Сабақтың барысы

Ресурстар

Қосымша №1

№4-зертханалық жұмыс. "Серпімді деформацияларды зерделеу ";

Жұмыстың мақсаты: Серпімділік күшінің серіппенің ұзаруына тәуелділік графигінен қатаңдық коэффициентін анықтау.

1-тапсырма. Серпімді бөлігі серіппе болып келетін мектеп динамометрін градуирлеу

Құрал‐жабдықтар: динамометр, миллиметрлік жолақ қағаз, әрқайсысының массасы 102г болатын жүктер жиыны, қысқышы, сақинасы және жалғастырғышы (муфтасы) бар штатив.

Жұмыстың барысы:

1. динамометр шкаласын ақ қағазбен бүркеңдер. Қағаздың екі жағы резеңке сақиналардың көмегімен диномомтерге бекітіледі;

2. динамометрге массалары 102г, 204г, 306г, және т.б. жүктерді іле отырып 1Н, 2Н, 3Н, т.с.с. күштерге сәйкес келетін көрсеткіш орнын белгілеңдер;

3. көршілес сызықшалардың арасын өлшеңдер. Олар өзара тең бе ? Неліктен? Осы шкалада ньютонның оннан бір үлестерін белгілеңдер;

4. өздерің жасаған шкаланы зауытта градуирленген динамометрдің шкаласымен салыстырыңдар;

5. өлшеу дәлдігін бағалаңдар.

2-тапсырма. Серпімді дененің ұзаруы мен оған әрекет ететін ауырлық күші арасындағы байланысты графикте анықтау және дененің қатаңдық коэффициентін табу.

Құрал - жабдықтар: қысқышы, сақинасы және жалғастырғышы (муфтасы) бар штатив. Ұзындықтары 15-20 см болатын бірдей екі резеңке жіп, ұзындықтары 35-40 см болатын бір жолақ ақ қатырма қағаз (картон), жүктер жиынтығы, сымнан жасалған ілгек, сызғыш, мектеп динамометрі.

Жұмыстың барысы:

1. резеңке жіптердің бір ұшын ілмектеп байлаңдар, екінші жағын қатырма қағазбен бірге штатив қысқышына бекітіңдер

(сурет 3.25). Резеңкелердің ұштарына бір деңгейде тұруына көңіл аударыңдар. Ол деңгейді қатырма қағазда белгілеп қойыңдар;

2. ілгектің көмегімен массалары m₁=m₂, m₂=2m, m₃=3m жүктерді кезекпен бір жіпке іліңдер;

3. резеңкенің созылған кездегі орнын белгілеңдер;

4. денені ілгектің көмегімен екі жіпке қатар іле отырып, тәжірибені қайталаңдар; өлшеу нәтижелерін кестеге жазыңдар.

Сурет 3.25

Тәжірибе реті	Резеңкелер саны	Жүктің массасы, г	Ауырлық күші	Жіптің ұзаруы, мм	Қатаңдық, Н/м
	біреу біреу біреу	m1= m1= m1 =	F1= F2= F3 =	x1= x2= x3=	k1=
	екеу екеу екеу	m1= m1= m1=	F1= F2= F3=	x1= x2= x3=	k1=

5. ауырлық күші (серпімділік күші) мен серпімді деформацияның (ұзарудың) арасындағы байланысты координаталар остерін пайдаланып, миллиметрлік қағазда график жүзінде көрсетіңдер. Графиктің кез келген нүктесін алып, оған сәйкес келетін ұзару мен серпімділік күшін екі жағдай үшін анықтаңдар да, қатаңдығы k=F/x өрнегі бойынша табыңдар. Эксперимент дәлдігі ауқымында Гук заңы орындала ма? Тексеріңдер.