы құлады ?

• Рим империясының ыдырауының негізгі және қосалқа себептері неде?

«Рим империясының ыдырау себептері»

Рим империясында қандай мәселелер мен шиеленістер орын алды?

• Рим-ге кім және не үшін шабуылдады?

• Рим империясының құлау себептері? (1-экономикалық,

1-саяси, 1-әлеуметтік)

Топтастыру - «Себептер» (1, 2, 3, 4-ке санау ретімен)

1. топ- «экономикалық себептер»;

2. топ-«саяси себептер»;

3. топ - «әлеуметтік себептер»

4. топ – «ұзақ мерзімді және қысқа мерзімді себептер» (Т) «Ойлан. Жұптас. Талқыла»

Әр топ Рим империясының ыдырау факторлары жазыл- ған үлестірме қағаздарды зерттеп, ӛздерінің топтарындағы тапсырмалар бойынша жіктеп, таныстырылым дайындайды, қорғайды:

• Рим империясы ыдырауының 3-5 себептерін анықтау;

• Берілген себепті таңдау себептерін түсіндіру;

• Осы себептер ӛзара қалай байланысқандығын кӛрсету Үлестірме қағаздарда берілген фактілерді негіз ретінде ала отырып, әр топ ӛздерінің тапсырмалары бойынша ортаға шығады.

ҚБ «Мадақтау сэндвичі» (Жт) «Менің таңдауым»

• Рим империясының әлсіреу себептерін таңда, негізде.

ҚБ «Мен, саған, сен маған»

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма 1. Орта ғасырлар тарихының әр кезеңінін хронологиялық шегін жазыңыз.

2. Батыс Рим империясының саяси, экономикалық, әлеуметтік ыдырау себептерін тӛмендегі кестеге жіктеп, орналастырыңыз. ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

«476 жыл - Батыс Рим импе риясының құлауы» фильмі http://www.уou

tube.com/watch?v

=Y8VBeA9qosw

Үлестірме

қағаздар

Оқулық

ҚБП

Дескрипторлар

Аяқталуы

3 минут

1. минут

2. минут

(Ж) Кері байланыс - «БББ» әдісі

Үй тапсырмасы: «Ортағасырларға тән айрықша белгілер», «Негізі тарихи оқиғалар» кестерін толтыру Сабақты қорыту

БББ кестесі

Оқулық

Тақырып

Кіріспе. Неліктен Батыс Рим империясы құлады?

Оқу мақсаты

6.3.1.1 «Ерте, орта, кейінгі орта ғасырлар» хронологиялық шегін білу және уақыт сызығында белгілеу

Ойлау дағдылары

Білу және түсіну

Бағалау критериі

Ерте, дамыған, кейінгі орта ғасырдың хронологиялық шегін анықтайды

Тапсырма Орта ғасырлар тарихының әр кезеңінін хронологиялық шегін жазыңыз.

1. Ерте орта ғасыр - ..............................................

2. Дамыған орта ғасыр - ....................................... 3) Кейінгі орта ғасыр - ...........................................

Бағалау критериі

Дескриптор

Ерте, дамыған, кейінгі орта ғасырдың хронологиялық шегін анықтайды

• ерте орта ғасырдың кезеңдерінің хронологиялық шегін атайды; - дамыған орта ғасырдың кезеңдерінің хронологиялық шегін атайды;

• кейінгі орта ғасырлар кезеңдерінің хронологиялық шегін атайды.

Тақырып

Кіріспе. Неліктен Батыс Рим империясы құлады?

Оқу мақсаты

6.3.2.1 – Рим империясының ыдырау себептерін анықтау және жіктеу

Ойлау дағдылары

Қолдану

Бағалау критериі

Рим империясының ыдырау себептерін анықтайды

Тапсырма

Батыс Рим империясының саяси, экономикалық, әлеуметтік ыдырау себептерін төмендегі кестеге жіктеп, орналастырыңыз.

• құлдар еңбегінің тиімсіздігі;

• ғұндардың батысқа жорығы;

• халыққа салынатын салық мӛлшері жылдан-жылға ӛсе берді;

• герман тайпалары шабуылдарын күшейтті;

• 410 жылы Аларих бастаған вестготтардың Римді басып алуы;

• ішкі қырқыстар;

• әскердің соғысу қабілетінің әлсіздігі;

• сарбаздардың патриоттық сезімінің тоқырауы;

• 476 жылы Одоакрдың кӛтеріліске шығуы;

• шаруашылықтың талқандалуы;

• «Халықтардың ұлы қоныс аударуы»;

• жалдамалылардың әскерге алынуы;

• тауарларға, азық-түлікке бағаның ӛсуі;

• 395 жылы Рим империясының шығыс және батыс болып екіге бӛлінуі;

• императорлық биліктің әлсіреуі;

• ғұндардың озық технология – ер-тоқымның үзеңгісінің болуы;

• Рим қоғамындағы сыбайлас жемқорлық.

Бағалау критериі

Дескриптор

Рим империясының ыдырау себептерін анықтайды

− Батыс Рим империясының ыдырауының саяси себептерін атайды;

− Батыс Рим империясының ыдырауының экономикалық себептерін

атайды;

− Батыс Рим империясының ыдырауының әлеуметтік себептерін атайды

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша кӛмек кӛрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жоспарлайсыз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс, қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері, АКТмен байланыс. Құндылықтардағы байланыс

Рефлексия

• Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

• Бүгін оқушылар не білді? - Сыныптағы ахуал қандай болды?

• Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? - Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

• Мен ӛз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге кӛмектесетін не білдім?

ҰМЖ бӛлімі: 1А - Рим империясының құлауы

Мектебі: №86 ЖОМ

Күні: 13.09.2018

14.09.2018

Мұғалімнің аты-жӛні: Байғазиева А.А.

Сынып: 6

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Рим империясы Шығыста неліктен сақталды?

Сабақ негізделген оқу мақсаты

6.3.2.3 – Византияның ішкі саясатын сипаттап, оның ұзақ ӛмір сүруінің себептерін анықтау және жіктеу

Сабақтың мақсаттары

Барлығы: Батыс Рим империясының экономикалық, саяси және мәдени дамуын Шығыс Рим империясымен салыстырады

Көпшілігі: Шығыс Рим империясының ұзақ ӛмір сүруінің себептерін талдайды, жіктейді

Кейбірі: Византия империясының халықаралық жағдайы мен шаруашылығының дамуына қандай қолайлы жағдайлар мүмкiндiк бергенін ӛз сӛзімен тұжырымдайды

Ойлау дағдылары

қолдану

Бағалау критериі

Византия империясының ұзақ ӛмір сүру себептерін анықтау

Тілдік мақсат

Оқушылар: Шығыс Рим империясының экономикалық, саяси, мәдени дамуын талдай отырып, ұзақ ӛмір сүруінің себептерін анықтайды, жіктейді, талдайды, сонан кейін ӛз тұжырымдары сыныпқа ауызша жеткізеді

Пәнге арналған сөздік және терминология: Византия империясы, монархия, василевс, патриарх, «Азаматтық құқықтар жинағы», дипломатиялық қарым-қатынас.

Сыныптағы диалог/ жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер:

Шығыс Рим империясы Батыс Рим империясына қарағанда ұзақ ӛмір сүрді, себебі.......................

Айтарлықтай маңызды себептеріне ............ жатады, ӛйткені............

Талқылауға арналған сұрақтар:

Неліктен Византия ұзақ уақыт ӛмір сүре алды?

Византия империясының ұзақ ӛмір сүруі, Шығыстағы мемлекеттердің дамуы және құлауымен қалай байланысты?

Тарихи концепт

Себеп-салдар

Пәнаралық байланыс

Ежелгі дүние тарихы, Қазақстан тарихы

Құндылықтарға баулу

Азаматтық жауапкершілік, құрмет, ынтымақтастық

Алдыңғы оқу

«империя» және «император» ұғымдарын біледі

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурстар

Басталуы

2 минут

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Топтастыру - «Негізгі ұғымдар» арқылы 4 топқа:

«империя», «монархия», «василевс», «патриарх»

(Ұ) Бастапқы ынталандырушы материал

«Кинометафора» әдісі

«Шығыс Рим империясы»

«Болжау»

Неліктен Византия ұзақ уақыт ӛмір сүре алды? Византия империясының ұзақ ӛмір сүруі, Шығыстағы мемлекеттердің дамуы және құлауымен қалай байланысты?

Аталым-

қағаздар

http://el.kz/m/ar ticles/view/cont ent-4068

Ортасы

2 минут

12 минут

6 минут

8 минут

(М) «Түсіндірмелік үзіліс»

Византия империясының картасы мен байлығын бейнелейтін суреттерді кӛрсету. (Ж, Жт, Т) «Венн диаграммасы»

1-қадам: мәтінмен жұмыс

2-қадам: жұпта талқылау

3-қадам: топтық шешім дайындау «Венн диаграммасы» 4-қадам: ӛз тұжырымдарын «Сәйкестік аймағына» орналастыру

ҚБ «Қосу. Алу. Қызықты»

(Жт) «Жылнамашы»

Жұпта Юстианның саясаты мен жетістіктері туралы 2 сұрақ дайындап, сағат тілімен кӛрші жұпқа береді ҚБ «2х2»

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма Мәтінді оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

• Византияның ұзақ ӛмір сүруінің негізгі себептерін бір түсті хайлайтермен және жанама себептерін басқа түсті хайлайтермен белгілеңіз.

• Белгіленген себептерді тӛмендегі кестеге орналастырыңыз. ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

Карта «Византия империясы», ИТ сл.1

суреттер Оқулық

Пано «Сәйкестік аймағы»

Оқулық

ҚБ парағы

Дескриптор

Аяқталуы

3 минут

1 минут

1 минут

(Ж) Кері байланыс – «Термометр»

Үй тапсырмасы: «Византия империясы» кестесі Сабақты қорытындылау: Византияның күшеюіне император I Юстинианның саясаты ықпал етті деген тұжырыммен келісесіңдер ме?

Бағалау кестесі

«Термометр»

Оқулық

Тақырып

Византия – Римнің мұрагері

Оқу мақсаты

6.3.2.3 Византияның ішкі саясатын сипаттап, оның ұзақ ӛмір сүруінің себептерін анықтау және жіктеу

Ойлау дағдылары

Қолдану

Бағалау критериі

Византия империясының ұзақ ӛмір сүру себептерін анықтау

Тапсырма

Мәтінді оқып, төмендегі тапсырмаларды орындаңыз.

• Византияның ұзақ ӛмір сүруінің негізгі себептерін бір түсті хайлайтермен және жанама себептерін басқа түсті хайлайтермен белгілеңіз.

• Белгіленген себептерді тӛмендегі кестеге орналастырыңыз.

Византия империясының жері құнарлы, ауа райы егіске қолайлы еді. Сол себепті жылына 2 - 3 рет ӛнім жиналатын. Егіншілікпен қатар бау-бақша ӛсіру кең ӛріс алды, жүзім, зәйтүн, құрма, кӛкӛністер ӛсірілді. Мал шаруашылығы да жаксы дамыды. Византияның ауыл шаруашылығында құл еңбегінен гӛрі ерікті жер иеленушілер мен шаруалар қауымдары еңбегі басым болды.

Византия империясы Еуропаға, Азия мен Африкаға дейін созылып жатты. Оның құрамына Балқан түбегі, Кіші Азия, Сирия, Палестина, Египет, Месопотамия мен Арменияның біраз бӛлігі, Жерорта теңізінің шығысындағы аралдар мен Қырымдағы, Кавказдағы иеліктер кірді. Латын халқы азшылық болса да VII ғасырға дейін латын тілі мемлекеттік тіл болды. Кейін оны грек тілі ығыстырды. Империяны Египет пен Фракия астықпен қамтамасыз етті.

Қолӛнері дамыған, сауда орталығына айналған Александрия, Антиохия, Иерусалим,

Константинополь сияқты қалалар кӛп болды. Византияның алтын ақшасы - номисма барлық елдерде ең сенімді ақша болды. Мемлекеттігі жағынан Византия империясы бір адамның шексіз билігіне бағындырылған монархия болды. Барлық ӛкімет билігі василевстің қолына шоғырланды. Ол ӛзі жоғарғы сот болды, сыртқы саясатты жүргізді, заңдар шығарды, әскерді басқарды. Оның билігі құдайдың әмірімен берілді деп саналды. Византия халықтарының бәріне бірдей ортақ әрі міндетті заңдар мен құқықтар негізінде ӛмір сүрді. Юстиниан билігі кезінде жазылған «Азаматтық құқықтар жинағы» - византиялық заң шығарушылық ой-пікір дің жетістігі. Ол зандар императордың шексіз билігін, құл иеленушілік құрылысты нығайтуды, меншік құқын қорғауды кӛздеді. Сондай-ақ жеке меншікті қорғау, мұрагерлікті реттеу, отбасы құқын сақтау, сауда-саттықты дамыту жолдары тұжырымдалды.

Бағалау критериі

Дескриптор

Византия империясының ұзақ ӛмір сүру себептерін анықтау

• Византияның ұзақ ӛмір сүруінің негізгі себептерін атайды;

• Византияның ұзақ ӛмір сүруінің жанама себептерін атайды.

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша кӛ мек кӛрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тап сырманы күрделендіруді қалай жопарлайсыз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс, қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері, АКТмен байланыс. Құндылықтардағы байланыс

Рефлексия

• Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

• Бүгін оқушылар не білді? - Сыныптағы ахуал қандай болды?

• Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? - Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

• Мен ӛз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге кӛмектесетін не білдім?

ҰМЖ бөлімі: 1А - Рим империясының құлауы

Мектебі: №86 ЖОМ

Күні:

25.09. 2018-6г

27.09.2018-6ә;6б;6в;7ә

28.09.2018-6а;7а

Мұғалімнің аты-жөні: Байғазиева А.

Сынып: 6-7

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Киев Русінің құрылуы. Княгиня Ольганың Константинопольге сапары Киев Русін қалай өзгертті?

Сабақ негізделген оқу мақсаты

6.3.2.4 – Византияның дипломатиялық саясатын оның көршілес елдермен қарым-қатынасының мысалында қарастырып, сипаттау

Сабақтың мақсаттары

Барлығы: Византияның көрші елдерінің тарихын анықтайды;

Көпшілігі: Византияның сыртқы саясатын көрші мемлекеттермен қарым-қатынасының негізінде талдайды;

Кейбірі: елшіліктердің басымдықтарын, нәтижелерін өз сөзімен тұжырымдайды

Ойлау дағдылары

Қолдану

Бағалау критериі

Византия империясының кӛршілес елдермен халықаралық қарымқатынасын анықтайды

Тілдік мақсат

Оқушылар: шығармашылық қабілетімен қатар жазу дағдыларын дамытуға мүмкіндік алады

Пәнге арналған сөздік және терминология: Византия империясы, монархия, василевс, патриарх, «Азаматтық құқықтар жинағы», дипломатиялық қарым-қатынас.

Сыныптағы диалог/ жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер І Юстиниан тұсында Шығыс Рим империясы гүлденді, себебі ...

Византияның Иштеми қағанға елші жіберу себебі ......... жатады, ӛйткені..... ............................................

Талқылауға арналған сұрақ:

Византияның сыртқы саясатының қандай ұтымды және ұтымсыз жақтары болды?

Жазылымға арналған тапсырма: «Тарихи диктант»

Тарихи концепт

интерпретация

Пәнаралық байланыс

Дүние жүзі тарихы, Қазақстан тарихы

Құндылықтарға баулу

Азаматтық жауапкершілік, құрмет, ынтымақтастық

Алдыңғы оқу

«империя» және «император» ұғымдарын біледі

Жоспар

Жоспарлан- ған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурстар

Басталуы

2. минут

2. минут

Ұйымдастыру кезеңі

Топтастыру - «Мемлекеттік құрылым»

І топ - «империя»; ІІ топ - «қағанат»; ІІІ топ - «республика», ІҮ топ - «хандық»

(Жт) «Серіппе» - үй тапсырмасын сұрау

«Византия империясы» кестесін ӛзара тексеріп, пікір білдіреді

ҚБ «Мен саған, сен маған»

Аталым қималары

Оқушы дәптері

1 минут

(Ұ) «Ой атысы»

Шығыс Рим империясының өмірінің ұзақтығының негізгі факторлары

Ортасы

12 минут

7 минут

10 минут

(Ж, Жт, Т) «Ойлан. Жұптас. Бөліс»

1-қадам: мәтінмен жеке танысу

2-қадам: жұпта талқылау

3-қадам: «Шығыс Рим империясының сыртқы саясаты» тұжырымдамалық карта дайындау

ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек»

(Жт) «Еркін микрофон» әдісі - қосымша мәтінмен жұмыс

1. Не себепті Киев Русі Византиядан христиандықты қабылдады?

2. Бірлескен әскери жорықтарға қандай факторлар себепші болды?

3. Не себепті Русь князьдігі Византиямен сауда жасауға қызығушылығын танытты?

4. Византияның Киев Русімен дипломатиялық қарым-қатынасы мен Түркі қағанатымен қарымқатынасын салыстырыңыздар.

5. Жұптық шешімді хабарлау, бағалау

ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек»

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма

1. Мәтінге сүйеніп, Византия мен Түрік қағанаты арасындағы қарым-қатынасты анықтап, кестені толтырыңыз.

2. Тарихи дерекпен өз біліміңізге сүйеніп,төмендегі сұраққа жауап беріңіз. ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

Оқулық

ҚБ парағы

Дескриптор

Аяқталуы

3 минут

1 минут

1 минут

( Ж) Кері байланыс - «Желкенді кеме» 1. Егер саған сабақ ұнаса және тапсырманың барлығы сәтті орындаған болсан, желкенді жасыл түске боя:

2. Егер сен сабақта белгілі бір қиын-

дықты кездестірген болсаң, желкенді сары түске боя;

2. Егер сабақ барысында тапсырмаларды орындау қиын болып, мұғалімнің кӛмегі қажет болса, желкенді қызыл түске боя

Үй тапсырмасы: Шығармашылық тапсырма Сабақты қорытындылау: Не үшін Иштеми қаған Маниахты Константинопольге жіберді?

Фломастер-лер

Оқулық

Тақырып

Түрік қағаны Истемиге 568 жылы Византия неліктен елші жіберді?

Оқу мақсаты

6.3.2.4 Византияның дипломатиялық саясатын оның кӛршілес елдермен қарым-қатынасының мысалында қарастырып, сипаттау

Ойлау дағдылары

Қолдану

Бағалау критериі

Византия империясының кӛршілес елдермен халықаралық қарымқатынасын анықтайды

Тапсырма

Мәтінге сүйеніп, Византия мен Түрік қағанаты арасындағы қарым-қатынасты анықтап, төмендегі кестені толтырыңыз.

Истеми (Есте би) кеше ғана жібектей жұмсақ кӛрінген Иран шахымен тіл табысу үшін екі қайтара елші аттандырды. Алғашқы елші Иран шахынан жартымды жауап естімей қайтты. Иран шахы түрік елшілері мен саудагерлері апарған бір керуенге тиелген жібек маталарды қонақтарының көз алдында өртеп, ақшасын эфталиттер елшісі Катулфтың кеңесімен бұйым-ның ақысын алтынмен санап берді де, келген іздеріңізбен кейін қайтыңыздар дегендей қолдарын Талас жаққа қарай шошайтты. Бұл қорлыққа да көнген қаған тағы елші жіберді. Бірақ олардың туған жеріне - түріктер еліне Талас қаласына өліктері ғана оралды. Бір елші ғана емес, оның қасындағы қосшылары да үшеуінен басқасы түгелдей көз жұмды. Парсылар түрік елшілері ыстық күнге шыдай алмай қаза болды десе, Истеми қаған өз адамдарының өлімі әдейі улаудан болғандығын жансыздары арқылы білді. Мұның өзі аталы-балалы қаған мен шах билеген екі мемлекеттің арасында бір қырғын соғыс болатындығын білдіргендей еді. Византия үшін бұл іздегенге сұрағандай болды, елшісі Земархты Талас қаласындағы - Истеми қағанға аттандыруға асықты. Түріктер Ұрым деп атайтын Византияның императоры II Юстиниан өз елшісіне қағанмен Иранға қарсы одақтасуды, ең болмаса жібек маталарды сатып алу жөнінде шарт жасасуды тапсырмақ болатын. Осы соңғы мүдде өзі орындалғанның өзінде тілі жұмсақ гректер жауынгер түріктерді түбінде дегеніне көндіретіндігіне сенді. Ұрым еліне грек елшісінен бұрын түрік елшісі соғды Маниах келді. II Юстиниан тәңірдің өзі жібергендей түрік елшісін құшақ жая қарсы алып, жібек саудасына да, ең бастысы -

Иранға қарсы соғысуға да бірден келісті. Император II Юстиниан елші Маниахты үлкен сый-сияпатпен Талас бойына қайтарып, қасына өз елшісі Земархты қосып берді. Византия тарихшысы Менандр «Агафия тарихының жалғасы» деген еңбегінде 568 жылы Земарх Талас өзені жағасындағы Талас қаласын мекендеген түрік қағаны Истемиге барғанын жазады.

Бағалау критериі

Дескриптор

Византия империясының кӛршілес елдермен халықаралық қарымқатынасын анықтайды

• Византия мен Түрік қағанатының билеушілерін атайды; - мемлекеттердің елшілікті жіберудегі мақсат, мүдделерін сипаттайды;

• мемлекеттердің елшілерін атайды;

• елшіліктің нәтижелерін анықтайды.

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша кӛмек кӛрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқу- шыларға тапсырманы күрде лендіруді қалай жопарлайсыз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс, қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері, АКТмен байланыс. Құндылықтардағы байланыс

Рефлексия

• Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

• Бүгін оқушылар не білді? - Сыныптағы ахуал қандай болды?

• Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? - Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

• Мен ӛз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

ҰМЖ бөлімі: 1В бӛлімі -Феодализм

Мектебі: №86 жалпы орта мектебі

Күні: 02.10.2018

04.10.2018

05.10.2018

Мұғалімнің аты-жөні: Байғазиева А.

Сынып: 6 -7

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Феодалдық экономика ерекшеліктері неде?

Сабақ негізделген оқу мақсаты

6.4.2.1- экономикалық қатынастардың формаларын түсіндіру арқылы феодалдық шаруашылықтың ерекшеліктерін сипаттау;

6.4.1.1 – қолӛнер мен сауданың рӛлін анықтай отырып, ортағасырлық қалалардың даму ерекшеліктерін сипаттау;

6.1.1.1 – феодалдық қоғамның әлеуметтік құрылымын сипаттау; 6.1.2.1 – үстемдік етушілер мен бағыныштылардың (феодалдар мен шаруалардың) ӛзара қатынасын сипаттау

Сабақтың мақсаттары

Барлығы: экономикалық қатынастардың формаларын түсіндіру арқылы феодалдық шаруашылықтың ерекшеліктерін сипаттайды; феодалдық қоғамның әлеуметтік құрылымын сипаттайды

Көпшілігі: қолӛнер мен сауданың рӛлін анықтай отырып, ортағасырлық қалалардың даму ерекшеліктерін сипаттайды

Кейбірі: феодалдық міндеткерліктің формаларын ӛз пайымымен түсіндіреді

Ойлау дағдылары

Білу және түсіну

Бағалау критериі

Феодалдық құрылыстың белгілері мен феодалдық міндеткерлікті анықтайды

Тілдік мақсат

Оқушылар: феодализмнің басты ұғымдарының түсінігін кӛрсету үшін терминдерді қолдана алады

Пәнге арналған сөздік және терминология: феод, феодалдық құрылыс, феодализм, натуралды шаруашылық, дворяндар, рыцарьлар, шаруалар

Сыныптағы диалог/ жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер

Феодализм ауыл шаруашылығы қалдықтарының бар болуына және еңбекті, билік пен жерді бақылауға негізделген болатын. Талап етілетін қажеттіліктен артық азық-түлік ӛндірілген кезде қалдықтар пайда болады. Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Қолӛнер мен ауыл шаруашылығындағы жетістіктер бір-бірімен қалай байланысты болды?

2. Неліктен қолӛнер ауыл шаруашылығынан бӛлінді?

3. Ортағасырлық қалалардың қалыптасып пайда болуының себептері мен салдарын анықтаңыз.

Жазылымға арналған тапсырма: Кескін картамен жұмыс: «Еуропа

(ХІ-XIV ғғ) қалаларының ӛсуіндегі, қолӛнер мен сауданың дамуы»

Тарихи концепт

Дәлел

Пәнаралық байланыс

Қазақстан тарихы

Құндылықтарға баулу

Азаматтық жауапкершілік, құрмет, ынтымақтастық

Алдыңғы оқу

Шаруалар, жер, жер иесі жайлы бастапқы білімдері қалыптасқан

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурстар

Басталуы

2. минут

2. минут

3 минут

Ұйымдастыру кезеңі

(Ұ) Топтастыру - «Жаңа сөздер»:

1-топ «Феод»; 2-топ «Феодал»; 3-топ «Вассал»; 4-топ «Феодализм»

(Ж) Бастапқы ынталандырушы материал «Еркін микрофон» - Экономика дегенді қалай түсінесің?

(М) 1. Экономика деген не?

2. Салық не үшін қажет?

3. Біз қарастырғалы отырған қоғамға тән салықтар

(Т) «Венн диаграммасы»

«Ортағасырлық поместье мен қолӛнер» Оқушыларға ортағасырлық поместьенің (меншікті жер иелігі) иллюст рациясы кӛрсетіліп, оның ұқсастығы мен ерекшілігін анықтап, талдай сұралады.

ҚБ «Жер үлесі»

(6 ұпай: 3 жер үлесі - жауап толық, 3 белгі қамтылған;

4 ұпай: 2 жер үлесі – 2 белгіден қамтылған;

2 ұпай: 1 жер үлесі – 1-2 белгіден қамтылған )

Сл. 2 иллюст- рациялар

Бағалау парағы Жер үлесінің макеті

Ортасы 14 минут

5 минут

8 минут

(Ж, Жт, Т) «Ойлан. Жұптас. Бӛліс»

1-қадам: мәтінмен жұмыс

2-қадам: жұпта талқыла

3-қадам: топтық шешім дайындау

«Графикалық органайзер»

1-топ: Феодализм ұғымы

2-топ: Феодалдық шаруашылық

3-топ: Феодалдық бытыраңқылық

4-топ: Феодалдық қырқысулар

ҚБ «Феодалдық Замок»

(Мұнара – ұсыным мазмұны толық, қызықты; сарай – ұсыным мазмұны тартымды, дегенмен толықтырулар қажет; қорған – ұсыным толықтыруды қажет етеді)

(Жт) «Тарихи лото»

Кестеде берілген ұғымдарды дұрыс жауаптарымен сәйкестендіріңіз: Устав; шебер, цех, натуралды шаруашылық, ақша-тауарлы шаруашылық

ҚБ «Серпілген баға»

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма 1.Тӛмендегі берілген ұғымдардың анықтамасын сәйкестендіріңіз: феод, феодал, вассал, поместье, барщина, оброк

2. Суретке сүйеніп, тӛмендегі сұрақтарға жауап беріңіз. 1) Феодалдық құрылыстың белгілерін атаңыз; 2) Үстем тап пен қаналушы тап арасындағы экономикалық қатынастарды түсіндіріңіз;

3) Натуралды шаруашылық түрін сипаттаңыз

ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

Замоктың

суреті

тарихи терминдер мен

ҚБ парағы

Дескриптор

Аяқталуы

3 минут

1 минут

1 минут

(Ж) Кері байланыс – «Бес саусақ»

Басбармақ - Ӛзімді қалай сезіндім? Маған ұнады ма?

Балаң үйрек – Басқаларға кӛмегім тиді ме? Ортан терек – Бүгін кӛңіл-күйім қандай болды?

Шылдыр-шүмек – Бүгінгі сабақ ұнады ма? Кішкене бөбек - Бүгін не үйрендім?

Үй тапсырмасы: Кластер құрастыру Сабақты қорытындылау : «Натуралды шаруашылықтың феодалдық бытыраңқылыққа ықпалы»

Үлестірме

карточкалар

Оқулық

2-тапсырма

Тақырып

Феодалдық қоғамның негізгі белгілері мен ерекшеліктері

Оқу мақсаты

6.4.2.1 Экономикалық қатынастардың формаларын түсіндіру арқылы феодалдық шаруашылықтың ерекшеліктерін сипаттау

Ойлау дағдылары

Білу және түсіну

Бағалау критериі

Феодалдық құрылыстың белгілері мен феодалдық міндеткерлікті анықтайды

Тапсырма

Төмендегі берілген ұғымдардың анықтамасын сәйкестендіріңіз

Бағалау критерийі

Дескриптор

Феодалдық құрылыстың белгілері мен фео далдық міндеткерлікті анықтайды

Феод, феодал, вассал, поместье, барщина, оброк ұғымдарының анықтамасын атайды

Тақырып

Феодалдық қоғамның негізгі белгілері мен ерекшеліктері

Оқу мақсаты

6.4.2.1 Экономикалық қатынастардың формаларын түсіндіру арқылы феодалдық шаруашылықтың ерекшеліктерін сипаттау

Бағалау критериі

Үстем тап пен қаналушы тап арасындағы экономикалық қатынастар мен феодалдық шаруашылықтың ерекшеліктерін анықтайды

Ойлау дағдылары

Қолдану

Тапсырма

Суретке сүйеніп, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.

Феодалдық құрылыстың белгілерін атаңыз _________________________________

________________________________________________________________________ Үстем тап пен қаналушы тап арасындағы экономикалық қатынастарды түсіндіріңіз

________________________________________________________________________

________________________________________________________________________ Натуралды шаруашылық түрін сипаттаңыз_________________________________

________________________________________________________________________

Бағалау критериі

Дескрипторлар

Үстем тап пен қаналушы тап арасындағы экономикалық қатынастар мен феодалдық шаруашылықтың ерекшеліктерін анықтайды

- феодалдық құрылыстың белгілерін атайды; - үстем тап пен қаналушы тап арасындағы экономикалық қатынастарды түсіндіреді;

Тақырып

Феодалдық қоғамның негізгі белгілері мен ерекшеліктері

Оқу мақсаты

6.4.1.1 Қолӛнер мен сауданың рӛлін анықтай отырып, ортағасырлық қалалардың даму ерекшеліктерін сипаттау

Ойлау дағдылары

Білу және түсіну

Бағалау критериі

қолӛнер мен шаруашылықтың орнын анықтай отырып, ортағасырлық қалалардың даму ерекшеліктерін сипаттайды

Тапсырма

Кестеде берілген ұғымдарды дұрыс жауаптарымен сәйкестендіріңіз.

1

Устав

А

Шеберхананың ең басты қызметкері.

2

Шебер

В

Шаруашылықтың томаға тұйық сипаты.

3

Цех

С

Цехтың барлық мүшелері атқаруға міндетті ережелер.

4

Натуралды шаруашылық

Д

Жеке меншік және шаруашылық қатынастары арқылы ӛндірушілердің бір-бірінен оқшаулануы.

5

Ақша-тауарлы шаруашылық

Е

Шаруашылы тың томаға-тұйық түрі. Шаруалар да оның қожайындары да ешнәрсені сатып алмады.

Жауабы:

Бағалау критериі

Дескриптор

қолӛнер мен шаруашылық - тың орнын анықтай отырып, ортағасырлық қалалардың даму ерекшеліктерін сипаттайды

• устав ұғымының дұрыс жауабын сәйкестендіреді;

• шебер ұғымының дұрыс жауабын сәйкестендіреді; - натуралды шаруашылық ұғымының дұрыс жауабын сәйкестендіреді;

• тауарлы шаруашылық ұғымының дұрыс жауабын сәйкестендіреді

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша кӛ мек кӛрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жопарлайсыз?

Бағалау – оқушылардың үйренгенін тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыстар, қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері, АКТмен байланыс. Құндылықтардағы байланыс

Рефлексия

• Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

• Бүгін оқушылар не білді? - Сыныптағы ахуал қандай болды?

• Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? - Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

• Мен ӛз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге кӛмектесетін не білдім?

Директордың оқу жұмысы жөніндегі орынбасары: М.О.Байдуллаева

02.10.2018

04.10.2018

05.10.2018

ҰМЖ бӛлімі: 1В бӛлімі -Феодализм

Мектебі: Жеңістің 30 жылдығы ат. орта мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жӛні:

Сынып: 6

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Ортағасырлық қоғамды қаланың сәулеті мен ӛнері қалай бейнелейді?

Сабақ негізделген оқу мақсаты

6.4.1.1 – қолӛнер мен сауданың рӛлін анықтай отырып, орта ғасырлық қалалардың даму ерекшеліктерін сипаттау; 6.2.2.2 – ӛнердің (сәулет, сурет ӛнері) дамуына қоғамдағы ӛзгерістердің ықпалын анықтау

Сабақ мақсаттары

Барлығы: Ортағасырлық қалалардың пайда болу алғы-шарттарын анықтайды

Көпшілігі: Римдік мәдениетпен салыстыра отырып, ортаға-сырлық мәдениеттің даму ерекшеліктерін табады

Кейбірі: Орта ғасырлық және қазіргі Еуропалық қалалардың ӛмірін салыстырып, ӛздігінше тұжрымдайды

Ойлау дағдылары

Жоғары деңгей дағдылары

Бағалау критериі

сәулет ӛнері үлгілерінің ерекшеліктерін анықтайды

Тілдік мақсат

Оқушылар: деректер негізінде ортағасырлық қоғамның ерекшеліктерін анықтайды

Пәнге арналған сөздік және терминология: қолӛнердің, ауыл Шаруашылығының бӛлінуі, қалалық кеңес, университеттер, жылнамалар

Сыныптағы диалог/ жазылым үшін пайдалы тілдік бірліктер

Феодализм ауыл шаруашылығы қалдықтарының бар болуына және еңбекті, билік пен жерді бақылауға негізделген болатын.

Басқалардан гӛрі біреулерде билік басым болды.

Талқылауға арналған сұрақтар:

Қалалардың неліктен және қалай пайда болғанын түсіндіріп беріңдер.

Қалалардың пайда болуы қоғамға қандай ӛзгерістер әкелді?

Қалалардың пайда болуына және ӛсуіне байланысты қандай еңбек бӛлінісі ӛмірге келді?

Қала мектептері мен университеттерінде оқыту қалай жүргізілгенін әңгімелеп беріңдер.

Жазылымға арналған тапсырма: мини-эссе «Архитектура бізге қандай сыр шертеді?»

Тарихи концепт

Интерпретация, дәлел

Пәнаралық байланыс

Қазақстан тарихы, География

Құндылықтарға баулу

Азаматтық жауапкершілік, құрмет, ынтымақтастық

Алдыңғы оқу

Феодализм, феодалдық экономика, феодалдық қоғам, қолӛнердің ауылшаруашылығынан бӛлінуі

Жоспар

Жоспарланған уақыт

Жоспарланған жаттығулар

Ресурстар

Басталуы

2 минут

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Топтастыру - «Орта ғасырлық қала»

1 топ - Собор; 2 топ – Ратуша; 3 топ – Университет; 4 топ: Мектеп

(Жт) «Мен саған, сен маған» - өзара үй жұмыстарымен алмасу

ҚБ «Біреуін бересің, біреуін аласың»

Қима қағаздар

Оқушы дәптері

Ортасы

15 минут

4 минут

8 минут

(Ж, Жт, Т) «Бірге оқимыз»

1-қадам: мәтінмен жұмыс

2-қадам: жұпта талқыла

3-қадам: топтық шешім дайындау – оқылған мәтіннен 3 сұрақ дайындау,

1-топ: Ортағасырлық қала

2-топ: Ортағасырлық білім

3-топ: Ортағасырлық әдебиет

4-топ: Сәулет, мүсін, бейнелеу ӛнері

4-қадам: «Шығыр» әдісімен айналдыра жауап беру

ҚБ «Мадақтау сэндвичі»

(Жт) Мини-эссе

«Архитектура бізге қандай сыр шертеді?»

ҚБ «Стикердегі жазба»

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма

1. Кестеде берілген ұғымдарды дұрыс жауаптарымен сәйкестендіріңіз.

2. Суреттерде берілген ғимараттар үлгісін анықтап, кестеге толтырыңыз. ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

Оқулық

Стикерлер

ҚБП

Дескриптор

Аяқталуы

3 минут

1. минут

2. минут

(Ж) Кері байланыс – «Шолиер табақшасы» Жасыл табақша – «Маған сабақ ӛте ұнады» Сары табақша – «Маған сабақ ұнады, бірақ 1-2 сұрағым бар»;

Қызыл табақша – «Мен сабақта қиналдым»

(Оқушы ӛзінің есімқағазын тиісті табақшаға салады)

Үй тапсырмасы:тест және шығармашылық тапсырмалар

Сабақты қорытындылау: Феодалдар мен шаруалардың құқықтарын салыстырыңдар.

Үш түсті табақша, стикер

Оқулық

Тақырып

Феодалдық қоғамның негізгі белгілері мен ерекшеліктері

Оқу мақсаты

6.4.1.1 Қолӛнер мен сауданың рӛлін анықтай отырып, ортағасырлық қалалардың даму ерекшеліктерін сипаттау

Ойлау дағдылары

Білу және түсіну

Бағалау критерийі

қолӛнер мен шаруашылықтың орнын анықтай отырып, ортағасырлық қалалардың даму ерекшеліктерін сипаттайды

Тапсырма Кестеде берілген ұғымдарды дұрыс жауаптарымен сәйкестендіріңіз.

Бағалау критериі

Дескриптор

қолӛнер мен шаруашылық - тың орнын анықтай отырып, ортағасырлық қалалардың даму ерекшеліктерін сипаттайды

• устав ұғымының дұрыс жауабын сәйкестендіреді;

• шебер ұғымының дұрыс жауабын сәйкестендіреді; - натуралды шаруашылық ұғымының дұрыс жауабын сәйкестендіреді;

• тауарлы шаруашылық ұғымының дұрыс жауабын сәйкестендіреді

Тақырып

Орта ғасырлық қоғамды қаланың сәулеті мен ӛнері қалай бейнелейді?

Оқу мақсаты

6.2.2.2 Ӛнердің (сәулет, сурет ӛнері) дамуына қоғамдағы ӛзгерістердің ықпалын анықтау

Ойлау дағдылары

Жоғары деңгей дағдылары

Бағалау критерийі

Сәулет ӛнері үлгілерінің ерекшеліктерін анықтайды

Тапсырма

Суреттерде берілген ғ

имараттар үлгісін анықтап, кестеге толтырыңыз.

Бағалау критерийі

Дескриптор

Сәулет ӛнері үлгілерінің ерекшеліктерін анықтайды

екі архитектуралық ғимараттың үлгілерін ажыратады; екі архитектуралық ғимаратқа сипаттама береді; екі архитектуралық ғимараттың ерекшеліктерін талдайды.

Қосымша ақпарат

Саралау – Сіз қосымша кӛмек кӛрсетуді қалай жоспарлайсыз? Сіз қабілеті жоғары оқушыларға тапсырманы күрделендіруді қалай жопарлайсыз?

Бағалау – Оқушылардың үйренгенін

тексеруді қалай жоспарлайсыз?

Пәнаралық байланыс, қауіпсіздік және еңбекті қорғау ережелері, АКТмен байланыс. Құндылықтардағы байланыс

Рефлексия

• Сабақ/оқу мақсаттары шынайы ма?

• Бүгін оқушылар не білді?

• Сыныптағы ахуал қандай болды? - Мен жоспарлаған саралау шаралары тиімді болды ма? - Мен берілген уақыт ішінде үлгердім бе?

• Мен ӛз жоспарыма қандай түзетулер енгіздім және неліктен?

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге кӛмектесетін не білдім?

ҰМЖ бӛлімі: 1С - Ислам тарихы

Мектебі: Жеңістің 30 жылдығы ат. орта мектеп

6-7 сынып

Мұғалімнің аты-жӛні:

Күні: 06.11.2018

08.11.2018

09.11.2018

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:

Исламның тарихында 610 және 1258 жылдар аралығында қандай басты оқиғалар орын алды?

Оқу мақсаттары

6.3.2.5 - Ортағасырлық шапқыншылықтар кезіндегі халықаралық қаты-настардың сипатын анықтау

Сабақ мақсаттары

Барлығы: Ежелгі Араб мемлекетінің құрылуына себеп болған жағдайларды сипаттайды;

Көпшілігі: Арабтардың шаруашылығының ерекшеліктерін кӛрсетеді; Кейбірі: Арабтардың жаулап алу соғыстрының маматын лтын ғасыр» дәуірінің негізгі жетістіктерінің маңызын ӛздігінше тұжырымдайды

Ойлау дағдылары

Қолдану, Жоғары деңгей дағдылары

Бағалау критериі

Арабтардың жаулап алған аймақтарын кескін картада кӛрсетеді; Арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықаралық жағдайды талдайды

Тілдік мақсаттар

Оқушылар дәптерлеріне ӛз зерттеулерінен неліктен Кордовада Омейядтар билеген кезең ислам дәуірінде «алтын ғасыр» кезеңі деп аталғаны туралы мәліметтерді жазу тиіс.

Пәнге тән лексика мен терминология дұрыс қолдануын тексеріңіз: Бедуиндер Омейя , Аббасидтер әулеттерінің кезеңі, алтын ғасыр, құран, мешіт, пайғамбар, шариғат, халиф, халифат, халықаралық дін, ислам, джихад, обсерватория, минарет, арабески, медресе, каллиграфия

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Омейя билік құрған кездегі әр түрлі ӛзгерістермен/ жетістіктермен сипатталады...

Ең маңыздысы, Омейя басқарған кезде әлуметтік, экономикалық, саяси, мәдени, ғылыми, философиялық, архитектуралық .... болған Ең маңызды ӛзгеріс/жетістік ... болған.

Талқылауға арналған сұрақтар:

1. Ежелгі Араб мемлекетінің құрылуына қандай жағдайлар себеп болды?

2. Арабтардың шаруашылығының ерекшелігін кӛрсетіңдер.

3. Арабтардың жаулап алу соғыстарының мақсаты неде болды?

Жазылымға арналған тапсырмалар: Ашық, жабық тесттер

Тарихи концепт

Маңыздылық, интерпретация

Құндылықтарға

баулу

Ӛзге халықтардың тарихын құрметтеу, жалпыадамзаттық және ұлттық, құндылықтарды дарыту

Пәнаралық байланыстар

Математика, ӛнер, экономика, география, әдебиет

Алдыңғы білім

Ислам туралы ешқандай пәндік білім оқытылған жоқ. Оқушыларда ислам діні туралы жалпы түсінік бар.

Жоспар

Жоспарланған

кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Басталуы

3 минут

1. минут

2. минут

Ұйымдастыру кезеңі

Топтастыру – түсті қағаздар арқылы: 1-топ: «Жасыл»;

2-топ: «Кӛк»; 3-топ: «Сары»; 4-топ: «Ақ» Бастапқы ынталандырушы материал:

(Ұ) «Ой атысы»:

А) неліктен кейбір тарихи оқиғалар мен заман-дәуірлер «ұлы» болып есептеледі?

«Санадағы бейнефильм»

• Сіздерде мына суреттерді кӛрген кезде ойыңызда қандай ассоциация пайда болды?

• Сіз қалай ойлайсыз: неліктен VIII-XII ғғ. Ислам мәдениетінің «алтын ғасыры» деп аталады? ҚБ «Бармақтар»

Араб мәдени жетістерін бейнелейтін

суреттер, сл. 2

Ортасы 12 мин

7 минут

10 минут

(Т) «Аялдама»

1-аялдама: 750 ж. қарай исламның пайда болуы мен таралуындағы «бетбұрысты кезең» ретінде санайтын үш маңызды датаны анықтаңыз;

2-аялдама: Осы үш оқиғаның мазмұнын ашатын талқылау жүргізіңіз. Әр топ таңдалған жылдар не себепті маң- ызды екенін дәлелдейді, кейін сыныпта таңдалған датаның салыстырмалы маңыздылығы тӛңірегінде дебат ӛткізіп, соңында ӛзара екі жақты келісімге келеді. 3-аялдама: Омейя және Аббасидтер әулетін зерттеу негізінде 661 ж. бастап 1258 ж. дейінгі аралықтағы орын алған үш негізгі ӛзгерісті анықтау

-Исламның пайда болуы;

-Мұхаммед пайғамбардың ӛмірбаяны туралы.

ҚБ «Мен саған, сен маған»

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма 1. Картамен жұмыс. Тақырыптық картаны қолданып, араб халифатының территориясын және астанасын кескін картада белгілеңіз.

2. Тірек сызба мен мәтінге сүйене отырып, арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықаралық жағдайға нақты 3 дәйектеме келтіріп, оны деректермен дәлелдеңіз

ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

Оқулық

Оқулық

Оқулық

Кесте «3х3»

ҚБ парағы

Дескрипторлар

Аяқталуы 3 минут

1 минут

1 минут

(Ж) Кері байланыс - «Тауға шығу» 1-аймақ:

2-амақ:

3-аймақ:

Үй тапсырмасы: теориялык материалдарды қайталау және тақырыпты конспект ретінде таратпа материалдардан жазып келу. Сабақты қорыту

Стикер

Тақырып

Исламның тарихында 610 және 1258 жылдар аралығында қандай басты оқиғалар орын алды?

Оқу мақсаты

6.3.2.5 Ортағасырлық шапқыншылықтар кезіндегі халықаралық қатынастардың сипатын анықтау

ОДД

Қолдану

Бағалау критериі

Арабтардың жаулап алған аймақтарын кескін картада кӛрсетеді

Тапсырма

Картамен жұмыс. Тақырыптық картаны қолданып, араб халифатының территориясын және астанасын кескін картада белгілеңіз.

Бағалау критериі

Дескрипторы

Арабтардың жаулап алған аймақтарын кескін картада кӛрсетеді

• Араб халифатының территориясын кескін картада белгілейді;

• Араб халифатының астанасын кескін картада белгілейді

Тақырып

«Исламның тарихында 610 және 1258 жылдар аралығында қандай басты оқиғалар орын алды»

Оқу мақсаты

6.3.2.5 Ортағасырлық шапқыншылықтар кезіндегі халықаралық қатынастардың сипатын анықтау

ОДД

Жоғары деңгей дағдылары

Бағалау критерийі

Арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықаралық жағдайды талдайды

Тапсырма

Тірек сызба мен мәтінге сүйене отырып, Арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықаралық жағдайға нақты 3 дәйектеме келтіріп, оны деректермен дәлелдеңіз.

Араб халифатының саяси жүйесі

Аббас әулеті (750-1258 жж)

1. Иран, Ирак, Шығыс Арабия, Хорасан және Орта Азия;

Әмірліктер 2. Хиджаз, Йемен, Орталық Арабия;

3. Армения және Әзірбайжан, Кіші Азияның шығыс бӛлігі;

4. Египет, Ливия, Триполи; 5. Батыс Африка және Испания

Бастапқыда халифатқа кірген әрбір ел ӛз бетінше, бұрынғы қалпымен ӛмір сүре берген болатын. Жағдай аббасилер (750 – 1258 жж.) әулетінің билікке келуімен ӛзгерді. Осы кезде барлық мұсылмандардың құқықтық жағынан теңестірілуіне байланысты халифаттың барлық аймақтарында ислам діні қарқынды түрде тарап, қасиетті Құран мен пайғамбар хадистерінің тілі – араб тілі кеңінен енгізілді. Кӛптеген жерлерде бірте-бірте жергілікті халықтың ана тіліне де айналды. Сонымен, Аббаси халифатының ыдырауы қарсаңында, яғни ІХғ. екінші жартысында оның батыс бӛлігі біржолата арабтандырылды.

Жаулап алушылардың аз ғана тобы аса кӛп жауланып алынған халықтардың арасына сіңісіп кетпегені былай тұрсын, керісінше оларды ӛз этнографиялық ықпалына бағындырды. Және де араб тілінің жеңісі араб үкіметі шараларының нәтижесінде емес, керісінше оның еркіне қарсы іске асты. Жауланып алынған халықтар арасында ислам дінінің таралуы халифаттың бүкіл қаржы жүйесін бұзды, үкімет мұсылман емес халықтардың арасында мемлекеттік тілдің тарауын тіпті де қалмаған еді.

Христиандарға арабша сӛйлеуге және ӛз балаларын мұсылман мектептерінде оқытуға тиым салынды. Соған қарамастан ислам орасан кӛп халықтың дініне айналды, және халықтың ислам дінін қабылдамаған бӛлігінің ӛзі араб тілін қабылдады (мысалы, ал-Андалустағы мосарабтар).

Араб тілі, сондай-ақ біртұтастықтың басқа да түрін қалыптастырды: ІХ ғасырдың ӛн бойында барлық ислам дінін қабылдаған халықтардың жақындасуына және “араб мұсылман мәдениеті” деп аталатын туысқан мәдениеттер кешенінің пайда болуына ықпал етті. Қоғамдық деңгейлеріндегі айтарлықтай айырмашылыққа, жергілікті халықтардың дәстүрлері мен тарихи тағдырына қарамастан, ұзаққа созылған күрделі ӛзара ықпалдастық процесі нәтижесінде, ал соңғы нәтижеде ислам иіріміне тартылған халықтардың мәдениеттерінің синтезі нәтижесінде Араб халифатына кірген елдерде біртұтас жалпымұсылмандық мәдениет қалыптасты. Бұл мәдениет оны тұтынған халықтардың дүниетанымын, психологиясын, қоғамдық мекемелері мен ӛмір сүру үлгісін алдын-ала анықтап берді. Араб-мұсылман мәдениеті, әсіресе ислам дінін ұстанған халықтардың даму жолын белгіледі және әлі күнге дейін олардың ӛміріне айтарлықтай ықпал етті.

1. дәйектеме _________________________________________________________________ _____

__________________________________________________________________________________ Дәлел:____________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

2. дәйектеме________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________ Дәлел:____________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

3. дәйектеме________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________ Дәлел:____________________________________________________________________________

__________________________________________________________________________________

Бағалау критериі

Дескриптор

Арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықара лық жағдайды талдайды

• Арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықаралық жағдайды атайды;

• нақты 3 дәйектеме келтіреді және деректермен дәлелдейді.

Қосымша ақпарат

Саралау – оқушыларға қалай кӛбірек қолдау кӛрсетуді жоспар лайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру

деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік

техникасының сақталуы

жоспарлап отырсыз?

Сабақ бойынша рефлексия Сабақ мақсаттары/ оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың бар- лығы ОМ

қол жеткіз ді ме? Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге кӛмектесетін не білдім?

ҰМЖ бӛлімі: 1С - Ислам тарихы

Мектебі: Жеңістің 30 жылдығы ат. орта мектеп

Сынып: 6

Мұғалімнің аты-жӛні:

Күні:

Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:

Неліктен VIII-XII ғасырды ислам мәдениетінің «алтын ғасыры» деп атайды?

Оқу мақсаттары

6.2.2.1 -Тарихи оқиғалардың ӛзара байланысын орнату арқылы діндердің әлемдік мәдениетке ықпалын анықтау

6.2.2.4 -Шығыстың ортағасырлық мәдениетінің ерекшеліктерін сипаттау

Сабақ мақсаттары

Барлығы: Ислам мәдениетінің ӛрлеу кезеңіндегі күнделікті ӛмірдегі ӛзгерістер мен жетістіктерді атайды;

Архитектура, философия, ғылым саласындағы жетістіктерді сипаттайды;

Көпшілігі: Арабтардың жаулап алуы нәтижесінде қалыптасқан халықаралық жағдайдағы ең негізгі және маңызды жетістіктерді анықтайды;

Кейбірі: «Алтын ғасыр» дәуірінің негізгі жетістіктерінің маңызын ӛздігінше тұжырымдайды

Ойлау дағдылары

Қолдану, Жоғары деңгей дағдылары

Бағалау критериі

Ислам дінінің әлемдік мәдениетке ықпалын анықтайды

Тілдік мақсаттар

Оқушылар дәптерлеріне ӛз зерттеулерінен неліктен Кордовада Омейядтар билеген кезең ислам дәуірінде «алтын ғасыр» кезеңі деп аталғаны туралы мәліметтерді жазу тиіс.

Пәнге тән лексика мен терминология дұрыс қолдануын тексеріңіз: Бедуиндер Омейя , Аббасидтер әулеттерінің кезеңі, алтын ғасыр, құран, мешіт, пайғамбар, шариғат, халиф, халифат, халықаралық дін, ислам, джихад, обсерватория, минарет, арабески, медресе, каллиграфия

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Омейя билік құрған кездегі әр түрлі ӛзгерістермен/ жетістіктермен сипатталады...

Ең маңыздысы, Омейя басқарған кезде әлуметтік, экономикалық, саяси, мәдени, ғылыми, философиялық, архитектуралық .... болған Ең маңызды ӛзгеріс/жетістік ... болған.

Талқылауға арналған сұрақтар:

- ҮІІІ-ХІІ ғғ. ислам мәдениетінің «алтын ғасыры» деп атайтын бірден бір себебі ....

-Ислам дәуірі шын мәнінде, білім және мәдениет саласында ең жоғарғы шыңға жеткен еді, оған дәлел ....

Тарихи концепт

Маңыздылық, интерпретация

Құндылықтарға

баулу

Ӛзге халықтардың тарихын құрметтеу, жалпыадамзаттық және ұлттық, құндылықтарды дарыту

Пәнаралық байланыстар

Математика, ӛнер, экономика, география, әдебиет

Бастапқы білім

Ислам туралы ешқандай пәндік білім оқытылған жоқ. Оқушыларда ислам діні туралы жалпы түсінік бар.

Сабақ барысы

Жоспарланған кезеңдері

Жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Басталуы

2 минут

1 минут

3 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Топтастыру – халифалардың есімдері бойынша 4 топқа топтасады: 1-топ «Әбу Бәкір»; 2-топ «Омар»; 3-топ

«Оспан»; 4-топ «Әли»

Бастапқы ынталандырушы материал:

(Ұ) «Ой атысы»:

А) неліктен кейбір тарихи оқиғалар мен заман-дәуірлер «ұлы» болып есептеледі?

«Санадағы бейнефильм»

• Сіздерде мына суреттерді кӛрген кезде ойыңызда қандай ассоциация пайда болды?

• Сіз қалай ойлайсыз: неліктен VIII-XII ғғ. Ислам мәдениетінің «алтын ғасыры» деп аталады?

ҚБ «Бармақтар»

Араб мәдени жетістерін бейнелейтін

суреттер, сл. 2

Ортасы

12 минут

7 минут

10 минут

(Т) «Зерттеу» әдісі

1-қадам: «Ислам ӛркениетінің аманаты» атты бейнероликті кӛру;

2-қадам: ислам мәдениетінің алтын ғасырына зерттеу жүргізу және дәптерге тӛмендегі берілген сұрақтарға жауап беру:

• ғылым, философия мен архитектура салаларында қандай жетістіктерге қол жеткізілді?

• ислам мәдениетіндегі гүлдену дәуірінде күнделікті ӛмірде қандай ӛзгерістер болды?

• соның ішіндегі ең маңызды жетістіктер қайсы болды?

3-қадам: топтық шешімді қорғау

ҚБ «ҚАҚ» («Қосу.Азайту.Қызықты»)

(Жт) «Толықтыру кестесі»

Шығыс ойшылдарының жетістіктері мен маңыздылығын төменде берілген кестеде талдаңыз.

ҚБ «2х2» жұпаралық бағалау

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма 1.Берілген мәліметтер арқылы орта ғасырлық ӛнердегі діннің үлесін анықтап, дін рӛлінің ӛзгеру себептеріне түсіндірме жасаңыз.

2. Араб мәдениеті тараған аймақтарды картада белгілеңіз.

ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

Бейнеролик: «Вклад ислам ской цивилиза ции» http:// www.youtube. com/watch?v= JLIAmv9oxX

A&list=PLTph

7R77hOxVNT JZhzEI1T1gkp iF_AFfk

сл. 4

Кесте

ҚБ парағы

Дескрипторы

Аяқталуы

3 минут

1 минут

(Ж) Кері байланыс - «БББ» әдісі

Үй тапсырмасы: «Ортағасырлық мәдениетке тән айрықша белгілер» кестесін толтыру

БББ кестесі

Оқулық

2 минут

Сабақты қорыту

Тақырып

«Неліктен VIII-XII ғғ. ислам мәдениетінің «алтын ғасыры» деп атайды»

Оқу мақсаты

6.2.2.1 Тарихи оқиғалардың ӛзара байланысын орнату арқылы діндерің әлемдік мәдениетке ықпалын анықтау

ОДД

Жоғары деңгей дағдылары

Бағалау критериі

Ислам дінінің әлемдік мәдениетке ықпалын анықтайды

Тапсырма

Берілген мәліметтер арқылы орта ғасырлық өнердегі діннің үлесін анықтап, дін рөлінің өзгеру себептеріне түсіндірме жасаңыз.

Орта ғасырлық ӛнердегі тақырып пен стиль түгелдей дерлік дінмен анықталған болса, ал содан кейінгі уақытта діни бағдар әлсізденді. Бейнелеу және мүсіндеуде діни ӛнердің үлес салмағы:

Бағалау критериі

Дескрипторы

Ислам дінінің әлемдік мәдениетке ықпалын анықтайды

- бейнелеу және мүсіндеуде діни ӛнердің үлес салмағының ӛзгеру себептерін анықтайды

Тақырып

«Неліктен VIII-XII ғғ. ислам мәдениетінің "алтын ғасыры" деп атайды»

Оқу мақсаты

6.2.2.4 -Шығыстың ортағасырлық мәдениетінің ерекшеліктерін сипаттау

ОДД

қолдану

Бағалау критерийі

Араб мәдениеті тараған аймақтарды картадан анықтау

Тапсырма

Картамен жұмыс. Араб мәдениеті тараған аймақтарды картада белгілеңіз.

Бағалау критериі

Дескриптор

Араб мәдениеті тараған аймақтарды картадан анықтау

- Араб мәдениеті тараған аймақтар: Иран, Ирак, Шығыс Арабия, Иемен,Армения, Әзірбайжан, Египет, Ливия, Триполи, Батыс, Африка, Испания т.б.мемлекеттерді картада белгілейді.

ҰМЖ бӛлімі: 1А; 1В; 1С

Мектебі: Жеңістің 30 жылдығы ат. орта мектеп

Күні:

Мұғалімнің аты-жӛні:

Сынып: 6

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы

Тоқсандық жиынтық бағалау

Сабақ негізделген оқу мақсаты

Тоқсандық жиынтық бағалау оқу бағдарламасы мен оқу жоспарының мазмұнына сәйкес, оқушылардың тоқсан барысында меңгерген білім, білік және дағдыларды анықтауға бағытталған.

Тоқсандық жиынтық бағалау оқу жоспарындағы тоқсан ішінде меңгеруге тиісті оқу мақсаттарына жету деңгейін тексереді

ТЖБ-дың мазмұнын анықтайтын құжаттар

Негізгі орта білім беру деңгейінің 5-9-сыныптарына арналған «Дүние жүзі тарихы» пәнінен жаңартылған мазмұндағы үлгілік оқу бағдарламасы

«Дүние жүзі тариы» пәнінен күтілетін нәтижелер, 6 сынып

Білу

• орта ғасырлар тарихының кезеңдерін және оқиғалардың хронологиясын біледі; - тарихи тұлғаларды біледі;

Түсіну

• мемлекеттердің қоғамдық-саяси, экономикалық, әлеуметтік және мәдени дамуына тән ерекшеліктерді түсінеді;

• тарихи ұғымдарды түсінеді;

• тарихи картаны қолдану арқылы саяси-экономикалық және әлеуметтік үдерістерді түсіндіреді;

Қолдану

• әр түрлі тарихи дереккӛздерді қолдана алады;

• ортағасырлық мемлекеттердің аумағын, орталығын саяси картада кӛрсетеді;

• ортағасырлық тайпалардың миграциялық бағыттарын кӛрсетеді;

• этноәлеуметтік құрылымын анықтайды;

• тарихи оқиғалардың байланысын анықтайды;

Талдау

• дереккӛздегі маңызды ақпаратты табады;

• мемлекеттердің құрылуына әсер еткен факторларды талдайды; -тарихи оқиғалардың, құбылыстардың және үдерістердің себеп-

салдарын және сабақтастығын талдайды;

Жинақтау

• тарихи оқиғалар, құбылыстар және үдерістердің ұқсастықтары мен айырмашылықтарын жинақтайды;

• ерте және орта ғасырлық мемлекеттердің басқару жүйесінің ерекшеліктерін жинақтайды;

• тарихи фактілердің маңыздылығын жинақтайды; - тарихи оқиғалардың себеп-салдарын жинақтайды.

Бағалау

• тарихи оқиғалардың, құбылыстардың және үдерістердің заңдылықтарын бағалайды;

• ортағасырлардағы тарихи тұлғалардың рӛліне баға береді; - тарихи үдерістердің маңызын ашады.

Ойлау дағдылары-

ОДД

Сипаттама

Тапсырма

ның деңгейі

түрлері

Білу және түсіну

Рим империясының құлауы. Феода- лизм. «Феодализм» түсінігі. Ислам тарихы. Ислам дінінің пайда болуы.

610 және 1258 жылдар.

КТБ , ҚЖ

Қолдану

Феодалдық шаруашылық түрінің ерек шеліктерін анықтау; Феодалдық қоғам ның әлеуметтік құрылымын сипаттау. Шығыстың ортағасырлық мәдениетінің ерекшеліктерін сипаттау. Шығыс ойшылдары жетістіктерінің маңызын түсіндіру

ҚЖ, ТЖ

Ойлау дағдылары-

ның деңгейіне бай ла нысты тексері летін мақсаттар

Ӛткізілетін уақыты

40 мин

Балл саны

20

Жиынтық бағалаудың құрылымы

Тоқсан бойынша жиынтық бағалауда әр түрлі тапсырмалар: кӛп таңдауы бар сұрақтар, қысқа/толық жауапты қажет ететін сұрақтар қолданылады. Берілген нұсқа кӛп жауапты таңдауы бар және қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарды қамтитын 5 тапсырмадан тұрады.

Кӛп жауапты таңдауы бар сұрақтарда білім алушылар ұсынылған жауап нұсқаларынан дұрысын таңдайды.

Қысқа жауапты қажет ететін сұрақтарға білім алушылар сӛздер немесе қысқа сӛйлемдер түрінде жауап береді.

Толық жауапты қажет ететін сұрақтарға білім алушылар берілген нақыл сӛздерге қатысты ӛзінің түсінігін жазуы керек.

Бӛлім

Тексерілетін мақсат

Ойлау дағ дыларының

деңгейі

Тапсыр ма

саны*

Тапсыр ма № *

Тапсыр ма

түрі*

Орындау уақыты,

мин*

Балл

*

Бӛлім бойынша балл

6.1.A.

Рим империясының құлауы

6.3.2.3 Византияның ішкі саясатын сипаттап, оның ұзақ ӛмір сүруінің себептерін анықтау және жіктеу

Білу және түсіну

3

1

КТБ

5

3

3

6.1B. Феодализм

6.1.1.1 Феодалдық қоғамның әлеуметтік құрылымын сипаттау

Білу және түсіну

1

2

ҚЖ

5

3

7

6.1.2.1 Үстемдік етушілер мен бағыныштылар-дың (феодалдар мен шаруалардың) ӛзара қатынасын сипаттау

Білу және түсіну

1

3

ҚЖ

8

4

6.1C.

Ислам дінінің тарихы

6.2.2.4 Шығыстың ортағасырлық мәдениетінің ерекшеліктерін сипаттау

Білу және түсіну

1

5

ҚЖ

12

6

10

6.2.3.1 Шығыс ойшылдары жетістіктерінің маңызын бағалау

Жоғары

деңгейдегі дағдылар

1

5

ҚЖ

10

4

Барлығы:

-

5

-

-

40

20

20

Еcкерту: *-өзгеріс енгізуге болатын бөлімдер

Сеньордың міндеті

Вассалдың міндеті

1.

2.

3.

4.

5.

6.

Шығыс ойшылдары

Нақыл сӛздері

Мағынасы

Аль-Бирун

«Нығметтің қадірі ол жоғалғанда білінеді»

Ибн Сина

«Қимыл кӛптеген дәрінің орнын басу мүмкін, бірақ бірде-бір дәрі қимылдың

(Авиценна)

орнын баса алмайды»

Аль-Хорезми

«Білім - сарқырама секілді, ол тоқтаса, жерге сіңіп, жоқ олады»

Аль-Фараби

«Ар-ождан алдындағы адалдық ӛз қадір-қасиетіңе, ізгі іс-әрекеті-ңе

байланысты»

№

Жауап

Балл

Қосымша мәлімет

1

3

Білім алушының басқа да дұрыс жааптары

қабылданады

2

1. барщина

2. шаруаның бағыныштылығы, жер үлесі ӛзінікі еместігін кӛрсетеді

с) жердің басты байлық кӛзі болуы

1

1

1

a) b) с) жауаптарына

1 баллдан

3

Сеньордың міндеті

Вассалдың міндеті

4

Білім алушының бас қа да дұрыс жауапта ры қабылданады

В, D

A, C

4

1. Мешіттер мен сарайлардың салынуы

2. Каллиграфияның (кӛркем жазу) енгізілуі

3. Арабесканың (күрделі сәндік оюлардың) енуі

4. Омар Хайям мен Фирдоуси шығармалары

5. Араб цифры және нӛл санының енуі

6. Жұлдызды аспан картасының пайда болуы

6

Білім алушының басқа да дұрыс жауаптары қабылданады

5

Философтар

Нақыл сӛздері

Мағынасы

4

Білім алушының басқа да дұрыс жауаптары

қабылданады

Аль-Бируни

«Нығметтің қадірі ол жоғалғанда білінеді»

Қолда бар затты баға лау қажет. Оны қадір леуге және қанағат тұтуға үйрену керек

Ибн Сина

(Авиценна)

«Қимыл кӛптеген дәрінің орнын басу мүмкін, бірақ

бірде-бір дәрі

қимылдың орнын баса алмайды»

Ешбір қымбат дәрі-дәр мек дене қимылын ал мастыра алмайды. Ден саулық мықты болуы үшін дене қимылдарын үнемі жасаған дұрыс

Аль-Хорезми

«Білім -

сарқырама секілді, ол тоқтаса, жерге сіңіп, жоқ олады»

Адам ӛмір бойы оқуға, үйренуге тырысуы

қажет. Тек білім ғана адамды байытады

Аль-Фараб

«Ар-ождан алдындағы адалдық ӛз қадірқасиетіңе, ізгі ісәрекеті-ңе байланысты»

Әрбір адам ӛзінің арожданы алдында жауап ты, ӛзінің ар-намысына нұқсан келетін іс-әрекеттен аулақ болуы қажет

Барлығы

20

Қосымша ақпарат

Саралау – оқушыларға қалай кӛбірек қолдау кӛрсетуді жос- парлайсыз? Қабілеті жоғары оқушыларға қандай міндет қоюды жоспарлап отырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру дең- гейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техника-

сының сақталуы

Сабақ бойынша рефлексия Сабақ мақсаттары/ оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қол жеткізді ме? Жеткізбесе, неліктен?

Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме?

Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталды ма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Қорытынды бағамдау

Қандай екі нәрсе табысты болды (оқытуды да, оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Қандай екі нәрсе сабақты жақсарта алды (оқытуды да оқуды да ескеріңіз)?

1.

2.

Сабақ барысында мен сынып немесе жекелеген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге кӛмектесетін не білдім?

ҰМЖ бӛлімі: 2A Крест жорықтары

Мектебі: Жеңістің 30 жылдығы ат. орта мектеп

Сынып: 6

Мұғалімнің аты-жӛні:

Күні:

Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:

Неліктен еуропалық христиан-католиктер ислам мемлекеттеріне крест жорықтарын ұйымдастырды?

Оқу мақсаттары

6.3.2.6 - Картада оқиғаларды даму динамикасында белгілей отырып, 1-4 жорықтар мысалында крест жорықтарының себеп-салдарларын анықтау

Сабақ мақсаттары

Барлығы: Крест жорықтарының себептері мен салдарын анықтап, 14 жорықтарды картадан даму динамикасын белгілейді.

Көпшілігі: ақпаратты сұрыптап, дереккӛзді талдау арқылы Крест жорықтарын ұйымдастыру себебептері бойынша қорытынды шығарады;

Кейбірі: Крест жорықтарының ортағасырлық христиандық Еуропа мен мұсылман әлемінің халықтарына тигізген түрлі салдарын бағалайды

Ойлау дағдылары

Білу, түсіну, қолдану

Бағалау критериі

Крест жорықтарының себептерін сипаттайды

Тілдік мақсаттар

Оқушылар түпдеректерден, визуалды деректерден ақпаратты сұрыптап, қорытынды жасай алады және сұрақтарды құрастыра алады. Пәнге тән лексика мен терминология дұрыс қолдануын тексеріңіз:

Крест жорықтары, Крестшілер Ордені, Қасиетті жер, Құдай қабірі

Рим папасы

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Дереккӛз нені хабарлайды/ кӛрсетеді?

Еуропалық католиктердің исламға қарсы не крест жорықтарын ұйымдастырудың бірінші себебі, .... болды.

Басқа да себептері .... болды.

Мен бұл дереккӛздерден қандай қорытынды шығара аламын?

Бұл дерек .... кӛрсетеді.

Мен тағы қандай сұрақтарды қоя аламын ? Менің ..... тағы да білуім қажет болып табылады Бұл тұжырым / болжам нақты ма?

Осы дәлелді маған /сізге тексеру/толықтыру қажет пе?

Талқылауға арналған сұрақтар:

Барлық крест жорықтары діни себептерге негізделді ме?

Жазылымға арналған тапсырмалар: «Толықтыру кестесі»

Тарихи концепт

Себеп-салдар

Құндылықтарға

баулу

Ӛзге халықтардың тарихын құрметтеу, жалпыадамзаттық және ұлттық, құндылықтарды дарыту

Пәнаралық байланыс

Қазақстан тарихы, География

Бастапқы білім

ислам және христиан дінімен наным -сенімдер жүйесі ретінде, оның пайда болу мен таралу тарихымен таныс

Сабақ барысы

Жоспарланған кезеңдері

Жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Басталуы

3 минут

7 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Топтастыру: 1-топ: «Азия»; 2-топ: «Ислам»; 3-топ:

«Еуропа»; 4-топ: «Христиан»

Бастапқы ынталандырушы материал:

(Т) «Мозаика»

1-қадам: топтық талқылау, шешім дайындау 1-топ: Иерусалимның мұсылмандар мен христиандар үшін маңыздылығын кӛрсететін «Царство небесное» атты фильмінен үзіндісімен жұмыс;

2-топ: «Урбан папасының сӛзінен үзінді» дереккӛзімен жұмыс;

3-топ: Иерусалимнің әлем орталығында орналасқанын кӛрсететін ортағасырлық христиандық Еуропа картасымен жұмыс;

4-топ: Кресшілдер туралы ортағасырлық жылнамалармен жұмыс.

Оқушылар осы дереккӛздерімен жұмыс жасаған кезде әр дереккӛз бойынша жеке үш сұраққа жауап беруі қажет: ,

«Біз не кӛріп тұрмыз?»;

«Біз қандай қорытынды шығара аламыз?»;

«Біз тағы қандай сұрақ қоя аламыз?»

2-қадам: «Бірге оқимыз. Бірге ойланамыз» топтық қорытындыны қорғау

3-қадам: ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек»

Әр топқа қаже тіне қарай ноутбук

1.«Царство не бесное»:http://g idonline.club/20 11/05/carstvonebesnoe/

2. Крест жорықтары:http:// vikidalka.ru/182414. html

3. Крест жорықтарының

картасы:https:// www.google.kz/

3.Урбан II папаның сӛйлеген сӛзі. http: //www.vostlit.in fo/Texts/rus3/R obert/frametext. htm

Ортасы

10 минут

5 минут

(Т) «Қара. Оқы. Жап. Жаз»

1-қадам: мәтінмен жұмыс

2-қадам: топтық талқылау, шешім дайындау

1. Крест жорықтары дегенді қалай түсінесіңдер? Крест жорықтарының себептерін анықтау.

2. Неге бірнеше рет крест жорықтары жүргізілді?

3. Крест жорықтарының тиімді, тиімсіз жақтары:

Крест жорықтарының тиімділігі	Крест жорықтарының тиімсіздігі
Дәйектер Дәлел, мысал келтіру Қорытынды тұжырым	Дәйектер Дәлел, мысал келтіру Қорытынды тұжырым

4. Оқиғалардың ретін анықтау.

ҚБ «ҚАҚ» (Жт) «Т» кестесі

Негізгі критерийлері:

-Мұсылмандарға кӛзқарасы;

Оқулық және қосымша мәтінмен

жұмыс

Оқулықпен

жұмыс

10 минут

-Папаның бекіткен билік түрі; - Христиандықтың маңызы;

- Географиялық білімнің шегі т.б.

ҚБ «2х2» жұптаралық бағалау

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма

Мәтінді оқып, сұрақтарға жауап беру

Кестедегі тарихи даталарды оқиғалармен сәйкестендіру Крест жорықтарының хронологиялық шеңберін, ұйымдастырушыларын, мақсатын, себебін, салдарын жіктеп, кестеге жазу

ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

ҚБ парағы

Дескриптор

Аяқталуы

3 минут

1 минут

1 минут

(Ж) Кері байланыс - «ҚАҚ»

Үй тапсырмасы: Крест жорықтарының басты бағытта- рын кескін картаға түсіру

Сабақты қорыту: «Барлық крест жорықтары діни себептерге негізделді ме?»

«ҚАҚ» кестесі

Тақырып

Неліктен крест жорықтары ұйымдастырылды

Оқу мақсаты

6.3.2.6 Картада оқиғаларды даму динамикасында белгілей отырып, 1-4 жорықтар мысалында крест жорықтарының себеп-салдарларын анықтау

ОДД

Білу және түсіну

Бағалау критериі

Крест жорықтарының себептерін сипаттайды

Тапсырма

1. Мәтінді оқып, төмендегі сұрақтарға жауап беріңіз.

Ислам әлеміне қарсы жорыққа аттануды II Урбан папа бастады. Ол 1095 ж.Клермон қаласында (Франция) шіркеу жиынында мыңдаған дінбасылар мен халыктың алдында сӛз сӛйледі.

Халықты Византияның түрік салжүқтарына карсы күресіне кӛмектесуге, Иса табыты жатқан Иерусалимді мұсылмандардан азат етуге шақырды. Папа бұл жорыққа қатысқандардың барлық күнәсі кешіріледі, шайқаста қаза тапқандар о дүниеде пейішке барып, рахатқа бӛленеді деп жариялады. Папа киелі жердің байлығы мен құнарлылығы туралы да еске салды. II Урбан- ның каһарлы сӛзі жиынға қатысушыларға ерекше әсеретті. Олар тізерлеп отырып, Құдай табытын азат ету үшін ӛмірлерін аямайтыны туралы ант берді. «Құдай осыны қалайды» деп айқайлап жүріп, сол жерде маталардан крест қиып алып, оны киімдеріне тіге бастады. Бұл христиан жауларына карсы жорыққа аттанушының белгісі болды. Шіркеу крест жорықшыларына кӛпте- ген жеңілдік жасады. Олар қарыздарын тӛлеуден босатылды, олардың дүние-мүліктері мен отбасылары шіркеу қамқорлығына алынды. Папаның Шығыс елдерінің шұрайлы жері туралы, онда кедейлердің тез байып кететіні туралы үндеуі кедейлер арасында рахат ӛмірге бӛлену үмітін тудырды.

1. Ислам дініне қарсы крест жорығына аттануды бастаған папа? 2. Шаруалар мен рыцарлар неліктен крест жорықтарына қатысты?

________________________________________________________________________________

________________________________________________________________________________ ________________________________________________________________________________

2.Кестедегі тарихи даталарды оқиғалармен сәйкестендіріңіз.

Жылдар

Жауаптары

Оқиғалар

1. 1202-1204 жж.

а) Бірінші крест жорығы

2. 1095 жыл

b) Клермон қаласында II Урбан папаның сӛзі

3. 1096 ж. кӛктемі

с) Үшінші крест жорығ

4.1189-1192 жж.

d) Тӛртінші кре т жорығы

5.1096-1909 жж.

е) Кедейлер жорығы

3. Крест жорықтарының хронологиялық шеңберін, ұйымдастырушыларын, мақсатын, себебін, салдарын жіктеп кестеге жазыныз.

Уақыты

Крест жорықтарының ұйымдастырушылар

Крест жорықтарының себебі

Крест жорықтарының мақсаты

Бағалау критериі

Дескриптор

Крест жорықтарының себептерін сипаттайды

• крест жорықтарының хронологиялық шеңберін атайды;

• крест жорықтарының ұйымдастырушыларын атайды;

• крест жорықтарының себептерін анықтайды;

• крест жорықтарының мақсатын атайды;

• крест жорықтарындағы басты оқиғаларды сипаттайды.

Қосымша ақпарат

Саралау – сіз қандай тәсіл мен кӛбірек қолдау кӛрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?

Бағалау – сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау

Сабақ бойынша рефлексия Сабақ мақсаттары/ оқыту мақсаттары жүзеге асырылды ма? Бүгін оқушылар нені үйренді?

Оқыту ортасы қандай болды? Менің бӛліп оқытқаным ӛз мәнінде жүзеге асты ма? Мен ӛз уақытымды ұтымды пайдалана алдым ба? Мен жоспарыма қандай ӛзгеріс тер енгіздім және неліктен?

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы ӛткен екі нәрсе (оқу мен оқытуға қатысты)

1: 2:

Сабақтың бұдан да жақсы ӛтуіне не оң ықпал етер еді (оқытуды да оқуға қатысты)

1:

ҰМЖ бӛлімі: 2A Крест жорықтары

Мектебі: Жеңістің 30 жылдығы ат. орта мектеп

Сынып: 6

Мұғалімнің аты-жӛні:

Күні:

Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:

Крест жорықтары христиандық Еуропа мен мұсылман әлемін қалай ӛзгертті?

Оқу мақсаттары

6.3.2.6 - картада оқиғаларды даму динамикасында белгілей отырып, 1-4 жорықтар мысалында крест жорықтарының себеп-салдарларын анықтау

6.2.2.1 тарихи оқиғалардың ӛзара байланысын орнату арқылы діндердің әлемдік мәдениетке ықпалын анықтау

Сабақ мақсаттары

Барлығы: Крест жорығы мұсылман әлеміне қарағанда неліктен Еуропаны кӛбірек ӛзгерткенін анықтайды;

Көпшілігі: ақпаратты сұрыптап, дереккӛзді талдау арқылы Крест жорықтарын ұйымдастыру себебептері бойынша қорытынды шығарады;

Кейбірі: Крест жорықтарының ортағасырлық христиандық Еуропа мен мұсылман әлемінің халықтарына тигізген түрлі салдарын бағалайды

Ойлау дағдылары

Білу және түсіну

Бағалау критерийлері

Крест жорықтарының христиан және мұсылман әлеміне тигізген әсерін кӛрсетеді

Крест жорықтарының салдарларын кӛрсетеді

Тілдік мақсаттар

Оқушылар түпдеректерден, визуалды деректерден ақпаратты сұрып-тап, қорытынды жасай алады және сұрақтарды құрастыра алады.

Пәнге тән лексика мен терминология дұрыс қолдануын тексеріңіз: діни-рыцарьлық ұйымдар, католик шіркеуі, қуатты король билігі, бытыраңқылық, ислам діні.

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Дереккӛз нені хабарлайды/ кӛрсетеді?

Еуропалық католиктердің исламға қарсы не крест жорықтарын ұйымдастырудың бірінші себебі, .... болды.

Басқа да себептері .... болды.

Мен бұл дереккӛздерден қандай қорытынды шығара аламын?

Бұл дерек .... кӛрсетеді.

Мен тағы қандай сұрақтарды қоя аламын ? Менің ..... тағы да білуім қажет болып табылады Бұл тұжырым / болжам нақты ма?

Осы дәлелді маған /сізге тексеру/толықтыру қажет пе?

Талқылауға арналған сұрақтар:

Барлық крест жорықтары діни себептерге негізделді ме? Жазылымға арналған тапсырмалар: «Т» кестесі»

Тарихи концепт

Маңыздылық, интерпретация

Құндылықтарға

баулу

Ӛзге халықтардың тарихын құрметтеу, жалпыадамзаттық және ұлттық, құндылықтарды дарыту

Пәнаралық байланыстар

Қазақстан тарихы, география

Бастапқы білім

ислам және христиан дінімен наным -сенімдер жүйесі ретінде, оның пайда болу мен таралу тарихымен таныс

Сабақ барысы

Жоспарланған кезеңдері

Жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Басталуы

2 минут

5 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Топтастыру: 1-топ: «папа Урбан»; 2-топ: «Аббат Бернар»; 3-топ: «Салах-ад-Дин»; 4-топ: «Бейбарыс» Бастапқы ынталандырушы материал:

(Жт) «Карточкалар иерархиясы»

1. Карточкаларды крест жорығынан кейінгі орын алған ӛзгерістерді маңыздылығына қарай орналастыруын сұраңыз.

2. Крест жорығының салдарының жағымды және жағым сыз жақтарын кӛрсетіңіз.

ҚБ «Біреуін бересің, біреуін аласың»

Карточкалар

Ортасы

10 минут

8 минут

(Т) «9 ромб» - қарқынды тапсырма (ромбқа жауаптарын орналастырады)

1. Еуропада сауданың дамуы қай бағытта жүргізілді?

2. Жәрмеңкені қалай түсінесіңдер?

3. Мемлекетті басқарудың қандай жаңа түрлері пайда болды?

4. Еуропа елдеріне күшті король билігі неге қажет болды?

5. Француз корольдері не үшін күрес жүргізді?

6. Діни-рыцарьлық ордендер дегенді қалай түсіндіңдер? 7. Крест жорықтары мен монғол шапқыншылығы

мұсылман елдеріне қалай ықпал етті?

8. Картадан крест жорықтарын кӛрсетіңдер.

9. Сұлтан Бейбарыс туралы не білесіңдер?

ҚБ «9 ромб»

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма 1. Крест жорықтары христиандық Еуропа мен мұсылман әлемін қалай ӛзгерткендігін «Т» кестесінде толтыру.

2. Крест жорықтарының салдарларын анықтау:

Саяси; Экономикалық; Әлеуметтік; Мәдени.

ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

Оқулық

ҚБ парағы

Дескрипторлар

Аяқталуы 15 минут

«Крест жорықтары» ортақ тақырыбы бойынша жиынтық бағалау

1.Тест сұрақтары

2. Кескін картада бірінші, екінші, үшінші және тӛртінші крест жорықтарының бағыттарын кӛрсету.

3.Крест жорықтарының мұсылман әлемі мен еуропаға әкелген ӛзгерістерін кестеге толтыру.

ЖБ «Бағалау критерийлері»

ЖБ парағы

Тақырып

Крест жорықтары христиандық Еуропа мен мұсылман әлемін қалай ӛзгертті

Оқу мақсаты

6.2.2.1 Тарихи оқиғалардың ӛзара байланысын орнату арқылы діндерің әлемдік мәдениетке ықпалын анықтау

ОДД

Білу және түсіну

Бағалау критериі

• Крест жорықтарының христиан және мұсылман әлеміне тигізген әсерін кӛрсетеді

Тапсырма

Крест жорықтары христиандық Еуропа мен мұсылман әлемін қалай өзгерткендігін «Т» кестесінде толтырыңыз.

Бағалау критериі

Дескриптор

Крест жорықтарының христиан және мұсылман әлеміне тигізген әсерін кӛрсетеді

крест жорықтарының Еуропа мен ислам әлемі- нің мәдени ӛміріне ықпалын салыстырады.

Тақырып

Крест жорықтары христиандық Еуропа мен мұсылман әлемін қалай ӛзгертті

Оқу мақсаты

6.3.2.6 Картада оқиғаларды даму динамикасында белгілей отырып, 1-4 жорықтар мысалында крест жорықтарының себеп-салдарларын анықтау

ОДД

Білу және түсіну

Бағалау критериі

Крест жорықтарының салдарларын кӛрсетеді

Тапсырма

Бағалау критериі

Дескриптор

Крест жорықтарының салдарларын кӛрсетеді

• крест жорықтарының саяси салдарларын анықтайды;

• крест жорықтарының экономикалық салдарын анықтайды; - крест жорықтарының әлеуметтік салдарын анықтайды; - крест жорықтарының мәдени салдарын анықтайды.

Тақырып

Крест жорықтары христиандық Еуропа мен мұсылман әлемін қалай ӛзгертті

Оқу мақсаты

6.2.2.1 Тарихи оқиғалардың ӛзара байланысын орнату арқылы діндерің әлемдік мәдениетке ықпалын анықтау

6.3.2.6 Картада оқиғаларды даму динамикасында белгілей отырып, 1-4 жорықтар мысалында крест жорықтарының себеп-салдарларын анықтау

Бағалау критериі

• Крест жорықтарының барысындағы басты оқиғаларды анықтайды

• Кескін картада крест жорықтарының бағыттарын белгілейді

• Крест жорықтарының мұсылман әлемі мен Еуропаға әкелген ӛзгерістерін кӛрсетеді

Ойлау дағдыла рының деңгейі

Білу және түсіну Қолдану

Орындау уақыты

20 минут

Мұсылман әлеміне әкелген ӛзгерістер

Еуропаға әкелген ӛзгерістері

1

1

2

2

3

3

Бағалау критерийлері

Тапсыр ма №

Дескриптор

Балл

Крест жорықтарының барысындағы басты оқиғаларды

анықтайды

1-5

Крест жорығының мақсатын кӛрсетеді;

1

Крест жорығының ұйымдастырушыларын кӛрсетеді;

1

Крест жорығының үндеу жасалған қаласын кӛрсетеді;

1

Рыцарь-монахтар одағын кӛрсетеді;

1

рыцарьлар мүддесін кӛрсетеді;

1

Кескін картада крестжорықтарының бағыттарын

белгілейді

6

кескін картада 1- крест жорығының бағытын белгілейді;

1

кескін картада 2-крест жорығының бағытын белгілейді

1

кескін картада 3-крест жорығының бағытын белгілейді;

1

кескін картада 4-крест жорығының бағытын белгілейді;

1

Крест жорықтарының мұсылман әлемі мен Еуропа ға әкелген ӛзгеріс

терін кӛрсетеді

7

крест жорықтарының мұсылман әлеміне әкелген 1ӛзгерісін анықтайды;

1

крест жорықтарының мұсылман әлеміне әкелген 2ӛзгерісін анықтайды;

1

крест жорықтарының мұсылман әлеміне әкелген 3ӛзгерісін анықтайды;

1

крест жорықтарының Еуропаға әкелген 1-ӛзгерісін анықтайды;

1

крест жорықтарының Еуропаға әкелген 2-ӛзгерісін анықтайды;

1

крест жорықтарының Еуропаға әкелген 3-ӛзгерісін анықтайды;

1

Жалпы балл:

15

Қосымша ақпарат

Саралау – сіз қандай тәсіл мен кӛбірек қолдау кӛрсетпексіз? Сіз басқаларға қара-ғанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?

Бағалау – сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техника-сын сақтау

Сабақ бойынша рефлексия Сабақ мақсаттары/ оқыту мақ-саттары жүзеге асырылды ма? Бүгін оқушылар нені үйренді?

Оқыту ортасы қандай болды? Менің бӛліп оқытқаным ӛз мәнінде жүзеге асты ма? Мен ӛз уақытымды ұтымды пайдалана алдым ба? Мен жоспарыма қандай

ӛзгеріс тер енгіздім және неліктен?

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы ӛткен екі нәрсе (оқу мен оқытуға қатысты)

1: 2:

Сабақтың бұдан да жақсы ӛтуіне не оң ықпал етер еді (оқытуды да оқуға қатысты)

1: 2:

Сабақ барысында мен сынып н емесе жекеленген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге кӛмектесетін не білдім?

ҰМЖ бӛлімі: 2В - Моңғолдар

Мектебі: Жеңістің 30 жылдығы ат. орта мектеп

Сынып: 6

Мұғалімнің аты-жӛні:

Күні:

Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:

Моңғолдар әлемдік империяны қалай құрды?

Оқу мақсаттары

6.3.2.5 – ортағасырлық шапқыншылықтар кезіндегі халықаралық қатынастардың ерекшеліктерін анықтау

Сабақ мақсаттары

Барлығы: тарихи оқиғалардың себеп-салдарын түсініп, моңғолдар мен олар жаулап алған халықтардың тұрмыстық ӛмірінде орын алған ӛзгерістер мен сабақтастықты табады

Көпшілігі: моңғолдардың тез жеңу себептерін талдайды Кейбірі: моңғолдардың Еуразияның саяси картасына енгізген ӛзгерістерін бағалайды

Ойлау дағдылары

Жоғары деңгей дағдылары

Бағалау критерийлері

Монғол мемлекетінің саяси құрылымын сипаттайды

Ортағасырлық шапқыншылықтар кезіндегі халықаралық қатынастардың ерекшеліктерін кӛрсетеді

Тілдік мақсаттар

Оқушылар тарихи оқиғалардың себеп-салдарын түсініп, моңғолдар мен олар жаулап алған халықтардың тұрмыстық ӛмірінде орын алған ӛзгерістер мен сабақтастықты талдайды.

Пәнге тән лексика мен терминология: моңғолдар, Шыңғыс хан, түмендер, «Жасақ», жарлық, басқақтар.

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Оң аргументтер: Ең маңызды себеп ретінде.......... атауға болады Қолдау фактілері: Біздің есебіміз бойынша, себеп ....... болды Қарсы аргументтер: Бұл сәтті болмады,себебі....

Басқа да себеп түрлері болды, мынандай сияқты......

Қорғауға бағытталған: Біздің ойымызша Ү қарағанда, Х ең маңызды, себебі.....

Егер Х оқиғасы болмағанда, онда мүмкін еш уақытта Ү орын алмас еді.

Тарихи концепт

Себеп-салдар

Құндылықтарға

баулу

Ӛзге халықтардың тарихын құрметтеу, жалпыадамзаттық және ұлттық, құндылықтарды дарыту

Пәнаралық байланыстар

Қазақстан тарихы

Бастапқы білім

Орталық Азиядағы халықтардың Ұлы қоныс аудару салдарымен таныс

Сабақ барысы

Жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Басталуы

2 минут

1 минут

3 минут

Ұйымдастыру кезеңі

Топтастыру – түсті қағаздар арқылы 4 топқа бӛлеміз:

1-топ: «Хорезмшахтар»; 2-топ: «Русь»; 3-топ: «Қытай»;

4-топ: «Мажарстан»

(Ұ) Бастапқы ынталандырушы материал:

«Миға шабуыл»

А) бейнеметафора «Тұлғаны таны»;

Түрлі-түсті

қағаздар

Шыңғыс хан

http://www.tari h.spring.kz/kk/

Венгр монахы Юлиан: «Олар (моңғолдар ) басқа халықтарға қарағанда оқты алысқа атады. Соғыста олардың жебелері әдеттегідей ұшпайды, жауын -шашындай құйылады». Бұл цитата нені білдіреді?

history/mediev al/figures/scha al_akin/

Ортасы

7 минут

15 минут

6 минут

(Т) «Ранжирлеу» әдісі

Оқушыларға моңғолдардың жедел жаулап алудың түрлі себептері параққа жазып таратылады. Олар себептерді маңыздылығына қарай қойып шығуы әрі әр себептің маңыздылығын дәлелдеуі тиіс

ҚБ «Мадақтау сэндвичі»

(Ж, Жт, Т) «Ақпараттық карточкалар»

Моңғолдардың үстемдігі тұсындағы кезең туралы және моңғолдардың ӛмір салтында орын алған ӛзгерістерді Хорезмшахтар, Русь, Қытай, Мажарстан үлгісінде айқындау: мұндағы 5 – «аса кӛп ӛзгерістер», 3– «кӛп ӛзгерістер» және 1 – «мүлдем ӛзгеріс жоқ» екенін білдіреді.

ҚБ «Екі жұлдыз, бір тілек»

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма «Тарихи диктант» Бос нүктенің орнына қажетті сөздерді қойыңыз. ҚБ «Өзін-өзі бағалау»

Ақпараттық карточкалар Қосымша №1

ҚБ парағы

Дескриптор

Аяқталуы

3 минут

1 минут

1 минут

(Ж) Кері байланыс – «БББ» кестесі

Үйге тапсырма: кескін картамен жұмыс- «Шыңғыс ханға дейінгі және жаугершілік соғыстар нәтижесіндегі моңғол иеліктерінің шекарасын» белгілеу

Сабақты қорыту

БББ кестесі

Тақырып

Моңғолдар әлемдік империяны қалай құрды

Оқу мақсаты

6.3.2.5 Ортағасырлық шапқыншылықтар кезіндегі халықаралық қатынастардың ерекшеліктерін анықтау

ОДД

Білу және түсіну

Бағалау критериі

Монғол мемлекетінің саяси құрылымын сипаттайды

Тапсырма

Тарихи диктант. Бос нүктенің орнына қажетті сөздерді қойыңыз.

1206 жылы кӛктемде .................. ӛзенінің бойында монғол тайпалары ............................... хан деп жариялады. ........................ ресми түрде жоғарғы ӛкімет билігінің жоғарғы органы болды. Заңдар мен ережелердің жиынтығы Шыңғыс ханның «......................» деп аталды. Империяны 95 ............ ................................ билікке бӛлді. Әскери басқару жағынан үшке бӛлінді: Оң қанат

.................., сол қанат ................., орталық қанат ................................. .

Бағалау критериі

Дескриптор

Монғол мемлекетінің саяси құрылымын сипаттайды

- Монғол мемлекетінің алғашқы ханын атайды; - Ӛкімет билігінің жоғарғы органын анықтайды; - Әкімшілік, әскери басқару жүйесін атайды.

Қосымша ақпарат

Саралау – сіз қандай тәсіл мен кӛбірек қолдау кӛрсетпексіз? Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?

Бағалау – сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырсыз?

Денсаулық

қауіпсіздік сын сақтау

және

техника-

Сабақ бойынша рефлексия Сабақ мақсаттары/ оқыту мақ-саттары жүзеге асырылды ма?

Бүгін оқушылар нені үйренді?

Оқыту ортасы қандай болды? Менің бӛліп оқытқаным ӛз мәнінде жүзеге асты ма? Мен ӛз уақытымды ұтымды пайдалана алдым ба? Мен жоспарыма қандай ӛзгеріс тер енгіздім және неліктен?

Жалпы бағалау

Сабақта ең жақсы ӛткен екі нәрсе (оқу мен оқытуға қатысты)

1: 2:

Сабақтың бұдан да жақсы ӛтуіне не оң ықпал етер еді (оқытуды да оқуға қатысты)

1: 2:

Сабақ барысында мен сынып н емесе жекеленген оқушылар туралы менің келесі сабағымды жетілдіруге кӛмектесетін не білдім?

ҰМЖ бӛлімі: 2В - Моңғолдар

Мектебі: Жеңістің 30 жылдығы ат. орта мектеп

Сынып: 6

Мұғалімнің аты-жӛні:

Күні:

Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақ тақырыбы:

Моңғолдардың жорықтары Еуразияның саяси картасын қалай ӛзгертті?

Оқу мақсаттары

6.3.2.5 – ортағасырлық шапқыншылықтар кезіндегі халықаралық қатынастардың ерекшеліктерін анықтау

Сабақ мақсаттары

Барлығы: тарихи оқиғалардың себеп-салдарын түсініп, моңғолдар мен олар жаулап алған халықтардың тұрмыстық ӛмірінде орын алған ӛзгерістер мен сабақтастықты табады

Көпшілігі: моңғолдардың тез жеңу себептерін талдайды Кейбірі: моңғолдардың Еуразияның саяси картасына енгізген ӛзгерістерін бағалайды

Ойлау дағдылары

Жоғары деңгей дағдылары

Бағалау критерийлері

Монғол мемлекетінің саяси құрылымын сипаттайды

Ортағасырлық шапқыншылықтар кезіндегі халықаралық қатынастардың ерекшеліктерін кӛрсетеді

Тілдік мақсаттар

Оқушылар тарихи оқиғалардың себеп-салдарын түсініп, моңғолдар мен олар жаулап алған халықтардың тұрмыстық ӛмірінде орын алған ӛзгерістер мен сабақтастықты талдайды.

Пәнге тән лексика мен терминология: моңғолдар, Шыңғыс хан, түмендер, «Жасақ», жарлық, басқақтар.

Диалог пен жазу үшін пайдалы сөздер мен тіркестер:

Оң аргументтер: Ең маңызды себеп ретінде.......... атауға болады Қолдау фактілері: Біздің есебіміз бойынша, себеп ....... болды Қарсы аргументтер: Бұл сәтті болмады,себебі....

Басқа да себеп түрлері болды, мынандай сияқты......

Қорғауға бағытталған: Біздің ойымызша Ү қарағанда, Х ең маңызды, себебі.....

Егер Х оқиғасы болмағанда, онда мүмкін еш уақытта Ү орын алмас еді.

Тарихи концепт

Себеп-салдар

Құндылықтарға

баулу

Ӛзге халықтардың тарихын құрметтеу, жалпыадамзаттық және ұлттық, құндылықтарды дарыту

Пәнаралық байланыстар

Қазақстан тарихы

Бастапқы білім

Орталық Азиядағы халықтардың Ұлы қоныс аудару салдарымен таныс

Сабақ барысы

Жоспарланған кезеңдері

Сабақтағы жоспарланған іс-әрекет

Ресурстар

Басталуы

2 минут

1. минут

2. минут

Ұйымдастыру кезеңі

Топтастыру – топ құрамы алдыңғы сабақтағыдай, ӛзгеріссіз: 1-топ: «Хорезмшахтар»; 2-топ: «Русь»; 3-топ:

«Қытай»; 4-топ: «Мажарстан»

(Ұ) Бастапқы ынталандырушы материал

«Ой атысы» - «Моңғол жауынгері» иллюстрация

иллюстрация