400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар
4 990₸/ 1 жыл
🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін
Одан кейін - 29 990 ₸
Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ
Тақырып бойынша 31 материал табылды

Сабақ жоспары 9 сынып

Материал туралы қысқаша түсінік
9 сыныпқа сабақ беретін ұстаздарға күнделікті сабаққа пайдалануға және бір- біріментәжірибие алмасу
Материалдың қысқаша нұсқасы





Сабақтың тақырыбы:. Еттен дайындалатын тағамдардың классификациясы

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні:

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Таңдау бойынша бірінші тағамды дайындау технологиясымен таныстырып, тақырып бойынша білімдерін қалыптастыру.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Бірінші тағам туралы түсiнiк бар

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Бірінші тағамды дайындау технологиясымен танысады

Кейбір оқушылар орындай алады: Бірінші тағамды дайындай алады

Тілдік мақсат:


Ресурстар:

Азық түлік: ет, тұз, сәбіз, көк жуа (пияз), май жұмыртқа, ұн.

Пән.байланыс:

Биология,

Алдыңғы оқу:


Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Сұрақ – жауап:

а ) Шала өнімдер дегеніміз не ?

б) Дайындау тәсілдері бойынша қаншаға бөлінеді

в) Ет қанша уақытта піседі?

г) 1 кг етті қуырса қанша грамм болады?

1. Сұрақтарға жауап берді

2.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

13 минут










Бірінші тағам деп біз көжелерді атаймыз. Көбінесе көжелер әр түрлі сорпада, қайнатпаларда дайындалады. Ал көженің қоюын көкөністерден, жармадан, макарон өнімдерден, бұршақтардан, жеміс жидектерден дайындайды.

Әр ұлттық асханасында бірінші тамақтарды әр түрлі етіп жасайды. Мысалы қазақ ұлттық асханасында бірінші тамақтарды, негізінен, ет сорпасынан әр түрлі дәмдеуш терді қосып дайындайды.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

20 минут

Зертханалық жұмыс: Етпен кеспе дайындау. Қажетті ыдыс-аяқтар: кастрөл ет кесетін тақтайша, асханалық пышақтар, кепсер, шұңқыр тәрелке, қасық, шөміш. Азық түлік: сұйықтық үшін: 40 г сәбіз,40г пияз, 20г май, 950г сорпа. Кеспе үшін:75г ұн, жұмыртқа, 14г су, 2 г тұз. Дайындау технологиясы: – қайнап тұрған сорпаға шала қуырылған сәбізбен пиязды қосып 2-3мин, содан кейін кеспе салып 10-12 минут қайнатады, соңында тұз бен дәмдеуш заттарды қосамыз.

Жұмыс барысы:

1. Кеспеге арналған қамырды жұмыртқа, тұз, су қосып илейді.

2. Сәбіз бен пиязды шашақтап турап, қуырады.

3. Сорпаны отқа қояды.

4. Қамырды қалындығын 1 мм етіп жаю, жайылған қамырды шашақтап кесу.

5. Қайнап тұрған сорпаға шала қуырылған көкөністерді салып, 2-3 минут қайнату, дәміне қарай тұз, дәмдеуштер қосып, кеспені салып 10-12 минут қайнату.

6. Дайын тағамды оттан алып, көжені тәрелкелерге бөліп құю, аскөк сеуіп безендіру.

7. Ұсынар алдында сорпада бөлек қайнатылған етті кеспенің үстіне салады.

1.Зeртханалық жұмысты орындайды 2. Етпен кеспе дайындайды .


Үйге тапсырма

2 минут

Дәрісті қайталау, бірінші тағамдардың дайындалу тәсілдерін, рецептерін жазып келу.

Күндeлiккe жазып алады

Бағалау

2 минут

Оқушылардың зертханалық жұмыстарын тексеріп, жіберілген қателерін айтып, білімдерін бағалау

Суммативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?






























Сабақтың тақырыбы:. Тұздықтардың негізгі түрлері дайындау технологиясы

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні:

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ нег/ген оқу мақсаты:

оқушыларға тұздық түрлері туралы мағлұмт беру, дайындалу технологиясын үйрету;

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады:

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Кейбір оқушылар орындай алады:

Тілдік мақсат:


Ресурстар:


Пәнаралық байланыс:


Алдыңғы оқу:


Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Сұрақ –жауап:

1. Еттен жасалатын тағамдардың классификациясы туралы қысқаша түсініктерін сұрау.

2. Ет тағамдарын кулинарлық және жылылап өңдеу тәсіліне қарай топтарға бөлінеді: (қайнатылған, бұқтырылған, қурылған, көміп пісірілген, шабылған еттен).

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут



















Қысқаша тұздық дегеніміз не?

Осыған тоқталып өтсек.Әлемнің қай бұрышында болса да, дәмді тағам тұздықсыз дайындалмайды. Кез келген кулинарлық анықтамалықтан француз гастраномдары 3000-ға жуық тұздықтың авторы екндігі туралы ақпарат ала аласындар. Жаңадан тапқан тұздықтарға сол елге немесе халыққа байланыстырып ат берген. Осылай француз асханасында «голландық», «португалдық», «итальяндық», «ағылшын», «баварлық», «польшалық» тіпті «татар», «орыс» тұздықтары пайда болды. Бірақ бұл тұздықтардың біреуі де сол елдердің ұлттық тағамдарына ұқсамайды.Тұздықпен тамақ дәмдірек болады, тәбетіңді ашады, сқазан сөлі жақсы бөлінеді. Тұздық – жеке ұсынатын тағам емес, ол тағамға ерекше дәм беретін дәмқосар, онсыз бірде-бір аспаз тағам дайындамайды. Тұздық тағамның дәмін кіргізіп, хош иіс беріп, көрінісін әдемілеп, консистенциясын тартымды етіп қана қоймай, ол бірдей азық-түліктен дайындалатын тағам түрлерін өзгерте алады. Шындығында, кез келген еттің, көкөністердің немесе күріштің дәмі қосылғантұздықтың түріне қарай өзгереді.

Қосымша сипатына қарай, барлық тұздықтарды екі негізгі топқабөледі: ұн қосылған және ұн қосылмаған. Сонымен бірге тұздықтарды ыстық және салқын тұздықтар деп бөледі

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

18 минут


Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?















































Сабақтың тақырыбы: Екінші тағамға тұздық және гарнир таңдау

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 12-17.09

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:


Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Оқушыларға ет туралы толық мағлұмат беру; теориялық білімдерін сарамандық жұмыста пайдалана білу, оқушыларды өз бетінше ізденуге дағдыландыру

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады:

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Кейбір оқушылар орындай алады:

Тілдік мақсат:


Ресурстар:

Дайын ет түрлерінің суреттері.

Пәнаралық байланыс:

Тарих

Алдыңғы оқу:


Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Өткен тақырыпты қайталай отырып, оқушыларға тақырып бойынша сұрақтар қою.

1.»Ас – адамның арқауы» деген мақал нені білдіреді, кім айтады?
(Денсаулықтың жақсы болуы, адамның жақсы ойлап, жұмыс істеуі. Адам тамақтанғанда жұмыс жасауға, өмір сүруге қызығушылығы артады. Аспен адамның ойлау өрісі кеңейіп, тірек қүші артады).
2. Ет және ет тағамдарының құндылығын кім айтады?
(Сиыр етінің 18 - 20, қой етінің 15 - 20 пайызын белок құрайды. Құрамы 4 - 9 пайыз майдан тұратын ет, адам денсаулығына пайдалы, яғни күш береді).
3. Еттің құрамында қандай витаминдер кездеседі, кім айтады?
(Еттің құрамында В тобының витаминдері В1, В2, В3, В12, ал минералды заттардан - фосфор - 0, 2, калий - 0, 3 темір 2 - 3, мырыш 2 - 3 бар.)
4. Ұлттық аса қадірлі тамақ, ол қандай тағам?(Ет асу).
5. Қой етінен қандай ұлттық тағамдар дайындалады?
Қуырдақ  Қазақша ет Кәуап 
әсіп Төстік  тұшпара  мәнті
Ал енді біздер тағам әзірлеу барысында естен ешқашан шығармайтын техникалық кауіпсіздік ережелері бар екенін ұмытпайық.
Қандай тағамды әзірлесең де мыналарды ұмытпа:
1. Қызып тұрған кастрөлді немесе басқа да ыдыстарды үстелдің шетіне қоюға болмайды.
2. Отта қайнап тұрған кастрөлдің қақпағын өзінен кері қарай аш.
3. Қызып тұрған шәйнекке мұздай су құйғанда өте абай бол.
4. Ыстық тағамның дәмін татып көру үшін ұзын қасықты пайдалан немесе оның салқындағанын күт.

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут





















Қолда өсірілген малдың етінде орта есеппен 52,8-73,7 пайыз – су, 15-20 пайыз – белок, 5,8 – 29,4 пайыз – май, 0,8 – 1,1 пайыз – күл, құс етінде 50 – 64,4 пайыз су, 18,2 – 19,8 пайыз – белок, 15,5 – 31,2 пайыз – май, 0,9 – 1,1 пайыз – күл болады. Әрбір мал түлігі еті-нің бір-бірінен айырмашылы-ғы биохимиялық құрамы мен дәмінде. Сиыр етінде гиста-мин көп, мал етіне қарағанда, құс етінде коллаген, эластин аз. Ол жеңіл қорытылады. Ет-те толып жатқан минералды заттар, атап айтқанда, темір мен дәрумендер бар. Әсіресе, бауыр темірге, А1, В2, В6, В12 дәрумендеріне бай. Оның үстіне, өте маңыздысы, еттің құрамына экстрактивті деп аталатын заттар кіреді, олар қайнатқан кезде сор-паға ауысады. Экстрактивті заттар тәбетті қоздырады, ас қорытатын сөлдердің бөлінуін күшейтеді. Етті көп жеу организмде экстрактивті заттарды, атап айтқанда, несеп қышқылын құрайтын пурин негіздерін, сондай-ақ, азотты метаболизмнің түпкі өнім-дерін көбейтіп, ауыртпалық түсіреді. Жеңіл дене еңбегімен шұғылданатын ересек адамға аралас тамақтанған ретте, күніне 150-200 грамм ет немесе ет өнімін жеу жеткілікті.

Қазақша ет – малдың етін қазанға асып, піскен соң түсіріп алып, сорпасына жайма нан салып пісіріп, оны табаққа салып, үстіне ет турап, тұздық құйып жейді. Қонақтардың тү-ріне қарай малдың әртүрлі арнайы мүшелері қазанға салынады. Ет – қазақтың ең басты, қадірлі тамағы. Қонақ келгенде, аруақтарға ас бергенде, той жасағанда ет асады.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

18 минут


Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?



























Сабақтың тақырыбы:. Бисквиттік қамыр және қайнақты қамыр түрлері

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 19-24.09

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Оқушыларға бисквит қамыры және одан қандай өнімдер пісіретіндігі туралы толық мағлұмат беру;

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Бисквит қамыры туралы түсiнiк бар

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Бисквит қамыры мeн қайнақты қамыр түрлерін жасауды бiлeдi

Кейбір оқушылар орындай алады: Өз қолымен әсем пирогтар жасайды

Тілдік мақсат:


Ресурстар:

Дайын пирог, торт түрлері,

Пәнаралық байланыс:

Бейнелеу өнері, биология

Алдыңғы оқу:

Бисквиттік қамыр, қайнақты қамыр , торт

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

 Үй тасырмасын сұрау:.

Нанға байланысты қандай ырым - тыйымдар білеміз.

1. Нан – дән басы. Сондықтанда дастарқанға алдымен нан қою керек.

2. Нанды төңкеріп қоюға болмайды. 3. Нанды бір қолмен сындыруға болмайды. Ол үкен күнә.

4. Нанды жерге тастауға, шашуға, басуға болмайды.

5. Аяқтың астына құранды қойып, нанды алуға болады, ал нанды басып құранды алуға болмайды.(Бұл жерде, құранды басып нанды ал, дегені нан құраннан да қастерлі екенін айтып өткен).

6. Үйге келген адамға да дәм ауыз тигізгенде нан ұсынады.

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут
















15 минут

Бисквит қамырының негізі — жұмыртқа. Жоғары сортты ұн пайдаланылады. Бисквит қамырын картоп және бидай ұнының қоспасынан әзірлеуге болады, бірақ картоп ұны бисквитті құрғатады. Қант ұнтағын пайдаланбаған жөн, өйткені ол қамырлы сұйылтып жібереді, ұсақ құмшекер пайдаланған жақсы. Хош иісті етіп, дәмін келтіру үшін қамырға лимон шырынын және цедра қосады, шоколад тортын әзірлегенде ұнтақ какао пайдаланылады. Бисквитті даярлауға кіріспестен бұрын оны пісіретін қалып әзірлеу керек. Егер өрнеуі алынбалы арнаулы қалып болмаса, оның орнына қаңылтыр таба аласа алюминий кастрюль пайдалануға болады. Қалыпқа алдын ала таза қағаз (аздап сары май жағылған) төселеді, ол түбіне және ішкі қабырғаларына нығыз жабы сып тұруы қажет. Егер қағаз болмаса, қалыпқа май жағыл, еленген кепкен нан ұнтағын немесе ұн себуге болады.

Жұмыртқаның шикі ақуызын сарыуыздан мұқият айырады. Ақуызды тоңазытқышқа қояды (салқындатылған ақуыз тезірек көпіршиді). Кейде көпіршітер алдында ақуызға су (1 ақуызға1/ 2 ас қасық су есебімен) қосады. Бұл көпіршіген ақуыздың мөлшерін көбейтеді. Ақуызды көпіршіген күйінде қалдыруға болмайды, өйткені ол «басылып» қалады. Сарыуызды ағарғанға дейін құмшекермен үгіп езеді. Үгу процесі неғұрлым ұзақ болса, масса соғұрлым ағарып, мөлшері ұлғая түседі және бисквит те сапалы болады. Сарыуыз бен қант жақсы езілгеннен кейін алынған массаны ұнға араластырады, одан соң мұқият араластыра отырып, көпіршіген ақуыз қосады. Дайын болған массаны бірден қалыпқа құяды да, пісіру үшін сол бойда пешке қояды. Бисквитті 200ᵒС-тан аспайтын тұрақты температура жағдайында пісіру керек.

Егер пештің температурасын анықтау мүмкін болмаса, онда қалыптық бетін дымқыл қағазбен ол бисквитке тимейтіндей етіп жабады да, 10 минуттай кейін піскенін тексереді. Егер бисквит ағарыңқы болса, қағазды алып тастауға болады. Бисквит салған қалыпты әбден піскенше қозғауға болмайды. Оның қалай пісіп жатқанын, оны отқа қойғаннан кейін 30 минут өткен соң, қалып тұрған торды немесе қаңылтыр табаны ептеп тартып қарап тексеруге болады. Даяр бисквитті алдымен қалыптан алмай бөлме температурасында салқындатады. Бисквиттен рулет, торт, пирожный және печенье жасайды. Рулет әзірлеуге арналған бисквитті салқындатуға болмайды, өйткені рулет ыстық күйінде қоюланып, ұйысып қалады. Егер бисквит күйіңкіреп кетсе, ол салқындағаннан кейін күйген жерлерін үккішпен тазалаған жөн. Рулет үшін бисквитті қалыңдығын 2—21 /2см етіп, қаңылтыр табала пісіреді, пісу уақытты 25—30 минут. Піскен бисквитті табадан алып, қағазынан тазартқан соң салфеткаға салады, әзірленіп қойылған начинканы жағады және ыстық күйінде рулет жасайды. Начинкаға джем, қайнатпа алма пайдаланылады. Торт үшін бисквитті биіктігі 8—10см, диаметрі 22—25см қалыпта пісіреді, пісу уақыты 50—60 минут.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

3 минут

Қорытынды.
Оқушылар бүгін біз бисквит қамырының құрылымы мен жасалу жолдары туралы көп мағлұматтар алдық. Сонымен
• Бисквит қамырының негізін атаңдар?
• Бисквит қамырына қандай ұн пайдаланылады?
• Лимон бисквит қамырына не үшін қосылады?
• Қалыпқа алдын – ала қағаз не үшін төселеді?
• Бисквитті қандай температурада пісіреміз?

Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?

















Сабақтың тақырыбы:. Сироп және крем дайындаудың негізгі рецептері

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 26.09-1.10

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негізделген оқу мақсаты:


Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады:

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Кейбір оқушылар орындай алады:

Тілдік мақсат:


Ресурстар:


Пәнаралық байланыс:


Алдыңғы оқу:


Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Өткeндi қайталау:

1. Қайнақты қамырды қандай азық-түліктерден дайындайды?

2. Бисквиттік қамырдан қайнақты қамырдың айырмашылығы қандай?

3. Қайнақты қамырдан қандай өнімдер дайындайды?

4. Бисквиттік қамырдың дайындау технологиясын айтып бер.

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут



































Біздің бүгінгі өтетін жаңа сабағымыздың тақырыбы: Торт, пирожный, қаусырмаларды әшекейлеу тәсілдері. Күнделікті өмірде көріп жүрсіздер, нанды қашанда, қастерлеп өскен халықпыз. Нан өнімдерін әр түрлі қамырдан пісіреді.

а)нан өнімдері: нан, тоқаш,бауырсақ

б)Аспаздық өнімдер: құймақтар,тұшпара т.б

в)кондитерлік өнімдер:бәліш, кекс, торт, пирожныйлар.


Ал осы тағамдарды пісіру барысында қандай қауіпсіздік ережелеріне сүйенесіңдер


Электр пештерімен жұмыс істеудегі қауіпсіздік ережелері:

1). Қолың суланған болса, еш уақытта электр өшіргішке, розеткаға, іске қосылып тұрған электр аспаптарына жақындама.

2) Ыстық табаны алғанда ағаш тақтайшаға қоюды ұмытпа

3). Пышақ пен шанышқыны ыстық табаның астында қалдырма

4). Жұмыс аяқталғаннан кейін жұмыс үстелдерін, ас үй-ыдыстарын мұқият тазалап жина.

(Енді оқушылар пісіріп келген тағамдарын қалай пісіргенін айтып, түсіндіріп береді.)


Ал енді осы нанға байланысты қандай ырымдар мен тыйымдар білеміз.

Крем дайындау үшін сатудағы кілегейден (сливки) алу керек.

Кілегей – кремнің негізі болып табылады. Кілегейдің түрлері өте көп, калориясы төмен тағам түріне жатады. Оның құрамында май көбірек болса, кілегей жақсы көпіршіп, ұзақ сақталады. Кейде дайын кремдер сатылады.Оны тоңазытқышта қатырып қойып, қажет кезде ерітіп алуға да болады

Кілегейден крем әзірлеу үшін түбі терең пластмасса ыдыс қажет. Оны миксермен араластырады. Миксердің электрлі және қолмен айналдыратын түрлері бар.

Кілегейді қатты көпіршіту үшін электрлі миксерді қолданған жөн.Оның былғауышы темірінің үлкен болғаны дұрыс. Миксердің былғауышы ыдыстың шетін сырып кетпегенін қадағалаңыз. Электр миксер болмаса, қол былғауышын пайдалана беруге болады.

Кондитерлік өнімді әрлеу үшін арнайы қағаз немесе мата кон-к құйма қалта, түтікше сияқты металл немесе пластмасса ұштықтар кондитерлік шприцтер пайдаланады. Осы құралдың көмегімен кондитерлік өнімдердің бетіне кремдерді өзіңнің қиялыңдағыдай етіп,жағып шығуға болады. Осы қалыптардың әр түрлілігіне қарай тәттіліктерге кремнен толқын,гүл, шар тәрізді әшекейлер жасап безендіруге болады.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

3 минут

Сұрақ –жауап: 1. Қандай кондитерлік өнімдерді креммен әрлейді? 2. Кондитерлік өнімді әрлеудің қандай тәсілдерін білесіңдер? 3. Тортты әрлеу тәсілдерін айтып беріңдер? 4. Қандай құрылғының көмегімен кондитерлік өнімдерге бедер

Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?



























№6 Сабақтың тақырыбы:. Торт, пирожный және қаусырмаларды әшекейлеу тәсілдер

Мұғалімнің аты- жөні: Асқарқызы Л.

Күні: 09.10.

Сынып: 9

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:


Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Кондитерлік өнімдерді әшекейлеу тәсілдерін үйрeту; оқушылардың торт пісіруге деген қызығушылығын, құштарлығын арттыру

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Асханалық ыдыстармен танысып, оларды қолданудың тәртібін бiлeдi

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Торт, пирожныйларды пiсiрe алады

Кейбір оқушылар орындай алады: Торт, пирожныйларды әшекейлеу тәсілдерiн бiлeдi

Тілдік мақсат:


Ресурстар:

Нанға қатысты ырымдар мен тыйымдарды слайд арқылы көрсету, тәтті тағамдар буклеті пісірілген торт түрлері, асханалық ыдыс түрлері

Пәнаралық байланыс:


Алдыңғы оқу:


Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)



Формативті




Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Сұрақ – жауап:

1. Қайнақты қамырды қандай азық-түліктерден дайындайды?

2. Бисквиттік қамырдан қайнақты қамырдың айырмашылығы қандай?

3. Қайнақты қамырдан қандай өнімдер дайындайды?

4. Бисквиттік қамырдың дайындау технологиясын айтып бер.

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут


























10 минут

Крем өрнектері

Сызық пен толқын. Кондитер қапшығына ұшы тіке кесілген қалыпты салып, оны креммен толтырасыз. Кремнің көп салынып кетпегенін қадағалаңыз. Себебі крем мөлшерден тыс көбірек салынып кетсе, жұмыс уақытында қиындық тудыруы мүмкін. Оң қолмен қапшықты ұстап, қыса бастайсыз, ал сол қолмен қапшықтың бас жағын ұстаңыз.Бірыңғай түзу сызық түсіру үшін қапшықты біркелкі салмақпен қысып отырыңыз. Алдымен шамалы қолыңызды жаттықтырып, кейін торлар мен толқындарды сыза бастайсыз.

Шарлар. Одан кейін кондитер қапшығына ұшы кеңдеу қалыпты кигізіп, шар тәрізді домалақтар жасауға болады. Қапшыққа крем толтырғаннан кейін жақсылап ұстап, төмен қарай қысыңыз. Домалақ пайда болған кезде қысуды бірден тоқтатып, қолдағы қалып енгізілген қапшықты көтеріп алу керек. Міне, осымен домалақтар дайын болды.

Жапырақшалар. Пергамент немесе қатты қағазды орап, алдымен қапшық жасап аламыз. Қайшымен қапшықтың екі жағынан қиғаштап, кесіп тастау керек.Сосын оған крем толтырып қысып, жапырақша, толқын, ирек т.б. өрнектерін салып шығуға болады.

Жұлдызшалар. Бізге қапшыққа кигізу үшін ірі тістері бар қалып қажет. Қапшыққа 1/3 мөлшеріндей крем салып, оны тік ұстап тұрып, бір рет жылдам басып доғару керек. Сонда әдемі жұлдызшалар пайда болады.

Үтірлі сызықша. Үтір өрнегіне тік қиылған немесе тістері бар қалып керек. Қапшыққа салған кремді тәттіліктер бетіне үтір сияқты етіп түсіреді. Бастапқыда қапшықты тігінен ұстап қысамыз, одан кейін жайлап бұрылыс жасай отырып, қысуды тоқтатпаймыз. Бірінші үтірге екінші, сосын үшіншісі бір – біріне жалғап кете береміз. Үтірлерді керісінше бағытпен жүргізіп өтуге де болады.

Торттың шеттерін әдемі өрнектермен безендіру үшін үш қабатты үтірлер жасап өту керек. Ол үшін ұзынынан үтір салып, оның жанына керісінше бағытпен тағы үтірлерді жүргізіп өтіп, ал осы екі бағытта жүргізілген үтірлердің ортасынан үшінші қабатты жүргізсе болғаны, дайын болып шығады.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

3 минут


Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?

































Сабақтың тақырыбы: Дастархан мәзірі түрлері. Дастархан мәзірін құру.


Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні:

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:


Сабақ негізделген оқу мақсаты:

Тәуліктік меню құруды үйрету. Таңғы, түскі, кешкі дастарханды жабдықтап үйрету. 

Сабақтың

мақсаттары:

Барлық оқушы орындай алады: Дастархан мәзірін дайындауды біледі. 

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Жұптық, топтық жұмыс жасауға үйренеді.

Кейбір оқушылар орындай алады: Меню құруды үйренеді, шығынды есептеп шығады.

Тілдік мақсат:

Терминдерді үш тілде жаттау. Диалогке түсу

Ресурстар:

Дастархан, салфеткалар, құралдар, тарелкалар, сызбалар

Пәнаралық байланыс:

Математика, биология

Алдыңғы оқу:

Торт , пирожный және қаусырмаларды әшекейлеу тәсілдер

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру бөлімі:
- оқушылармен амандасу.
- сынып тазалығын тексеру
- Оқушылардың сабаққа даярлығын құрал - жабдықтарын қадағалау

Санау арқылы 3 топқа бөліну
Бағалау парақшасы таратылады.

Формативті




Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Үй тапсырмасын сұрау ( Уақыт шеңбері)
1. Тортты әрлеу тәсілдерін айтып бер.
2 Қандай кондитерлік өнімдерді креммен әрлейді? Сен көбіне қандай әрлеу түрін қолданасың?
3 Қандай өнімдерді пісірместен бұрын әреп алады? Сен осы тағамның қандай түрін пісіре аласың?
4. Тағамдарды дастарқанға үсынбас бұрын әрлеу жұмысын не үшін жасау керек деп ойлайсың?
5. Қонақ шақырғанда ең бірінші жасалатын қағида.

Қай топ жылдам , әрі тез жауап береді

1.Сұраққа жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3. Өмірден мысал көрсете білді

Жаңа сабақ

15 минут
















15 минут

Жаңа сабақ «Рольдік ойын»
Рольдік ойын үш топқа таңғы ас, түскі ас, кешкі ас.
Ресторан даяршы ас мәзірін құрастырып қорғап шығу.
Есепшісі кететін шығынды есептеу керек.
Бақылаушы бағалайды.

Өз жұбыңды тап. (калория)
Мұғалім жұп карточкаларын дайындайды: біреуінде -
сұрақтар, екіншісінде – жауаптарға арналған тірек кестелер. Бір сұрақ пен оның жауабына арналған карточкалардың түсі бірдей болады. Оқушылар кез - келген түсті карточканы (әрқайсысы – біреуін) таңдайды. Содан кейін оның түсі бойынша өзіне серігін іздеп, бірге отырып, жұмыс істейді.

Таңертеңгілік ас 600 - 700
Түскі ас 900 - 1000
Кешкі ас 600 - 700
Балалар 7 - 10 жас 2380
Балалар 11 - 13жас 2860
Жасөспірім ер балалар(14 - 17) 3160
Жасөспірім қызбалалар (14 - 17) 2760
Студент жастар жігіттер 3300
Студент жастар қыздар 2800
Спортсмендер ер адамдар 4500 - 5000
Спортсмендер әйел адамдар 3500 - 4000
Ауыр жұмыспен айналысатын ер адамдар 45000 – жоғары


Салтанатты түрде тамақтану кезінде дастархан жабдықтау әртүрлі болады.

• таңертеңгілік ас;• түскі ас;• кешкі қонақтарды күту.

Тамақтану кезінде үстелде аз құралдар (қасық, шанышқы, тәрелке) және қағаз сүлгілер қолдану заманы өтті. Енді өзгеше қатаң талап қойылады: дастархан жабдықтау түрлерінің ерекшеліктері туралы білімі, кез-келген жағдайда өзін еркін сезінуге көмектеседі: зайырлы қабылдауда, мейрамханада, шақырылған кешкі аста. Құралдардың қолданылуы туралы оқушыларға әңгімелеу.сызба бойынша қосымша

.

1.Пышақ май жағуға арналған. 2. Тарелка – нан және май жағуға арналған. 3. Қасық (бірінші тағамға арналған). 4. Шанышқы (салқын тағамға арналған). 5. Пышақ (барлық тағамға арналған). 6. Шанышқы ет және салатқа негізгі тағамға арналған. 7. Асханалық пышақ. 8. Сәндік тәрелке. 9. Көже құйатын тәрелке. 10. Десертке арналған қасық. 11. Шанышқы-десертке арналған. 12. Су ішуге арналған стакан. 13.Бокал шампан құюға арналған. 14. Бокал қызыл виноға арналған. 15. Бокал ақ вино құюға арналған.

Жеке тапсырма

Дастархан жабдықтау кезінде қолданылатын қажетті кездемелік сүлгі.Қолданылуына қарай оларды әртүрлі әдістермен бүктеледі, тез, оңай ашылуы ескеріледі, ерінді сүрту үшін немесе тізеге жайып қою үшін. Сонымен бірге тазалық ережелерін сақтау үшін де қолданылады. Егер де дастархан жабдықтауға дәмханада тәрелке берілмеген жағдайда, оның артына төрт бүктелген кездемелік сулықты қойып қояды.

Оқулықта схема бойынша, кездемелік сүлгіні бүктеу тақырыбында сарамандық жұмыс өткізіңдер. Эксперимент үшін кездемелік сүлгінің орнына қағаз салфетканы қолдануға болады

1.Ойын ашық айтты

2.Толық мәлімет берді

3. Сыни пікір білдірді







































1.Ойын ашық айтты

2.Толық мәлімет берді

3. Сыни пікір білдірді

Сабақты бекіту

3 минут

1. Фуршет үстелінің банкет үстелінен айырмашылығы қандай? 2. Салфетка этикетінің ережелерін атаңдар? 3.Дастархан мәзірі қалай жасалады? 4.Мәзір түрлері


Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау

Білемін Үйрендім Білгім келеді

Суммативті

Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті

Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?













Сабақтың тақырыбы:. Сапалы еттің белгілері. Қой, сиыр,жылқы ұшаларын дәстүрлі бөлшектеу

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 20.10.16 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:


Сабақ негізд/ген оқу мақсаты:

 Сапалы еттің белгілерін үйрену. Қой, сиыр,жылқы ұшаларын дәстүрлі бөлшектеу , ұшаны дәстүрлі және аспаздық мүшелеудің ерекшеліктерін білу.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Сапалы еттің белгілерін біледі, ажырата алады

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Тағам әзірлеуде өз шығармашылығымен орындауға аспаздың қабілеттерін дамытады

Кейбір оқушылар орындай алады: Алған білімдерін өмірде пайдалана біледі

Тілдік мақсат:

Оқушы- оқушы, мұғалім – оқушы болып диалогке түседі

Ресурстар:

Сызба, суреттер

Пәнаралық байланыс:

Биология

Алдыңғы оқу:

Дастархан мәзірі қалай жасалатынын біледі Мәзір түрлерін жасайды

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті


Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

« Ыстық орындық» әдісімен үй тапсырмасын сұрау

1.Тәуліктік норманы таңертеңгілік, түскі,кешті, асқа қалай бөледі?

2.Азық-түлік калориясы дегенді қалай түсінесіңдер?

3.Жас ерекшіліктеріне қарай калориялық нормасы дегенді қалай түсінесің?

4.Дастархан мәзірін қалай құрады?

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут
















15 минут

Адамның етті қажетсінуі жасқа, жынысқа, денеге түсетін жүктемеге, денсаулығының жай-күйіне байланысты. Ет жоғары сіңімділік және қаныққандық қасиетіне ие, аспаздық өңдеуге оңай көнеді. Ет әртүрлі тағамдар-бірасарлар, бірінші, екінші тағамдар дайындау үшін пайдаланылады. Тағамға тек сапасы жоғары ет қана қолданылады. Қолда өсірілген малдың етінде орта есеппен 52,8-73,7 пайыз – су, 15-20 пайыз – белок, 5,8 – 29,4 пайыз – май, 0,8 – 1,1 пайыз – күл, құс етінде 50 – 64,4 пайыз су, 18,2 – 19,8 пайыз – белок, 15,5 – 31,2 пайыз – май, 0,9 – 1,1 пайыз – күл болады. Әрбір мал түлігі етінің бір-бірінен айырмашылығы биохимиялық құрамы мен дәмінде. Сиыр етінде гистамин көп, мал етіне қарағанда, құс етінде коллаген, эластин аз. Ол жеңіл қорытылады. Етте толып жатқан минералды заттар, атап айтқанда, темір мен дәрумендер бар. Әсіресе, бауыр темірге, А1, В2, В6, В12 дәрумендеріне бай. Жеңіл дене еңбегімен шұғылданатын ересек адамға аралас тамақтанған ретте, күніне 150-200 грамм ет немесе ет өнімін жеу жеткілікті.Қазақша ет – малдың етін қазанға асып, піскен соң түсіріп алып, сорпасына жайма нан салып пісіріп, оны табаққа салып, үстіне ет турап, тұздық құйып жейді. Қонақтардың түріне қарай малдың әртүрлі арнайы мүшелері қазанға салынады. Ет – қазақтың ең басты, қадірлі тамағы. Қонақ келгенде, аруақтарға ас бергенде, той жасағанда ет асады.

Жас еттің түсі ақшыл қызғылт немесе күрең қызыл болады. Ол хош иісті, тканьдері серіппелі созылмады болады. Бүлінген еттің түсі сұрғылт, жабысқақ, жылтыр, иісі ұнамсыз келеді. Ол серіппелі, созылмалы қасиетінен де айырылады.
Ұшаларды белгілі бір аспаздыққа арналған шалаөнімдер алу үшін белгілі бір сызбалар бойынша бөлшектейді.
Сыртқы түрі, семіздігі, бұлшық ет тіндерінің даму дәрежесі, тері астына майдың жиналуына байланысты қой ұшалары екі санатқа бөлінеді.
І санатқа қанағаттанарлық деңгейде дамыған дене бітімді, арқасы мен желке аймағында шамалы алға шығып тұрған омыртқа өскіндері, арқасында және белінде аздаған жұқа қабат түрінде теріасты майы бар ұшалар жатады.
ІІ санаттағы бұлшық еттер нашар дамыған, қаңқасының сүйегі байқаларлықтай шығып тұрады, майдың мардымсыз жиналуы ұша беттерінде ғана болады, кейде мүлдем болмайды.
Қойдың ұшасын бірнеше бөлік етіп шабады, оларды үш сұрыпқа бөледі. Соңғы қабырғаның артынан мықын сүйегінің кертпегі арқылы өтетін сызық бойынша ұшаны алдыңғы және артқы жартыға бөледі. Алдыңғы жартысына мойынды, кәрі жілікті, арқа және жауырын бөлігі мен артқы сирақты бөліп алады. Төс сүйегін теңдей екі жартыға бөліп шабады.
Қой етінен мынадай ірі кесекті шалаөнімдерді: мойынды, сан етті, төсті, жауырынды, сүбені бөліп алады (1 - сурет).
Қазақтардың қой етін дәстүрлі бөлшектеуі өндірістік бөлшектеуден айтарлықтай ерекшеленеді. Ұшаны өткір пышақпен сүйектерге зақым келтірместен, мүшелер бойынша бөлшектейді. Ұшаның әрбір жеке бөлігінің өз атауы болады.
І санатқа арқа мен жауырынды және артқы бөліктерді жатқызады. Бұл бөлшектерден қазақша ет, мәнті, кәуап, палау, жаншыма котлеттер мен рагу әзірлейді.
ІІ санатқа мойын бөлігіне, төсті, төс етегін жатқызады. Екінші сұрып етін көжелер, бұқтыру, дұнған кеспесін дайындау үшін пайдаланады.
ІІІ санатқа мойын бөлігін, кәрі жілікті, артқы сирақты жатқызады. Бұл бөліктерді көжелер мен шабылған өнімдер үшін пайдаланады.


Жеке тапсырма Оқулықпен жұмыс 3 кесте бойынша

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

3 минут

1.Ет қайдан алынады оқушылар?

-Төрт түлік малдан

2.Ендеше, малдың түрлері иесіне тоқталып кететін болсақ?

-Иесін кім айтады

Сиырдың пірі – Зеңгір баба Жылқының пірі – Қамбар ата

Қойдың пірі – Шопан ата Ешкінің пірі – Шекшек ата – деп атаған.

Сонымен бірге мінсе көлігі, ішсе сусыны, жесе тамағы, кисе киімі, байлығы, мақтанышы осы мал болған. Кез келген нәрсемен үйлесіп кете береді ет тағамы. Ет пен бірнеше тағамдар дайындауға болады.

Етті асып беру, қуыру, бұқтырып, мәнті, сорпа, котлет, салатқа да қосады.

Етке байланысты мақал мәтелдерді кім айтады?

1. Ет етке, сорпа бетке

2. Қойдың басы, құданың асы

3 Ет жесең тісіңе кіреді, жемесең түсіңе кіреді

Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті

Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?







Сабақтың тақырыбы:. Шалаөнімдер

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 27. 10. 16 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ мақсаты:

Оқушыларға қой етінен дайындалатын шала фабрикаттар туралы жалпы түсінік беру, алған білімдерін жетілдіру.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады:

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Кейбір оқушылар орындай алады:

Тілдік мақсат:

Оқушылар диалогке түседі.Берілген тапсырмаларды бірге талқылайды

Ресурстар:

Еттартқыш, ет бөлгіш тақтай, аспаз пышағы, елек, қалақ, таба, азық –түлік , кесте.

Пән/қ байланыс:

Биология

Алдыңғы оқу:

Ет өнімдері, котлет түрлері, оларды жасау

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

1. Кабинетті, тақтаны сабаққа дайындау.
2. Оқушылардың сабаққа қатысуын тексеру.
3. Арнайы формасын түгелдеу.
4. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру.
5. Оқушылардың құрал - жабдықтарын түгелдеу.

Формативті




Үй тапсырмасын сұрау

5 минут

«Ыстық картошка» ойыны

1. Адамның етті қажетсінуі неге байланысты?

2. Етте қандай витаминдер бар?

Бір –біріне сұрақтар береді

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

Жаңа сабақ

10 минут































17 минут

Шала өнімдер - бұл одан әрі өңдеуде керек ететін өнімдер.Дайындау тәсіліне қарай шала өнімдерді:табиғи, нан ұнтағына аунатылған және шабылған деп үшке бөледі.Табиғи порциялы шала өнімдерді ұшаның дәнекер ұлпалары аз жерлерінен кесіп алып, бір порцияға бір кесік еттен салып береді.нан ұнтағына аунатылған шала өнімдерде дәнекер ұлпасы көп болады, сондықтан нан ұнтағынан аунатпастан бұрын оларды жаншып алады.Ұнтақ жақсы жабысуы үшін жаншылған етті льезонға батырады.Шабылған массаны дайындау үшін котлетке арналған етті пайдаланады.
Қой етінен мынандай ірі кесек еттерді бөледі: жауырын, төстік, сүбе, сан ет.
Қойдың ірі кесек еттерінен дайындалған шала өнімдерді бүтіндей қуырады. Ірі кесек еттерден порциялық және ұсақтап туралған шала өнімдер дайындауға болады. (15 - кесте).

Шала өнімдер атауы. Сипаттамасы. Қолдану.
Ұсақтап туралған
Кәуап - 30 - 40г - нан текше түрінде кесілген ет қуыру
Палау - 10 - 15г - нан сүйекті ет кесектерін бұқтыру
Рагу - 20 - 30г - нан сүйекті ет кесектерін бұқтыру
Гуляш - 20 - 30г - нан текше түрінде туралған ет бұқтыру
Порциялық
Жаншылған котлеттер - Нан ұнтағына аунатылған жұмсақ кесек ет сүйегімен сопақ - жалпақ пішінді қуыру
Бифштекс - Қалыңдығы 2 - 3см пішіні әр түрлі жұмсақ ет кесегі қуыру
Эскалоп - Қалыңдығы 1 - 1, 5см - лік жұмсақ ет
Шницель - Нан ұнтағына аунатылған сопақша пішінді қалыңдығы 1, 5 - 2см - лік жұмсақ ет қуыру
Бұқтырылған қой еті - Қисық төртбұрышты етіп жұмсақ кесілген қалыңдығы 2 - 2, 5 жұмсақ ет бұқтыру
Сүбе - Қисық сопақша пішінді қалыңдығы 4 - 5 см жұмсақ ет қуыру

Жеке тапсырма

Котлеттік массадан шала өнімдер дайындау.
Қажетті ыдыс - аяқтар: еттартқыш, ет бөлгіш тақтай, аспаз пышағы, елек, қалақ, таба.
Азық - түлік: 1кг котлетке арналған ет массасы, 250 г нан, 350 г сұйықтық, 20г тұз, бұрыш, 60г нан ұнтағы, 200г өсімдік майы.
Жұмыстың орындалу реті
1. 31 - суретпен танысып, котлет дайындаудың технологиялық процесін анықтаңдар.
2. Дәптерлеріңе котлеттің дайындалу барысын ретімен жазыңдар.
бифштекс эскалоп рагу

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

5 минут

« Сұрақ –жауап» әдісі

1.Шалаөнімдер деп нені атайды ?
2.Етті механикалық өңдеудің қандай әдістері бар?
3.Ет тағамдарын әзірлеуде жылулық өңдеудің қандай түрлері қолданады ?
4.Еттің тағамдық құндылығы неге байланысты ?
5.Қуырылған табиғи өнімдерге қандай талаптар қойылады ?

6. Ұсақталып туралатын шала өнімдерді атаңдар.
7. Ашық отқа қандай шала өнімдерді дайындайды?

Сұрақтарға жауап береді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?























Сабақтың тақырыбы:. Еттен дайындалатын тағамдардың классификациясы

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 10. 11. 16 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:


Сабақ негізд/ген оқу мақсаты:

Таңдау бойынша бірінші тағамды дайындау технологиясымен таныстырып, тақырып бойынша білімдерін қалыптастыру.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: бірінші тағам туралы түсінік бар

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: тағамды дайындау технологиясын біледі

Кейбір оқушылар орындай алады: тағамды жасай біледі

Тілдік мақсат:

Бірінші тағамды қалай жасайтындығы туралы айтып, талдай алады

Ресурстар:

Кастрөл, ас тақтайшасы, пышақтар, тәрелкелер. ет, тұз, сәбіз, көк жуа (пияз), май жұмыртқа, ұн.

Пәнаралық байланыс:

Биология, тарих

Алдыңғы оқу:

Ет, еттің түрлері, еттің құрамы, тұздық, тұздық түрлері

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

«Сұрақ – жауап» әдісі

а ) Шала өнімдер дегеніміз не ? б) Дайындау тәсілдері бойынша қаншаға бөлінеді

в) Ет қанша уақытта піседі?

г) 1 кг етті қуырса қанша грамм болады?

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

13 минут








Жаңа сабақ түсіндіреді .

Бірінші тағам деп біз көжелерді атаймыз. Көбінесе көжелер әр түрлі сорпада, қайнатпаларда дайындалады. Ал көженің қоюын көкөністерден, жармадан, макарон өнімдерден, бұршақтардан, жеміс жидектерден дайындайды.

Әр ұлттық асханасында бірінші тамақтарды әр түрлі етіп жасайды. Мысалы қазақ ұлттық асханасында бірінші тамақтарды, негізінен, ет сорпасынан әр түрлі дәмдеуш терді қосып дайындайды.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

Жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке

20 минут


Зертханалық жұмыс: Етпен кеспе дайындау. Қажетті ыдыс-аяқтар: кастрөл ет кесетін тақтайша, асханалық пышақтар, кепсер, шұңқыр тәрелке, қасық, шөміш.

Азық түлік: сұйықтық үшін: 40 г сәбіз,40г пияз, 20г май, 950г сорпа. Кеспе үшін:75г ұн, жұмыртқа, 14г су, 2 г тұз.

Дайындау технологиясы: – қайнап тұрған сорпаға шала қуырылған сәбізбен пиязды қосып 2-3мин, содан кейін кеспе салып 10-12 минут қайнатады, соңында тұз бен дәмдеуш заттарды қосамыз. Жұмыс барысы 1. Кеспеге арналған қамырды жұмыртқа, тұз, су қосып илейді. 2. Сәбіз бен пиязды шашақтап турап, қуырады.

1.Зертханалық жұмыс істейді.

2.Кеспе дайындайды.

3.Қамыр илеп, кеспе турайды.


3. Сорпаны отқа қояды. 4. Қамырды қалындығын 1 мм етіп жаю, жайылған қамырды шашақтап кесу. 5. Қайнап тұрған сорпаға шала қуырылған көкөністерді салып, 2-3 минут қайнату, дәміне қарай тұз, дәмдеуштер қосып, кеспені салып 10-12 минут қайнату. 6. Дайын тағамды оттан алып, көжені тәрелкелерге бөліп құю, аскөк сеуіп безендіру. 7. Ұсынар алдында сорпада бөлек қайнатылған етті кеспенің үстіне салады.


Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )

Бірінші тағамдардың дайындалу тәсілдерін, рецептерін жазып келу.

Бағалау

2 минут

Оқушылардың зертханалық жұмыстарын тексеріп, жіберілген қателерін айтып, білімдерін бағалау «5»-9-10 балл, «4»-7-8 балл, «3»-5-6 балл, «2»- 5 баллдан төмен

Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?











































Сабақтың тақырыбы:. Ет тағамдарына тұздықтар дайындау технологиясы

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 17.11.16 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ нег/ген оқу мақсаты:

Білімгерлерге тұздық түрлері туралы мағлұмат беру, дайындалу технологиясын үйрету

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Тұздық туралы түсінік бар

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Тұздықты дайындау технологиясын біледі

Кейбір оқушылар орындай алады: Тұздықты дайындайды

Тілдік мақсат:

Ет тағамдарына тұздықтар дайындау технологиясы н жасайтындығы туралы айтып, талдай алады

Ресурстар:

Нұсқау карта, суреттер, азық-түліктер

Пән/қ бай/ныс:

Биология, тарих

Алдыңғы оқу:

Ет, еттің түрлері, еттің құрамы, тұздық, тұздық түрлері

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

1. Еттен жасалатын тағамдардың классификациясы туралы қысқаша түсініктерін сұрау.
2. Ет тағамдарын кулинарлық және жылылап өңдеу тәсіліне қарай топтарға бөлінеді: (қайнатылған, бұқтырылған,қуырылған, көміп пісірілген, шабылған еттен).

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

Жаңа сабақ

15 минут

















Қысқаша тұздық дегеніміз не? Осыған тоқталып өтсек.Әлемнің қай бұрышында болса да,дәмді тағам тұздықсыз дайындалмайды.Кез келген кулинарлық анықтамалықтан француз гастрономдары 3000-ға жуық тұздықтың авторы екендігі туралы ақпарат ала аласындар.Жаңадан тапқан тұздықтарға сол елге немесе халыққа байланыстырып ат берген. Осылай француз асханасында «голландық», «португалдық», «итальяндық», «ағылшын», «баварлық», «польшалық» тіпті «татар», «орыс» тұздықтары пайда болды. Бірақ бұл тұздықтардың біреуі де сол елдердің ұлттық тағамдарына ұқсамайды. Тұздықпен тамақ дәмдірек болады, тәбетіңді ашады, қазан сөлі жақсы бөлінеді. Тұздық жеке ұсынатын тағам емес , ол тағамға ерекше дәм беретін дәмқосар, онсыз бірде-бір аспаз тағам дайындамайды.Тұздық тағамның дәмін кіргізіп, хош иіс беріп, көрінісін әдемілеп, консистенциясын тартымды етіп қана қоймай, ол бірдей азық-түліктен дайындалатын тағам түрлерін өзгерте алады. Шындығында, кез келген еттің, көкөністердің немесе күріштің дәмі қосылған тұздықтың түріне қарай өзгереді.
Қосымша сипатына қарай, барлық тұздықтарды екі негізгі топқа бөледі: ұн қосылған және ұн қосылмаған. Сонымен бірге тұздықтарды ыстық және салқын тұздықтар деп бөледі

1. Тұздық не екендігін біледі

2. Толық мәлімет алады

3.Өмірден байланыстыра алады

Сабақты бекіту

20 минут

1- деңгей

Сарамандық жұмыс Сарамандық жұмыс алдында білімгерлерге техника қауіпсіздік ережесін еске түсірейік:
1. Жұмыс алдында электр сымының зақымданғанын тексер.
2. Электр құралдарын жүйеге қосқанда және ажыратқанда құрғақ қолмен айырдың сыртынан ұстаңдар.
3. Қосылып тұрған электр құралдарын бақылаусыз қалдырмаңдар.
4. Жұмысты аяқтағаннан кейін электр құралдарын сөндіріңдер.
1. Тұздық дегеніміз не?
2. Тұздықтарды негізгі неше топқа бөледі?
3. Тұздықтарды неше түрге бөледі?

Өз ойын дәләлдеп берді

2- деңгей

Білімгерлер екі топқа бөлініп,технологиялық нұсқау картасы бойынша жұмыс жасайды. 1-топ: «Ақтар» тобы ақ негізді тұздық даярлайды
Азық-түліктер: 1 стақан ет сорпасы, 2 ас қасық ұн, 1 ас қасық сары май, қажетінше тұз.

Дайындау технологиясы:
1. Қыздырылған майда ұнды тез араластыру, жағымды хош иіс шыққанша қыздыру (ұнның түсі өзгермеуі керек);
2. Ет сорпасымен араластыру; Құрылымы жағынан өндірістік оқу сабағы негізгі үш элементті қамтиды: кіріспе нұсқау, білімгерлердің машықтану барысындағы жаттығуы (өзіндік жұмыс) шебердің ағымдағы нұсқауы
Қорытынды нұсқау.
Кіріспе нұсқаудың міндеті – бұл білімгерлер санасына атқарылайын деп тұрған өндірістік оқудың мақсаттары туралы толық және кең көлемді түсінік қалыптастыру, оны орындалудың жағдайы, құралдар мен орындалу әдістері мен ерекшеліктері, сонымен қатар бақылау және өзін-өзі бағалау әрекеттері туралы мағлұмат беру болып табылады.
Қорытынды нұсқау – өткізілген сабақты қорытындылау, білімгердің сол сабақта алған біліктілік пен дағдысын саралау мақсатында жүргізуі тиісті өндірістік оқу үдерісінің маңызды құрамы болып табылады.Өндірістік оқуда шебер мен білімгердің бірлесе ұйымдастырылған қызметтерінің жолдары соның көмегімен білімгердің білімге біліктілікке және дағдыға қол жеткізуі, ой мен дене күшінің жетілуі, олардың кәсіби шеберлігінің адамгершілік қасиеттерінің, еңбекке деген көзқарасының шығармашылық қабілетнің қалыптасуы.Өндірістік оқу үрдісінде сөздік (түсіндіру, әңгімелеу,ауызша немесе жазбаша нұсқау т.б.), көзбейнелеу (еңбек әрекеттері мен қимыл-қозғалыстарын көрсету, көрнекі құралдарды пайдалану, бейнелеу құралдарын қолданк және т.б.) өндірістік (жаттығулар, зертханалық жұмыстар, өндірістік-техникалық тапсырмаларды орындау және т.б.) әдістер қолданылады. Қазіргі кезде өндірістік оқу үрдісінде жаңа педагогикалық технологиялық әдістердің элементтерін қолданыста кең өріс алып келеді.Мысалы: өндірістік оқу сабақтарын өткізгенде сергіту жаттығулары, ромашка, алқа, балық сүйегі, бес саусақ т.б. әдістерін қолданып келеді.Өзге оқыту үдістері секілді , өндірістік оқу үдерісі де белгілі бір оқу құралдарын пайдалану арқылы жүзеге асырылады. Өндірістік оқу құралдарына қалыпты оқу-өндірістік үдерісті қамтамасыз ететін оқу-өндірістік жабдықтар, құрал – саймандар, оқу және өндірістік құжаттар, шикізаттар, өңделетін және қолданылатын материалдар, көрнекі құралдар, техникалық оқу құралдары т.б. жатады
3. Тұздықты тұздықтың ыдысына салу
2 – топ: «Қызанақ» тобы қызанақ тұздығын ақ тұздық негізінде дайындайды.
Азық-түлік: шала қуырылған тамыр сабақ, 1 дана пияз, жарты ас қасық қант, лимон, тұз, бұрыш (қажетінше).
Дайындау технологиясы:
1. Шала қуырылған тамыр сабаққа, пиязды қосып 30 минут қайнатады;
2. Пісуге жақындағанда қант, тұз,бұрыш, лимон,сірке қышқылын қосады;
3. Т ұздықты сүзгіден өткізеді, сүзгіде қалған көкөністерді тұздықта езіп қайтадан қайнатуға дейін әкеледі, бірақ қайнатпайды;
4. Сары май қосып, тұздықты тұздықтың ыдысына салу.


3- деңгей

Тұздықты дайындау


Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушылардың зертханалық жұмыстарын тексеріп, жіберілген қателерін айтып, білімдерін бағалау «5»-9-10 балл, «4»-7-8 балл, «3»-5-6 балл, «2»- 5 баллдан төмен

Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?

2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?

3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?









Сабақтың тақырыбы:. Қазақтың ұлттық асханасының екінші тағамдары

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 24.11.1 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:


Сабақ негізделген оқу мақсаты:

Оқушыларға қазақтың ұлттық тағамдарының ерекшеліктері туралы түсініктері бойынша әзірлеу және ұлттық тағамдарын даярлау технологиясының әдіс тәсілдерінің жолдарын үйрену.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: қазақтың ұлттық тағамдарының ерекшеліктері туралы біледі

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: қазақтың ұлттық тағамдарының әзірлеу және ұлттық тағамдарын даярлау технологиясының әдіс тәсілдерінің жолдарын үйренеді.

Кейбір оқушылар орындай алады: қазақтың ұлттық тағамдарын даярлау технологиясының әдіс тәсілдерімен жасай алады.

Тілдік мақсат:

Қазақтың ұлттық тағамдарының әзірлеу және ұлттық тағамдарын даярлау технологиясының әдіс тәсілдерін бандай алады

Ресурстар:

Ұлттық тағамдардың суреті, кесте, слайдттар.

Пәнаралық байланыс:

Тарих, әдебиет.

Алдыңғы оқу:

Ұлттық тағамдар, қонақ күту,

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті




Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Өткен сабақты қайталау

1. Тұздық дегеніміз не?
2. Тұздықтарды негізгі неше топқа бөледі?
3. Тұздықтарды неше түрге бөледі?


1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут

















Әрбір халықтың өз тарихы бар. Сол тарихтан халықтың тұрмыс-тіршілігінен хабардар боламыз. Көшпелі тұрмыста мал шаруашылығымен айналысқан халқымыздың да этнографиялық салтына қарай дастарқанның өзіне тән ерекшелігі бар. Сол ерте заманнан бері қазақ халқы өздері баққан малдың терісі, жүнін, етін, сүтін ретімен өз тіршілігіне пайдалана біліп, тағам жасау өнерін де жақсы меңгерген. Қазақ халқы үшін дастарқаннан, дәмнен үлкен еш нәрсе жоқ.

Қазы, жал, омыртқа көмбе деген,

Қуырдақ, сүр, мипалау тәтті неден?

Қарта, төстік, жая, шұжық, жау жұмырдан,

Қазағым қасиетін ерте білген – деп бекер айтылмаған.

ЕShape1 т – тіршіліктің нәрі.

І-кесте тақтада.


Shape2








ІІ-кесте .

Қазақ халқының дастарқанының өзіндік тарихы және дәстүрі бар.

Қазақтың ұлттық тағамдарының дені еттен жасалады. Келген қонаққа арнап мал сойылады. Піскен етті ұсыну үшін, табақ жасау үшін ет бөлінбестен жіліктелген күйінде дастарқанға қойылады.

Табақтарға бөлініп салынады. Табақ атаулары бар.

Бас табақ – аса қадірлі қонақтарға тартылады. Құдаларға немесе үлкен кісілерге. Еттің кәделі мүшелері: бас, жамбас, ортан жілік, белдеме, сүбе қабырға, қазы-қарта, жал-жая.

Сый табақ – бас табақтың кәделі мүшелері салынады.

Ортан табақ – ортан жілік, жауырын, тоқпан жілік, қабырға, омыртқа салынады.

Күйеу табақ – асықты жілік, төс.

Келін табақ – ұлтабар, жүрек, бүйрек, тіл, қабырға, сүбе.

Бас – қадірлі қонақтарға ер адамдарға берілетін тамақ. Басты бөлек қасына пышақ салып дастарқанға ер азамат әкедеді.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

18 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Ет дайындау .«Бесбармақ» \слайд арқылы көрсету\

«Бесбармақ» бұл піскен ет пен сорпадан, қамырдан жасалған нан жұмсағы жиынтығынан тұратын тағам түрі.Тұздықты бөлек дайындайды. Сорпа астан соң беріледі.

Ет дайындау үшін массасы 500 грамм 25% ет,40 % қамыр жұмсағы 30% сорпа және 5% тұздық дайындалады. Бесбармақты дайындау үшін қой, ешкі, қүс еттері пайдаланады. Жас еттермен қатар сүр еттер , қазы,-қарта, жал-жая да қосылып беріледі.Пісіру уақыты 2-2,5 сағат етке байланысты.

Өз ойын дәләлдеп берді

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Еттің қамырын дайындау.

Етке салынатын қамырды ұннан, судан, тұздан және жұмыртқадан дайындалады. Су орнына сорпа қосуға болады.Дайын қамырдың беті тегіс үстел үстіне жұқа етіп жазады да төртбұрыш етіп кеседі 10х10 см


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілік)

Тұздық дайындау.

Пиязды майдалап турап, үстіне сорпасының бетіне қалқып шыққан майды құйяды.Дәмін жақсарту үшін аскөк, бұрыш салады.

Енді етті ұсынуға да болады.

Етті шұнғыл табаққа алдымен қамырын үстіне етті үсаұтап кесіп оның үстіне тұздығын құйып береді.Сүйекті ет қалдырып оырған адамдарға ұсынады


Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )


Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау

«5»-9-10 балл, «4»-7-8 балл, «3»-5-6 балл, «2»- 5 баллдан төмен

Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?





















Сабақтың тақырыбы:. Киімді дайындау және жобалау.

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 1 .12. 16 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Қазіргі кездегі жаңа үлгідегі иық бұйымдарының түрлері туралы білім қалыптастыру.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Қазіргі заман киімдерінің ішінен иық бұйымдарының ерекшеліктері, оларға қойылатын талаптар туралы біледі;

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Иық киімдерінің түрлерін, қазіргі киімнің стилдерін ажырата алады;

Кейбір оқушылар орындай алады: Жаңа үлгідегі иық киім үлгісін суретте бейнелейді шығармашылық жұмыста қолданады.

Тілдік мақсат:

Иық киімдерінің түрлерін, қазіргі киімнің стилдерін талдай алады

Ресурстар:

АКТ, таныстырылым, А4 формат, түрлі - түсті қағаздар,қарындаштар, флипчарт, маркер. желім, қайшы. ресурстар. стикер.

Пән/қ байл/с:

Тарих, әдебиет.

Алдыңғы оқу:

Мода, стиль, иық бұйымдары,

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Қағазға киімнің стиль түрлерін жасырып, үш топқа бөлу.
1 – топ: Классикалық стиль.
2 – топ: Спорттық стиль.
3 – топ: Жастар стилі.
Топ ережесін еске түсіру.
Топ басшысын сайлау.(бағалау парағын беремін)

Формативті




Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Ой қозғау «Сұрақ-жауап» Әр топ бір –біріне сұрақ қояды.
І топ
ІІ топ
ІІІ топ
Тұсаукесер:
«Киім» сөзіне ой қозғау. Оқушылардың киім туралы пікірлерін тыңдай отырып, жаңа сабақ тақырыбын ашамын. АКТ таныстырылым:
Бейне жазба арқылы қазіргі заманғы иық киім үлгілерін көрсету

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут
















15 минут

Негізгі бөлім
Жаңа сабақ. Әр топқа ресурс парақтары беріледі.
«Зерттеушілік әңгіме» тапсырма бойынша оқушылар бірге ойлайды, өз ойларын дауыстап айтады, болжамдар ұсынып, талқылайды.
Ітоп. Иық киімі оған қойылатын талаптар.
ІІ топ.Иықты киімдер тарихы.
ІІІтоп Киім силуэті мен стилі.

Киімді безендіру,үлгілеу (модельдеу)ерекшеліктері.Киімді сәндеу,үлгілеу-ол жаңа сән коллекциясын жасаудағы шығармашылық процесс.

Үлгіні зерттеу,фасондық түзулер жүргізу.Бөлшектердің санын анықтап үлгі лекалды бөліп алу.Үлгі жасағанда киімнің адам тұлғасына жарасымды болуына көңіл бөледі.

Бұл жұмыс,ең алдымен оны кім және қандай мақсатқа киетінін,қандай материалдан тігілетінің анықтаудан басталады..Матаның түрі мен түсі тігілер киімнің үлгісіне және конструкциясына (пішіміне) байланысты таңдалып алынады.

Киім үлгілеу деп киімнің үлгісін жасап,матаны сол үлгі бойынша пішіп,тігіп шығаруды айтады.Киім үлгісін жасарда үлгіні суреткер әдетте оны адам денесіне қонымды болуын,киілетін орны мен тігін өндірісінің ерекшеліктерін ескереді. Киімнің негізгі үлгісі дайындалғаннан кейін, оның бөлшектерінің үлгілері қағаздан жасалады.Оның екі әдісі бар:

  1. Технологиялық конструкциялау;

  2. Матаны манекенге өлшеп алып,ол өлшемдерді жазық бетке аудару.Бұл әдістер киімнің сыртқы пішімі мен үлгісіне байланысты таңдалып алынады. Егер киімнің сыртқы пішімі мен үлгісі күрделі болса,екінші әдіс,ал өзгесінде технологиялық құрастыру әдісі пайдаланылады.Матаны киім бөлшектерінің үлгілері бойынша пішеді.Үнемділігін арттыру үшін үлгілерді матаның үстіне салып пішу керек.

Киімді безендіру,өңдеп әшекейлеу қолдану орнына байланысты.Өңдеу түрлеріне кестелеу,қатпарлар,бедерлер әр түрлі тігіс түрлері,бұрмелер,желбіршектер,жапсырмалар,шілтерлер,таспа,түймелер,қапсырмалар және басқа әшекей материалдары жатады.

Сатанатты жағдайларға арналған киімдер де күрделі пішімді, әр түрлі сәнді және силуетті болып келеді.Мұндай киімдер әсем әшекейлермен,көркем өрнектер мен,тамаша бедерлермен безендіріледі.
Әр топ берілген тапсырма бойынша жұмыстанып, оқулыққа қосымша ресурс парақтарын пайдаланып, постер дайындайды және қорғайды.
Жеке жұмыс. Ұлттық иық киім үлгісін қағаздан жапсырмалау.
Оқушылар А4 форматына түрлі - түсті қағаздан ұлтттық киімінің үлгісін жасайды.

Топтық жұмысты табыс критерийлер бойынша бағалайды.«Сэндвич» әдісі арқылы 1жақсы 1сын 1мақтау айтады.
Топтық жұмысты бағалау табыс критерийлері.

Критерийлер

3

4

5

1. Тақырып мазмұнының ашылуы.




2. Баяндау шеберлігі.




3. Эстетикалық талғамы.




4. Шығармашылығы.





1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

3 минут

Түрткі сұрақтарды қолдана отырып сабақты бекіту.
Топ атынан үздік жұмысты ұсынады. Стикерге екі мақтау, бір ұсыныс жазып ұнаған жұмысқа жапсырады.

Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

«5»-9-10 балл, «4»-7-8 балл, «3»-5-6 балл, «2»- 5 баллдан төмен

Суммативті

Формативті

Кері байланыс

2 минут

Рефлексия:
«Мен.... есептеймін. Ең табысты болғаны...... Менің ұсынысым бар....»

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?













Сабақтың тақырыбы:. Киім үлгілері және оған қойылатын талаптар.

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 08.12.16 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негізд/н оқу мақсаты:

Қазіргі кездегі жаңа үлгідегі иық бұйымдарының түрлері туралы білімдерін қалыптастыру.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Қазіргі заман киімдерінің ішінен иық бұйымдарының ерекшеліктері, оларға қойылатын талаптар туралы біледі;

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Иық киімдерінің түрлерін, қазіргі киімнің стилдерін ажырата алады;

Кейбір оқушылар орындай алады: Жаңа үлгідегі иық киім үлгісін суретте бейнелейді шығармашылық жұмыста қолданады.

Тілдік мақсат:

Иық киімдерінің түрлерін, қазіргі киімнің стилдерін талдай алады

Ресурстар:

АКТ, түрлі түсті қағаздар, қарындаштар, желім, қайшы, стикер, флипчарт, маркерлер, скоч. 

Пәнар/қ байл/с:

Химия

Алдыңғы оқу:

Мода, стиль, иық бұйымдары

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі.

Психологиялық ахуал туғызу .Музыка әуенің қою. 
Қағазға киімнің стиль түрлерін жасырып.үш топқа бөлу 

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

5 минут

-«Кім жылдам?» ойыны
Ұяшықтарға сұрақтар жасыру
10 10 10
20 20 20
30 30 30
1. Машинада дұрыс отыру тәсілі (арқаны тік ұстап машина мен адам арасы 30см болу керек) 10
2. Машина инесінің қызметі қандай? (негізгі қызметі тігіс тігу) 10 3. Тігін машиналарының неше түрі бар? (қол жетекті, аяқ жетекті, электр жетекті) 10
4. Машина тігістерінің түрлері? (жапсырмалы, бастырмалы және шет тігіс) 20
5. Тігін машинасының ең алғашқы жобасын кім ұсынды? (1755ж неміс Карл Вейзентель, 1834ж американдық Уолтер Хант) 30
6. Электрлі машина жұмысын аяқтау үшін қандай операциялар орындалады? (инесін төмен түсіру, табанын төмен түсіру, тоқ көзінен ажырату) 20
7. Тігін машинасын жұмысқа қалай дайындайды? (астыңғы және үстіңгі жіптерін сабақтау, машшина жанын артық затардан тазарту, машинаны тоқ көзіне қосу) 30

8. Жалпы тігін машиналарының аттарын ата. (чайка, джаноме, сингер, зингер т.б) 30
9. Машинаның жақсы жұмыс істеуінің маңызды шарттарының бірі...(иненің дұрыс орнатылуы) 20
Осы сұрақтар арқылы жаңа тақырыпты ашу

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут


Киім – адамның денесіне киюге арналған бұйым, жасанды жамылғы түрлері. Киім адамды қоршаған ортаның, табиғаттың түрлі әсерлерінен қорғайды. Оның тұтыну мәнімен бірге ғұрыптық және белгілі бір мақсатқа қызмет ететін маңызы бар. Жақсы киінуге ұмтылатын кісіге жинақылық, тазалық қасиеттер тән болу керек. 
Үтіктелмеген, дақ түскен, кей жерлері майланып кеткен киімдерді, жағасы мен жеңі кірлеп, қыртыстанған жейдені киюге болмайды. Түймелердің дұрыс және берік қадалуын, киімдегі тесілген, жыртылған жерлерді жамап, тігіп отыруды ұмытпау қажет. Синтетикалық киімді киюдің кажеті жоқ, әсіресе жазды күні. Өйткені адам
денесінің терлеуіне байланысты тер киімге сіңбей тері үстінде болып бірнеше жұқпалы ауру тарататыны микробтардың ұясына айналуы мүмкін.
Маусым ауысқан кезде бұйымдарды жуып, тазалап, үтіктеп, күйеден сақтайтын препараттарды сеуіп, келесі маусымға дейін сақтап қояды

Адам өзін жайлы, сенімді сезіну үшін киім ыңғайлы, әдемі болу керек. Қолдануына қарай киім түрлерінің бөлінуі:
Сырт киім Жеңіл киім  Іш киім Жағажай киімі Бас киімі
Киімдер ассортиментіне қарай үшке бөлінеді
1. Сырт киім, 2.Жеңіл киім,3. Іш киім.
Іштен киетін киім денеге жабысып тұрады. Оған басты талап – таза болуы, ылғалды жақсы сіңіруі және еркін жіберуі керек. Күндіз киген іш киіммен түнде ұйықтауға болмайды. Іш киім әдемі, ыңғайлы, мықты болып, қимыл-қозғалысқа кедергі келтірмеуі керек.
Іш киім тігуге келесі мата түрлері қолданады:
- Тығыздап тоқылған,
- Біркелкі боялған,
- Қандай мата болмасын (мақта-мата, зығыр, жібек), барлығы да ағартылуы керек.
Жеңіл киім – іш киімнің сыртынан киілетін барлық киімдер (блузкалар, юбкалар, көйлектер, халаттар, көкірекшелер, қамзолдар).
Сырт киім – жеңіл киімнің сыртынан киетін барлық киімдер (пальто, плащ, куртка)..

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Дәптермен жұмыс

7 минут

Қандай да болмасын бұйымға бірқатар талаптар қойылады. 
Олардың ішіндегі негізгілері:
Эстетикалық талаптар: киім әдемі болуы керек; қазіргі заманғы сән бағытына сәйкес болуы керек; адамның жеке дене құрылысы мен жас ерекшеліктерін ескеруі керек.
Гигиеналық талаптар: киім жайлы микроклимат жасауы керек; жеңіл, жұмсақ, мықты, қыртысталмауы керек; қозғалыс, дем алу, қан айналымы еркіндігін қамтамасыз етуі керек; жеңіл жуылуы, тазалануы, үтіктелуі керек. 
Эксплуатациялық (пайдалану талаптары): киімнің түрлі атмосфералық әсерлерге, суға, жуу құралдарына, тазалауға және де оның матасының тігуге төзімділігі. Киімнің пайдалану ұзақтылығы оны кию шарттарына байланысты болады.Киімнің адамға ұзақ қызмет етуі оны кию шарттарына және күтіп баптауына байланысты

Сабақты бекіту

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

10 минут

Қима қағаздағы сұрақтар арқылы талдауға дайындалу. 
Сұрақтар. 1топқа: Техникалық модельдеу дегеніміз не? 
2топқа:Классикалық стиль мен фольклорлық стильдің бір бірінен айырмашылығы ? 
3топқа: Ұлттық иық бұйымдарының атаулары, түрлері 
Жауаптары: Бұл эскизден,суреттен,фотасуреттерден модельдер жасау, 

Классикалық стиль(қатал.іскер. сәнді киіну(салыстырмалы түрде тұрақты. Сән әлеміндедегі өзгерістерге онша беріле бермейтін барлық киім түрлері кіреді.

Фольклорлық стиль(этникалы) ұлттық сипаттағы осы заманғы киімдер. Бұл стильде ұлттық ою өрнектер,кестелер,кол жұмысының көптеген элементерін пайдаланады. 

Ұлттық иық киім түрлеріне Ішік, шекпен, шапан, бешпет, камзол, тон, бүрмелі көйлек 

1. Қима қағаздағы сұрақтарды талдайды

2.Сәйкестендіру тестін орындайды

3. Флипчартқа негізгі ойды түсіреді.


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Сәйкестендіру тесті
1-ші топ
Іш киім Іш киімнің сыртынан киілетін киім
Сырт киім Жалаңаш денеге киетін киімнің барлығы
Жеңіл киім Жеңіл киімніңсыртынан киілетін киімдер
2-ші топ
Эстетикалық талап Киімнің түрлі атмосфералық әсерлерге төзімділігі
Гигиеналық талап Киім әдемі, заманға сай болуы керек
Эксплуатациялық талап Киім жеңіл, жұмсақ жайлы микроклимат жасау керек
(пайдалану талабы)

3-деңгей (ж/тау, бағалау)

Флипчартқа негізгі ойды түсіру. ТҚЕ сақтау қиып жапыстыру, 
Әр топ өздері жасаған постерлерін қорғайды. 

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )


3-деңгей (жинақтау, бағалау)


Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау.

«5»-9-10 балл, «4»-7-8 балл, «3»-5-6 балл, «2»- 5 баллдан төмен

Суммативті


Кері байланыс

2 минут

«Мен....есептеймін. Ең табысты болғаны....Менің ұсынысым бар....». 

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?

2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?

3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?






Сабақтың тақырыбы:. Өлшем . Өлшем түрлері .

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 15.12.16 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негізделген оқу мақсаты:

Оқушыларға өлшем және өлшем алуды үйрету. Оқушыларды шалбар түрілеріне шолу жасатып, фасонына байланысты шалбарлардың пішінді бөлшектерінің ерекшеліктеріне тоқтап, таныстыру, үйрету.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Оқушылар өлшем алуды біледі

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Шалбардың пішінді бөлшектерін піше біледі

Кейбір оқушылар орындай алады: Шалбарды машинада тіге біледі

Тілдік мақсат:

Шалбар – брюки -- длинные брюки — long trousers; мешковатые брюки — baggy pants ; шерстяные брюки — wool slacks

Ресурстар:

Оқулық, өлшем алу ережелері, нұсқаулық карталар, шалбардың үлгісі, сантиметрлік таспа, дәптер, слайд.

Пәнаралық байланыс:

Сызу, математика, тарих

Алдыңғы оқу:

Өлшем , өлшем түрлері, шалбар,

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Сұрақ – жауап:

Шалбар дегеніміз не?
Шалбардың қандай түрлерін білесіңдер?
Неге шалбарларды белдік киімдерге жатқызады?
Классикалық шалбар мен күліш шалбарлардың айырмашылығы?

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут

















Шалбарды конструкциялауда негізгі операциялардың бірі «өлшем алу» болып табылады. Шалбар тігу үшін алдын ала өлшемін алу керек. Өлшемді қысқартылып алынған сөздердің бас әріптерінен белгілейді.
Мысалы, айналым – А, жартылай айналым – Жа, ені – Е, биіктік – Б, ұзындық – Ұ. Бас әріптің оң жағындағы әріп өлшем бөлшектерін көрсетеді. Мысалы,
Жартылай бел айналымы – Жба,
Жартылай мықын айналымы – Жма,
Шалбардың ұзындығы - Шұ.
Балақ ені - Бае.
Отыру биіктігі - Об.

Өлшем алғанда белді белбеумен алдын ала буып алады. Сантиметрлік таспаны қатты тартып ұстауға немесе бос ұстауға болмайды.
Шалбар — сырт киім. Шалбар жүріп - тұруға ыңғайлы пішімделеді де, тізеден төмен жері тар, бел тұсы қапсырылған, балағы кең, ышқыры бітеу етіп тігіледі. Ғалымдардың көпшілігі оны кем дегенде ерте темір дәуірінде мал шаруашылығымен және аңшылықпен айналысқан көшпелі тайпалар ойлап тапқан деп есептейді. Дәстүрлі қазақ қоғамында шалбар қалтасыз әрі кең етіп тігілген. Ол тұрмысқа (мініске, малдас құрып отыруға, тағы басқа) қолайлы болу үшін жасалынған. Балағы кейде етік қонышына салынатындай тар немесе сыртқа шығарылатындай кең болады. Көшпелі тұрмысқа ыңғайластырылған Шалбардың бауы ышқырға өткізіледі. Оның атқа мініп - түсуге кедергі келтірмеуі үшін ешқандай түймесі, ілмешегі жоқ, белдік орнына бау пайдаланылды. Қазақ қоғамы шалбарды жаздық және қыстық деп екіге бөледі.
Кез келген бұйымды жасау процесі эскизден, болашақ модель суретінен басталады. Бұл кезең көркем модельдеу деп аталады.

Техникалық модельдеу бірнеше кезеңнен тұрады:
- модельдің сыртқы түрін зерделеу
- модель материалының қасиеттерін зерделеу
- базалық лекалоларды таңдау (сызба)
- сызбаға фасондық сызықтар түсіру.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Практикалық тапсырма

15 минут

Шалбар тігу үшін өлшемін алуды үйрену

Шалбар тігу үшін өлшемін алуды үйренеді

Сабақты бекіту

3 минут

«Кім тапқыр?» ойыны.
Әрбір сұрақта мағыналары әртүрлі, бірақ айтылуы және оқылуы бір анықтамалар берілген (омонимдер)
1. Бұйымға пайдаланатын фурнитура немесе тыйым етістігі (түйме)
2. Мата қиындысынан дайындалатын бұйым немесе көл жағасындағы өсетін өсімдік (құрақ)
3. Су өтетін арық немесе іс - қимыл етістігі (жап)
4. Қамырды дайындау процессі немесе құмырсқаның ұясы (илеу)
5. Спорт түрі немесе ерлердің шаш үлгісі (бокс)
6. Өсімдік мүшесі немесе мектептегі оқыту процессі (сабақ)
7. Жұқа синтетикалық мата немесе көгілдір отын (газ)
8. Иірім жіп немесе конфет атауы (ирис)
9. Қыздың бұрымы немесе іс - қимыл етістігі (шаш)

Сұрақтарға жауап береді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )


Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау

«5»-9-10 балл, «4»-7-8 балл, «3»-5-6 балл, «2»- 5 баллдан төмен

Суммативті

Формативті

Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?

































Сабақтың тақырыбы:. Шалбар сызбасын құрылымдау

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 22.12.16 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негізд/ген оқу мақсаты:

Оқушыларды шалбар түрілеріне шолу жасатып, фасонына байланысты шалбарлардың пішінді бөлшектерінің ерекшеліктеріне тоқтап, таныстыру, үйрету.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Оқушылар өлшем алуды біледі

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Шалбардың пішінді бөлшектерін піше біледі

Кейбір оқушылар орындай алады: Шалбарды машинада тіге біледі

Тілдік мақсат:

Шалбар – брюки -- длинные брюки — long trousers; мешковатые брюки — baggy pants ; шерстяные брюки — wool slacks

Ресурстар:

Оқулық, өлшем алу ережелері, нұсқаулық карталар, шалбардың үлгісі, сантиметрлік таспа, дәптер, слайд.

Пәнаралық байланыс:

Сызу(өлшем алу үшін ), математика

Алдыңғы оқу:

Өлшем , өлшем түрлері, шалбар,

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

5 минут

Сұрақтарға жауап беру:

Шалбар дегеніміз не? 
Шалбардың қандай түрлерін білесіңдер? 
Неге шалбарларды белдік киімдерге жатқызады? 
Классикалық шалбар мен күліш шалбарлардың айырмашылығы? 

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

10 минут













Шалбар өңдеу технологиясы.
- Бөліктерінің пішімін өңдеуге дайындау
- Шақтап өлшеуге даярлау
- Шақтап өлшеуден кейінгі кемшіліктерін түзету.
- Қыржымдарын өңдеу.
- Жан тігістерін өңдеу 
- Ысырма- ілгекті қолданып, ілгегін өңдеу.
- Белбеуді өңдеу
- Түймеліктерін өңдеу
- Әшекейлеу жұмыстары 
- Жіптердің үзінділерін алып тастау
- Ылғалды – жылумен өңдеу
- Шалбарды киюге дайындау 

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

22 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Жарнама жасау. Әрбір топ өзі өлшеп пішкен бұйымының сапасына жарнама жасау.

Мысалы:Шалбар ұсынған себебім,
Әдемі киін дегенім.
Шалбарымыз да адамдарды таңдайды,
Толықтардың дені тұрқын сомдайды. 
Шалбар деген бір керемет нәрсе ғой
Сондықтан да шалбар киген ыңғайлы,
Өйткені ол біліп тұр-ау ыңғайды,
Сөз жоқ сенің айтқаныңды тыңдайды,
Шалбар киген бәрімізге ыңғайлы.

1. Әрбір топ өзі өлшеп пішкен бұйымының сапасына жарнама жасайды.

2.Сұрақтарға жауап береді.

3.Сарамандық жұмыс жасайды



1-деңгей – 1 балл

2-деңгей –2 балл

3-деңгей – 3 балл


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Пысықтауға арналған сұрақтар: 
1. ЖМа өлшемінің қолданылуы? Бұл өлшем қалай алынады. 
2. ЖБа өлшемінің қолданылуы? 
3. Бұ өлшемі қалай алынады? 

3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )

Сарамандық жұмыс. Өз дене бітімінің өлшемін алу. 
Жұмыс барысы 
1. Нұсқаулық картамен танысыңдар. 
2. Өлшем алып, кестені дәптерлеріңе сызып толтырыңдар. 
Өлшем аттары. Әріппен белгіленуі. Өлшем орындары .Өз өлшемдерін алу 
Ағымдағы нұсқаулық. Сарамандық жұмысты оқушылар топ – топқа бөлініп орындайды. Қыздар бір-бірінің өлшемін алып үйренеді. 
- жұмыс орнының ұйымдастырылуын тексеру; 
- сарамандық жұмыстың дұрыс орындалуын тексеру; 
- техника қауіпсіздігі ережесін сақтау; 

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )


Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау

«5»-9-10 балл, «4»-7-8 балл, «3»-5-6 балл, «2»- 5 баллдан төмен

Суммативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?



































Сабақтың тақырыбы:. Пішімді матаға жаймалау

Мұғалімнің аты- жөні: Асқарқызы Л.

Күні: 4.12.18 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Бұйымды әрлеу барысында орындалатын элементтер туралы білім – біліктерін қалыптастыру: өңдегенде бұйымның түрі, пішіні және түсі ескерілуі керек екенін айтып түсіндіру

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Пішімнің схемасын пайдалана алады

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Пішімді матаға жаймалай алады

Кейбір оқушылар орындай алады: Тігін машинасында жұмыс істей алады

Тілдік мақсат:

Пішімді матаға жаймалауды талдай алады

Ресурстар:

Үлгілер, ескертпелер, нұсқау карталары, белдемше лекалосы,мата, бор, ине, жіп, қайшы, см таспа

Пәнар.байланыс:

Сызу, бейнелеу өнері, математика.

Алдыңғы оқу:

Пішу, декатирлеу, леколар

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті


Үй тапсырмасын сұрау

10 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Ой қозғау: Ребусты шеш:

  1. ,,,, 2) ,,,, 3) ,,,,, , 4) , ,,, Жауабы:( пішу )


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Сұрақтарға жауап беріңіз:

1. Белдемше сызбасын түсіру үшін қандай өлшемдер алынады?

Жауап: бұйымның ұзындығы, артқы бойдың белге дейінгі ұзындығы,

белдің жарты орамы, жамбастың жарты орамы.

2.Тік белдемшені құрастырғанда қандай орамға қосымшалар беріледі?

Жауап: бел және жамбас орамдарына қосымшалар беріледі.

3. Белдемше неше бөліктен тұрады?

Жауап: белдемше екі алдыңғы және артқы бөліктен тұрады

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді жаз:

1…….(Артқы) бөлігі ……..(алдыңғы) бөлігіне қарағанда,……… (енсіз) болып келеді; 2. ……..(Киімді) тіккен кезде …..(жан) тігісті жақын …….(артқы) бойға …….(орналастырады), ол пішіннің ………(мүсінін) көpбен қарағанда ……..(жинақы) және …….( сымбатты) қылып көрсетеді. 3. …….(Қымтырмаларды) көбіне былай орналастырады: ……..(екеуі алдында), екеуі ………(артында) және бір – бірден …….(бел) сызықтарында орналасады. 4. Әр қымтырмалардың …..(ені) және ………..(ұзындығы) бірдей емес, ол белдемшенің тік ……..(дененің) қай бөлігін …….(қынап) тұр, соған байланысты көбіне ……(жан) қымтырмалары …….(ұзынырақ, ендірек,) алдыңғы қымтырмалары ……(жіңішке) және …..(қысқа) болып келеді.


Жаңа сабақ

12 минут
















Пішудің алдында барлық матаны дерлік декатирлейді.

Декатирлеу (тігер алдында мата отырмас үшін) – мақта, мата, зығыр, штапель матаны суға салып сығып (бұрап сықпайды), бойлық жіп бойымен тегістеп жаяды. Содан кейін матаны шала кептіріп, бойлық жіп бойымен терістеме жағынан бастыра үтіктейді. Синтетикалық талшықтармен араластырылған жүн матаны ылғал жаймаға салып, дөңгелектеп орайды, содан кейін 2-3 сағат ауыр затпен бастырып қояды. Жайманы сулау үшін сірке суының ерітіндісін пайдаланады (2 л жылы суға 1 ас қасық сірке суын қосады). Шала кепкен матаның (бойлық жіп бағытымен) терістеме жағынан дәке немесе жұмсақ жұқа мата жайып, үстінен бастыра үтіктейді.

Матаның өң жағын, түгінің бағытын, ақауын анықтау.

Жүн маталарды орағанда өңін ішке қаратады. Мата жиегіндегі түйрелген іздердің томпиған жағы өң жақа қарайды.

Сәтен матаның өң жағы (көлденең жіптің ширатылуына байланысты) жылтыр болады. Егер матаның өң жағы мен терістеме жағы бірдей болса, онда салыстырмалы алғанда сапалы жағы өңі деп есептеледі.

Түкті маталарға терістеме жағынан әрбір 50-60 см-ден бағдар сызық қойып, түгінің бағытын көрсетіп отырады. Түкті матадан тігілетін киім бөлшектерін пішкенде, мата түгі бір бағытта жатуы керек: барқыт және ши барқыттан киім тіккенде түгі жоғары қарайды; ұйпалақ матаның түгін төмен қарайтып пішіп қияды.

Ірі өсімдік бейнелі орнаменті бар матадан бұйым дайындағанда тамырын төмен қаратып, симметриялы орналастырады.

Қолданудың алдында матаның екі жағында мұқият қарап шығады. Ақауы бар жерлерін тігінші борымен немесе инешаншымдармен белгілейді. Пішу кезінде ақаулы жерлерді айналып өтеді немесе онша көрінбейтін бөліктерге жібереді.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

15 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Сұрақтарға жауап беріңіз:

1.Әр түрлі киімге жататын бұйымдарды қандай топқа бөлуге болады?

Жауап: белдікті және иықты

2.Белдікті топқа қандай киімдерді жатқызамыз?

Жауап: белдікті топтағы бұйымдар – шалбар, белдемше, шорты

3.Иықты топқа қандай киімдерді жатқызамыз?

Жауап: иықты топтағы бұйымдар - көйлек, блуза, камзол, халат

4.Белдемше ненің бөлігі болуы мүмкін?

Жауап: белдемше кастюмнің бөлігі, өзіндік бұйым немесе көйлектің

бөлігі болуы мүмкін


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Лекалоларды жайып пішу.

Пішу алдында матаның жиектері келтіріп, өң жағын ішке қаратып, арқау жіптің негізгі жіпке көлденең келуін қадағалай отырып, ұзынынан екі бүктейді. Егер мата шеті қиғаштанып тұрса, ондай бөліктері пішімнен түсіп қалады.

(Қауіпсіздік ережесі)Құрастыру және үлгілеу алдында жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру қажет. Жұмыс орнынажарық сол жақтан түсу керек, альбоммен жұмыс істеушінің көзінің арақашықтығы 30 см болу қажет. Есте сақтаңыз қарандашты ұштағанда, циркульмен жұмыс істегенде, тесетін жәнеқиатын құралдарын ұқыпты қолдану керек.


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі бағытталған тапсырма )

Сарамандық жұмыс.

1. Техника қауіпсіздік ережесін еске түсіру.

2. Оқушылардың өз өлшемдерімен жасалған лекалоларын тексеру.

3. Матаны пішуге дайындау.

4. Лекалоларды мата бетіне жаю.

Өз ойын дәлелдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті

Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?







Сабақтың тақырыбы:. Бірінші шақтап көру

Мұғалімнің аты- жөні: Асқарқызы Л.

Күні: 11.12.18 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Бұйымды әрлеу барысында орындалатын элементтер туралы білім – біліктерін қалыптастыру: өңдегенде бұйымның түрі, пішіні және түсі ескерілуі керек екенін айтып түсіндіру

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Кемшіліктерін тани алады

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: кемшіліктердің себебін анықтай алады

Кейбір оқушылар орындай алады: Тігін машинасында жұмыс істей алады

Тілдік мақсат:

Кемшіліктердің

Ресурстар:

Үлгілер, ескертпелер, нұсқау карталары, бор, ине, жіп, қайшы, см таспа

Пәнар.байланыс:

Сызу, бейнелеу өнері, математика.

Алдыңғы оқу:

Пішу, декатирлеу, леколар

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті


Үй тапсырмасын сұрау

10 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Ой қозғау: Ребусты шеш:

1),,,, 2) ,,,, 3) ,,,,, , 4) , ,,, Жауабы:( пішу )


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Сұрақтарға жауап беріңіз:

1. Шалбар сызбасын түсіру үшін қандай өлшемдер алынады?

Жауап: бұйымның ұзындығы, артқы бойдың белге дейінгі ұзындығы,

белдің жарты орамы, жамбастың жарты орамы.

2.классикалық шалбарды құрастырғанда қандай орамға қосымшалар беріледі?

Жауап: бел және жамбас орамдарына қосымшалар беріледі.

3. шалбар неше бөліктен тұрады?

Жауап: шалбар екі алдыңғы және артқы бөліктен тұрады

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Көп нүктенің орнына тиісті сөздерді жаз:

1…….(Артқы) бөлігі ……..(алдыңғы) бөлігіне қарағанда,……… (енсіз) болып келеді; 2. ……..(Киімді) тіккен кезде …..(жан) тігісті жақын …….(артқы) бойға …….(орналастырады), ол пішіннің ………(мүсінін) көpбен қарағанда ……..(жинақы) және …….( сымбатты) қылып көрсетеді. 3. …….(Қымтырмаларды) көбіне былай орналастырады: ……..(екеуі алдында), екеуі ………(артында) және бір – бірден …….(бел) сызықтарында орналасады. 4. Әр қымтырмалардың …..(ені) және ………..(ұзындығы) бірдей емес, ол белдемшенің тік ……..(дененің) қай бөлігін …….(қынап) тұр, соған байланысты көбіне ……(жан) қымтырмалары …….(ұзынырақ, ендірек,) алдыңғы қымтырмалары ……(жіңішке) және …..(қысқа) болып келеді.


Жаңа сабақ

12 минут
















Жұп бөлшектерден түйреуіштерді алмай тұрып, белгіленген нүктелер бойынша бүкпесін, қалта және т.б. бөлшектерге сызғышпен сызық жүргізеді. Содан кейін барлық сызықтарды бөлшектің бір жағынан екінші жағына немесе бір жұп бөлшектен келесі жұп бөлшекке көшіреді.

Сызықтарды әр түрлі тәсілдермен көшіреді қатты матадан тіккенде бормен сызылған сызықтарды көшіру үшін көшірме инешаншымдарды қолданады. Бұл кезде матаның 0,2-0.3 см іліп алады. Жұқа маталармен жұмыс істегенде түйреуіштерді пайдаланады.

Түзу бөліктерде 10-12 см, қисық тұстарда 1,5-2 см болады. Қиылысу бұрыштарын, нүктелерін айқыш жасап белгілейді. Түйреуіштер түйреліп тұрғанда бөлшектерді екінші жағына айналдырып, сызғыштың, лекололардың көмегімен сызықтарды көшірітүсіріп, бормен сызып шығады. Қайтадан бақылау нүктелерді, сызықтарды белгілейді. Түйреуіштерді алып тастайды. Содаг кейін бор сызықтарының үстімен түзу сызықтар үшін -1,5 см, ал қисық сызықтар үшін 0,5-0,7 см етіп түзу көктеу инешаншымдарын жасайды.

Бұрылыстарда жіпті қияды және сызықтың әр бөлігін жеке көктейді, бақылау нүктелерін жіппен белгілейді.

Қатты, біртүсті мақта матаның астына қатырма қағаз қойып, үстіндегі лекалоны бірден айналдыра сызыпшығуға немесе өткір кескішті жайлап басып дөңгелете отырып сызықтардың көшірмесін түсіруге болады

Бірінші шақтап көруге дайындау. Пішідің алдында матаны декотирлейді. Пішілген бөлшектерді көктеуге дайындайды. Өң жақтары ішке қаратылып қойылған жұп бөлшектерге ылғалдық-жылулық өңдеу жұмысын жүргізеді. Әрлеп үтіктеу және созу әсіресе жабысып тұратын шалбарлар үшін маңызды. Кең шалбарлар үшін оншалықты маңызды емес.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

15 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Сұрақтарға жауап беріңіз:

1.Әр түрлі киімге жататын бұйымдарды қандай топқа бөлуге болады?

Жауап: белдікті және иықты

2.Белдікті топқа қандай киімдерді жатқызамыз?

Жауап: белдікті топтағы бұйымдар – шалбар, белдемше, шорты

3.Иықты топқа қандай киімдерді жатқызамыз?

Жауап: иықты топтағы бұйымдар - көйлек, блуза, камзол, халат

4.Белдемше ненің бөлігі болуы мүмкін?

Жауап: белдемше кастюмнің бөлігі, өзіндік бұйым немесе көйлектің

бөлігі болуы мүмкін


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Лекалоларды жайып пішу.

Пішу алдында матаның жиектері келтіріп, өң жағын ішке қаратып, арқау жіптің негізгі жіпке көлденең келуін қадағалай отырып, ұзынынан екі бүктейді. Егер мата шеті қиғаштанып тұрса, ондай бөліктері пішімнен түсіп қалады.

(Қауіпсіздік ережесі)Құрастыру және үлгілеу алдында жұмыс орнын дұрыс ұйымдастыру қажет. Жұмыс орнынажарық сол жақтан түсу керек, альбоммен жұмыс істеушінің көзінің арақашықтығы 30 см болу қажет. Есте сақтаңыз қарандашты ұштағанда, циркульмен жұмыс істегенде, тесетін жәнеқиатын құралдарын ұқыпты қолдану керек.


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі бағытталған тапсырма )

Сарамандық жұмыс.

1. Техника қауіпсіздік ережесін еске түсіру.

2. Оқушылардың өз өлшемдерімен жасалған лекалоларын тексеру.

3. Матаны пішуге дайындау.

4. Лекалоларды мата бетіне жаю.

Өз ойын дәлелдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды бағалау


Суммативті

Формативті

Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?











Сабақтың тақырыбы:. Көркемдік кесте. Кестедегі ою-өрнек, түс.

Мұғалімнің аты- жөні: Асқарқызы Л

Күні: 15.01.18 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негізделген оқу мақсаты:

Кестенің түрлерін, тұрмыста қолданылу ретін көрнекіліктер арқылы көрсету, таным деңгейін арттыру. Көктеу тігістерін көркемдік тігістерден ажырата білу, тігісті әсем етіп орындау қажеттілігін қалыптастыру.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Көктеу тігістерін ажырата біледі

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Көркемдік кесте тіге алады

Кейбір оқушылар орындай алады: Тігін машинамен жұмыс істей алады

Тілдік мақсат:

Көркемдік кесте

Ресурстар:

Қайшы, түсті кесте жіптері, инелер ине қыстырғышта, бір түсті мата, түсті бор, қалам, фломастер, сызғыш, оймақ, сантиметрлік таспа, кестелер эскиздері, кергіш, жақтаулар, канва.

Пәнар/қ б/ныс:

Қазақ тілі, сызу, бейнелеу өнері, математика.

Алдыңғы оқу:

Көркемдік кесте, қол кесте, тігу технология

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті


Үй тапсырмасын сұрау

7 минут

Өткенді қайталау:

1. Қол  тігістерінің   қандай түрлері  бар?

2. Екі  бөлшекті қосу үшін  қандай тігістер қолданылады?

3. Көрінбейтін   тігістерді    қай  кезде қолданамыз?

4. Көркемдеуші жіп пен көктеу жібінің айырмашылығы қандай?

5. Сабақтаулы ине тігілер алдында матаға қалай бекітіледі?

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті


Оқушылардың жасаған жұмыстарынан көрме жасау


Жаңа сабақ

12 минут

















Кесте – сәндік қол өнерінің бір түрі. Мата, тері, киіз, т.б. материалдар бетіне әр түрлі боялған жіптермен, жібек зерлермен сурет, өрнек салып тігу арқылы жасалады. Ежелден халық арасына кең тараған. Кестенің алғашқы үлгілерін Пазырық және Ноин-ұлан (б.з.б. 5 ғ.) қорғандарынан табылған құрал-жабдықтардан (тұскиіз, тұскілем, киім-кешектер, жауынгерлердің сыртқы су қағарлары, шекпен, қамзол, желең) көруге болады. Кесте инемен, бізбен және кесте машинасымен тігіледі. Кейде Кестеге моншақ, інжу, маржан, т.б. асыл тастар тағылады. Кестені материалдың бетін түгел бастыра немесе гүл шоғырына ұқсатып та әшекейлейді. Бұйымды тұтастай бастыра әшекейлеу үшін шалыс, жатық, терме, жөрмеу тәсілін қолданады. Кестенің біз кесте, баспа жылтыр, тамбурлы кесте, албыр кесте (екі ізді), кенебе ине, т.б. түрлері белгілі. Біз кестенің шым кесте және әредік кесте деп аталатын екі түрі бар. Біз кесте дөңгелек немесе төрт бұрышты етіліп кергіш ағашқа керілген матаның бетіне түсірілген ою-өрнек бойынша қармақты бізбен өткермелеп шалу арқылы кестеленеді. Шым кесте – тігілетін матаның ашық жерін қалдырмай немесе ашық орынды өте аз қалдырып, тұтас кестелеген шымқай кесте. Әрәдік кестеде матаның әр жері әшекейленіп, бөлек-бөлек өрнек салынады. Шым кесте тұс киіз, сандыққап, мақпал шапан, орамалдың алақаны, жастық жапқыш, кежім, сәукеле, т.б. көптеген заттарға төгіледі немесе бөлек матаға төгіп қондырылады. Әрәдік кесте тақия, балақ, өңір, жаға, етекке және кең қоныш етіктердің бұрыш-бұрышы сияқты заттарға төгіледі немесе бөлек төгіп қондырылады. Геом. кескінді бейнелейтін Кесте жіп санап тігілсе, ирек өрнектер, әр түрлі суреттер алдын ала жүргізілген ізді қуалай тігіледі.

Байқап қарасақ, біздің үй-тұрмысымызда  тұтынатын бұйымдарымыз – сулық,  майлық, қол сүлгі, терезе пердесі, жастық тыс, сейсеп, ақ жайма, жастық жапқыш, сәндік киімдерді, қабырғалық суреттерді т.б. көптеген бұйымдарды әсемдеуге болады екен.

Кестелеу өнері-  бейнелеу өнері мен қолөнерінің қосындысы деп атайды.

Бұйымдардың демонстрациясы, слайд-шоу.

Іскерлік әлеміне саяхат.Негізгі бөлім:  оқулықта  берілген    нұсқаулық бойынша кесте тігісінің  4-5-6 түрлерін орындау техникасы. Ескерту!  Ине  мен  жіпті қолданған кездегі қауіпсіздік ережелерін еске түсіріңдер. —            Инені    арнайы  қыстырғышта сақта; —          Қайшыны,инені біреуге  ұсынғанда    ұшын  өзіңе қаратып  ұста; —          Инені  аузыңа  салма; —          Қайшымен қиған  кесде,  сол қолыңдыжаралапалма! 4- әдісті тігу  технологиясы.Алдымен  бірінші жолда көрінетін адымдармен көктеу тігісін орындаймыз. Екінші жолды тігу үшін осы тігістің тұсында  2 см жерден тағы да  көктеу тігісін жүргіземіз. Енді басқа түсті жуан жіпті инеге сабақтап алып, инені көктеу тігістерінің бір шетіне бекітіп алып, көрінетін адамдардың арасынан арлы –берлі өткізе отырып Х  тәрізді көркемдеуші тігістерді орындаймыз. 6- әдісті тігу технологиясы. Бұл тігісті орындау  дегеніміз — алдыңғы екі тігістің  қосаланған   түрі десе де болады.Ол үшін матаға  үш жерден көктеу тігісін жүргіземіз. 1-3 жол тұспа-тұс тігіледі де 2 жол қиылысып тігіледі. Көркемдеуші жіп екі қатар  жүргізіледі.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

18 минут

1-деңгей

Сарамандық   жұмыс бөлімі. Оқушылар  берілген нұсқаулық бойынша көркемдік көктеу тігісінің  4-5-6 түрлерін орындайды. Таратпа  карталарға  оқушылар орындайтын тігістің эскизін салып отырады. Жұмысты ұқыпты әрі тез орындаған оқушыға жеңімпаз жалауы беріледі.


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Сұрақ – жауап;

1.Қандай маталарды кестелеуге қолданады?

2. Түйінді қалай бекітеді?

3. Айқас тігісі қалай орындалады?

4. суретті қалай көшіреді?

5. Кестелі бұйымдарды қалай күтеді?

6. Құрал- саймандарды, құрылғыларды атаңдар?

7.Кестелі бұйымдардақандай ерекшеліктер бар?

8. Көркемдік көктеу тігісінің 4 — әдісін  қалай тігеді?

9. 6 — әдісті  тігуді неден бастаймыз?

10.«Шешеннің сөзі мерген, шебердің көзі мерген» деген мақалды қалай түсінесің?

Өз ойын дәлелдеп берді

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Дәстүрлі өнер  туындысы-  дизайнердің диван жастықшасы.


Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті

Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?












Сабақтың тақырыбы:. Кесте тігуге арналған құрал-жабдықтар

Мұғалімнің аты- жөні: Асқарқызы Л

Күні: 22. 01. 19 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

 Құрал жабдықтармен танысу

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Көктеу тігістерін ажырата біледі

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Кесте тігу технологиясымен жұмыс iстeй алады

Кейбір оқушылар орындай алады: Тігін машинамен жұмыс істей алады

Тілдік мақсат:

Кесте тігістерінің орындалу әдістерін талдап бeрeдi

Ресурстар:

Мата, карандаш, ине, жіп, қайшы

Пәнар/қ байл/с:

Әдебиет, бейнелеу, сызу.

Алдыңғы оқу:

Көркемдік кесте, қол кесте, тігу технологиясы

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

1. Қандай кесте түрлерін білесің?
2. Кестелеу барысында қандай құрал- жабдықтар қолданылады?
3. Кестелеу барысына қойылатын талаптар?
4. Мата таңдау туралы не білесің ?
5. Кесте өрнегін дайындау жолдарын ата?

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут
















Қолөнер  - ежелден келе жатқан кәсіп. Ол халықтың өмірімен, тұрмысымен бірге дамып, ұрпақтан ұрпаққа беріліп отырады.Қолөнер дүние жүзінің әр халқында бар.Сонымен қатар әр елдің табиғи ерекшелігіне ,этетикалық талғамына  байланысты өзіндік ерекшелігімен өшпес із қалдырып отырады. Көне заманнан келе жатқан қазақ қолөнері өз халқының дәстүрлі көркемдік мұрасын сақтап қалған. Сол қолөнердің бір түрі – кесте тігу. Кестені бізбен және жай инемен әшекейлеп тігу барлық халықтарға да ортақ өнер. Кесте өнерінің қазақ халқына тән байырғы көне түрлері: біз кесте, айқас кесте, айқыш- ұйқыш тігу, басып тігу, қайып тігу. Біз кестенің шым кесте, және әредік кесте деп аталатын екі түрі бар.Біз кесте  дөңгелек немесе төрт бұрышты етіліп, кергіш ағашқа керілген материалдың бетіне түсірілген ою өрнек бойынша қармақты бізбен өткермелеп шалу  арқылы кестеленеді.
      Шым кесте тігілетін материалдың ашық жерін қалдырмай  немесе ашық орынды өте аз қалдырып, тұтас кестелеген шымқай кестені айтады.  Кесте тігуге қажетті негізгі құрал – жабдықтың бірі кергіш.  Ол матаны керіп ұстайды және оны зақымдалудан сақтайды. 

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

18 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Сарамандық жұмыс.
Жұмысты бастамас бұрын қауіпсіздік ережелерін еске түсіру.
1. Инені аузыңа салма
2. Тот басқан инемен жұмыс жасауға болмайды.
3. Инені кез келген жерге қадауға болмайды.
4. Қайшыны жолдасыңа үшкіл жағымен берме.
5. Жолдасың қайшымен жұмыс істеп жатқан кезде, көңілін бөлуге болмайды.
6. Қайшының ұшын жоғары қарай көтерме.

1.Сарамандық жұмыс icтeйдi
2. Қауіпсіздік ережелерін еске түсірeдi.

3. «Түкті кесте» тігу технологиясымен жұмыс icтeйдi

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Нұсқау карта
Жұмыстың орындалу реті.
Керекті заттар
1. Мата, карандаш, ине, жіп, қайшы
2. Матаға өрнекті салу
3. Матаны кергішке керу
4. Матаға сызылған өрнекті сызық бойымен кестелеу

3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )

1 - кезең.  «Түкті кесте» тігу технологиясы. Кестені кергішке керу арқылы орындайды.Кергіш төртбұрыш немесе дөңгелек болуы мүмкін.Бұл кестенің бедері сүлгінің (орамалдың) түгі тәрізді болып келеді. Таңдалған кестенің сызбасын матаның теріс жағына сызады. Мата жұмсақ тез тесіліп қалмайтын болуы шарт. Кестелейтін жіпке келсек: кесте тігуге арналған түрлі түсті жіпті қалауынша пайдалануға болады. 
       Ал түкті кестеге арналған «кестенің бізін»  мал егуге арналған жуантық шприцтің инесінен дайындайды. Инеге тігін машинасының инесі тәрізді тесік жасап, ұшынан 1см жер қалдырып, резина (өшіргіштің бөлшегі)өткізіп дайындайды. Жіпті иненің бойымен өткізіп келіп,тесіктен кері өткізу қажет. Кесте тартымды болу үшін тігістің ара қашықтығы 1-2мм, тігін машинасының тігісі тәрізді түсуі қажет. Бұл кестемен әркімнің өз қалауына қарай  жастық, төсек жапқыш (плет), қабырғаға ілуге арналған бұйымдар т.б жасауға болады.
2 - кезең. Жастықша кестелеу
3 - кезең. Айқас тігісімен  кестелеу.
4 - кезең. Бисермен кестелеу.

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Кесте тігістерін тігу

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті

Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?

2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?

3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?



















Тексерілді:---------------------ДОТЖО

Қысқа мерзімді сабақ жоспары №20

Сабақтың тақырыбы:. Кесте тігу технологиясы

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 3. 02. 17 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Кесте тігу халқымыздың қолөнері, қол тігістері туралы түсінік беру, орындау әдістерін үйрету

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: түстерді кестелеуге шебер қолдана білeді

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Кесте тігу технологиясымен жұмыс iстeй алады

Кейбір оқушылар орындай алады: Тігін машинамен жұмыс істей алады

Тілдік мақсат:

Кесте тігістерінің орындалу әдістерін талдап бeрeдi

Ресурстар:

Буклет, ине-жіп түрлері, мата, ою үлгісі, қайшы, іс машинасы, мақал- мәтелдер, үлгілер, Бір түсті мата, түсті кесте жіптер, ине, қайшы, кергіш, бор, үлгі

Пән. байланыс:

Әдебиет, бейнелеу, сызу.

Алдыңғы оқу:

Кесте тігу, лен, мулине, жүн, штапель, жібек, синтетикалық жіптер

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

10 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Өткен сабақты қайталау
1.
Қандай кесте түрлерін білесің?
2. Кестелеу барысында қандай құрал- жабдықтар қолданылады?
3. Кестелеу барысына қойылатын талаптар?
4. Мата таңдау туралы не білесің ?
5. Кесте өрнегін дайындау жолдарын ата?

6. Кесте дегеніміз не? 
7. Кестедегі ою- өрнек не
туралы? 
8.Шебер адам қандай болу керек деп ойлайсыңдар?
(топтастыру) 

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Жұмыс басталардың алдындағы еңбек қауіпсіздігінің талаптары: 
1) оқушы өзіне қажетті орамал мен алжапқышты киеді, оның қалталарында ешқандай да құралдар мен саймандар болмауы қажет;
 
2) инені ауызға салуға болмайды;
 
3) ине, жіп, қайшыны арнайы қобдишада сақтауы керек.
 
4) қайшыны сабы жағымен ұсыну керек;
 
5) тот басқан инемен кесте тігуге болмайды;
 
6) жұмыс басталарда инені санап қою керек;
 

Жұмыс басталардың алдындағы еңбек қауіпсіздігінің талаптарын орындайды

Жаңа сабақ

10 минут

















Кесте өнері- сәндік қолданбалы өнердің кең тараған түрі, көп ғасырлық тарихы бар. Қазіргі уақытта ғылыми- техникалық даму( кезеңінде) заманында кесте өнері ұмытылған жоқ, бұрыннанда танымал бола бастады. Қолмен кестелеу шыдамдылықты талап ететін шығармашыл іс. Онда өрнек немесе кескін қолмен ( инемен, бізбен және де іс машинасымен де )әртүрлі маталарға алуан түсті жүн, жібек жіптермен, сондай-ақ моншақтармен кестеленеді. Кестені киімді, тұрмыстық заттарды кестелеу үшін және сәндік панно ретінде қолданады. Шығармашылық көркемдік ерекшелігі, пішіні мен ою- өрнектің үйлесуі. Міне өздеріңіз көріп отырғандай бисерленген понно, лентамен кестелеу, айқас кестелеу және бастырылған кестелеу, әр түрлі жіптермен орындалған изонить( жіппен бейнелеу). Бұлардың әрқайсысының өзіндік орындалу технологиясы әр түрлі.

Айқас

Шынжырлы

Шырша

Тор тігіс

Кесте тігіс

Түйін тігіс

Көктеу тігіс

Қабырға тігіс


Осы тігістерді тігу арқылы мынандай кесте тігістерін тігуге болады

Біз кесте                                             Шым кесте КЕСТЕ Моншақ кесте                                   Баспа кесте

Мата мен жіпті болашақ бұйымның түріне, өрнекке және кестенің орындалу техникасына қарап таңдайды. Мысалы, дастархан, қол орамал сияқты үй жиһаздарына шым кесте орындайтын болсақ лавсан қосылған лен матасын және түрлі түсті бірнеше қабатталға жіптер таңдаймыз. Ал, әредік кестемен көркемделген жейде орындағымыз келсе онда жұқа мата (маркизет, ситец) мен бір түсті қабатты мулиме жіп аламыз. Айқас тігісті кесте тігу үшін ірі тоқылған лен немесе жартылай лен маталар таңдаған дұрыс. 
Ойма кесте орындау үшін негізгі жібі мен арқау жіптері бірдей жуандықпен тоқылған мата алу керек. Мұндай кесте үшін жартылай лен мата жарамайды. Себебі оның негізгі мақта- мата жіп те, арқауы лен болады.
 
Салынған өрнектің сызығы бойымен кестелеу үшін лен , жібек, жұн, сукно, клетка, жолақ түскен, тіпті күрделі кұрылымы ( егер олар , әрине,кестенің өрнегімен көлемімен үйлесетін болса) маталар бола береді.
 
Кесте тігу үшін
лен, мулине, жүн, штапель, жібек, синтетикалық жіптер түстерін пайдалануға болады. Жіп мықты бірқалыпты боялған, сумен күнге оңбайтын болу керек. Жіптің мықтылығын оны қолмен созып көреді, жақсы жіп үзілмейді және шиыршықталып тұрады.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды



Сергіту сәті.

2 минут

Ойын «Кім тез?» ою аттарын дұрыс жаз. 
1. мқошүізқар
 (қошқармүйіз)  2. ізшытнақ (тышқаніз) 
3. нысықүйімз (сынықмүйіз)
  4. етш (шет) 
5. сұқнақат (құсқанат)
  6. ұлжзыд(жұлдыз) 
7. атқан
 (қанат)  8. латба(балта) 
9.табозөк(ботакөз)
  10.бекөекл (көбелек) 

Ойын ойнап сергиді

Сабақты бекіту

15 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

1. Матаны жылы сумен жуады.Мата отыруы керек. 
2. Матаның шеті сетінемеу үшін оның жиегін қайшымен қияды немесе тігіспен бастыруға болады.
 
3. Матаның бетіне кесте суреті түсіріледі.
 
4. Матаның өлшемдері кесте шарғысына сәйкес керілуі тиіс.
 
5. Шарғы диаметрі 15 см немесе 25 см болуы керек. Сурет салынған мата екі шарғының арасына бекітіледі.Мата бұранда арқылы керіліп тартылады.
 
6 .Кестелеуге мулине жібін пайдаланыңдар.Олардың әр түрлі түсін таңдап алыңдар.
 
7. Барлық нәрселер өз орнында болуы тиіс.Кесте тігетін матаны құрал-саймандар мен жіптен бөлек ұстаңдар.Матаның әрбір бөлігін полиэтилен пакетке сақтау керек

Матаны кесте тігуге дайындайды

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Әр тігістің тігу технологиясы әртүрлі. 1.Бүгінгі тігетін тігісіміз шышжырлы  тігіс. Оны орындау жолдары мына нұсқау картада көрсетілгендей шынжырлы тігіс.

1.Ине жібімен бірге матаның оң жақ бетіне 1 нүктеге кіргізіп жіптен ілмек жасаған соң, инені матаға сол нүктеден ілмекке саусақпен басып тұрып өткізесіздер. 2.Ілмекке тартпай 3 нүктеден өткізіп, жіпті ілмек матаға тегіс жатқызып аласыздар. 3.Келесі ілмекке жасаған соң, инені матаға 3 нүктеден өткізесіздер. 4.Матаның өң жағында ілмектерден тұратын тігіс, ал теріс жағында іліп алынған тігіс шығады.

Шышжырлы  тігісті тігуді үйренеді

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

2. Іс машинада тігу 1.Іс машинасын жұмысқа қосу. 2.Инені тігіске қоямыз. 3.Реттегішті С әріпіне қосып, тігу ара қашықтығы 1 тігіске қоямыз. 4.Тігіс тігіп шығамыз.

Іс машинасымен жұмыс істейді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау 2 мин

Оқушыларды жиынтық бағалау

Суммативті

Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?

2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?

3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?



Тексерілді:---------------------ДОТЖО

Сабақтың тақырыбы:. Бисермен жұмыс істеу техникасы

Мұғалімнің аты- жөні: Асқарқызы Л. Күні: 12. 02. 19 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Оқушыларға халқымыздың қолөнері, көркем тігістері туралы ұғымды қалыптастыру, бисерден бұйым жасау әдістері туралы түсінік беру, үйрету

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Қауіпсіздік ережесін сақтайды

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Оқушыларға бисерден бұйым жасау әдістері туралы түсінік беру, үйрету

Кейбір оқушылар орындай алады: Бисермен бұйым жасау арқылы қол икемділігін

Тілдік мақсат:

Моншақ – бисер -

Ресурстар:

Слайд, суреттер, бір түсті мата, бисер түрлері, кергіш, ине, жіп, оймақ.

Пән. байланыс:

Бейнелеу өнері, математика, тарих, сызу

Алдыңғы оқу:

Бисер, моншақтар, металл, керамика, стеклярус

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру бөлімі
А) оқушылармен амандасу, түгендеу
Б) сабаққа назарларын аудару
Ә) психологиялық дайындық, бір-біріне жақсы тілектер айту.

Формативті


Үй тапсырмасын сұрау

8 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма)

Үй тапсырмасын «Көңілді сауда» ойыны арқылы сұрау. Өздері дайындаған әшекей бұйымдарды «дүкенге» қойып, «сату».Суреттер арқылы.
1. Бисер дегеніміз не?
2. Ең алғаш бисер қай елде пайда болды?
3. Тұңғыш рет бисер қандай өндіріспен байланысты болды?
4. Бисермен сәндік үшін қандай бұйымдар тоқылады?
5. Бисерді неден жасайды?
6. Бисерді ең көп шығаратын елді ата?

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

4. Тестке жауап береді

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Тест орындау 
1. Бисер деген не? а) ұсақ моншақтар ә) домалақ ірі моншақтар в)сопақ моншақтар. 
2.Стеклярустың бисерден айырмашылығы:
а) моншақтың түрі ә) 3 мм түтікше тәрізді б) сопақша, ірі моншақтар
3. Бисерді ең көп шығаратын елдері-  а) Италия, Жапония, Франция ә)Жапония, Италия, АҚШ,Үндістан б)Үндістан, АҚШ, Корея
4. Бисер неден жасалады?

а) шыны, металл, керамика ә)металл,шыны, алтын тас б)керамика, сым
5. Египетте бисерді алғашқыда қалай атаған? а) бусер ә) бисер б) моншақ

6. Бисердің Отаны?  а) Египет ә) Франция в) АҚШ
7.Рубка қандай бисер түрі? а) қысқа таяқшалар ә) ұзын таяқшалар в) сопақ бисер 
8.Бисер сөзі қандай мағына білдіреді? а) моншақ ә) ірі моншақ в) жалған маржан
9.Бисермен жұмыс кезінде көз бен бұйым арасы қанша см болу керек?
А) 20 ә) 30 в) 45 
10.Бисермен жұмыс істеу нені талап етеді?
А) шыдамдылықты ә) тазалықты в) әдемілікті 

Тест жауаптары:

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

а

ә

Ә

А

а

А

А

в

а

а


Жаңа сабақ

8 минут














Бисер өнері қолөнердің бір түрі. Бисердің Отаны- ежелгі Египет. Бисердің шығу тарихы әйнектің пайда болуымен тығыз байланысты. Әйнекті пайдаланудың ең алғаш құпиясын ашқан Финикия елі деген аңыз бар. Бисерден көптеген кез келген нәрсе жасауға болады. Мысалы: киім кешекті сәндеуге, әшекей бұйымдар, әмиян, сөмке, сыйлықтар, картиналар, тіпті аяқ киімді де әшекейлейді.Қазіргі кезде бисерлерді, негізінен, әшекей бұйымдар жасауда кеңінен қолданады. Соның ішінде алқа, білезік, моншақ, шашқа тағатын әшекей бұйымдар т.б. 
Бисермен кестелеу және бисермен тоқымашылық екеуі екі түрлі орындалатын әдіс.
1) Бисермен кестелеу үшін жұмысты матаға орындайды. Ол үшін керекті құралдар негізінен бір түсті мата, кергіш, сурет, бисер инесі және жіп қажет.
2) Бисермен тоқымашылық жұмысын орындауда леска немесе сым қолданамыз.
Екеуінің айырмашылығы осында.

Бүгін біз сабақта шашқа тағатын әшекей жасаймыз. Ол үшін бізге ине-жіп, қайшы, қара мата, қара түсті резеңке және әр түрлі моншақтар.
Бисермен жұмыс кезінде сақталатын санитарлық – гигиеналық талаптар
1.Бисермен жұмыс істейтін жер өте жарық болу керек.
2.Жұмыс үстелінің бетіне түкті мата жабылуы керек.
3.Сапасыз моншақтарды қолдануға болмайды.
4.бисермен жұмыс кезінде көз тез шаршайды сондықтан көзді демалдырып, жаттығулар жасап тұру қажет.
5. Жұмыс кезінде денені тік ұстау керек.
6.Көз бен бұйым арасы 30 см қашықтықта болу керек.
7.Күндіз терезеден жарық сол жақтан түсу керек, кешке үстелдік шамды қосу керек.
8. Бисерді тәрелкеге немесе жайпақ ыдысқа салып қойған дұрыс.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сергіту сәті. 2 минут

Сергіту сәті. Көзімізді демалтамыз Жданов әдісі бойынша көзге арналған жаттығулар жасау. Жаттығу жасау реті: Көзді алақанмен жауып тұру.
1- жаттығу “төртбұрыш сызу” және керісінше,3 рет көзді жыпылықтату, қайталау
2 -жаттығу “сағат тілі” және керісінше, 3 рет көзді жыпылықтату, қайталау

Оқушылар сергиді

Сабақты бекіту

20 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма)

«Жалғасын тап» ойыны. Мақал мәтелдің жалғасын табу
1. Өнерлінің он саусаңы тең, (Өнерсіздің бір саусағы кем).
2. Еңбектің көзін тапқан, (Байлықтың өзін табады)
3. Ата көрген ... (оқ жанар), Шеше көрген ... (тон пішер)
4. Асыл қайшы пішуге сән, ... (қасық ішуге сән күміс)
5. Өнерден үйрен, өнерсізден ... (жирен)
6. Бүгінгі істі ... (қалдырма ертеңге)
7. Батыр адам қорқақты сүймес, (шебер адам ... сүймес шорқақты)
8. Келісіп пішкен тон ... (келте болмас)
9.Өнерлі болу – зейнет, (Өнерсіз болу - бейнет)

Мақал мәтелдің жалғасын табады

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Сарамандық жұмысты орындау. Әр оқушыға нұсқау карта таратылады.

№

Орындалу барысы

Керекті құралдар

1

Матаны 3 см болатындай қылып бүктейміз де, ол қалпынан тайып кетпес үшін шетін тігіп шығамыз. Матаның екі басына резіңкенің екі басын қосып тігеміз.

Ине-жіп, мата, резеңке

2

Мынадай созылмалы лента шығады. Басыңызға киіп көріп, дәл өлшемді алыңыз. Әйтпесе, кейін не үлкен, не қатты кіші боп қалады. 

Лента

3

Матаның шетінен бастап, моншақтарды бір-бірлеп тігеміз. Фантазияңызға қарай әр түрлі тасты араластырып, не қандай да бір өрнекпен тігуге болады.

Моншақ, ине-жіп

4

Дайын болған әдемі әшекейді шашыңыздың ұзындығы мен киіміңізге қарай түрліше тағуға болады

Әшекей


1. Сарамандық жұмысты орындайды

2.Бисермен әшекейді жасайды

3. Венн диаграммасы бойынша өздері жасаған әшкей мен базардан сатып алған әшекейді салыстырады

3-деңгей (жинақтау, бағалау)

Венн диаграммасы арқылы өздері жасаған әшкей мен базардан сатып алған әшекейді салыстыру
Ортақ қасиеттері:Екеуі де әшекей бұйым, моншақтан жасалған, әдемі
Базардағы алқа - бағасы өте қымбат, сапасыз, 
Өздері тоқыған алқа – еңбек шығыны аз,әдемі,сапалы әрі шеберліктерін шыңдалады, қол икемділіктерін дамиды, үйренесіңдер


Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )


3-деңгей (жинақтау, бағалау)


Бағалау 2 мин

Оқушыларды жиынтық бағалау

Суммативті

Кері байланыс

1 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?

2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?

3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?










Тексерілді:---------------------ДОТЖО

Қысқа мерзімді сабақ жоспары №22

Сабақтың тақырыбы:. Бисермен жұмыс істеуге негізгі және қосымша материал

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 17. 02. 17 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Бисермен  жұмыстануда   шығармашылық   жоба  жұмысы туралы білім қалыптастыру.Моншақ тоқудағы білімін жүйелендіру, шеберлік деңгейін арттыру арқылы әсемдік пен сұлулықты бағалай білуге үйрету.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Қауіпсіздік ережесін сақтайды

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Оқушыларға бисерден бұйым жасау әдістері туралы түсінік беру, үйрету

Кейбір оқушылар орындай алады: Бисермен бұйым жасайды

Тілдік мақсат:

Моншақ – бисер -

Ресурстар:

Слайд, суреттер, бір түсті мата, бисер түрлері, кергіш, ине, жіп, оймақ.

Пәнаралық байланыс:

Бейнелеу өнері, математика, тарих, сызу

Алдыңғы оқу:

Бисер, моншақтар, металл, керамика, стеклярус

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Оқушылардыңң сабаққа зейінін аудару мақсатында психологиялық дайындық минуты өткізіледі. «Жүректен жүрекке» бір- біріне жылы лебіздерін білдіреді.

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

8 минут

Ой қозғау. Адасқан әріптерден сөз құрау.

СНЕБР, ЛІБІКЗЕ, ҚАНСИА, ЛАҚА, ЗКҮЖІ, АРҒЫС

Слайдтан әшекей бұйымдары туралы әңгімелеу. 


Қауіпсіздік  техникалық  ережесі:

 * Моншақтарды араластырма.

* Моншақтар шашылып кетпес үшін оларды бөлек жайпақ ыдыстарда немесе қорапшада ұстаған жөн.

* Сым темірмен ойнама.

* Сымды қайшымен қияды.

*Сымды көзге жақын ұстамайды.

* Жұмыс орныңды таза ұста.

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

10 минут
















Барлық қолөнер сияқты бисердің де  өз тарихы бар. 

Ертеде Фин саудагерлері Жерорте теңізі арқылы Африкаға табиғи тұз апара жатып, жолда теңіз жағасына түнеген екен. Олар түнде от жағып, тамақ дайындап, отты үлкен ас содасымен қоршап ұйықтайды. Таңертең күлін жинаса, олар әдемі, қатты, күннің көзіндей оттай жанған, мөлдір су сияқты бұйым көріп таң қалады. Бұл кәдімгі әйнек еді. Әрине халық тез арада осы әйнектен бірнеше, әр түрлі моншақ, бисер, стеклярус алған. Бұл байлықты , соның ішінде бисерді дүние жүзінде барлық елдер мәдениетінде көруге болады. Біздің қазақстан өнерінде де көп тарайды. Киім- кешек, әшекейлер, білезік, сыр-

ға, сақина, тіпті ерлердің сауыт саймандарында да кездескен.

Бисерді әр халық өзінше атаған. Бисердің отаны Ежелгі Египет, бұл жерде түрлі- түсті шыныдан үлкен моншақтар жасаған. Бисер сөзі Араб сөзі «бусра» сөзінен шыққан.

Бусер- жалған меруерт (жемчуг). Бисер кіші, үлкеніне қарай бірнеше түрге және түстерге бөлінеді.

Моншақ- үлкендеу бисер, диаметрі 2 см.

Бисер- ұсақ, домалақ келген, диаметрі 2 мм- ден көп болмайды.

Стеклярус- ұзын таяқшалар, домалақ және көп қырлы.

Рубка- қысқа таяқшалар.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

20 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

2 топ  жобаны жіктеу мен талқылау  барысында іс-әрекеттер жоспары жасалады, проблемаға талдау жүргізіледі. 

Қазір қолда не барын және нені істеу керек? 

Деген сұрақ төңірегінде пікір алмасады. 

 (Жұмыс барысында мұғалім мақсат коюға көмектеседі, жұмысқа түзету енгізеді).

 Зерттеу.

Жоба нұсқалары суреттермен, сұлбалармен, қысқаша сипатталармен қатар беріледі. 

Тақырып бойынша ақпарат жиналып, талқыланады. Бірлесіп талқыланғаннан кейін негізгі нұсқаны таңдап алады. 

Мұғалім іс-әрекеттер жоспарын жасауға көмектеседі. 

Жобаны дайындаудың технологиялық картасын құрастырады, құрал –саймандар,(сым,қайшы,моншақ.композиция ,т.б)материалдар іріктеліп алынады. Оқушылар көрсетілген дайын жобаларға талдау жасайды, болашақ бұйымға қажетті заттардың тізімін құрастырады. 

Жоба тақырыбын таңдап алуды негіздеу, идеяларды дайындау мен үздіктерін таңдап алу.

Оқушылар мұғаліммен бірге алға қойылған мәселелерді талқылайды. Өз жобалары үшін қажетті ақпаратты іріктеп алады. 

1.Зeрттeу жасайды

2. Cуреттермен, сұлбалармен, қысқаша сипаттамалар жүргізеді. 

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Бисермен жұмыс істегендегі санитарлы-гигиеналық талаптар 1. Бисермен жұмыс істейтін жер өте жарық болуы керек. 2. Сапасыз бисерді қолдануға болмайды. 3. Көз тез шаршайтындықтан,көзге жаттығу жасап отыру керек. 4. Жұмыс істеу кезінде тік отыру керек. 5. Көз бен моншақ арасындағы қашықтық 30-35 см болу керек. 6. Бисермен жұмыс істегенде оны тәрелкеге салып,үстелдің үстіне қойған ыңғайлы. 

Керекті құрал – жабдықтар:

• Бисер түрлері; қайшы; жіңішке  сым; фарнитуралар(түйреуіш,т..б) ермексаз

Қауіпсіздік  техникалық  ережелeрін пайдаланады

бiлeдi


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )

Шығармашылық  жобаны  таңдау.

Бүгінгі сабақтың мақсаты - шығармашылық жобада  бұйымды  таңдай білуге үйрену және бисермен тоқу техникасын жетілдіру. Жұмысты шығармашылықты түрде ұйымдастыру үшін сынып шағын топтарға бөлінеді, әрбір топ жұмыстың өздеріне бөлінген кезеңін атқарады, әрбібір топтың өз жұмыс орны, қажетті құралдары болады және мұғалімнің кеңесін ала алады. 

I-топ»Қызыл   моншақ»

II-топ»Жасыл  моншақ»

Жоба бойынша жұмыс. «Бақыт   ағашы»,»Түйреуіш  көбелек»

Жобаның көкейтестілігі.

Шығармашылық  жобамeн жұмыс iстeйдi


Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Жұмысты аяқтау.

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Басқа елдерде бисерлердің аталуы туралы мәлімет.

3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )


Бағалау

1 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?

2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?

3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?





















Сабақтың тақырыбы:. Бисермен тоқымашылық.

Мұғалімнің аты- жөні:

Күні:

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негізделген оқу мақсаты:

Бисермен  жұмыстануда   шығармашылық   жоба  жұмысы туралы білім қалыптастыру.Моншақ тоқудағы білімін жүйелендіру, шеберлік деңгейін арттыру арқылы әсемдік пен сұлулықты бағалай білуге үйрету.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Қауіпсіздік ережесін сақтайды

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Оқушыларға бисерден бұйым жасау әдістері туралы түсінік беру, үйрету

Кейбір оқушылар орындай алады: Бисермен бұйым жасау арқылы қол икемділігін

Тілдік мақсат:

Моншақ – бисер -

Ресурстар:

Слайд, суреттер, бір түсті мата, бисер түрлері, кергіш, ине, жіп, оймақ.

Пән. байланыс:

Бейнелеу өнері, математика, тарих, сызу

Алдыңғы оқу:

Бисер, моншақтар, металл, керамика, стеклярус

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийі

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті

Үй тапсырмасын сұрау

10 минут

Сұрақ – жауап

  1. Бисер дегеніміз не?

  2. Бисермен қандай бұйымды әшекейлейді?

  3. Бисердің қандай түрлері бар?

  4. Бисер өріміне қандай материалдар қажет?

  5. Кестелеу үшін қандай канва және бисер қажет?

  6. Бисерді кестелеуге арналған қандай тігіс түрлерін білесіңдер?

  7. Қандай бұйымдарды бисермен кестелейді?

1. Сұрақтарға жауап берді

2.Өмірден мысал көрсетті

2-деңгей (қолну, талдау)

Үйдe бeргeн тапсырмалардың түснiксiз жeрiн бiргe талқылау


3-деңгей (ж/тау, бағалау)

Үйдe бисeрмeн жұмыс iстeп кeлгeн жұмыстарынан көрмe ұйымдастыру


Жаңа сабақ

8 минут













Бисермен тоқымашылық Англияда Викториандық және Эдвардиандық дәуірде кеңінен тарады, сондай- ақ Солтүстік Америка үндістердің рәсімдеу шараларына киетін киімдерін де бисермен әшекейлейтін болған. Оңтүстік африкалық зулустар бисер таспасын, мерекелік белдіктер мен жабуларды әшекейлеуге пайдаланылған.

       Бұйымға қадалған әрбір бисер түсінің өзіндік мағанасы болған, олардың үйлесімділігі  түстер тілінде сөйлеуге мүмкіндік берген. Бір жерден екінші «белдік- хаттар» беріп жібергенде, түстер үйлесімділігінен хат алушы бұл жақсы хабар ма әлде жоқ па бірден білетін болған.

       Енді бисер тоқымасы, негізінен, декоративті сипатта, алқа дайындауға (сырға,білезік), картина, панно, бонсай ағаштарын, түрлі гүгдерді, әртүрлі сүйкімді заттар жасауға қолданылады. Бисерден тоқылған гүлдер дүкенде өте қымбат тұрады,  оны біз өз қолымыздан да жасай аламыз. Бұндай гүлдерді, ағаштарды декоративті зат ретінде үйге қоюға және  сыйлыққа беруге болады.

        Бисерден гүл жасау үшін бізге сым, гүлдің түсіне сәйкес бисер және жапырағына жасыл түсті бисер,  жуан сабаққа арналған темір, жапсырма таспа, гүлді отырғызатын ыдыс, цемент, құм керек.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

20 минут


1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Бисер тақырыбы бойынша сұрақ беру.

1..Бисер дегеніміз не?
2. Бисерді ең көп шығаратын жерлерді ата?
3. Бисермен кестелеуге қандай талаптар қойылады?
4. Бисердің отаны?
5. «Бисер» сөзі қандай мағына береді?
6. Бисердің түрлері?
7. Бисерді қандай бұйымдарға қолдануға болады?
Сұрақтарының жауаптары:
1. Бисер — ол кішкентай ортасында тесігі бар шариктер. Түстері әртүрлі. Құрамына қарай бисер шыныдан және металдан жасалған болып бөлінеді.
2. Бисерді ең көп шығаратын жер, Жапония.
3. Бисермен кестелеу ұзақ уақытты, шыдамдылықты талап етеді.
4. Бисердің отаны Ежелгі Египет, бұл жерде түрлі түсті шыныдан үлкен моншақтарда жасаған.
5. «Бисер» сөзі арабтың «буера» сөзінен шыққан. Ол «ортасы тесік моншақ» деген мағына береді.
6. Бисердің түрлері: қарапайым жай бисер, стеклярус, рубка, богем бисері, Шорлот деп бөледі.
7. Әйелдердің, қыз — келіншектердің киімдерінің алдын, өңірін кестелеуге, киімдерге, әртүрлі бұйымдар жасауға қолданады.

Өз ойын дәләлдеп берді

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Бүгін, біз «Теңге ағашын» дайындап үйренеміз. «Теңге ағашы» яғни біздің өмірімізде кедергілер болмай, еңбек ете отырып, табыс көзін таба білуге, үнемі ақшадан тарлық көрмей, бай болайық деген мақсатта осы жұмысты жасауды жөн көрдім. Әр отбасында осы жасалған жұмыстарыңыз үйдің сәнін келтірері сөзсіз. Жалпы халықта осындай бұйымдарға байланысты түрлі ырымдар бар. Мысалыға «Теңге ағашы» ақша шақырады. Біздің теңге ағашымыз, сіздерге қолдау көрсетеді деп ойлаймын.


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )

 Сарамандық жұмыс.                                     
Қауіпсіздік ережесін еске түсіру.

Жұмысқа кірісер алдында бисерді қораптарға салып қойған жөн

1.Жұмыс киімін кию.

2.Баяу музыка әуені қосылады.

3.Қажетті құрал- жабдықтарды үстел үстіне дайындау.

Жұмысты жасау үшін ұсақ бисерлер 1-5 теңгелік тиындар, сым, қондырғы, қайшы, қылқалам, желім (ПВА), мата, гипс, ыдыс қажет (қалауларыңыз бойынша).

Арнайы теңгеліктердің шетін тесіп алу керек, ұсақ бисерлер, сым, лейкопластр немесе изолент, қондырғы.

Слайд арқылы жұмысқа кіріседі.

Теңге ағашын дайындау үшін сымға бір теңгелікті өткіземіз, арасына әдемі көріну үшін бисер теру керек. 10 немесе 15 бұтақ жасаймыз, әр бұтақтың сымдарын біріктіріп орап, қосып, лейкопластрмен ораймыз. Қондырғыға бұтақтарды жинаймыз. Бұтақтарды ыдыстың ішіне орналастырып, гипспен ПВА клейін араластырып, бұтақтарына жағамыз. Ыдысқа бұтақтардың жақсы орналасуы үшін гипсті суға араластырып құйып қатырамыз. Бұтақтарды сұр түспен бояп, әсемдейміз. Бұл «Теңге ағашын» сыйға тартуға болады.


Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )


2-деңгей (қ олдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )


Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Кері байланыс

1 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Не білдім?

Не үйрендім?

Не білгім келеді?


Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?

2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?

3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?



















Сабақтың тақырыбы:. Бисермен кестелеу және тоқымашылық.

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 2. 03. 17 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:


Сабақ негізделген оқу мақсаты:

Оқушыларға қазақтың сәндік қолданбалы өнері жайында түсінік беру; киім үлгісіндегі ою-өрнектердің қарапайым түрлерін қағаз бетіне түсіріп, ұлттық киімдерін дайын шаблон арқылы әшекейлеуге үйрету.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Қазақтың ұлттық киіміндегі ою-өрнек түрлерінің ерекшеліктерін бiлeдi.

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Киім үлгісіндегі ою-өрнектердің қарапайым түрлерін қағаз бетіне түсірe алады.

Кейбір оқушылар орындай алады: Қазақтың ұлттық киіміндегі ою-өрнектердің қарапайым шаблон арқылы әшекейлей бiлeдi.

Тілдік мақсат:

Моншақ – бисер -

Ресурстар:

қазақтың ұлттық киім үлгілері,фотосуреттер; оқушылардың үздік орындаған жұмыс

үлгілері; ою -өрнек түрлері, кітаптар.

Пән. байланыс:

Бейнелеу өнері, математика, тарих, сызу

Алдыңғы оқу:

Бисер, моншақтар, металл, керамика, стеклярус

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті


Үй тапсырмасын сұрау

9 минут

Сұрақ – жауап

  1. Бисер дегеніміз не?

  2. Бисермен қандай бұйымды әшекейлейді?

  3. Бисердің қандай түрлері бар?

  4. Бисер өріміне қандай материалдар қажет?

  5. Кестелеу үшін қандай канва және бисер қажет?

  6. Бисерді кестелеуге арналған қандай тігіс түрлерін білесіңдер?

  7. Қандай бұйымдарды бисермен кестелейді?

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

2-деңгей (қолну, талдау)

Үйдe бeргeн тапсырмалардың түснiксiз жeрiн бiргe талқылау

3-деңгей (ж/тау, бағалау)

Үйдe бисeрмeн жұмыс iстeп кeлгeн жұмыстарынан көрмe ұйымдастыру

Жаңа сабақ

10 минут












Кіріспе. Сабақтың мақсатын түсіндіру.

Сәлеметсіздер ме, балалар! Бүгінгі сабағымыздың тақырыбы «Қазақтың ұлттық киімін әшекейлеу». Осы жұмысты дайын шаблон арқылы жасаймыз.

Қол өнерінің бір түрі –сәндік қолданбалы өнер. Бұл өнерде халық қолданатын заттарды – ыдысты, киімді, киізден жасалған бұйымдарды, жиһазды әдемілеуге, әшекейлеуге тырысқан. Қазақтың ұлттық киім –кешектеріне келсек, оның да ұлттық өзгешеліктері бар. Киімдерді алдымен көшіп –қонуға арнап тіккен. Ұлттық киімдер екі бағытта тігілген - әйел адам және ер адам киімдері.

Біз киімдердің бір қатар түрлеріне тоқталамыз. Ұлттық киімді бірінші таңдаған түрлі –түсті қатырма қағазға бастырып, үлгісін қиып аламыз да, үстіне кимешек, камзолды үйлестіріп жапсырып дайындаймыз. Содан соң оларды түстері келетін фольга немесе жылтыр қағаздан қарапайым ою -өрнек ойып әшекейлейміз.

Бисермен кестелеп әшекейлейді.

Суреттер көрсету

Презентация

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сергіту жаттығуы.

2 минут

Ал, қазір балалар, жұмысқа жақсы кірісіп кету үшін денемізді шамалы қозғалтып, шынықтырып алайық. «Қыз қуу» ойынын ойнап жіберейік. Ол үшін бір қыз бала және бір ер баладан тұратын екі жұп керек. Мына ағаш атымызға мінген қыз бала мен ер бала белгілі арақашықтықта бір мезетте шабады. Ойын шарты бойынша қыз бала бұрылысқа бірінші болып жетуі тиіс. Егер ер бала бұрылысқа дейін қыз баланы қуып жетсе, жеңімпаз атанады, ал қуып жетпеген жағдайда қыз бала оны қамшымен ұрады. Екеуі де осы жарыста өздерінің тапқырлықтарын, шабандоздық шеберліктерін таныта білуі керек.

Сергіту жаттығуын жасады

Сабақты бекіту

16 минут

Сұрақ –жауап.

Бәрекелді, жарайсыңдар. Енді мұқият тыңдап, мынадай сұрақтарға жауап берейік:

Ерте заманда қыздар мен әжелердің қандай бас киімдері болған, олар қалай аталған?

Жауап : сәукеле, кимешек, шарқат, жаулық, орамал, тақия.

Ер баланың киімдері қандай болғанын атаңыз

Жауап: шапан, тон, мәсі, кебіс, т.б.

Ұлттық киімдерді бүгінде қай күні киеміз? Қандай мереке келе жатыр?

Жауап: Бүгінде Наурыз мерекесінде киеміз. Наурыз мерекесі келе жатыр.

Ұлттық ою -өрнек түрлерін білесіңдер ме?

Жауап: қошқар мүйіз, жұлдызша, ирек, түйе табан, т.б.

Сұрақтарға жауап бeрeдi

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Сонымен, балалар, біз ұлттық киімдер түрлерін айқындадық. Сол киімдерге ата- бабаларымыз ою -өрнектің көптеген әсем түрлерін орналастырды. Біз енді жасымызға қарай қарапайым ою -өрнек түрлерін ойып, түстік шешімін табу арқылы қиып орналастырып, таңдаған ұлттық киімімізді әшекейлейміз. Кең тараған қошқар мүйіз, қызғалдақ, жұлдызша, ирек оюларын үлгілерге қарап, киімдеріміздің үстіне, ортасына, шетіне орналастырамыз.

Оюдың әр түрін көрсету, атауы жазылған.Киім үстінде орналасқан үлгісін, орналасқан жерлерін көрсету.

1.Қарапайым ою -өрнек түрлерін ояды

2.Таңдаған ұлттық киімді әшекейді.

3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, тапсырма )

Тәжірибелік жұмыс.

Жұмыс алдында балаларға қайшымен жұмыс істеу барысында қауіпсіздік техникасын сақтау керектігін ескерту.

Оқушылардың ұлттық киімдердің түстік шешімдерін, оюды үйлесімділікпен орналастыруды дұрыс орындауын қарап шығу, жеке көмек көрсету.

Тәжірибелік жұмыс жасайды

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қол


дану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?























Сабақтың тақырыбы:. Кәсіби қызығушылық, қабілет, икемділік 

Мұғалімнің аты- жөні: Асқарқызы Л

Күні:

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негізделген оқу мақсаты:

Кәсіпкерлік туралы түсінік беру. Кәсіпкерліктің түрлері, кәсіпкерге тән қасиеттер туралы, кәсіпкерлік мақсатына жету жолындағы қиыншылықтар мен табыстарға қол жеткізуге болатындығы арқылы оқушыларды алға қойған мақсатқа жетуге тәрбиелеу. 

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Тамақ өнеркәсібі саласындағы және жеңіл өнеркәсіп саласындағы мамандықтар туралы оқушылар мәлімет алады

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Кәсіби қызметтер туралы түсіндіріп, болашақ мамандығын таңдауда қателеспейдi

Кейбір оқушылар орындай алады: Өз бетінше жұмыс істеу тәсілдерін үйрету

Тілдік мақсат:

Жеке кәсіпкер туралы өз ойларын атайды.

Ресурстар:

Постер, түсті қағаз, маркерлер, дидактикалық таратпа материалдар, желім, қайшы, стикер

Пәнаралық байланыс:

Психология, тарих

Алдыңғы оқу:

Кәсіби қызметтер, кәсіпкерлік

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

І топ «Рахат» кондитерлік фабрикасы 
Эмблемасы, Ұраны: «Үнемделген уақыт – қалтадағы артылып қалған ақшамен тең» 
ІІ топ «Баян сұлу» кондитерлік фабрикасы 
Эмблемасы, Ұраны: «Уақыт ақша, ал тиімді жұмсалған уақыт- көп ақша» 

Формативті




Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Сергіту сәті. «Сауда белгісін» қорғайды. 
Мұғалім әр тапсырманы теңгемен бағалайды. 
Үй тапсырмасын сұрау. Деңгейлік тапсырмалар. 
1. Пайданың формуласы қандай? (Т-Ш =П) 
2. Пайда неге байланысты? (Шығынға байланысты болады) 
3. Пайда дегеніміз не? (табыс пен шығындардың айырмашылығы) 
4. Қандай өндіріс шығындарын білесің? (жұмыскерлерге жалақы төлеу, шикізат сатып алады, электр қуатын төлеу керек, аренда, жер учаскесінің төлемін жасау ) 
5. Егер шығындар табыстан артық болса? .(фирма зиян шегеді) 
6. Фирманың басты мақсаты не? (көбірек пайда табу) 
7. Пайданы тағы қалай атауға болады? (Таза табыс) 
8. Фирмалардың пайдасы әр түрлі болады. Неліктен? (шикізатты арзан бағамен сатып алу есебінен, өндірісті жақсы ұйымдастыру есебінен, жаңа технологияларды пайдалану есебінен) 
9. Егер табыстар шығыннан артық болса, онда.... (фирма пайдаға шығады)

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

25 минут

















«Кәсіпкер» сөзіне кластер 
1. Нарықта бәсекеге түседі 
2. Кәсіпкерлік қызметпен айналысады 
3. Тәуекелден қорықпайды 
4. Тәуекелге барады 
5. Белсенді ізденісте болады 
6. Барлық жауапкершілікті өз мойнына алады 
7. Тәуекелділікке бас тігеді 
8. Фирмаларды, дүкендерді басқарады 
9. Өз ісін ашқан адам 
10. Өз ісін ұйымдастырған адам 
11. Сауда жасаумен айналысады 
12. Заңда тиым салынбаған кез келген қызмет түрлерімен айналысады
«Банктен несие алу» әдісі. Банктен несиелік карточка арқылы несие алады. Ол үшін сұрақтарға жауап береді. 
1. Кәсіпкерліктің мақсаты не? (Пайда алу) 
2. Кез келген адам айналысуға болатын әрекет түрі.  (кәсіпкерлік) 
3. ҚР Жеке кәсіпкерлік туралы заңы қай жылы шықты? (1992 ж) 
4. «Кәсіпкерлік» сөзінің мағынасы не? (іске асыру) 

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

3 минут

Кәсіпкерге тән қасиеттер 
1. Адалдық, яғни серіктестердің өз ара сенімділігі. 
2. Жауапкершілік. Нағыз кәсіпкер өз қылығына ақшасымен, мүлкімен жауапты болады. 
3. Сыйластық. Іскерлік қарым-қатынас әдебін сақтау керек. 
4. Сабырлылық пен қанағатшылдық. Тиісті шекті сақтау және көре білу, өзінің ырықсыз тілектері мен ұмтылыстарын басқара білу. 
5. Мінез-құлық мәдениеті. Іскерлік қарым-қатынастардың ережелерін білу, оны сақтау. 
6. Уақытты пайдалана білу. «Уақыт-ақша» деген сөзді бизнесмен өз мәнінде түсінуі керек. 
Кәсіпкерге жат қасиеттер 
1. Жалқаулық 
2. Жауапсыздық 
3. Заңға бағынбау 
4. Алдау, өтірік айту 
5. Басқаның дүниесін иелену 
6. Қызғаншақтық 
7. Бәсекелесін жоюға ұмтылу 
8. Кәсіпкерліктің әдеп ережелерін сақтамайтындар 
9. Басқа адамдардың мүддесін ескермеу 
Есеп.Табыс, шығын, пайда 

Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )


Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті


Кері байланыс

2 минут

«Бес саусақ» арқылы оқушылардан мына сұрақтар төңірегінде жауап ала отырып, кері байланыс жасау. 
Бас бармақ: -Не үйрендім? 
Балаң үйрек: -Қандай жетістікке қол жеткіздім? 
Ортан терек: -Көңіл-күйім? 
Шылдыр шүмек: -Неден қиналдым? 
Кішкене бөбек: -Кімге көмектестім? Балалар өз ойларын жинақтап, бүгінгі сабақ барысында алған ішкі сезімдерін, ой-толғаныстарын параққа жазады. 

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?















































Қысқа мерзімді сабақ жоспары №26

Сабақтың тақырыбы:. Жеңіл және тамақ өнеркәсібіндегі кәсіби қызмет.

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 16. 03. 17 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Тамақ өнеркәсібі саласындағы және жеңіл өнеркәсіп саласындағы мамандықтар туралы оқушыларға мәлімет беру.Кәсіби қызметтер туралы түсіндіріп, болашақ мамандығын таңдауда қателеспей өтуге бағыттау.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Тамақ өнеркәсібі саласындағы және жеңіл өнеркәсіп саласындағы мамандықтар туралы оқушылар мәлімет алады

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Кәсіби қызметтер туралы түсіндіріп, болашақ мамандығын таңдауда қателеспейдi

Кейбір оқушылар орындай алады: Өз бетінше жұмыс істеу тәсілдерін үйрету

Тілдік мақсат:

Видео ролик көрсетіледі. Жеке кәсіпкер туралы жеңіл өнеркәсіп саласынан. Осы роликті көрсеткеннен кейін үйден өз ойларын атайды.

Ресурстар:

Интерактивтік тақта, видео роликтер.

Пәнаралық байланыс:

Психология, тарих

Алдыңғы оқу:

Кәсіби қызметтер, тамақ өнеркәсібі

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Оқушылармен амандасу, зейіндерін сабаққа аудару, психологиялық дайындық жасау.

Тренинг арқылы топтарға бөлу. Карточкада мамандықтар түрлері жазулы, сол мамандық бойынша жеңіл өнеркәсіп пен тамақ өнеркәсібі бойынша 2 топқа бөлінеді. Топ басшысын сайлау.

Формативті




Үй тапсырмасын сұрау

10 минут

Сұрақ – жауап:

1.Америкалық психолог Д.Холланд кәсіби ортаны неше типке бөлді? 2.Реалистік типке қандай адамдар жатады? 3. Зертеушілік типке қандай адамдар жатады? 4. Артистік тип қандай? 5. Әлеуметтік типтегі адамдар қандай? 6. Кәсіпкерлік типтегі адамдар қандай? 7.Кеңселік типетегі адамдар қандай? 8. Кеңес үкіметінің психологы Е.Климов кәсіби ортаны неше типке бөлді? 9. Адам-табиғат типіндегі адамдар. 10. Адам-техника типіндегі адамдарға мәлімет бер. 11. Адам - белгілі-жүйе. 12.Адам – өнер. 13. Адам – адам.

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

20 минут










III Негізгі бөлім. Ой қозғау.

Топтық жұмыс. Оқушылар кітаппен жұмыс жасап, берілген сұрақтарға жауап береді. Бірінші топ тамақ өнеркәсібі, екінші топ жеңіл өнеркәсіп.

Постермен жұмыс. Сауда саласындағы мамандықтар.

І топқа сұрақ – Сатушы кеңесші, сатушы, сауда өкілі.

ІІ топқа сұрақ – Мерчендайзер, сауда агенті, көтерме сауда менеджері.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

7 минут

Қорытынды сұрақтар.

  1. Тамақ өнеркәсібі саласындағы мамандықтар түрлерін атаңдар.(кондитер, инженер-технолог,технолог және т.б)

  2. Тамақ өнеркәсібі технологының бойында қандай қасиеттер болу керек деп ойлайсыңдар? (Ол жан-жақты, білімді,өз ісінің шебері болу керек және мықты химикте болу керек.)

  3. Технолог неге жауап береді? (Технолог өндірістегі жалғасып жатқан операциялар тізбегіне жауап береді.)

  4. Жеңіл өнеркәсіпке қандай салалар жатады? (тігін,тоқыма,трикотаж, аяқ киім өндірісі, былғары галантерея бұйымдары салалары және тоқымашы, иіруші, конструктор-модельер, суретші-модельер, пішуші, тігінші мамандықтары да жатады.

  5. Жеңіл өнеркәсіп қандай өнімдер өндіреді? (Трикотаж киімдер, аяқ киім, киім, галантереялық бұйымдар өндіреді.)

  6. Жеңіл өнеркәсіпке тән қандай мамандықтарды білесің? (суретші-модельер, конструктор-модельер, пішуші, тігінші, тоқымашы.)

Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?



































Тексерілді:---------------------ДОТЖО

Қысқа мерзімді сабақ жоспары №27

Сабақтың тақырыбы: Сауда саласындағы мамандықтар.


Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 06. 04. 17 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Ауыл шаруашылығы және сауда саласындағы мамандықтар туралы білімдерін толықтыру, осы мамандықтардың өзіндік ерекшеліктеріне тоқталып, өздерінің өмірлік жоспарларын құруға бейімдеу.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Ауыл шаруашылығы және сауда саласындағы мамандықтар туралы оқушылар мәлімет алады

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Кәсіби қызметтер туралы түсіндіріп, болашақ мамандығын таңдауда қателеспейдi

Кейбір оқушылар орындай алады: Сыни тұрғыдан ойланып, өз ойын толықтай айта алады

Тілдік мақсат:

Сауда саласындағы мамандықтар. туралы өз ойларын атайды.

Ресурстар:

Интерактивтік тақта, видео роликтер.

Пәнаралық байланыс:

Психология, тарих

Алдыңғы оқу:

Кәсіби қызметтер, тамақ өнеркәсібі

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті




Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

«Сен маған, мен саған» сұрақ-жауап арқылы тексеріледі. Сұрақтар:

Кәсіби маман дегенімізді қалай түсінесің?

«Адам-табиғат» типіне сипаттама бер.

«Адам- техника» типіне қандай ерекшелік тән?

«Адам-белгі жүйе» типін таңдаған адамнан не талап етіледі?

«Адам-өнер» типін қандай маман иелері иеленеді?

«Адам-адам» типтегі мамандықтың ерекшелігін атап өт.

Тамақ өнеркәсібі саласында қандай мамандықтар кездеседі?

Жеңіл өнеркәсіпке тән қандай мамандықтарды білесің?

Жеңіл өнеркәсіпте қандай өнімдер өндіреді?

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут












Слайд арқылы суреттер көрсетіліп,сұрақ қойылады. Суреттен қандай мамандық иелерін көріп отырмыз? Бұл маман иелерін қандай салаға жатқызамыз?

Бүгінгі сабағымызда мал шаруашылығы және сауда саласындағы мамандықтар туралы білетін боламыз.

«ЖИГСО» әдісімен берілген тақырыппен өз бетімен танысады.

«Ең жақсы ойыны».
Ең ақшасы көп …….(банк қызметкері, экономист).
Ең жасыл ……(эколог, географ, бақташы, гүл өсіруші).
Ең тәтті ……(аспаз, кондитер).
Ең күлкілі ……(клоун, карикатурашы).
Ең жауапты …..(сот, бухгалтер).
Ең салмақты ……(мұғалім, заңгер).
Ең қарым-қатынасы күшті …(биснесмен).

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

18 минут

1-жұп: Рөлдік ойын « Сатушы- кеңесші мен сатып алушы»

2-жұп: «Ауылым –алтын бесігім» таныстырылым жасап, қорғау.

Өз ойын дәләлдеп берді


Әбунасыр әл Фараби «… адам кез-келген жұмысқа жарамды бола бермейді… жұмысты неғұрлым жетік және жақсы атқарса білгір және шебер болып шығады. Қандай әрекет, қандай іс істесек те, содан рахмет табу, соның рахатын көру біздің мақсатымыз болып табылады» деген сөзімен бүгінгі сабағымызды аяқтағым келіп тұр.


Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )


2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Әлемдегі қауіпті мамандықтар туралы мәлімет

3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )

«Мамандығым-мақтанышым» эссе жазып келу

Бағалау

2 минут

Оқушыларға бағалау парақшасындағы ұпайлары жинақталып, баға қойылады.

Суммативті

Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?



































Тексерілді:---------------------ДОТЖО

Қысқа мерзімді сабақ жоспары №28

Сабақтың тақырыбы:. Өзін-өзі кәсіби тануда тұлғаның жеке қасиеттері

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 13. 04. 17 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:


Сабақ негізделген оқу мақсаты:

Тәрбие үрдісі оқушылардың рухани адамгершілік қасиеттерді игеруіне бағыттау;оқушылар рухани- адамгршілік қасиеттерді қалыптастыру мақсатында әрекеттік, іскерлік дағдыларды игерту;

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: оқушылар жеке тұлғаның және әлеуметтік мәні бар рухани-адамгершілік қасиеттерді өз іс-әрекетінде, мінез-құлқы мен тіршілік әрекетіне көрсете алады

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Кәсіби қызметтер туралы түсіндіріп, болашақ мамандығын таңдауда қателеспейдi

Кейбір оқушылар орындай алады: Оқушы өзін-өзі кәсіби тани алады

Тілдік мақсат:

Мамандықтар. туралы өз ойларын атайды.

Ресурстар:

Интерактивтік тақта, видео роликтер.

Пәнаралық байланыс:

Психология, тарих

Алдыңғы оқу:

Кәсіби қызметтер, тамақ өнеркәсібі

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Қай заманда болмасын адамзат алдында тұратын ұлы мұрат – міндеттерінің ең бастысы- өзінің ісін, өмірін жалғастыратын салауатты, саналы ұрпақ тәрбиелеу. 12 жылдық білім тұжырымдамасында «мақсаты- өзінің және қоғамның мүддесінде өзін-өзі белсенді етуге дайын, өзгермелі даму үстіндегі орташа өмір сүруге бейім, бәсекеге қабілетті және құзыретті, шығармашыл, білімді тұлғаны дамыту және қалыптастыру»-делінген.

Осы мақсатты жүзеге асыруда «Бөбек» қорының президенті Сара Алпысқызының «Өзін-өзі тану» рухани –адамгершілік білім жобасы мектептерде пән ретінде оқытылуда

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

30 минут

















Рухани-адамгершілік тәрбиесі өзіндік сананы дамытуға жағдай жасауды, жеке тұлғаның әдеп ұстанымын, оның қоғам өмірінің нормалары мен дәстүрлерімен келістірілетін моральдік құндылықтармен білім жүйесін дамытып қалыптастыру жаңа қоғамның дамуындағы мәні зор, маңызды бағыт.

Оқушыларды рухани- адамгершілікке тәрбиелеу, болашағына жол сілтеу- бүгінгі қажетті, кезек күттірмес мәселе. Рухани-адамгершілікке тәрбиелеу білім берумен ғана шектелмейді. Баланың сезіміне әсер ету арқылы ішкі жан дүниесін ояту нәтижесінде оның рухани – адамгершілік қасиеттерді қалыптасады.

Жаңа кезеңдегі білім берудің өзекті мәселесі жас ұрпаққа – адамгершілік-рухани тәрбие беру, ізгілікті білім беру ортасын құру. Құнды қасиеттерге ие болу, рухани бай адамды қалыптастыру оның туған кезінен басталуы керек.

Халықта «Ағаш түзу өсу үшін оған көшет кезінде көмектесуге болады, ал үлкен ағаш болғанда оны түзете алмайсың» деп бекер айтылмаған. Сондықтан баланың бойына жастайынан ізгілік, мейірімділік, қайырымдылық, яғни адамгершілік таңдау жасауына ықпал етуде отбасы мен педагогтар шешуші роль атқарады. Рухани –адамгершілік тәрбие –екі жақты процесс. Бір жағынан ол үлкендердің, ата-аналардың, педагогтардың балаларға белсенді ықпалын, екінші жағынан – тәрбиеленушілердің белсенділігін қамтитын қылықтарынан, сезімдері мен қарым-қатынастарынан көрінеді.

Адамгершілік тақырыбы- мәңгілік. Жас ұрпақтың бойына адамгершілік қасиеттерді сіңіру- ата-ана мен ұстаздардың басты міндеті. Адамгершілік әр адамға тән асыл қасиеттер. Адамгершіліктің қайнар бұлағы-халқында, отбасында, олардың өнерлерінде, әдет-ғұрпында. Әр адам адамгершілікті күнделікті тұрмыс –тіршілігінен, өзін қоршаған табиғаттан бойына сіңіреді.

Көрнекті педагог В.Сухомлинский «Егер балаға қуаныш пен бақыт бере білсек, ол бала солай бола алады», -дейді. Демек, шәкіртке жан-жақты терең білім беріп, оның жүрегіне адамгершіліктің асыл қасиеттерін үздіксіз ұялата білсек, ертеңгі азамат жеке тұлғаның өзіндік көзқарасының қалыптасуына, айналасымен санасуына ықпал етері сөзсіз..

Рухани-адамгершілік тәрбиесінде алдымен баланы тек жақсылыққа – қайырымдылық, мейірімділік, ізгілікке тәрбиелеп, соны мақсат тұтса, ұстаздың, ата-ананың да болашағы зор болмақ.

«Мен үш қасиетімді мақтан тұтам», депті Ақан сері. Олар: жалған айтпады, жақсылықты сатпадым һәм ешкімнен ештеңені қызғанбадым.

Бұл үш қасиет әркімнің өз құдайы. «Өз құдайынан айырылған адам бос кеуде, өлгенмен тең» деген екен. Шындығында бұл ақиқат. Ола болса, жеке тұлғаны қалыптастыруда олардың жан дүниесіне сезіммен қарап, әрбір іс-әрекетіне мақсат қоюға, жоспарлауға , оны орындауға, өзіне-өзі талап қоя білуге тәрбиелеу- адамгершілік тәрбиенің басты мақсаты. Мақсатқа жету үшін сан алуан кедергілер болуы мүмкін. Ондай қасиеттерді бала бойына жас кезінен бастап қалыптастыру жеке тұлғаны қалыптастырудың негізін қалайды.

«Еліміздің күші-патшада, сәбидің күші-жылауында» демекші, біздің күшіміз, қорғанышымыз, сеніміміз- адамгершілігімізде болуы керек. Ол үшін Ақанның осы үш қасиетін бала бойына дарыта білсек – ұлы жеңіс болары анық.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

18 минут

Қорыта айтқанда, «Өзін-өзі тану» бағдарламасының мазмұнында ескеріліп, көзделген эмоционалдық тұрғыдағы ауқымды жүргізілген алуан түрлі іс-әрекеттер баланың адамгершілік рухани дамуының негізін қалауға және өмірлік дағдыларын қалыптастыруға ықпал етеді. Бұл білім мектеп жасына дейінгі, мектеп жасындағы балалардың бойында ең басы қажеттілік өзін-өзі дамытушылық қажеттілігін қалыптастыруы тиіс.

Қай қоғамда, қай мемлекетте болсын, қарым-қатынас адами құндылықтар, оның ішінде адамгершілік құндылықтар қалыптастыру кез-келген мектептің міндеті болса, баланың өзін тануына, басқаны тануына, баланың болашақ дамуына «Өзін-өзі тану» пәні зор ықпал етеді.

Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?

2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?

3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?





Қысқа мерзімді сабақ жоспары №29

Сабақтың тақырыбы:. Келешек мамандықтар

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 20. 04. 17 ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Оқушыларға болашақ мамандық және оқу бағдарын таңдауда көмектесу, мамандық әлемі және оның ерекшеліктері туралы дүниетанымын кеңейту

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Өмір туралы, мамандықтар туралы көзқарасы бар

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Алдағы уақытта мамандық таңдауда дұрыс жол таңдай бiлeдi

Кейбір оқушылар орындай алады: Өз бейімділігі мен қабілетіне сәйкес мамандық таңдай бiлeдi

Тілдік мақсат:

мамандық таңдау мәселесін белсенді арттыру, мамандық әлемі туралы ақпарат алу арқылы және өзін тану шекарасын кеңейту арқылы мамандық бағытын таңдауда жауапты шешім қалыптастыру.

Ресурстар:

Оқулық, слайд

Пән/қ байл/с:

Тарих, психология, география, әдебиет

Алдыңғы оқу:

Келешек мамандықтар

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырм/н сұрау

10 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Кім болам?

Ақын болсам, тіл керек.

Шешен болсам, шеберлік керек.

Ғалым болсам, ой керек,

Маман болсам, білік керек.

Палуан болсам, білек керек,

Бәріне негіз болар білім керек.

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Сұрақ – жауап:

Тамақ өнеркәсібі салаларын атаңдар.

Жеңіл өнеркәсіпке қандай салалар жатады?

Сауда саласындағы мамандықтарды ата.

Ауыл шаруашылығы салаларын атаңдар.

Жер шаруашылығы мен мал шаруашылығына байланысты қандай мамандықтарды білесіңдер?


3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )

Топпен жұмыс: плакатка салып, қорғау.

1-топ. Мен таңдайтын мамандық.

2-топ. Қай мамандық түрі осы заман талабына сай.

3-топ. Мамандықтардың ерекшеліктері.

Тігінші тапсырмасы: Суреттегі заттардың атын жаз.

Бұ рғы, сүргі, қайрақ




Жаңа сабақ

15 минут
















Тапсырма:

«Доп плюс мамандық немесе кім көбірек мамандықты атайды?»

Барлық оқушылар орнындарына тұрады. Оқушылар бір-біріне доп лақтыру арқылы мамандықтарды атайды.

Ескерту: Бір ойыншыға қатарынан доп лақтыруға болмайды және қолда үш секундтан аса ұстамау керек.

Музыкант тапсырмасы: Кімге не керек екенін табыңдар.

Тапсырма: Сиқырлы кестедегі суреттердің жауабын табыңдар?

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

12 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )

Тапсырма: Оқушыларға нұсқау беріледі, берілген мінездеме қай мамандыққа сай екендігін айтулары керек. Мысалы, ең ақшасы көп мамандық. Қай мамандық ең ақшалы болып табылады.

Ең ақшасы көп - ......... (бухгалтер, экономист).

Ең жасыл - ......... (эколог, географ, бақташы, гүл өсіруші).

Ең тәтті - ........ (аспазшы, кондитер).

Ең күлкілі - ....... (клоун, карикатурашы).

Ең жауапты - ....... (сот, бухгалтер).

Ең салмақты - ........ (мұғалім, заңгер).

Ең қарым - қатынасы күшті - ........ (бизнесмен).

Өз ойын дәләлдеп берді

2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )

Тапсырма: «Мамандық туралы диалог» - «Иә, бірақ та ...».

Оқушылар жұпқа бөлінеді. Жұптар ойыншылардың біріне болашақта алғысы келетін мамандығын талдап, ойластырады. Бұл жерде ойыншының міндеті өз қалауын негіздеу. Диалог «Иә, бірақ та ...» принципі бойынша құрылады.

1-ші «Маған ұнайтын мамандық ...., себебі ...».

2-ші «Иә, бірақ та ...».

Оқушылардың таңдаған мамандығының оған сәйкес келетіндігін аргументті түрде дәлелдей алдыма? Содан соң рөлдермен алмасады. Талдау. Құрылған диалог туралы пікір-талас, өз ойларын, не сезінгендерін жеткізу.


3-деңгей (жинақтау, бағалау тапсырма )

INSERT картасы. Сабақ несімен қызықты болды?

Сабақтан не үйрендім?

Нені білдім?

Нені білгім келеді?


Үйге тапсырма

2 минут



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?

2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?

3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?


Тексерілді:---------------------ДОТЖО

Қысқа мерзімді сабақ жоспары №30

Сабақтың тақырыбы:. Шығармашылық жобаға арнап бұйым таңдау және жобаны жүзеге асыру

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 24-29.04

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:


Сабақ негізделген оқу мақсаты:

Шығармашылық жоба туралы білімдерін арттыра отырып, жоба жасау және оны қорғауды үйрету.

А. Оқушылардың шығармашылық қабілеттерін арттыру, өзінің қиялын, пікірін, көзқарасын қалыптастыра отырып, ой-өрісін дамыту.
Ә. Оқушының ізденімпаздығын, іскерлігін, шеберлігін, икемділігін арттыру, жоспар құруды үйрету алдына қойған мақсаттарына жету, қабілеттерін дамыту.
Б. Ептілікке, шыдамдылыққа, ұқыптылыққа, тазалыққа тәрбиелей отырып, оқушылардың эстетикалық талғамын арттыру.

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады:

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Кейбір оқушылар орындай алады:

Тілдік мақсат:


Ресурстар:


Пәнаралық байланыс:

«Технология» (5-9 с.), информатика, математика, экономика, экология, бейнелеу өнері, тарих.

Алдыңғы оқу:


Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)



Формативті




Үй тапсырмасын сұрау

4 минут


1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут










15 минут

«Ізденіс жұмыстар» – топтастыру әдісін қолданып.

Эскиз орындау схемасы.

Технологиялық карта бағандары.

Қауіпсіздік сақтау ережелері.

Сарамандық жұмыс.

Экономикалық есептер, формуласы.

«Экологиялық дәлел» топтастыру әдісі.

«Шығармашылық жұмысты пайдалану» топтастыру әдісі.

Жарнама схемасын құру.



Жеке тапсырма ( оқулықпен жұмыс)


1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

3 минут


Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?



















































Тексерілді:---------------------ДОТЖО

Қысқа мерзімді сабақ жоспары №31

Сабақтың тақырыбы:. Бисерден жасалған бұйым жиынтығы

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 01-06.05

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:


Сабақ негізделген оқу мақсаты:


Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады:

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Кейбір оқушылар орындай алады:

Тілдік мақсат:


Ресурстар:


Пәнаралық байланыс:

математика, тарих.

Алдыңғы оқу:


Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Крeстик-нөлдiк ойыны
1. Бисер дегеніміз не?
2. Стеклярус дегеніміз не?
3. Бисерді ең көп шығаратын жерлерді ата?
4. Бисермен кестелеуге қандай талаптар қойылады?
5. Бисердің отаны?
6. «Бисер» сөзі қандай мағына береді?
7. Бисердің түрлері?
8. Бисерді қандай бұйымдарға қолдануға болады?

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут











1. Бисерден жасалған әшекейлер - түрлі түсті шыны моншақтар, өрнекті композиция құрайды. Бисердің декоративтік қасиеті баяғы, кезден - ақ шеберлерді қызықтырған.
Қазір бисер өру дәстүрі қайта сәнге кірді, өнер саласында бисердің қолдану аясы үлкеюде. Бисер және стеклярус әйел әшекейлерін, тұрмыстық және декоративтік ұсақ бұйымдар жасайтын материал ретінде қолданылады.
Қазіргі кезде бисерлерді негізінен, әшекей бұйымдар ретінде қолданады: моншақ, алқа,
сырға, белдік, кулон, білезік т. б.

2. Бисерден бұйым жасау технологиясы. Бәйшешек гүлін жасау.
Бәйшешек гүлі - Қазақстан оңтүстігінің алғашқы көктем гүлі, сондықтан оны халық «бәйшешек» деп атайды. Кей жылдары тіпті қаңтар айында гүлдейді. Енді осы гүлді бисерден жасаймыз.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

18 минут

Жұмыс орнын ұйымдастыру.
Бисермен тоқу жұмысы қызықты, әрі тез жүруі үшін тек құрал - саймандар түгел болуы ғана емес, жұмыс орнын ыңғайлап алу да маңызды.

Сарамандық жұмыс.
Қажетті құрал - жабдықтар:
- бисер: ақ және жасыл түстер, бисер салатын ыдыс, сым темір, гипс, акрил бояуы

Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?

















































Тексерілді:---------------------ДОТЖО

Қысқа мерзімді сабақ жоспары №32

Сабақтың тақырыбы:. Бұйымды бисермен әрлеу

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 11. 05. 17ж

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Қолөнер тарауы бойынша алған мәліметтерді жинақтау, пысықтау. Қауіпсіздік ережесін сақтау. Тақырып бойынша білімдерін толықтыру

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады: Бисермeн жұмыс iстeй алады

Оқушылардың көпшілігі орындай алады: Бұйымды бисермен әрлей алады

Кейбір оқушылар орындай алады:

Тілдік мақсат:


Ресурстар:

Бір түсті мата, бисер түрлері, кергіш, ине, жіп, оймақ.

Пәнаралық байланыс:

Бейнелеу өнері, математика, тарих, сызу

Алдыңғы оқу:

Бисер, бұйымды бисермен әрлеу

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Үй тапсырмасын «Көңілді сауда» ойыны арқылы сұрау. Өздері дайындаған әшекей бұйымдарды «дүкенге» қойып, «сату».Суреттер арқылы.
1. Бисер дегеніміз не?
2. Ең алғаш бисер қай елде пайда болды?
3. Тұңғыш рет бисер қандай өндіріспен байланысты болды?
4. Бисермен сәндік үшін қандай бұйымдар тоқылады?
5. Бисерді неден жасайды?
6. Бисерді ең көп шығаратын елді ата?

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

13 минут
















Кесте – қазақ халқының қолөнерінің ерекше түрінің бірі. Қолмен кестелеп тігу – өте көне заманнан келе жатқан қолданбалы өнер түрі. Қолданбалы өнер – көптеген елдердің шеберлерінің, суретшілерінің шығармашылық жемісі Ол киімдерді, интерьерді әшекейлеу нәтижесінде кісінің көңіл - күйін көтереді. Қол кестесі бұйымдарына тұтынушылар сұрасының өсу бұйымдардың түрлерін көбейтуге, оның сәндігін түрлендіруге және кестелеудің әдістерін көбейтуге көмектеседі. Кесте тігу үшін қолданылатын құрал - саймандар: Кергіштер – кесте тігушінің негізгі құралы. Ол матаны керіп ұстайды және оны зақымдалудан сақтайды. Кергіштер дөңгелек болады. Ол бірінің ішіне бірі кіретін екі дөңгелектен тұрады. Оны ағаштан, пластамассадан, резеңкеден және металдан дайындайды. Инелер – мата қалыңдығы мен жіптің жуандығына қарап таңдалады. Қайшылар – жіптің ұшын қию үшін қайтқы қайшылар, оралған жіпті қию және жіпті тегістеу үшін орташа қайшы қолданылады. Жіптер – кестелеу үшін табиғи, жасанды, синтетикалық және аралас жіптер, ирис, мулине т. б. жіп түрлері қолданылады. Калька – бұл мөлдір ақ қағаз. Калька түпнұсқа суреттің көшірмесін жасау үшін қолданылады. Ал калькадан суретті сатаға көшіру үшін көшіргіш қағаз пайдаланылады. Өрнек құрастыру үшін милиметрлік қағаз қолданылады. Кестелеуге арналған материалдар – канва, тегіс боялған мата.

Ертеде халқымыз тұтынатын бұйымдарының бәрін кестемен әшекейлеп безендірген. Сол сияқты қазақ халқының қолөнерінің өмірге келуі халықтың көшпелі өміріне байланысты. Атадан баласына, анасынан қызына мирас болып келе жатқан - сәндік өнерінің өзі ұлттық мәдениеттің дамуына ықпал етеді. Аталарымыз қызымыз бен ұлымыз сегіз қырлы, бір сырлы болуын қадағалаған. Әсіресе қыз балаға: ине сабақтап, түйме қадау, кесте тігуді, ас пісіруді үйретсе, ұл балаларымызға таспа тілу, өрім тоқу, мал сою және мүшелеуді үйреткен. Бүгінгі күннің талабына сай қолөнер түрлері де сан алуан. Кестелеу, көркемдеп тігу, ою - өрнектерін әшекейлеу. Кестені көңіл сызады, қол тігеді, көз сынайды дегендей, кесте тігудің алуан әдісі бар. «Біз кесте», «Гобелен» (көпіртпелі) кесте, «Моншақпен кестелеу» (бисерлеу) деп атайды. Кестелеу өнері дүние жүзінің әр халқында бар. Сонымен қатар әр халықтың тарихи ерекшелігіне және эстетикалық талғамына байланысты өзінің ерекшеліктерімен ерекшеленеді.

Еуропада кестемен айналысу ақсүйектің, мәдениеттіліктің белгісі ретінде қабылданған. Үй тұрмысындағы қажетті бұйымдар: дастархан, терезе пердесі, қол орамалдар, жастық тыстары, түрлі көлемдегі үлкенді - кішілі стол жапқыштар барлығы кестеленген. Қазақ әйелдері де ертеден бүгінге дейін мүмкіндігінше пайдаланатын заттарын кестемен сәндеуге тырысады. Жиі қолданатын кесте түрлері – «баспа кесте», «қабырға кесте», «біз кесте», «тығыз кесте», «маржандау», «түкті кесте» және т. б. Бұл – қазақ қыздарына аналарының бала кезінен үйрететін ыждақаттылық пен төзімді талап ететін қолөнер түрі. Адам бойында, әсіресе бойжеткендерге табанды, сабырлы, ұқыпты, зерделі мінез - құлық қалыптастыруда кесте өнерінің тигізетін пайдасы көп. Қазіргі күнде ата - бабамыз айналысқан қандай да бір ата кәсібі болмасын өз маңызы мен қасиетін жоймаған, қайта түрленіп қазіргі заман талабына сай ерекшеленіп отыр. Енді біз бүгінгі сабағымызда, соның ішінде кесте тігу өнеріне тоқталамыз. «Егер мал таппақ болсаң қолөнерді үйренбек керек, мал жұтайды, өнер жұтамайды» деп Абай атамыз өлеңмен кеңес беріп кеткен.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

20 минут

Сұрақтар. 1. Көркем тігіс түрлерін ата. Схема бойынша жұмыс.
Тор тігіс 
Айқас тігіс таңдай тігіс 
Қабырға тігіс 
Жұлдызша тігіс
2. Жоғарыда аталған көркем тігістер арқылы қандай тігістер арқылы қандай кесте түрін тігуге болады?
Шым кесте моншақ кесте
Біз кесте Баспа кесте

V.
Сарамандық жұмыс. Техникалық қауіпсіздік ережелері. Суреттер, дайын үлгілерді, кестеленген дайын жұмыстарды көрсету.
Кесте тігуге пайдаланатын құралдар: ине, оймақ, біз, қайшы, кергіш, жіптер түрлері.

Ақ қағазға эскиз түсіріп қиып аламыз. Керілген матаға суретін түсіреміз. Кесте тігу кезінде қарапайым еңбек қозғалыстары (саусақ, білезік, шынтақ қозғалыстары) болады. Қауіпсіздік ережесін бір оқушы оқып береді. Оқушылардың тігіс түрлеріне мән беру, тексеру, көмектесу. Сабақтан алған әсерлері бойынша оқушылар мақал - мәтелдер айтады.
Қолөнердің бір түрі әшекейлі кестелеу. Қазақтың нәзік қыздары, көркемдеп оны тігеді. Кестелеудің қыр - сырын апайымыз біледі, Шәкіртіне әр кезде үйретіп ол жүреді.

VI. Сабақты қорытындылау. 
– Кесте тігуге қажетті аспаптарға қандай аспаптар жатады?
– Иненің құрылысы мен түрлері. 
– Кім айтады, иненің құрылысы мен оның қолданылуы туралы? 

Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті

Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?

2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?

3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?







Тексерілді:---------------------ДОТЖО

Қысқа мерзімді сабақ жоспары №33

Сабақтың тақырыбы:. Матадан раушан гүлін жасау. 

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні: 15-20.05

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негіз/ген оқу мақсаты:

Балаларға еліміздің табиғатының ғажайыптарын түсіндіріп, гүл бейнесін тігу әдісін үйрету. Матадан раушан гүлін жасау

Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады:

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Кейбір оқушылар орындай алады:

Тілдік мақсат:


Ресурстар:

Мата қиықтары, ине, жіптер, қайшылар, біртүсті мата, картон, панноға арналған рамка, панноның үлгісі.

Пәнаралық байланыс:

Бейнелеу өнері, математика, тарих, сызу

Алдыңғы оқу:

Натюрморт, раушан гүл,

Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Слайд: Табиғат. 
Табиғат бүкіл тіршілік атаулының құтты қоныс мекені, алтын ұя бесігі. Ал, адам үшін табиғат ең қасиетті де қастерлі ұғым. Қазақ халқының бар өмірі табиғат пен тікелей байланысты өтіп келеді. 
Табиғаттың бөлінбес болшегінің бірі — өсімдік. Өсімдік адам баласы үшін, ішсе тамақ, кисе киім, жақса отын, малына өріс, езіне қоныс болған. «Гүл — дүние көркі» . Гүлдердің де біздер сияқты жаны бар. Олар адамға үлкен пайда келтіреді. Кейбір гүлдер қоршаған ортаға жағымды энергия бөледі. Әр адамның өзінің сүйікті гүлі болады. Мерекелерде, туған күндерде, жақсылықта гүл сыйлау - үлкен құрметтің белгісі. Сондықтан бүгінгі тәрбие сағатымыз осы гүлдер әлеміне арналады. 
Раушан немесе Райхан гүлі — хош иісті, ең әдемі, көрікті гүлдердің бірі. Ол гүлдердің патшасы, раушангүлділер түқымдасына жатады. Римде бір күнді «Раушан күні» деп ерекше қадірлеп тойлаған. Сондықтан раушан нәзіктіктің символы, рухани күш беретін шабыт көзі деп ерекше бағаланған. 
Біздер бүгін гүлдер әлеміне саяхат жасадық. Табиғатта гүлдердің түрі өте көп, олар сан алуан. Олар туралы бір ғана тәрбие сағатында айтып жеткізу мүмкін емес. Гүлдер бізді әсемдікке, ізгілікке тәрбиелейді. 
Еліміздің табиғаты өте бай және ғажайып. Көктем және жаз мезгілінде еліміздегі әрбір аймақ әсем гүлмен көмкеріледі. Алуан түрлі гүлдер айналамызды түрлендіріп, ерекше сән береді . 

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут













Жұмбақ : 
Құлпырса, қадірлейді, аялайды. 
Құраса сыпырғышқа жарамайды. - Бұл не? (гүлдер) 

Гүлдер туралы тақпақтар. 
Слайдтар (тірі гүлдерден композициялар). 
Гүлдер біздің жер шарымызды көркейтушілер. Гүлдерді барлығымыз жақсы көреміз. Гүлдер бізге қуаныш сезімін әкеледі, сондықтан да барлық мерекелік іс-шараларда гүлдер пайдаланылады. Гүлдер туралы ақындар көптеген өлеңдер жазады. Композиторлар әуезді әндер шығарады. (П. И.Чайковский «Вальс цветов»). Ал суретшілер небір суреттер салады. Слайдтар (натюрморт). 

Өкінішке орай, тірі гүлдер көпке шыдамайды. Бірнеше күннен кейін олар солып, өздерінің әдемілігінен айыралады. Мерекелік қуаныштың әсерін ұзақ сақтау үшін, адамдар жасанды гүлдер жасауды үйренді. Олар жасаған гүлдердің әсемдігі соншалық, олардың табиғи гүлдерден еш айырмашылығы болмады. 
Кейіннен гүлдерді киімдерді сәндеуге, шаштарды әсемдеуге қолданатын болды. Қазіргі қалыңдықтың киімін де гүлдерсіз елестету мүмкін емес. Жай ғана күнделікті тұрмыстағы киімнің өзін гүлмен сәндесеңіз, киіміңіз құлпырып шыға келеді. Бүгінгі күні сән әлемінде жасанды гүлдің алатын орыны ерекше. Жасанды гүлдермен тек қана костюм, көйлектерді емес, сонымен қатар қол сөмкелерін, бас және аяқ киімдерді де безендіретін болды. Дүкендердің көрмелерін, үй жабдықтарын сәндеуде де гүлдер қолданылады. Слайдтар. 

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

18 минут

Техникалық қауіпсіздік ережесін қайталау. слайд 

Қазір тәжірибелік жұмыс барысында сендер өткір, үшкір, қауіпті электр құралдармен (үтікпен) жұмыс жасайсыңдар. Сондықтан техникалық қауіпсіздік ережесін естеріңе түсіріп алыңдар. Инемен, қайшымен жұмыс жасағанда нені білуіміз керек? (оқушылардың жауаптары). 

1.Жұмыс алдында ине мен түйреуішті дұрыстап санап алу керек. 
2. Инемен жұмыс кезінде абай болу керек. 
3.Жұмыстан соң инені жастықшаға түйреп қою керек. 
4. Инені ауызға салуға болмайды. 
5. Қайшыны бір-бірлеріңе тек тұйық жағымен берулерің керек. 

Жұмыс соңында отырған орыныңды жинақтап, ине, түйреуішті түгендеп алу керек. 

Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?









Тексерілді:---------------------ДОТЖО

Қысқа мерзімді сабақ жоспары №34

Сабақтың тақырыбы:. Бұйымды бисермен кестелеу

Мұғалімнің аты- жөні: Алтыбаева У.

Күні:

Сынып: 9-сынып

Қатысқандар саны:

Қатыспағандар:

Сабақ негізделген оқу мақсаты:


Сабақтың мақсаттары :

Барлық оқушы орындай алады:

Оқушылардың көпшілігі орындай алады:

Кейбір оқушылар орындай алады:

Тілдік мақсат:


Ресурстар:


Пәнаралық байланыс:


Алдыңғы оқу:


Сабақтың жоспары


Жоспарланған уақыт

Берілетін тапсырмалар

Бағалау критерийлері

Ұйымдастыру кезеңі

2 минут

Ұйымдастыру кезеңі(оқушылармен сәлемдесіп, кезекші арқылы оқушыларды түгендеу, сыныптың сабаққа дайындығын, сабаққа қажетті құрал – жабдықтардың барлығын анықтау)

Формативті



Үй тапсырмасын сұрау

4 минут

Үй тапсырмасын «Көңілді сауда» ойыны арқылы сұрау. Өздері дайындаған әшекей бұйымдарды «дүкенге» қойып, «сату».Суреттер арқылы.
1. Бисер дегеніміз не?
2. Ең алғаш бисер қай елде пайда болды?
3. Тұңғыш рет бисер қандай өндіріспен байланысты болды?
4. Бисермен сәндік үшін қандай бұйымдар тоқылады?
5. Бисерді неден жасайды?
6. Бисерді ең көп шығаратын елді ата?

1. Сұрақтарға жауап берді

2. Сыни пікір білдірді

3.Өмірден мысал көрсетті

Жаңа сабақ

15 минут

















Кесте – қазақ халқының қолөнерінің ерекше түрінің бірі. Қолмен кестелеп тігу – өте көне заманнан келе жатқан қолданбалы өнер түрі. Қолданбалы өнер – көптеген елдердің шеберлерінің, суретшілерінің шығармашылық жемісі Ол киімдерді, интерьерді әшекейлеу нәтижесінде кісінің көңіл - күйін көтереді. Қол кестесі бұйымдарына тұтынушылар сұрасының өсу бұйымдардың түрлерін көбейтуге, оның сәндігін түрлендіруге және кестелеудің әдістерін көбейтуге көмектеседі. Кесте тігу үшін қолданылатын құрал - саймандар:

1. Кергіштер – кесте тігушінің негізгі құралы. Ол матаны керіп ұстайды және оны зақымдалудан сақтайды. Кергіштер дөңгелек болады. Ол бірінің ішіне бірі кіретін екі дөңгелектен тұрады. Оны ағаштан, пластамассадан, резеңкеден және металдан дайындайды.

2. Инелер – мата қалыңдығы мен жіптің жуандығына қарап таңдалады. Қайшылар – жіптің ұшын қию үшін қайтқы қайшылар, оралған жіпті қию және жіпті тегістеу үшін орташа қайшы қолданылады.

3. Жіптер – кестелеу үшін табиғи, жасанды, синтетикалық және аралас жіптер, ирис, мулине т. б. жіп түрлері қолданылады.

4. Калька – бұл мөлдір ақ қағаз. Калька түпнұсқа суреттің көшірмесін жасау үшін қолданылады. Ал калькадан суретті сатаға көшіру үшін көшіргіш қағаз пайдаланылады. Өрнек құрастыру үшін милиметрлік қағаз қолданылады.

5.Кестелеуге арналған материалдар – канва, тегіс боялған мата.

Ертеде халқымыз тұтынатын бұйымдарының бәрін кестемен әшекейлеп безендірген. Сол сияқты қазақ халқының қолөнерінің өмірге келуі халықтың көшпелі өміріне байланысты. Атадан баласына, анасынан қызына мирас болып келе жатқан - сәндік өнерінің өзі ұлттық мәдениеттің дамуына ықпал етеді. Аталарымыз қызымыз бен ұлымыз сегіз қырлы, бір сырлы болуын қадағалаған. Әсіресе қыз балаға: ине сабақтап, түйме қадау, кесте тігуді, ас пісіруді үйретсе, ұл балаларымызға таспа тілу, өрім тоқу, мал сою және мүшелеуді үйреткен. Бүгінгі күннің талабына сай қолөнер түрлері де сан алуан. Кестелеу, көркемдеп тігу, ою - өрнектерін әшекейлеу. Кестені көңіл сызады, қол тігеді, көз сынайды дегендей, кесте тігудің алуан әдісі бар.
«Біз кесте», «Гобелен» (көпіртпелі) кесте, «Моншақпен кестелеу» (бисерлеу) деп атайды. Кестелеу өнері дүние жүзінің әр халқында бар. Сонымен қатар әр халықтың тарихи ерекшелігіне және эстетикалық талғамына байланысты өзінің ерекшеліктерімен ерекшеленеді.

Еуропада кестемен айналысу ақсүйектің, мәдениеттіліктің белгісі ретінде қабылданған. Үй тұрмысындағы қажетті бұйымдар: дастархан, терезе пердесі, қол орамалдар, жастық тыстары, түрлі көлемдегі үлкенді - кішілі стол жапқыштар барлығы кестеленген. Қазақ әйелдері де ертеден бүгінге дейін мүмкіндігінше пайдаланатын заттарын кестемен сәндеуге тырысады. Жиі қолданатын кесте түрлері – «баспа кесте», «қабырға кесте», «біз кесте», «тығыз кесте», «маржандау», «түкті кесте» және т. б. Бұл – қазақ қыздарына аналарының бала кезінен үйрететін ыждақаттылық пен төзімді талап ететін қолөнер түрі. Адам бойында, әсіресе бойжеткендерге табанды, сабырлы, ұқыпты, зерделі мінез - құлық қалыптастыруда кесте өнерінің тигізетін пайдасы көп. Қазіргі күнде ата - бабамыз айналысқан қандай да бір ата кәсібі болмасын өз маңызы мен қасиетін жоймаған, қайта түрленіп қазіргі заман талабына сай ерекшеленіп отыр. Енді біз бүгінгі сабағымызда, соның ішінде кесте тігу өнеріне тоқталамыз. «Егер мал таппақ болсаң қолөнерді үйренбек керек, мал жұтайды, өнер жұтамайды» деп Абай атамыз өлеңмен кеңес беріп кеткен.

1. Өз ойын ашық жеткізе білді

2. Толық мәлімет берді

3.Өмірден байланыстыра алды

Сабақты бекіту

18 минут

Сұрақтар. 1. Көркем тігіс түрлерін ата. Схема бойынша жұмыс.
Тор тігіс 
Айқас тігіс таңдай тігіс 
Қабырға тігіс 
Жұлдызша тігіс

2. Жоғарыда аталған көркем тігістер арқылы қандай тігістер арқылы қандай кесте түрін тігуге болады?

Шым кесте

Моншақ кесте

Біз кесте

Баспа кесте


Өз ойын дәләлдеп берді

Үйге тапсырма

2 минут

1-деңгей (білу, түсіну деңгейіндегі тапсырма )



2-деңгей (қолдану, талдау деңгейіндегі тапсырма )



3-деңгей (жинақтау, бағалау д/гі шығарм/қа, ғылыми зерттеушілікке бағытталған тапсырма )



Бағалау

2 минут

Оқушыларды жиынтық бағалау


Суммативті

Формативті


Кері байланыс

2 минут

Құрылған жетістік критерийлерге сәйкес смайликтер тарқатылып, кері байланыс беріледі.

Формативті


Рефлексия

1. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімді болды?


2. Сабақтың мақсаты мен сабақта жоспарланған іс-әрекеттерді орындауда не тиімсіз болды?


3.Жоспарыма қандай өзгерістер енгіздім және неге?









Материалды Word форматында жүктеп аласыз
Тарифке кіреді
3 ұстаз жүктеп алған
19 қазан
915
Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз
"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар
Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады
Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу
Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз
Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?
10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.
Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!
Министірлікпен келісілген Аттестацияға жарамды курстар тізімі