Рөлдік ойынды өзін-өзі тану сабағында саралау әдісі ретінде қолдану

Рөлдік ойынды өзін-өзі тану сабағында

саралау әдісі ретінде қолдану

Жаңартылған мазмұн жағдайында оқытуды саралаудың маңызы артуда. Саралап оқытуды ұйымдастыру арқылы бала ақыл - ой деңгейімен белсенді әрекет арқасында репродуктивті емес өнімді нәтижеге жетеді.

Жеке тұлғаның ақыл – ойын, танымдық үрдістерін жетілдірудің, әлеуметтендіру мен жан – жақты тәрбиелеудің көрсеткіші ретінде бағаланатын оқу – тәрбие үрдісінде оқушылардың жас және дербес ерекшеліктерін ескере отырып, ойын әрекетін ұтымды пайдаланудың мүмкіндіктері мол.

Рөлдік ойын- оқушылардың шығармашылық ойлау қабілетін дамытуға арналған Рөлдік ойындарды саралау әдісі ретінде сабақтың әр кезеңінде қолдану бүгінгі таңда оқушылардың өз бетінше тұжырым жасау, қорытындыға келу, құбылыстар арасынан тиімдісін таңдай білу, мәселені шеше білу, пікірталас жүргізе білу қандай деңгейде болса да қарым-қатынас жасай   білу,   қажет жерде өз  көзқарасын  өзгерту  топ алдына шығып  өз тұжырымын айта білу,  ойын қорғай  білу  қабілеттерін  дамытады. Менде өз тәжірибемде рөлдік ойындарды жиі қолданамын, себебі, оқушы ойын барысында ашылуға, білім алуға, біліктілігін дамытуға ешбір тежеусіз дайын. Тапсырмаларды ортақ орындағандырымен әрқайсысының өзі орындайтын рөлдері болады. Мысалы, зерттеуші, ұйымдастырушы, суретші, спикер, жазушы, ақын, ғалым, отбасылық рөлдер, адвокат, сот төрешісі және т.б. бұл рөлдер оқушыға өзін топта сенімді ұстауға, жауапкершілігін арттыруға, образға ену арқылы бойындағы қасиеттері мен қабілеттерін тануға, зерттеуге, болжауға, талдауға, шешім шығаруға ынталандырады.

«Өзін-өзі тану» бағдарламасында көзделетін басты мақсат - әрбір баланы өз бойындағы шығармашылық әлеуетін тани және аша білуге, өзінің эмоционалдық көңіл-күйі мен мінез-құлық ерекшеліктерін ұғына білуге, өз әдет-қылығы мен тәртібін басқара және бағалай білуге үйренуіне мүмкіндік туғызу. Мұндай мүмкіндікті мұғалім сабақтағы әрбір кезеңді жоспарлау барысында ескере отырып,  оқушының қабілеті, бейімділігі әр түрлі болғандықтан оқытудың саралау әдісін қолдану тиімдірек болады деп есептеймін. Осындай өзімнің тәжірибеммен бөлісу мақсатында мектепте ұйымдастырылған «Ұстаздар идеясы» фестивалінде «Отбасы» тақырыбы бойынша рөлдік ойынды саралау әдісі ретінде қалай қолданғаным туралы шеберлік сағатын өткіздім. Жалпы саралап оқыту әдісі туралы әрбір мұғалім біледі, себебі күнделікті тәжірибесінде қолданады. Менің көздеген мақсатым, рөлдік ойын арқылы сабақтың әртүрлі кезеңдерінде саралау әдістерін көрсету болды. Әріптестерімді өз қалаулары бойынша 5 адамнан «Ғалымдар», «Жазушылар», «Актерлар» тобына бөлінулерін өтіндім. «Микс» жаттығуын орындау барысында «Ғалымдар» тобы «Отбасылық рөлдер» тақырыбын жан - жақты қарастырып, адам өмірінде басты құндылық екені туралы ойларын, бүгінгі таңда отбасыларында «әжелердің» рөлінің бала тәрбиесінде маңыздылығын оқушылардың түсінуіне ықпалы зор екендігін ментальді карта жасау арқылы айтып өтті. «Жазушылар» тобы «Қонаққа келіңіздер!» ойын жаттығуы негізінде «Бір отбасы өмір сүріпті...» ертегісін құрастыру және сахналау барысында отбасылық дәстүрлердің бала тәрбиесінде өз тарихына, отбасына жауапкершілікпен қарау, отбасы мүшелерінің бір-біріне жақындығын бағалау, құрметтеу, қолдау көрсетудің маңыздылығын тусінуге ықпал ететіндігін көрсетті. «Актерлар» тобы «Қыздар мен ұлдар» рөлдік ойыны негізінде ата-аналарының мінез-құлықтарының себептерін жақсы түсіне білуіне жағдай жасау мақсатында «Бүгінгі күнің қалай өтті?» - сауалына жауап берулерін көрсету арқылы отбасы үйлесімділігін, бір-біріне деген сүйіспеншілікті, әрқайсысының бір-бірінің өмірінде алатын орнының ерекшелігін оқушы рөлдік ойын арқылы түсінуіне, білімін жетілдіруіне отбасы туралы тереңірек ойланып, сыйласымды қарым-қатынас жасау дағдыларын дамытуына септігін тигізетіні туралы ой бөлісті. Саралап оқытуда рөлдік ойынның тағы бір ерекшелігін сабақта кері байланыс ретінде қолданудың табысты екендігін «Адвокат», «Прокурор», «Сот төрешісі» ойынын ұйымдастыру арқылы көрсету болды..

Қорытындылай келе, әрбір қатысушы өзі таңдаған рөлді ойнай отырып, шеберлік сағатында қолданылған тәсілдер бойынша пікірлері, ұсыныстары, бағаларымен ой бөлісу барысында саралап оқытуда рөлдік ойындар оқушылардың жан-жақты, сыни көзқарасы қалыптасқан жеке тұлға ретінде дамуына, өз ойын еркін жетізуде сөйлеу шеберлігін, ұсыныс айта білу дағдылары мен бағалау дағдыларын дамытуға, бір-бірімен қарым-қатынас жасау дағдыларын жақсартуда, оқушының қызығушылығы мен ерекшелігін ескере отырып, сабақты жоспарлауда қолданылатын тиімді тәсіл екеніне тағы бір көз жеткіздім.

Найманова Кульяш Кененовна

Өзін-өзі тану мұғалімі,

Семей қаласындағы НЗМ

Қолданылған әдебиеттер:

1. http://kzref.org/bafdarlamasi-sillabus-pen-ojinni-pedagogikali--psihologiyali-n.html?page=3