Сабақ жоспары "Қазақ халқының этникалық құрамы"

С абақ: Мектеп: Алматы облысы Іле ауданы,

Өтеген батыр кенті, №7 орта мектеп

Күні: Мұғалім: Кулдасова Карлыгаш Алиевна

С ынып: 7

Қатысқандар саны: Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қазақ халқының этникалық құрамы

Сабаққа негізделген оқу мақсаты

6.1.2.1 – Қазақ хандығындағы әлеуметтік топтардың орнын анықтау;

6.4.А Қазақ хандығының әлеуметтік құрылымы

Сабақ мақсаттары

Барлық оқушылар:

- Қазақ хандығындағы әлеуметтік топтар туралы біледі.

Оқушылардың басым бөлігі:

- Қазақ хандығындағы әлеуметтік топтардың ерекшелігін ажыратады.

Кейбір оқушылар:

- Әлеуметтік құрылыс экономикалық емес, құқықтық белгілермен ерекшеленгенін түсіндіре алады. .

Бағалау критерийі

1. Қазақ әлеуметтік топтарының түрлері туралы біледі.

2. Қазақ қоғамында кімдер артықшылыққа ие болғанын анықтайды.

3. Қазақ хандығының әлеуметтік құрылымының әр топтарының маңыздылығын ажыратады.

Тілдік мақсаттар

-Қазақ қоғамының әлеуметтік топтары туралы пікірлерін айтады.

- Мәтінді талдай отырып, ұғымдарды тұжырымдап, ұсынады.

Пәнге қатысты лексика мен терминология: ақсүйек, қарасүйек, хан, сұлтан, қожа, би, батыр, малшы, жатақ.

Диалог пен жазуға пайдалы сөздер тізбегі:

Қазақ хандығының әлеуметтік құрылысы...

Дәстүрлі қазақ қоғамы ақсүйектер, ал қалғанын қарасүйек болып бөлінді.

Әлеуметтік бөліністің экономикалық белгілер, құқықтық белгілермен сипатталады.

Құндылықтарға баулу

Мәңгілік ел 3-ші құндылық. «Зайырлылық және жоғары руханият» Тарих пен рухани мәдениеттің бір тұтастығы тәуелсіз елдің негізгі жетістігі, құндылығы екенін біледі.

Пәнаралық байланыс

Дүниежүзі тарих. Құқықтану. Қазақ әдебиеті.

Тақырып бойынша алдыңғы білім

Қазақ ханы Тәуке хан мен атақты үш билердің қоғамдағы орнын біледі.

Сабақ барысы

Сабақ кезеңдері

Уақыты

Сабақтағы жоспарланған жаттығу

Ресурс

Сабақтың ортасы Сабақтың басы

2 мин

3 мин

4 мин

3 мин

5 мин

6 мин

Ұйымдастыру кезеңі.

Психологиялық ахуал орнату

Түсті қағаздар арқылы 3 топқа бөлініп отырады. Топ мүшелері топ басшысын сайлап алады.

Миға шабуыл.

Тапсырма: Топтарға топ атын табуға тапсырмалар беріледі.

1. Елді басқарады. Олар ерекше құқыққа ие болған. (ХАН)

2. Дау, келіспеушіліктерді шешіп отырған. (БИ)

3. Мал баққан, егін егіп, қолөнермен айналысқан (ШАРУА)

Топ атаулары аталады

Ой қозғау арқылы тақырыпты ашу:

Балалар қалай ойлайсыңдар не себепті біз топ атауларын осылай атадық?

Оқушылар хан, би, шаруа әлеуметтік топтарға жататынын айтуы қажет.

Ширату: Жұбын тап (Жеке жұмыс)

Жауап парағы

1	2	3	4	5

.

Бейнефильм. «Қазақ елі»

Бейнефильм көрсетіліп, төмендегі сұрақтар қойылады.

• Не көрдің?

• Не білдің?

• Не ойлайсың?

Тапсырма: «Қазына іздеу». Түртіп алу стратегиясы

Оқулықпен жұмыс.

Әр топ мүшелері оқулықтағы ұғымдармен өз бетімен танысады. Дәптерге ұғымдарды теріп жазады.

1-топ. Хан. Сұлтан. Қожа.

2-топ. Би. Батыр. Ақын. Жырау.

3-топ. Малшы. Егінші. Жатақ.

Тапсырма. «Адасқан ақпарат»

Оқушыларға хан, сұлтан, би, батыр, төлеңгіт,ақын, жырау, қарапайым халық т.б. сипаттайтын мәтінді карточка сынып бөлмесінің әр жеріне жапсырылып қойылады. Әр топтан оқушы барып қажетті ақпаратты жинап алады. Ақпаратты не себепті таңдап алғанын түсіндіреді.

Әдіс: «Меннен сұрақ, сеннен жауап»

1.Ертедегі адамдар қандай кәсіптермен айналысты?

(аңшылық, терімшілік)

2.Жиі – жиі қоныс аудару алғашқы адамдар тіршілігіне қандай өзгерістер әкелді?

(Жаңа жерлерді игерді. Ой — өрісі жетіле түсті)

3.Ежелгі адамдар қандай жерлерге қоныстанған? (табиғи үңгір, тау шатқалында)

4.Адамдар тіршілігінде қандай қиындықтар кездесті? (аяздан тоңды, тамақ жоқ болды, ауру – сырқау көбейді, жабайы аңдар шабуылы)

5.Ежелгі адамдар қандай жетістіктерге жетті?

(еңбек құралдарын жасады: шапқы, қырғыш , шоқпар , киім киді, от жақты, аңды қолға үйретті, топ – топ болып өмір сүрді.)

6.Алғашқы адамдар аулаған аң (мамонт, бизон)

Түсті (қызыл, көк, жасыл) қағаздар.

Тапсырма парақтары

АКТ, жауап парағы

You Tube

«Қазақ елі» үзінді

Оқулық,

дәптер

Ақпарат жазылған карточкалар

10 мин

.

8 мин

Қалыптастырушы бағалау. Мадақтау сөздер арқылы

«Жарайсың»- толық жауапқа

«Жақсы» - орташа

«Әттеген- ай - төмен

Тапсырма. Әдісі: «Белсенді оқу»

Графикалық органайзермен жұмыс.

Қазақ хандығының әлеуметтік топтарының құқықтары мен ерекшеліктерін анықтау:

1-топ. «Хан»

Кесте арқылы ХАН мен СҰЛТАН құқықтары мен ерекшеліктерін анықтайды

	Хан	Сұлтан
Құқықтары
Ерекшеліктері

2-топ «Би»

Венн диаграммасы бойынша салыстыра отырып, ұқсастығы мен айырмашылығын анықтайды.

БАТЫРЛАР

БИЛЕР

3-топ. «Шаруа» Қос диаграмма.Салыстырады ерекшеліктерін анықтайды.

ЖАТАҚ

ШАРУА

Оқушылар мәтінді талқылап, бірге оқу арқылы жұмыс жасай отырып, әлеуметтік топтардың ерекшеліктерін анықтайды.

Кесте мен сызбалар

Сабақтың соңы

2 мин

4 мин

«Температураны өлшеу» әдісі

«Біз не істеп жатырмыз?»- деген сұрақты қойып жауап алу арқылы оқушылардың берілген тапсырманың негізгі шартын түсінгендіктері немесе оны орындау барысы жайлы мағлұмат аламын.

Тапсырманың қорытындау ретінде әр әлеуметтік топтарды сатыларға орналастырып, қорытындылайды. Себебін түсіндіреді.

хан

сұлтан

би

батыр

Қарапайым халық

Кері байланыс «Бес саусақ» тәсілі арқылы сұрақтарға жауап жазыңыздар.

Бас бармақ – басты мәселе. Бүгін сабақта ең құнды мәселе қандай болды?

Балалы үйрек – бірлесу. Мен топта/жұпта қалай жұмыс жасадым? Кімге көмек бердім? Кімді риза қылдым?

Ортан терек – ойлану. Мен бүгін қандай білім мен тәжірибе алдым?

Шылдыр шүмек – шынайылық. Сабақ маған ұнады ма? Неліктен?

Кішкентай бөбек – көңіл күй ахуалы. Мен өзімді сабақта қалай сезіндім?

Бес саусақ суреттері

5 мин

1 мин

Сабақты қорытындылау.

Сабақтың соңында бүкіл сынып орындайтын жұмыстың мақсаты – оқу бойынша қорытынды жүргізу, бұрынғы алған білімдерімен ұштастыру

Тапсырма. Семинтикалық карта.

Қалыптастырушы бағалау: «Екі жұлдыз, бір тілек.»

Оқушылар бір-біріне екі жағымды жағы мен бір ұсынысын айтады.

Уйге тапсырма Әлеуметтік топтардың қазақ қоғамында атқарған рөлін анықтап келу. Қазақ әдебиеті шығармаларынан әлеуметтік топтардың өмірін суреттейтін үзінділер іздестіру.

Интер белсенді тақтадағы тапсырма, тақта қаламы

Саралау – Сіз қандай тәсілмен көбірек қолдау көрсетесіз?

Сіз басқаларға қарағанда қабілетті оқушыларға қандай тапсырмалар бересіз?

Бағалау – Сіз оқушылардың материалды игеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлап отырасыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасын сақтау

 Тапсырма. Әдісі: «Белсенді оқу»

Графикалық органайзермен жұмыс.

Қазақ хандығының әлеуметтік топтарының

құқықтары мен ерекшеліктерін анықтау:

1 топ. «Хан» тобы.

Кесте арқылы ХАН мен СҰЛТАН құқықтары мен ерекшеліктерін анықтайды

2-топ «Би»тобы

 Венн диаграммасы пайдаланып отырып,

би мен батырлардың ұқсастығы мен айырмашылығын анықтайды.

3-топ. «Шаруа» тобы.

Қос диаграммаға шаруа мен жатақтардың құқықтары мен

айырмашылықтарын алыстырады.

Тапсырманы орындау соңында әлеуметтік сатыға дәйек келтіре отырып орналастырады.

Әрбір тапсырманың орындалуын қалыптастырушы бағалау:

Мадақтау сөздер арқылы

«Жарайсың»- толық жауапқа

«Жақсы» - орташа

«Әттеген- ай» - төмен

талдау арқылы қорытындылаймын.

«Температураны өлшеу» әдісі

«Біз не істеп жатырмыз?»- деген сұрақты қойып жауап алу арқылы оқушылардың берілген тапсырманың негізгі шартын түсінгендіктері немесе оны орындау барысы жайлы мағлұмат аламын.

«Екі жұлдыз, бір тілек.»

Оқушылар бір-біріне екі жағымды жағы мен бір ұсынысын айтады.

Топтарға бөлу және техникалық құралдарды пайдалану кезінде оқушыларға қолайлы жағдай жасау және Техникалық және өмір қауіпсіздік ережесін сақтау