Материалдарды шектеусіз жүктеңіз ҚМЖ, ашық сабақтар, презентациялар, көрнекіліктер, дидактикалық материалдар, авторлық бағдарламалар және тағы басқа 400 000-астам материалды шексіз жүктеп алғыңыз келе ме?

Толығырақ

Тақырып бойынша 11 материал табылды

Сабақта қосмша тапсырма берудің тиімділігі

Материал туралы қысқаша түсінік

Сабақта қосымша тапсырмаларды тиімділігі

Материалдың қысқаша нұсқасы

«ПЕДАГОГТЕРДІҢ ПӘНДІК ҚҰЗЫРЕТТІЛІГІН ДАМЫТУ:

ҚАЗАҚ ТІЛІ МЕН ӘДЕБИЕТІН ОҚЫТУДЫҢ ТИІМДІ ТӘЖІРИБЕСІ» БІЛІКТІЛІКТІ АРТТЫРУ КУРСЫ

ТЫҢДАУШЫНЫҢ ЖҰМЫС ДӘПТЕРІ

1-МОДУЛЬ

ҚАЗІРГІ БІЛІМ БЕРУ МАҚСАТЫ ЖӘНЕ ҚҰНДЫЛЫҚҚА НЕГІЗДЕЛГЕН БІЛІМ

1-КҮН

ЖАҺАНДАНУ ЖАҒДАЙЫНДА БІЛІМ БЕРУ ЖӘНЕ ҚҰНДЫЛЫҚТАР

ХХІ ғасыр талаптарына сәйкес білім беру мақсаттары

Білім берудегі трендтер. Орта білім беру мақсаты және мазмұны

Білім алушының негізгі құзыреттері: мектеп түлегінің бейнесі

1.1-тапсырма. Топтық жұмыс.

Мақсаттар пирамидасы.

Х ХІ ғасырдағы білім беру мақсаттарын пирамида түрінде құрыңыздар. Пирамиданың негізінде білім беру жүйесінің жалпы мақсаты, ал ең жоғары сатысында жеке оқушылар үшін маңызды мақсаттарды көрсетіңіздер.

1.2-тапсырма. Топтық жұмыс

1.1.4 –ресурс «Негізгі орта білім берудің Мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының қолданыстағы және ұсынылған редакцияларын салыстыру», 1.1.5-ресурс «Бастауыш білім берудің Мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының қолданыстағы және ұсынылған редакцияларын салыстыру» материалдарын зерделеп, МЖМБС мақсаты, міндеттері және мазмұн ерекшеліктері бойынша талдаңыздар.

Топ

Ресурс

Жауап

1-топ

1.1.4 –ресурс «Негізгі орта білім берудің Мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының қолданыстағы және ұсынылған редакцияларын салыстыру»

2-топ

1.1.5-ресурс «Бастауыш білім берудің Мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының қолданыстағы және ұсынылған редакцияларын салыстыру»

1.3-тапсырма. Топтық жұмыс.

1.1.4 –ресурс «Негізгі орта білім берудің Мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының қолданыстағы және ұсынылған редакцияларын салыстыру кестесі», 1.1.5-ресурс «Бастауыш білім берудің Мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының қолданыстағы және ұсынылған редакцияларын салыстыру кестесі» материалдары негізінде мектеп түлегінің бейнесін:

Тұлғаның білімділік қасиеттері бойынша;
Тұлғаның жеке дамуы мен құзыреттіліктері бойынша ;
Әлеуметтік жауапкершілік пен қоғамдағы рөлі бойынша;
Болашақ өмірге дайындық деңгейі бойынша әзірлеңіздер.

Қазіргі білім беру мақсатына сәйкес оқу ортасын құру: құндылыққа негізделген білім

Пән мазмұнына рухани-адамгершілік және ұлттық құндылықтарды кіріктіру

1.4-тапсырма: Топтық жұмыс.

https://youtu.be/Dirw4vX_HgU?si=iWdxx39oVOXGvuSG

Бейнематериалды көріп, сұрақтарға жауап беріңіз:

Бейнематериалдан қандай құндылықтар көрініс табады?
Қоғамдағы немесе ортадағы құндылықтар жеке тұлғаның рухани-адамгершілік қасиеттеріне қалай ықпал етеді?

1.5-тапсырма. Топтық жұмыс.

Кестеде берілген құндылықтар мектепте қандай іс-әрекеттер арқылы жүзеге асырылады?

Құндылықтар	Жауап
Тәуелсіздік және отаншылдық
Бірлік және ынтымақ
Әділдік және жауапкершілік
Заң және тәртіп
Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік
Жасампаздық және жаңашылдық

1.6-тапсырма. Топтық жұмыс.

Үлгілік оқу бағдарламасынан оқу мақсатын таңдап, кестеде берілген құндылықтарды пән мазмұнында іске асыруды жоспарлаңыз.

Құндылықтар	Оқу мақсаты	Тапсырма
Тәуелсіздік және отаншылдық
Бірлік және ынтымақ
Әділдік және жауапкершілік
Заң және тәртіп
Еңбекқорлық және кәсіби біліктілік
Жасампаздық және жаңашылдық

2-КҮН

ЖАҺАНДАНУ ЖАҒДАЙЫНДА БІЛІМ БЕРУ ЖӘНЕ ҚҰНДЫЛЫҚТАР

Тілдерді меңгерудің жалпыеуропалық құзыреттілігі (CEFR) деңгейлері негізінде мемлекеттік тілді оқыту.

Функционалдық сауаттылық қазіргі білім берудің өзекті аспектісі ретінде. Цифрлық әлемдегі оқу «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасының мазмұны.

Тілдік бағдар: грамматиканы коммуникативтік аспектіде оқыту

2.1-тапсырма. Топтық жұмыс.

Берілген тапсырмалардың CEFR бойынша деңгейін анықтаңыз

Тапсырма	CEFR деңгейі
«Климаттың өзгеруі және оның Қазақстан экономикасына әсері» тақырыбына шағын зерттеу жазу немесе баяндама дайындауды сұраңыз. Кәсіби терминологияны еркін қолдану: оқушыларды екі топқа бөліп, нақты ғылыми мәселе бойынша пікірталас ұйымдастыру
«Заманауи технологиялардың оқуға ықпалы» тақырыбында 200-250 сөзден тұратын эссе жазу. «Қазақ тілін үйрену болашаққа қалай әсер етеді?» деген сұраққа өз ойын дәлелдермен негіздеу.
Таныс тақырыптарда қысқа хат немесе эссе жазу. «Менің демалыс күнім» тақырыбына 5-7 сөйлем жазу. Қарапайым радио хабарламаны тыңдатып, сұрақтар қою (мысалы, «Хабарламада не туралы айтылды?»).
Суреттерді пайдаланып, 10 күнделікті заттың атын айту. Мысалы, «стол», «кітап», «қалам». Оқушыларға сөздерді қайталау мен сөйлем құрастыру (мысалы, «Менің кітабым бар»). Танысу диалогын құрастыру.
Оқушыларға супермаркетте азық-түлік сатып алу жағдаяты бойынша рөлдік ойын. Оқушыларға шағын хабарландыру немесе мәзірдің мәтінін беріп, бірнеше сұраққа жауап беру (мысалы, «Мәзірде қандай сусын бар?»).
«Әлеуметтік желілердің пайдасы мен зияны» тақырыбы бойынша пікірталас ұйымдастыру. Газет мақаласын оқып, оның мазмұны бойынша пікір білдіру.

2.2-тапсырма. Топтық жұмыс.

Берілген кейстердің шешу жолын (тапсырмалар) ұсыныңыздар. Кейстегі оқушылардың тілді меңгеру деңгейін анықтаңыздар.

Кейс	Шешу жолы/тапсырма	Тілдік деңгейі
Оқушы экологиялық мәселелер туралы пікірталасқа қатысуы керек, бірақ күрделі идеяларын нақты жеткізе алмай тұр.
Оқушы дүкенге барып, зат сатып алуы керек. Бірақ қарапайым сөздерді білмегендіктен, қиналып тұр.
Оқушыға достарымен демалыс жоспарларын талқылау қажет, бірақ өз ойын жеткізуге қиналып тұр.
Оқушы кәсіби конференцияда ғылыми баяндама жасауы керек, бірақ баяндама құрылымын сақтауда қиналады.
Оқушы қонақ үйге барып, өзіне бөлме брондау үшін диалог жүргізуі керек.
Оқушы халықаралық пікірталасқа қатысып, күрделі тақырып бойынша қарсы тараптың пікіріне жауап беруі керек

2.3-тапсырма. Топтық жұмыс.

Пән бойынша оқу бағдарламасынан оқу мақсатын таңдап, оқушылардың функционалдық сауаттылығын дамытуға бағытталған тапсырма әзірлеңіз.

Пән

Сынып

Оқу мақсаты

Тапсырма

Қазақ тілі

Қазақ әдебиеті

2.4 –тапсырма. Жеке жұмыс.

Ұсынылған сұрақтарға жауап беріңіз және оң жауап берген сұрақтардың санын есептеңіз.

№	СҰРАҚТАР	ИӘ	ЖОҚ
1	Сіз цифрлық өнімдермен – мысалы, операциялық жүйемен немесе графикалық редактормен жұмыс істей аласыз ба?
2	Сізге цифрлық құрылғылармен: : телефон, принтер, планшетпен жұмыс істеу оңай ма?
3	Таныстарыңызға фото немесе бейне жіберу, суретті өңдеу немесе күлкілі бейнеролик жасау қиындық туғызбай ма?
4	Сіз сыни ойлауды қосып, әлеуметтік желілер мен бейнехостингілерден келіп түсетін ақпаратты талдай аласыз ба?
5	Сіз өзіңіздің жеке деректеріңізді, сақталған логиндер мен парольдерді бұзудан, ұрлықтан және фишингіден қорғай аласыз ба?
6	Бағдарламалық код жазасыз ба, қолданба немесе сайт жасайсыз ба?

«Иә» деп жауап берген сұрақтардың санын есептеңіз. Егер осы сұрақтардың барлығына сіз «иә» деп жауап берсеңіз, онда Сіздің цифрлық сауаттылық деңгейіңіз өте жоғары! Егер көп тармақтарда жауап теріс болса, сіз тәуекел аймағында болуыңыз мүмкін.

2.5-тапсырма. Топтық жұмыс.

«SAMR моделін сабақта қолдану мысалдары»1.2.9-ресурсының негізінде үлгілік оқу бағдарламасындағы «Әдеби тіл нормалары» бөлімінен оқу мақсаттарын таңдап, тапсырма құрастырыңыздар.

Бөлімше	Оқу мақсаты	Тапсырма

РЕФЛЕКСИЯ

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін пайдалы болған 2 мәселені жазыңыз

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін жетілдіруді (жақсартуды) қажет ететін 2 мәселені жазыңыз.

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Болашақта сабақтарыңызда пайдаланатын, Сіз үшін жаңа

2 идеяны жазыңыз.

1

2

2-МОДУЛЬ

ТІЛДІК ДАҒДЫЛАРДЫ ДАМЫТУ

3-КҮН

ТІЛДІК ДАҒДЫЛАРДЫ ДАМЫТУ: ТЫҢДАЛЫМ ДАҒДЫСЫ

Тыңдалым мәтінін түсіну деңгейінің типологиясы. Тыңдалым түрлері.

Тыңдалым жұмысын ұйымдастыру кезеңдері.

Тыңдалымды қабылдау мен түсінуді анықтайтын факторлар және тыңдалым барысында туындайтын қиындықтар.

Тыңдалымның сөйлесім әрекетінің басқа түрлерімен байланысы. Тыңдалым материалдарын іріктеу.

3.1-тапсырма. Топтық жұмыс.

«Қазақ тілі» пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасынан тыңдалымның ішкі дағдыларына сәйкес оқу мақсатын таңдап, тапсырма әзірлеңіз.

Тыңдалымның ішкі дағдылары	Оқу мақсаты	Тапсырма	Тыңдалым мәтінін түсіну деңгейі
Нақты ақпараттарды алу үшін тыңдау
Детальді түрде тыңдау
Cөйлеушінің қарым-қатынасын анықтау үшін тыңдау
Интенсивті тыңдалым
Экстенсивті тыңдалым

3.2-тапсырма. Жұптық жұмыс.

Берілген тыңдалым тапсырмаларына сәйкес оқу мақсатын және тыңдалым кезеңдерін анықтаңыз.

Оқу мақсаты	Тыңдалым кезеңі	Тапсырма
		«Әліш, станция бастығы, баяндама жасау, кеңес, жұмыс тәжірибесі» сөздері мен сөз тіркестеріне қарап, мәтін мазмұнын есіңе түсір.
		Мәтінді тыңдап, Әліш рөліне еніп, өз кәсібіңіз туралы баяндаңыз. 1-тыңдалым. «Теміржолшы» әңгімесінен үзінді Кеше кеште қызметте тұрған Әліш Үмбеталовқа станция бастығы Орынбаев бір пакет әкеліп тапсырды да: — Қазір сен жұмыстан шығып, үйіңе барып жуынып, маған кел, мен сені осында күтемін, екеуміз қазір Алматыға жүреміз,— деді. — Не жұмысқа жүреміз? Асығып бара жатқан станция бастығы оған жауап берудің орнына: — Тез кел!—деді әлгі сөзін қайталап. Әліш жұмыс киімін тастап, пакет ойына түсіп ашып оқып еді, «станция бастығы екеуіңіз келесіз, сіз кеңеске қатысушыларға өз жұмысыңыз туралы әңгіме айтасыз» деген шақыруға жол бастығы қол қойыпты. Әліш сасыңқырап қалды. — Дайындықсыз қалай сөйлеймін, міне қызық. Ол орнынан тұрып тез киінді де, станция бастығына келіп барлық жағдайын, өзінін даярлығының жоқтығын да ескертті. — Ештеме етпейді,— деді Орынбаев,— даярлықтың керегі жоқ. Ондағылардың бәрі өзіңдей теміржолшылар, өзіңнің жұмыс тәжірибеңді жай ғана әңгімелеп бересің. Мәтінге сілтеме: http://bilim-all.kz/article/7680-Temirzholshy
		Шығарма соңындағы үзіндіге қарап, Әліштің одан кейінгі өмірі қалай жалғасатыны туралы болжам айтыңыз. «Жиырма бес жылғы темір жолға үздіксіз сіңірген енбегін еске ала отырып, поездарды тоқтаусыз жүргізуде зор жетістікке ие болған Әліш Үмбеталов Ленин орденімен наградталсын» депті Указда.

3.3-Тапсырма. Топтық жұмыс .

Төменде берілген тапсырмаларды ең қиынынан оңайына қарай тізімдеңіз, өз шешіміңізді негіздеңіз.

Абзацтарды дұрыс ретімен қойып шығу	1.
Тақырыпты сурет, тірек сөздер арқылы болжау	2.
Мәтін бөліктеріне тақырып қою	3.
Мәтіннен дұрыс/бұрыс ақпаратты анықтау	4.
Көп нүктенің орнына тиісті сөзді қою	5.
Кестені толтыру	6.
Әңгіменің жалғасын/соңын ойлап табу	7.
Әңгіме тақырыбы бойынша диалог құрастыру	8.
Көркем шығарманы тыңдау	9.

3.4-Тапсырма. Топтық жұмыс .

Оқу мақсатына сәйкес тыңдалым мәтінін таңдаңыздар. Мәтіннің дұрыс іріктелуін келесі критерийлер бойынша өзара бағалаңыздар:

Мәтін тақырыпқа сәйкес келе ме?

Мәтін оқу нәтижесіне қол жеткізуге ықпал ете ме?

Мәтін білім алушының жас ерекшелігіне сәйкес таңдалған ба?

Мәтінде келтірілген ақпарат сенімді ме?

Мәтін мағыналық жағынан аяқталған ба?

Мәтінде белгілі бір проблема көтеріле ме?

Нақты, қарапайым, түсінікті тілмен баяндалған ба?

Көптеген ақпараттық элементтер (қайталау, нақтылау) бар ма?

РЕФЛЕКСИЯ

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін пайдалы болған 2 мәселені жазыңыз

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін жетілдіруді (жақсартуды) қажет ететін 2 мәселені жазыңыз.

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Болашақта сабақтарыңызда пайдаланатын, Сіз үшін жаңа

2 идеяны жазыңыз.

1

2

4-КҮН

ТІЛДІК ДАҒДЫЛАРДЫ ДАМЫТУ: ТЫҢДАЛЫМ ДАҒДЫСЫ

Бастауыш білім беру деңгейінде тыңдалым дағдысын дамыту.

Бастауыш білім беру деңгейінде тыңдалым дағдысы бойынша оқу мақсаттарының жүйесі.

Негізгі орта, жалпы орта білім беру деңгейінде тыңдалым дағдысын дамыту. Негізгі орта, жалпы орта білім беру деңгейінде тыңдалым дағдысы бойынша оқу мақсаттарының жүйесі

Тыңдалым дағдысын дамыту тапсырмаларын әзірлеу.

4.1-тапсырма. Топтық жұмыс.

Бастауыш сыныптарда тыңдалым дағдысын жетілдіру бойынша жүргізілетін оқу әрекеттерін ескере отырып, тыңдалым бөлімі бойынша:

1-топ: «Тыңдаған материалдың мазмұнын түсіну» бөлімшесі бойынша;

2-топ : «Сөздердің лексикалық мағынасын түсіну» бөлімшесі бойынша;

3-топ: «Тыңдаған аудио/бейнематериалдың мазмұнын түсіну» бөлімшесі бойынша;

4-топ: «Мәтіндегі негізгі, қосалқы ақпараттар ды түсіну» бөлімшесі бойынша;

5-топ: «Тыңдалым материалын болжау» бөлімшесі бойынша оқу мақсатын таңдап, тапсырма құрастырыңыз.

Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма Дескриптор

4.2-тапсырма. Топтық жұмыс.

5-7- сыныптарда тыңдалым дағдысын жетілдіру бойынша жүргізілетін оқу әрекеттерін ескере отырып, тыңдалым бөлімі:

1-топ: «Болжау» бөлімшесі бойынша;

2-топ:«Назарын шоғырландырып тыңдау» бөлімшесі бойынша;

3-топ: «Сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну» бөлімшесі бойынша;

4-топ: «Көркем шығармаларды тыңдау» бөлімшесі бойынша;

5-топ: «Негізгі ойды анықтау» бөлімшесі бойынша

6-топ:«Тыңдалым материалдары бойынша жауап беру» оқу мақсатын таңдап, тапсырма құрастырыңыз.

Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма Дескриптор

4.3-тапсырма. Топтық жұмыс.

10-11- сыныптарда тыңдалым дағдысын жетілдіру бойынша жүргізілетін оқу әрекеттерін ескере отырып, тыңдалым бөлімі бойынша:

1-топ: «Болжау» бөлімшесі бойынша;

2-топ:«Назарын шоғырландырып тыңдау» бөлімшесі бойынша;

3-топ:«Сөздер мен сөз тіркестерінің мағынасын түсіну» бөлімшесі бойынша;

4-топ: «Көркем шығармаларды тыңдау» бөлімшесі бойынша;

5-топ: «Негізгі ойды анықтау» бөлімшесі бойынша

6-топ:«Тыңдалым материалдары бойынша жауап беру» оқу мақсатын таңдап, тапсырма құрастырыңыз.

Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма Дескриптор

РЕФЛЕКСИЯ

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін пайдалы болған 2 мәселені жазыңыз

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін жетілдіруді (жақсартуды) қажет ететін 2 мәселені жазыңыз.

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Болашақта сабақтарыңызда пайдаланатын, Сіз үшін жаңа

2 идеяны жазыңыз.

1

2

5-КҮН

ТІЛДІК ДАҒДЫЛАРДЫ ДАМЫТУ: АЙТЫЛЫМ ДАҒДЫСЫ

Айтылым дағдысының ерекшеліктері. Сөйлесім түрлері: монолог, диалог.

Айтылымды меңгертуді анықтайтын факторлар. Тілдік кедергі: лингвистикалық және психологиялық кедергілер және оны жеңу жолдары.

Айтылым бастауыш білім беру деңгейіндегі жетекші құзыреттілік ретінде.

Негізгі орта, жалпы орта білім беру деңгейінде айтылым дағдысын дамыту. Айтылым дағдысын дамыту тапсырмаларын әзірлеу.

5.1-тапсырма. Топтық жұмыс.

Айтылымның ішкі дағдылары қандай оқу мақсаттарынан көрініс табады? Кестенің екінші бағанасын толтырыңыз

Айтылымның ішкі дағдылары	Оқу мақсаттары
Сөйлеу барысында қажетті стильді қолдана білу.
Сөздерді дыбыс үндестігінің ерекшелігіне сай айта білу.
Вербальді емес тілді қолдана білу (ым-ишара, мимика).
Ауызша флуенттілік (нормаға сай жылдамдықта, аздаған кідіріспен, қайталаулармен өзін-өзі түзете отырып сөйлесе білу және дыбыс үндестігін табиғи түрде қолдана білу).

5.2-тапсырма. Топтық жұмыс.

Монолог арқылы айтылым дағдысын қалыптастырудың екі негізгі тәсілін: «жоғарыдан төмен», «төменнен жоғары» бағыттарының сипаттамаларына сәйкес оқу мақсатын анықтап, сәйкесінше тапсырма әзірлеңіз.

Тәсілдердің сипаттамасы

Оқу мақсаты

Тапсырма

«Жоғарыдан төмен» бағыты - (мәтінге сүйене отырып) монологтік дағдыларды оқылған немесе тыңдалған мәтінге негіздей отырып дамытуды, яғни мәтінмен жұмыс істеудің түрлі кезеңдерінде монологтік сөйлеу дағдысын қалыптастыруды көздейді.

«Төменнен жоғары» бағыты монологке үйретуде мәтінге сүйенбей, тек тақырып және проблемалық сұрақтар, меңгерілген лексика және грамматика, сөйлесім құрылымдары негізінде іске асыруды көздейді. Бұл жағдайда монолог нақты мәтіннің көмегінсіз құрастырылады.

5.3-тапсырма. Топтық жұмыс.

Айтылымды табысты меңгертудегі негізгі факторларды сыныптар аралығында сипаттаңыз.

Сынып	Негізгі факторлар
1-4
5-7
8-11

5.4-тапсырма. Топтық жұмыс.

Төменде берілген тілдік кедергілерді әріптестеріңізбен талқылаңыздар, бұл тізімді сіздер қалай толықтыратын едіңіздер? Оқушылардың тілдік кедергілерін жеңу жолдарын ұсыныңыздар.

№

Тілдік кедергілер

Проблеманы шешу жолдары

1

Белгісіздіктен қауіптену

2

Қате сөйлеуге ыңғайсыздану

3

Акцентпен сөйлеуге ұялу

4

Баяу сөйлеуден қашу

5

Әңгімелесушінің түсінбей қалуынан қорқу

6

Сөздік қорының жеткіліксіз болуы

7

Грамматиканы білмеу

8

Тәжірибенің болмауы

9

.............................

10

..............................

5.5-тапсырма. Топтық жұмыс.

1-4- сыныптарда айтылым дағдысын жетілдіру бойынша жүргізілетін оқу әрекеттерін ескере отырып, айтылым бөлімі:

1-топ: «Сөздік қорын толықтыру» бөлімшесі бойынша;

2-топ: «Берілген тақырып бойынша сөйлеу» бөлімшесі бойынша;

3-топ: «Түрлі жағдаяттарда қарым-қатынасқа түсу (диалог)» бөлімшесі бойынша;

4-топ: «Оқыған /тыңдаған материалды мазмұндау» бөлімшесі бойынша;

5-топ: «Оқыған/тыңдаған материал бойынша пікірін білдіру»бөлімшесі бойынша

6-топ: «Орфоэпиялық нормаларды сақтау» оқу мақсатын таңдап, тапсырма құрастырыңыз.

Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма Дескриптор

5.6-тапсырма. Шағын топтық тапсырма.

5-9- сыныптарда айтылым дағдысын жетілдіру бойынша жүргізілетін оқу әрекеттерін ескере отырып, айтылым бөлімі:

1-топ: «Сөздік қорының алуандығы» бөлімшесі бойынша;

2-топ: «Сөз мәнері мен сөйлеу этикеті» бөлімшесі бойынша;

3-топ: «Орфоэпиялық нормаларды сақтау» бөлімшесі бойынша;

4-топ: «Мәннің негізгі аспектілерін анықтау» бөлімшесі бойынша;

5-топ: «Сенімді және еркін жауап беру»бөлімшесі бойынша

6-топ: «Визуалды материалдар арқылы тілді дамыту» оқу мақсатын таңдап, тапсырма құрастырыңыз.

Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма Дескриптор

5.7-тапсырма. Шағын топтық тапсырма.

10-11- сыныптарда айтылым дағдысын жетілдіру бойынша жүргізілетін оқу әрекеттерін ескере отырып, айтылым бөлімі:

1-топ: «Сөздік қорының алуандығы» бөлімшесі бойынша;

2-топ: «Сөз мәнері мен сөйлеу этикеті» бөлімшесі бойынша;

3-топ: «Орфоэпиялық нормаларды сақтау» бөлімшесі бойынша;

4-топ: «Мәннің негізгі аспектілерін анықтау» бөлімшесі бойынша;

5-топ: «Сенімді және еркін жауап беру»бөлімшесі бойынша

6-топ: «Визуалды материалдар арқылы тілді дамыту» оқу мақсатын таңдап, тапсырма құрастырыңыз.

Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма Дескриптор

РЕФЛЕКСИЯ

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін пайдалы болған 2 мәселені жазыңыз

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін жетілдіруді (жақсартуды) қажет ететін 2 мәселені жазыңыз.

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Болашақта сабақтарыңызда пайдаланатын, Сіз үшін жаңа

2 идеяны жазыңыз.

1

2

6-КҮН

ТІЛДІК ДАҒДЫЛАРДЫ ДАМЫТУ: ОҚЫЛЫМ ДАҒДЫСЫ.

Оқылым дағдысы. Оқылым материалдарын іріктеу. PISA халықаралық зерттеуіндегі оқу сауаттылығын бағалау тапсырмалары.

Бастауыш білім беру деңгейінде оқылым дағдысын дамыту. Бастауыш білім беру деңгейінде оқылым дағдысы бойынша оқу мақсаттарының жүйесі.

Негізгі орта, жалпы орта білім беру деңгейінде оқылым дағдысын дамыту. Негізгі орта, жалпы орта білім беру деңгейінде оқылым дағдысы бойынша оқу мақсаттарының жүйесі.

Оқылым дағдысын дамыту тапсырмаларын әзірлеу.

6.1-тапсырма. Топтық жұмыс.

«Қазақ тілі» пәні бойынша үлгілік оқу бағдарламасынан оқылымның ішкі дағдыларына сәйкес оқу мақсатын таңдап, тапсырма әзірлеңіз.

Тыңдалымның ішкі дағдылары	Оқу мақсаты	Тапсырма
Мазмұнын түсіну үшін оқу
Нақты ақпараттарды табу үшін оқу
Детальді түрде оқу
Сөз мағынасын контекстен ажырату
Мәтін құрылымын түсіну
Болжай білу
Мәтін түрлерін ажырата білу
Экстенсивті оқылым
Интенсивті оқылым

6.2-тапсырма. Топтық жұмыс

Оқушылардың оқу сауаттылығын дамытуға/бағалауға арналған тапсырма мысалы бойынша («Рапа Нуи» https://pisa2018questions.oecd.org /platform/index.html?user =&domain=REA&unit =R551-RapaNui&lang =kaz -KAZ ) танымдық процесті анықтаңыз.

Сұрақ нөмірі	Танымдық процесс (PISA зерттеуі шеңберіндегі білім алушылардың оқу дағдылары)
№1- CR551Q01
№2- CR551Q05
№3 -CR551Q06
№4 - CR551Q08
№5 - CR551Q09
№6- CR551Q10
№7- CR551Q11

“Коллапс” кітабыны рецензиясы мәтініне қараңыз.

6.3-тапсырма. Топтық жұмыс

Оқушылардың оқу сауаттылығын дамытуға/бағалауға арналған тапсырма мысалы бойынша «Сиырдың сүті» https://pisa2018 questions.oecd.org /platform/index.html?user =&domain=REA&unit =R557-CowsMilk&lang =kaz -KAZ) мыналарды анықтаңыз және өз жауаптарыңызды негіздеңіз:

Тапсырма «Сиырдың сүті»
Дереккөз
Мәтіннің ұйымдастырылуы және мәтін бойынша навигация
Мәтіннің форматы
Мәтіннің типі

6.4-тапсырма. Жұптық жұмыс

Тапсырмадағы жағдаятты (контекст) айқындаңыз:

«Фишинг» тапсырмасы

Бұл блокта ұсынылған материал технологияларға бай әлемде туындайтын ортақ проблеманы қарастырады: фишинг, қылмыстық мақсатта пайдалану үшін адамдардың жеке мәліметтерін алу мақсатында оларды алдау әрекеті. «Онлайн фишинг туралы ақпараттық сайт» деп аталатын материал осы проблемаға түсініктеме беретін шынайы веб-сайттарға негізделген, ол оқырмандарға фишингті қалай анықтауға болатыны және фишинг құрбанына айналмау туралы кеңестер береді.

1-сұрақ

Сіз «Онлайн фишинг туралы ақпараттық сайттың» басты бетіндесіз. Осы бетте ұсынылған ақпаратқа сәйкес төмендегі тұжырымдардың қайсысы фишинг түріндегі электронды хаттарға тән?

A. Онда жеке ақпарат сұралады.

B. Ол қажетсіз жарнаманы қамтиды.

C. Ол шынайы қызметтерді ұсынады.

D. Ол белгілі компаниядан келеді.

Сіздің жауабыңыз:

6.5 -тапсырма. Топтық жұмыс

«Сиырдың сүті» тапсырмасындағы 1-2-сұрақтар бойынша когнитивтік (танымдық) процесті және оқу сауаттылығының деңгейлерін анықтаңыз.

Тапсырмаға сілтеме: https://pisa2018-questions.oecd.org/platform/index.html?user=&domain=REA&unit=R557-CowsMilk&lang=kaz-KAZ

Сіздің жауабыңыз:

Тапсырма «Сиырдың сүті» 1-сұрақ

Танымдық процесс

Күрделілік деңгейі

Сіздің жауабыңыз:

Тапсырма: «Сиырдың сүті» 2-сұрақ

Танымдық процесс

Кұрделілік деңгейі

6.6-тапсырма. Топтық жұмыс.

Бастауыш сыныптарда оқылым дағдысын жетілдіру бойынша жүргізілетін оқу әрекеттерін ескере отырып, «Оқылым» бөлімі:

1-топ: «Оқу түрлерін қолдану» бөлімшесі бойынша;

2-топ: «Мәтіннің мазмұнын түсіну» бөлімшесі бойынша;

3-топ: «Мәтіннің жанрлары мен түрлерін анықтау» бөлімшесі бойынша;

4- топ: «Сұрақтар мен жауаптар құрастыру» бөлімшесі бойынша;

5-топ: «Түрлі дереккөздерден қажетті ақпаратты алу» бөлімшесі бойынша оқу мақсатын таңдап, тапсырма құрастырыңыздар.

Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма Дескриптор

6.7-тапсырма. Топтық жұмыс.

1. Мәтінді оқып, негізгі және жанама (қосымша) ақпаратты тауып, оларды түсіндіріңіз. Өмірдегі кейбір жағдаяттармен байланыстырыңыз.

Адамның жан дүниесі және сыртқы келбеті

Бұл өмірде адамдардың жан дүниесін танып-білудің, әрқайсысының сана-сезімімен санаса келіп, олардың жеке-дара өзгешеліктерін түсіне білудің маңызы айрықша. Ол әрине, өзара қарым-қатынас жасау, сыйласу барысында анықталатын қасиеттер. Тек есте болатын бір жағдай, жеке адамның әртүрлі ерекшеліктерінің дамып, қалыптасуы оның өзі өмір сүріп отырған ортасына, ондағы қоғамдық қатынастарға (экономикалық, саяси) тәуелді.

Өмірдің бір орында тұрмайтыны белгілі. Адамның айналасындағы жағдайлар үнемі өзгеріп отыратындықтан, оның әртүрлі психикалық өзгешеліктері де біртіндеп өзгеріске түседі. Соған қарамастан, адам тану бойынша зерттеу жүргізушілер адамның сыртқы кескін-келбеті, жүріс-тұрысы, сөйлесу, сәлемдесу әдебі, ұйықтау, отыру мәнері арқылы-ақ оның қандай мінезді, ақыл-парасатының, ерік күшінің, белсенділігінің қаншалықты екенін аңғаруға болады деп есептейді.

Адамның жан дүниесі және сыртқы келбеті

Негізгі ақпарат

Не үшін келтірген?

Жанама ақпарат

Қандай мақсатта пайдаланған?

Өмірдегі кейбір жағдаяттармен байланыстылығы

2. Берілген тапсырманы қандай оқу нәтижелеріне қол жеткізуде пайдаланар едіңіз?__________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

6.8-тапсырма. Топтық жұмыс.

Берілген оқу мақсатына сәйкес оқылым тапсырмасын әзірлеңіз.

Оқу мақсаты	8.3.1.1 перифраз түрінде берілген сұрақ арқылы қажетті ақпаратты анықтау.
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма
Дескриптор

6.9-тапсырма. Топтық жұмыс.

5-11 сыныптарда оқылым дағдысын жетілдіру бойынша жүргізілетін оқу әрекеттерін ескере отырып, «Оқылым» бөлімі:

1-топ: «Мәтіндегі ақпаратты анықтау» бөлімшесі бойынша;

2-топ: «Стильдік ерекшеліктерді анықтау» бөлімшесі бойынша;

3-топ: «Көркем шығармаларды оқу» бөлімшесі бойынша;

4-топ: «Мәтіндерге салыстырмалы талдау жасау» бөлімшесі бойынша;

5-топ: «Қосымша ақпарат көздерінен алынған мәліметтерді оқу» бөлімшесі бойынша;

6-топ: «Өзіндік көзқарасын білдіру және бағалау» бөлімшесі оқу мақсатын таңдап, тапсырма құрастырыңыздар.

Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма Дескриптор

РЕФЛЕКСИЯ

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін пайдалы болған 2 мәселені жазыңыз

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін жетілдіруді (жақсартуды) қажет ететін 2 мәселені жазыңыз.

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Болашақта сабақтарыңызда пайдаланатын, Сіз үшін жаңа

2 идеяны жазыңыз.

1

2

7-КҮН

ТІЛДІК ДАҒДЫЛАРДЫ ДАМЫТУ: ЖАЗЫЛЫМ ДАҒДЫСЫ

Жазылым дағдысы.

Академиялық және креативті жазылым.

Бастауыш білім беру деңгейінде жазылым дағдысын дамыту. Бастауыш білім беру деңгейінде жазылым дағдысы бойынша оқу мақсаттарының жүйесі.

Негізгі орта, жалпы орта білім беру деңгейінде жазылым дағдысын дамыту. Негізгі орта, жалпы орта білім беру деңгейінде жазылым дағдысы бойынша оқу мақсаттарының жүйесі.

7.1- тапсырма. Топтық жұмыс.

Жазылымның ішкі дағдыларын «Жазылым» бөліміндегі оқу мақсаттарымен сәйкестендіріңіз.

Топ	Жазылымның ішкі дағдысы	Оқу мақсаты
1-топ	Идеяны жеткізе білуге қатысты дағдылар
2-топ	Стильді дұрыс таңдай білу
3-топ	Идеяларды жүйелі ұйымдастыра білу
4-топ	Мәтін түрлерінің ерекшеліктерін қолдана білу және мағынасын жеткізе білуде қажетті функцияларды пайдалану. Функцияларға баяндау, шағымдану, өтініш білдіру, алғыс айту, қысқарту (бірнеше сөздермен негізгі идеяларға тоқталу), қорытындылау жатады.

7.2-тапсырма. Топтық жұмыс.

Пән бойынша академиялық жазылымды дамытуға бағытталған оқу мақсаттарын анықтаңыз.

5-9 сынып

Оқу мақсаттары

10-11 сынып

Оқу мақсаттары

7.3-тапсырма. Жұптық жұмыс.

2.7.4-ресурс «Академиялық және креативті жазылым тапсырмаларына мысал» материалында берілген оқушылардың жұмысы қай жазылымға жататындығын анықтаңыз және өз таңдауыңызды дәлелдеңіз.

Жазылым түрі

Жазылым жұмысының тақырыбы

Дәлел

Академиялық жазылым

Креативті жазылым

7.4-тапсырма. Топтық жұмыс.

Бастауыш сыныптарда жазылым дағдысын жетілдіру бойынша жүргізілетін оқу әрекеттерін ескере отырып, «Жазылым» бөлімі бойынша:

1-топ: «Мәтінді түрлі формада ұсыну» бөлімшесі бойынша;

2-топ: Тыңдаған/оқыған материалдың мазмұнын жазу бөлімшесі бойынша;

3-топ: Пунктуациялық нормаларды сақтау бөлімшесі бойынша;

4-топ: Каллиграфиялық дағдыларды дамыту бөлімшесі бойынша;

5-топ: Орфографиялық дағдыларды дамыту бөлімшесі бойынша

оқу мақсатын таңдап, тапсырма құрастырыңыз.

Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма Дескриптор

7.5-тапсырма. Топтық жұмыс.

5-11 сыныптардың пән бойынша Үлгілік оқу бағдарламасынан жазылым дағдысы бойынша тәжірибеңізде қиындық туғызатын оқу мақсатын анықтаңыз, себебін және шешу жолын ұсыныңыз.

Жазылым дағдысы бойынша қиындық туғызатын оқу мақсаты	Қиындық туғызу себебі	Шешу жолы

7. 6-тапсырма. Топтық жұмыс.

2.7.9-ресурс «Жинақы мәтін жазу» материалын зерделеп, өз тәжірибеңізбен байланыстыра отырып, тапсырманы орындаңыз.

Тапсырма

1. Мәтінді оқып, жинақы мәтін (компрессия) құрастырыңыз.

Компрессия жазу үшін нұсқаулық:

Мәтінді оқыңыз. Негізгі идеясы мен тақырыбын анықтаңыз.
Мәтіннің барлық бөліктерін белгілеңіз.
Қай бөліктерін алып тастауға, біріктіруге болатынын анықтаңыз.
Жинақы мәтіннің жоспарын құрыңыз.
Мәтіннің әр бөлігінде негізгісін белгілеңіз.
Жинақтау, жалпылау сөздерін таңдаңыз.
Әр бөлікті қысқа жазыңыз.

Жинақы мәтінді қайта оқыңыз, оқыған адамға түсінікті бола ма? Түзетулер енгізіңіз.

Түпнұсқа мәтін

Жинақы мәтін

http://atameken.kz/kk/articles/24627-oys--alauyn-tapsa-krs-keled

7.7-тапсырма. Топтық жұмыс.

5-11 сыныптарда оқылым дағдысын жетілдіру бойынша жүргізілетін оқу әрекеттерін ескере отырып, «Жазылым» бөлімі:

1-топ: «Әртүрлі стильде мәтіндер құрастыру» бөлімшесі бойынша;

2-топ: «Көркемдегіш құралдарды қолданып жазу» бөлімшесі бойынша;

3-топ: «Мәліметтерді жинақтау» бөлімшесі бойынша;

4-топ: «Шығармашылық жазба жұмысы» бөлімшесі бойынша;

5-топ: «Жинақы мәтін құрастыру» бөлімшесі бойынша;

6-топ: «Орфография және пунктуация» бөлімшесі оқу мақсатын таңдап, тапсырма құрастырыңыздар.

Оқу мақсаты
Бағалау критерийі
Ойлау дағдыларының деңгейі
Тапсырма Дескриптор

РЕФЛЕКСИЯ

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін пайдалы болған 2 мәселені жазыңыз

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін жетілдіруді (жақсартуды) қажет ететін 2 мәселені жазыңыз.

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Болашақта сабақтарыңызда пайдаланатын, Сіз үшін жаңа

2 идеяны жазыңыз.

1

2

8-КҮН

ТІЛДІК ДАҒДЫЛАРДЫ ДАМЫТУ: ЖАЗЫЛЫМ ДАҒДЫСЫ

Эссе жазуға үйрету. Эссе түрлері. Эссенің құрылымы.

Аргументативті эссе мен келісу келіспеу эссесін жазуды үйрету.

8.1-тапсырма. Жұптық жұмыс.

Берілген эсселерді оқып шығыңыздар.
Жұпта эссенің түрін, мақсатын анықтаңыздар және өз жауаптарыңызды негіздеңіздер.

ЭССЕ	ЭССЕНІҢ ТҮРІ	ЭССЕ МАҚСАТЫ
Тақырып: " Уақытты қалай тиімді басқаруға болады?" Уақыт – біздің өміріміздегі ең құнды ресурс. Оны дұрыс басқару күнделікті міндеттерді тиімді орындауға және жеке мақсаттарға жетуге көмектеседі. Уақытты басқарудың тиімді әдістері қарапайым, сондықтан оларды кез келген адам күнделікті өміріне енгізе алады. Біріншіден, уақытты басқару үшін нақты жоспар құру керек. Таңертең немесе кешкісін келесі күнге арналған міндеттер тізімін жасаңыз. Тізімді маңызды және шұғыл істерден бастап, аз мәнді жұмыстарға қарай реттеңіз. Мұндай жүйе сіздің күн тәртібіңізді реттеп, уақытты артық жұмсаудан сақтайды. Екіншіден, "Помодоро" әдісін қолдануға болады. Бұл әдіс бойынша сіз 25 минут ішінде тек бір ғана жұмысқа шоғырланып, содан кейін 5 минут үзіліс жасайсыз. Бұл тәсіл өнімділікті арттырып, миыңызды артық жүктемеден сақтайды. Үшіншіден, көп міндетті бір уақытта орындауға тырыспаңыз. Зерттеулер көрсеткендей, бір уақытта бірнеше тапсырманы орындау сапаны төмендетіп, көп уақытты қажет етеді. Бір іспен айналысып, оны толық аяқтағаннан кейін ғана келесіге көшкен жөн. Төртіншіден, алаңдатушыларды азайтыңыз. Телефондағы хабарламалар мен әлеуметтік желілерге уақыт шектеулерін қойыңыз. Олар сіздің назарыңызды басқа жаққа аударып, уақытты тиімді пайдалануға кедергі келтіреді. Сонымен, уақытты басқару – бұл жоспарлау, басымдықтарды анықтау және назарды бір істе шоғырландырудың нәтижесі. Осы қарапайым әдістерді күнделікті қолдансаңыз, уақытты тиімді пайдаланып, өміріңізді жақсарта аласыз.
Тақырып: "Кітап оқу – адамның дамуына ықпал етеді" Кітап оқу – адамның интеллектуалдық және рухани дамуына ықпал ететін ең тиімді құралдардың бірі. Ол тек ақпарат беру ғана емес, сонымен қатар адамның ойлау қабілетін жетілдіруге, қиялын дамытуға және мәдениет деңгейін көтеруге мүмкіндік береді. Біріншіден, кітап оқу адамның ойлау қабілетін жақсартады. Зерттеулер көрсеткендей, кітап оқу барысында ми белсенді жұмыс істеп, жаңа ақпараттарды талдайды және қабылдайды. Бұл мидың аналитикалық және логикалық ойлау қабілеттерін жақсартады. Мысалы, детектив жанрындағы шығармаларды оқу оқырманды кейіпкерлердің әрекеттерін саралап, оқиғаның шешімін табуға итермелейді. Бұл адамды тек оқиғаға қызықтырумен ғана шектелмей, оның аналитикалық қабілетін дамытады. Екіншіден, кітап оқудың адамның тілдік және жазба мәдениетін жетілдіретіні сөзсіз. Кітап оқыған адам жаңа сөздер үйреніп, сөйлеу мәнері жақсарады. Бұл, әсіресе, студенттер мен шығармашылық мамандық иелері үшін өте маңызды. Сөздік қоры бай адамның қоғамда ой-пікірін еркін жеткізе алатыны белгілі. Үшіншіден, кітап оқу адамның жан дүниесін байытып, қиялын дамытуға ықпал етеді. Әдеби шығармалар арқылы оқырман әртүрлі кейіпкерлердің өмірімен танысады, олардың қиындықтары мен жеңістерін сезінеді. Бұл адамның эмоциялық интеллектін дамытуға және өмірге басқа қырынан қарауға көмектеседі. Мысалы, Абай Құнанбаевтың "Қара сөздерін" оқу арқылы оқырман философиялық ойларға толы даналықты бойына сіңіреді. Сонымен қатар, кітап оқу стрессті азайтып, тыныштық береді. Көптеген зерттеулер кітап оқудың адамды тыныштандырып, күйзеліс деңгейін төмендететінін дәлелдеді. Бірнеше минут кітап оқу арқылы адам күнделікті өмірдің күйбеңінен алшақтап, тынығу мүмкіндігін алады. Қорытындылай келе, кітап оқу – адамның жеке тұлға ретінде дамуына зор үлес қосатын маңызды әрекет. Ол адамның білімін, мәдениетін және эмоционалдық интеллектін жетілдіреді. Сондықтан кітап оқуды күнделікті әдетке айналдыру – әрбір адамның өмірін жақсартудың қарапайым, бірақ тиімді жолы.
Тақырып: "Күзгі орманның сиқыры" Қазан айы. Аспанда бұллтар жөңкіледі. Тоғайда терек, жидек, қарағаш, жыңғылдар өсіп тұр. Бірақ бәрінің жапырақтары сарғыш, қоңыр тартып жерге түсіп жатыр. Ағаштарда шықылықтап сауысқан,торғайлар біресе қонып ,біресе ұшып жүр. Түлкінің іздері кездеседі. Ара-арасында сұрғылт қояндар жолды кесіп жүгіріп өтеді. Кірпілерде кездесе кетсе жиырылып, домалана қалады.Ауа қандай таза, шіркін.Құмырсқалар әлі илеулеріне кірмепті. Қауырт дән тасу үстінде. Күзгі орман - жай ғана табиғаттың бір бөлігі емес, ол адамның жанын тыныштандырып, оның әлемді қабылдауын өзгертетін ерекше дүние.
Тақырып: "Қашықтан білім алу дәстүрлі білім алудан жақсырақ па?" Білім беру технологияларының дамуы нәтижесінде қашықтан білім алу танымалдылыққа ие болуда. Кейбіреулер бұл формат дәстүрлі білім алудан жақсы деп санаса, басқалары оның кемшіліктерін атап өтеді. Менің пікірімше, қашықтан білім алу дәстүрлі білім алуды толықтыратын тиімді құрал болғанымен, оның орнына мүлдем ауыстыруға болмайды. Бұл пікірімді дәлелдер мен қарсы дәлелдер арқылы негіздеймін. Ең алдымен, қашықтан білім алудың икемділігі – оның басты артықшылығы. Онлайн курстар студенттерге уақыт пен орынды еркін таңдауға мүмкіндік береді. Мысалы, Coursera, Udemy сияқты платформалар арқылы адамдар өздеріне ыңғайлы уақытта білім алады. Бұл әсіресе жұмыс істейтін немесе оқуға мүмкіндігі шектеулі адамдар үшін өте тиімді. Екіншіден, қашықтан білім алу қаржылық тұрғыдан тиімді. Дәстүрлі білім алу үшін қымбат оқу орындарына бару керек болса, онлайн курстар салыстырмалы түрде арзан. Сонымен қатар, онлайн оқыту жол жүру, тұру және басқа да шығындарды қажет етпейді. Үшіншіден, қашықтан білім алуда оқыту ресурстары өте кең. Курс материалдарына, бейне сабақтарға және қосымша дереккөздерге бірден қол жеткізу мүмкіндігі бар. Сонымен қатар, студенттер әлемнің түкпір-түкпіріндегі үздік оқытушылардан білім алу мүмкіндігіне ие. Дегенмен, қашықтан білім алу дәстүрлі білім алумен салыстырғанда кейбір маңызды аспектілерде әлсіз. Біріншіден, дәстүрлі білім алу студенттерге бетпе-бет қарым-қатынас орнатуға мүмкіндік береді. Университеттердегі дәрістер мен семинарлар барысында оқытушылар мен студенттер арасында пікір алмасу жүреді, бұл қашықтан білім алуда жетіспейді. Екіншіден, қашықтан білім алуда өз бетінше оқу дағдыларының жоғары болуы талап етіледі. Барлық адамдар өздерін мотивациялай алмайды, ал дәстүрлі білім беру жүйесінде оқытушылар білім алушылардың оқуын бақылап, оларға қолдау көрсете алады. Үшіншіден, техникалық кедергілер да қашықтан білім алудың кемшілігі болып табылады. Интернетке қолжетімділігі жоқ немесе техникалық құрылғылары әлсіз аймақтарда тұратын адамдар үшін бұл формат қолайсыз. Онлайн білім беру икемділігімен, қолжетімділігімен және ресурстардың көптігімен ерекшеленеді, бірақ ол әрдайым тиімді бола бермейді. Студенттердің әлеуметтік және академиялық дамуы үшін дәстүрлі білім маңызды рөл атқарады. Сондықтан, ең тиімді шешім – қашықтан білім алу мен дәстүрлі білім алуды үйлестіру. Онлайн білімді қосымша құрал ретінде пайдалану білім алушыларға жан-жақты білім алуға мүмкіндік береді.
Тақырып: "Абайдың қара сөздері: даналыққа жол" Абай Құнанбаевтың "Қара сөздері" – қазақ әдебиетінің алтын қазынасы ғана емес, сонымен бірге адамгершілік пен даналықтың терең қайнары. Бұл туындыда Абай өзінің философиялық ойларын, өмір туралы көзқарастарын және адамгершілік қағидаларын қарапайым, бірақ әсерлі түрде жеткізген. Осы эсседе мен "Қара сөздердің" тәрбиелік маңыздылығын және оның бүгінгі күнде де өзектілігін қарастырамын. Абайдың "Қара сөздері" адам болмысының түрлі қырларын қамтиды. Ол еңбек, білім, әділдік, имандылық сияқты ұғымдарды терең талдайды. Мысалы, жетінші қара сөзінде Абай "Еңбек етсең ерінбей, тояды қарның тіленбей" деп, еңбектің адам өміріндегі маңызын қарапайым түрде жеткізеді. Бұл нақыл қазіргі қоғам үшін де өзекті. Білім мен еңбекті ұштастырудың арқасында ғана адам өз өмірін мәнді ете алады. Абайдың адамгершілік туралы ойлары ерекше мәнге ие. Ол 38-ші қара сөзінде адамзаттың мақсатын, Аллаға сену және ізгілік жолымен жүру керектігін атап өтеді. Бұл ойлар адамның жан дүниесін тазарту және рухани дамуына бағытталған. Әлем қаншалықты өзгерсе де, әділдік пен мейірімділік сияқты ұғымдар адам өмірінде мәңгілік құндылық болып қала береді. Абайдың "Қара сөздері" қазіргі заман жастарына өмір сүрудің мәні туралы терең ойлануға мүмкіндік береді. Ол жеке тұлға ретінде дамып, қоғамға пайда әкелу қажеттілігін айтады. Әсіресе, материализм мен моральдық құндылықтардың ұмытылып бара жатқан қазіргі дәуірде Абайдың даналығы бізге рухани тірек бола алады. Абайдың "Қара сөздері" – терең философиялық және тәрбиелік мәні бар туынды. Ол тек қазақ халқының ғана емес, бүкіл адамзаттың рухани байлығы болып табылады. Абайдың ойлары бізді өзін-өзі дамытуға, әділдік пен мейірімділікке ұмтылуға шақырады. Сондықтан "Қара сөздерді" оқу – тек әдеби мұрамен танысу емес, өмірлік даналыққа жол табу.
Тақырып: "Қоғамдағы әртүрлі көзқарастар адамдар арасындағы қарым-қатынасты жақсартады ма?" Қоғамдағы әртүрлі көзқарастардың болуы – табиғи құбылыс. Кейбір адамдар бұл әртүрлілікті прогрестің қозғаушы күші деп санаса, басқалары оны адамдар арасындағы келіспеушіліктердің негізгі себебі деп есептейді. Мен бұл пікірмен жартылай келісемін: әртүрлі көзқарастар қарым-қатынасты жақсарта алады, бірақ ол дұрыс басқарылмаса, қақтығыстар тудыруы мүмкін. Ең алдымен, әртүрлі көзқарастар адамдарды бір-бірін тыңдауға және түсінуге үйретеді. Әртүрлі пікірлер арқылы адамдар өз ой-өрісін кеңейтеді және мәселенің басқа қырларын көреді. Мысалы, түрлі мәдениеттер мен дүниетанымдардан шыққан адамдардың қарым-қатынасы олардың өзара түсіністігін жақсартып, ынтымақтастыққа әкелуі мүмкін. Екіншіден, пікірлердің әртүрлілігі шығармашылық пен инновацияға ықпал етеді. Әртүрлі көзқарастарды біріктіре отырып, адамдар жаңа идеялар мен шешімдер табады. Бұл, әсіресе, жұмыс топтарында және ұжымдық жобаларда маңызды рөл атқарады. Мысалы, әртүрлі салалардағы мамандардың бірлесіп жұмыс істеуі арқылы жаңа технологиялар мен әдістер жасалады. Дегенмен, әртүрлі көзқарастар қарым-қатынасты қиындатуы мүмкін. Егер адамдар өз пікірін басқалардан жоғары қойып, басқа көзқарастарды қабылдауға дайын болмаса, бұл жанжалдарға әкеледі. Мысалы, саяси немесе діни көзқарастардың айырмашылығы кейде отбасылар мен достар арасында түсініспеушіліктер туындатады. Сонымен қатар, әртүрлі көзқарастар кейбір жағдайларда қоғамның бөлінуіне себеп болуы мүмкін. Ортақ мақсат пен құндылықтар болмаса, адамдардың бір-бірімен түсінісуі қиындайды. Бұл ұжымдағы үйлесімділікті бұзып, өнімділіктің төмендеуіне әсер етуі мүмкін. Қоғамдағы әртүрлі көзқарастар қарым-қатынасты жақсарта алады, егер адамдар бір-бірін құрметтеп, пікірлерін дұрыс жеткізе білсе. Дегенмен, дұрыс басқарылмаған пікір қайшылықтары жанжалдарға және түсініспеушіліктерге әкелуі мүмкін. Сондықтан әртүрлі көзқарастарды қоғамның байлығы ретінде қабылдап, оларды тиімді қолдану маңызды.
Тақырып: "Менің ең есте қалған күнім" Өмірімдегі ең есте қалған күн – бұл мен алғаш рет тауға саяхат жасаған күн. Бұл күн менің табиғаттың ғажайыптарын сезініп, өзімді жаңа қырынан таныған ерекше күн болды. Сол күні ерте таңертең жолға шықтық. Ауа салқын, бірақ таза еді. Жол бойы мен терезеден көрінген таудың сұлулығына таңданумен болдым. Біртіндеп биік шыңдар жақындай түсті, олардың шыңдарын ақ бұлттар көмкерген болатын. Күн шуағы оларды алтынмен қаптағандай жарқыратып тұрды. Таудың етегіне жеткенде біз серуенімізді жаяу жалғастырдық. Алғашқы бірнеше сағат оңай болып көрінгенімен, уақыт өте келе жол қиындай түсті. Тас жолдар мен биік өрлер бізді әбден шаршатты. Дегенмен, әрбір қадам сайын табиғаттың көрінісі өзгере түсті: алдымен жасыл ағаштар, кейін бұлақтар мен жартастар кездесе бастады. Шыңға жеткен сәтім ешқашан есімнен кетпейді. Биіктен айналаны шолу – ерекше сезім. Аспан астында, тыныштықта, тек желдің жеңіл гуілі естілді. Жүрегім мақтаныш пен қуанышқа толды. Бұл сезімді ешбір сөзбен жеткізу мүмкін емес. Бұл күн маған тек табиғаттың сұлулығын ғана емес, өзіңе деген сенімнің маңыздылығын үйретті. Таудың шыңына жету арқылы мен қиындықтарға мойынсұнбау керектігін түсіндім. Сол күн өмірімнің ең жарқын естеліктерінің біріне айналды.

8.2-тапсырма. Топтық жұмыс.

Топ

Тапсырма

Жауабы

1-топ

Сөйлемдер тізбегінен негізгі идеяны жеткізіп тұрған тезис-сөйлемді тап.

1. Ол крем дайындау үшін жұмыртқа, қант, қаймақ, жұмыртқаның ақ уызын араластырды

2. Алдымен бананды қабығынан аршып, тазаладық.

3. Сонан кейін оның үстіне банан кесінділерін креммен тағы жапсырдық.

4. Банан тазалауға сыныпта барлық оқушы қатысты.

5. Біз сыныпта бананнан торт дайындадық

6. Лена қант, қаймақ, жұмыртқаны араластырып, тортқа крем жасады.

7. Бананды дөңгелектеп кестік.

8. Әдемі болу үшін арасына қызыл алманы гүл етіп орналастырдық.

9. Келесі де балалар печеньені үгітті.

10. Ал Марина печеньені қалыпқа салып, дайындалған креммен бір - біріне жапсырды.

11. Міне, біздің тортымыз дайын болды. Ауыз тиіңдер! Өзі дәмді шығар!

2- топ

Мына тезис – сөйлемді түсіндіретін сөйлемдер қатарын анықта.

Алма –денсаулықа өте пайдалы жеміс.

Алманың өмір сүру ұзақтығы-20 жылдан 100 жылға дейін.
Алманың құрамында А,С, В1, В2, Р, Е дәрумендері бар.
Алма шаштың, тырнақтың өсуіне әсер етеді.
Алманы үнемі жеп жүрсеңіз, тері құрғамайды, тісіңіз күңгірттенбейді.
Алмадан шырын жасап ішіңіз.
В1 дәруменi - организмде дұрыс зат алмасуы үшін аса қажет.
Алманы ұзақ сақтауға болады.
Алманың 32 түрі бар.
Алма жесең, жарақаттар тез жазылады.
Көздің жақсы көру қабілетін арттады.

3-топ

Ақпаратты оқып, негізгі ойды бір сөйлеммен (тезис сөйлем) жазыңыздар.

Жүгіру көңілкүйді көтеріп, артық салмақ пен ұйқысыздықтан құтқарады.
Күнделікті таңертең көше не саябақ ішіндегі жолдың бойымен жүгір.
Жүгіру болса, саған күш, қуат береді.
Жүргіу жалқаулыққа жол бермейді.
Бойыңда сенім пайда болады.
Жүгіру жаңа ой, жаңа идеяны табуға көмектеседі.
Жүгіру жаңа адамдармен танысуға мүмкіндік береді.

8.3-тапсырма. Жұптық жұмыс.

Абзацтың ішкі бөліктерін анықтаңыздар. Абзацтың тақырыбы қандай? Оның негізгі идеясы қандай? Қай сөйлем үзіндінің негізгі идеясын жинақтап, жеткізіп тұр?

Мен демалыс күндері тауға шығуды ұнатамын.

Әр сенбі сайын ерте таңертең тұрамын. Өзіммен бірге сусын, аз ғана бутерброд аламын. Оларды шағын рюгзакқа саламын. Тауға әкеммен шығамын.Әкем тауға шығатын жолдарды, көрікті орындарды жақсы біледі. Онымен еріп жүріп мен де жолды жаттап алдым. Жолмен келе жатып, таудың әсем табиғатын тамашалайсың. Биік шыңдар, тау бөктеріне өрлей өскен мыңжылдық шыршалар алыстан көз тартады. Орман ішінде шыршаның, қарағайдың иісі тынысыңды ашады.Таудың таза ауасын жұта бергің келеді. Мұндай керемет демалысты апта сайын өткізіп алғым келмейді.

Сондықтан мен демалыс күндерін асыға күтемін. Тауға шығу маған ұнайды.

8.4-тапсырма. Жұптық жұмыс.

Төменде берілген қадамдар бойынша «Есте қалған оқиға» деген тақырып бойынша ойды дамытыңыз.

Өміріңізде орын алған қызықты оқиғаларды еске түсіріп, жұпта бір-біріңізге сипаттап беріңіз.
Енді осы сипаттаманы жазбаша тізіп жазыңыз.
Сөйлемдердің құрылымы, сөздердің орны туралы көп ойланбаңыз. Оқиғамен байланысты детальдарды тізіп жазыңыз.
Егер оқиғамен байланысты детальдарды еске түсіру қиын болса, көзіңізді жұмып орынды елестетіп көріңіз. Бұл жұмысты орындауға 5 минут уақыт жұмсаңыз.
Енді осы жазғандарыңды әріптесіңізге оқып беріңіз.
Қандай негізгі ойды жеткізгіңіз келді? Оны жеткізе алдыңыз ба?
Келесіде осы жазбада берілген ақпараттарды детальдарды топтастырыңыз. Мысалы, орын, уақыт, адамдар, негізгі оқиға, әрекеттердің уақытпен байланысты тізбекті дамуы.
Осы тәртіппен оқиғаны әріптесіңізге қайта айтып беріңіз.
Керекті детальдарды қосуға немесе ауыстыруға болады.
Әңгіменің негізгі идеясын сақтаңыздар.

Есте қалған оқиға

Тапсырмадан қандай қорытынды жасауға болады?

________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

8.5-тапсырма. Топтық жұмыс.

Берілген эссе жұмысын оқып шығыңыз.

Ерлік жасау кез келген адамға тән қасиет деп ойлайсың ба?

Ерлік – адам баласына тән ерекше қасиет. Жауапкершілікті сезінуден туындайтын саналы тіршілік иесінің әрекеті, орын алған оқиғаға қатысты орынды шешімі, іскер қимылы деп түсінемін. Менің ойымша, бұл тақырып – тұлға ретінде қалыптасуға талпынған жас ұрпақ, мен және менің достарым үшін шешімді пікір айтуға, толғана ой түюге мүмкіндік тудыратын, аса маңызды сұрақ. Иә, ерлік жасау – кез келген адам бойынан табылатын қасиет. Ал сол қасиеттің қайнар көзі – адамгершілік сезімдер толқыны, намыс пен рухани жігер, жауапкершілікпен шешім қабылдау.

Ерлік жасау – жағдайға сай жүзеге асырылатын, адамгершілік қадам. Орын алған оқиғаға, берік шешім мен әрекетті талап ететін тарихи сәттерге енжарлық танытпауға, елеусіз қалдырмауға ықпал етіп, адам белсенділігін арттыратын ішкі күштердің болатыны анық. Жоғарыда ерлік жасаудың қайнар көзін санамалап, ерекше қимыл жасауға әсер ететін ішкі қабілеттерді атап көрсеттім. Ойымды нақтылау мақсатында психология оқулығынан үзінді ұсынамын: «Қабілет – белгілі бір істі үздік орындауға мүмкіндік беретін адамның әртүрлі жеке қасиеттерінің қиысып келуі, яғни адам қасиеттерінің синтезі». Демек, әр адамның бойында қалыптасып, толыса беретін қабілеттер жиынтығы болады және белгілі бір сәттерде өзіндік шешім, әрекетін паш етуіне бастау болады. Міне, сол уақытта, оқиғаның шарықтау шегінде, кез келген адам қоғамды елең еткізген, тарихта тіркелген немесе елдің есінде қалатын ерлікті жасау мүмкіндігіне ие болады.

«Ерлік жасау кез келген адамға тән қасиет және барлық адамдар ерлік жасай алады» деген пікірге күмән тууы заңды, адамдардың барлығы біркелкі ойламайды ғой. «Уикипедия» энциклопедиясында «Ерлік – бірнеше мағыналы сөз, ол адам бойындағы батылдықты, батырлықты, ұстамдылықты, табандылықты, қайсарлықты, өжеттікті білдіретін ұғым. Ерлік істеген сәтте адам өзіне өлім қаупі төнсе де тайынбай, рухын жоғары ұстайды» дей келе, оның көбінесе қоғамдық мәні бар істерде көрінетінін, азаматтық қасиеттердің негізгі көрсеткіші екеніне тоқталады. Осы тұста қарсы пікірлер туындайды: кез келген адам қоғам мүддесін жеке мақсатынан жоғары қоя бермейді; екінің бірі шешім қабылдай алмайды т.б. Қарсы пікірді қабылдау маңызды: біріншіден, сынды батыл қабылдау – ерлік, ал екіншіден, дұрыс пен бұрысты талдап, салыстыру – берік шешім негізі. Демек, ойлану, шындықпен бетпе-бет келу, байлам жасау – ерлікке апаратын жол, ендеше осының кемінде біреуін әр адам өз өмірінде жасайтыны даусыз.

Қорыта айтқанда, әр адам ерлік жасауға қабілетті. Ерлік әртүрлі сипатта болады: майданда жеңіс үшін, ал бейбіт өмірде қоғам мүдделері тұрғысынан да жүзеге асырылады. Меніңше, өмірдегі басты ерлік – адами адал болмысты сақтау! Қайрат, ақыл серік болсын!

1-топ

Эссенің кіріспе бөліміне талдау жасаңыз

Кіріспе (тақырыпқа қатысты түсінік беру сөйлемі, ой үзігі):
Тақырыптың, сұрақтың өзектілігін айқындайтын сөйлем:
Тезис:
Кіріспе бөлім мен негізгі бөлімді байланыстыратын сөйлем:

2-топ

Эссенің негізгі бөліміне талдау жасаңыз.

Негізгі бөлімнің ішкі құрылымы :	Тезиске қатысты пікір, оны айқындайтын аргумент, ойды қорытындылайтын сөйлем
1-абзац (ой үзігі) Тезиске қатысты пікір:
1-аргумент
Абзацты қорытындылайтын сөйлем:
2- абзац Тезиске қатысты пікір:
2-аргумент
Абзацты қорытындылайтын сөйлем:

3-топ

Эссенің қорытынды бөліміне талдау жасаңыз.

Қорытынды бөлім

Тезиске қайта оралып, ойды түйіндеу:

Эссені қорытындылаушы ой түйіні:

Эссені аяқтау ерекшелігі:

8.6-тапсырма. Жұптық жұмыс.

А) Аргументативті эссе үлгісін оқып шығып, сұрақтарға жауап беріңіз.

Компьютер: пайдасы мен зияны

Қазір барлық үйде компьютер бар. Компьютер өміріміздің бөлінбес құрамына айналды. Компьютер туралы адамдар арасында әртүрлі пікірлер қалыптасты. Бірі оның пайдасы көп десе, бірі оның зияны көп дейді. Шынымен де, оның қандай пайдасы және зияны бар?

Компьютердің басты артықшылығы деп адамның уақытын үнемдеуін айтуға болады. Компьютерде жұмыс істеу арқылы, ақпаратты компьютердің көмегімен интернетте жіберу арқылы адамдар уақыттарын үнемдейді. Әйтпесе, бір ақпаратты екінші орынға жеткізу үшін қанша уақыт кетер еді. Сонымен қатар компьютер арқылы жаңа ақпараттарды біліп отыруға, білімді дамытуға болады. Ерте жастан - ақ балалар компьютерді меңгеру арқылы білімдерін жетілдіріп, жаңа дағды түрлерін үйренеді. Олар сурет салуды, музыкалық аспаптарда ойнауды арнайы курстар арқылы компьютерде меңгере алады.

Алайда осындай тиімді жақтарымен қатар, компьютердің зиянды жақтары да бар. Компьютердің пайда болуымен адамдар жұмыссыз қала бастады.Өйткені компьютер көптеген жұмыс орындарындаадамның орнын ауыстырғандықтан, жұмыссыздар саны көбейді. Сонымен қатар компьютер адамның денсаулығына да зиянын тигізе бастады. Қозғалыссыз ұзақ уақыт отыру бас, көз ауруын, қан айналымымен байланысты ауру түрлерін туғызуы мүмкін.

Бұл қиындықтардан шығудың бірнеше жолдары бар:

1) компьютерді қолданудан бас тарту; 2) компьютер қолдану мәдениетін дамыту; 3) адамның қызметін көп керек ететін қызметтің жаңа түрлерін ойлап табу. Аталған шешім жолдары ішінде қолдану мәдениетін дамыту маңызды деп ойлаймын.

Қорыта келгенде, компьютердің пайдалы жақтары мен зиянды жақтарының барын әр уақытта ұмытпау керек. Бір нәрсені есте сақтау керек: компьютер адамның өмірін жеңілдетуге қызмет етуі керек.

Сұрақтарға жауап беріңіз.

Эсседе автор қандай негізгі тұжырым ұсынды?

______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Автор өз тұжырымын дәлелдеу үшін қандай аругменттер келтірді?

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Автор өз ұстанымын қандай аргументтер арқылы жеткізді?

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

Ә) «Компьютер: пайдасы мен зияны» туралы жазылған эссе бойынша төменде берілген тұжырымдардың шындық / жалған екенін анықтаңыз.

Тұжырым	Шындық	Жалған
Автор кіріспеде негізгі мәселені атады
Автор кіріспеде негізгі тұжырымды жеткізбеді.
Негізгі бөлімде екі аргумент берілді.
Автор өз пікірін басым түрде түсіндіреді.
Автордың аргументтері әлсіз.
Автор қорытынды бөлімде жаңа пікір айтты
Автор қорытынды бөлімде кіріспеде айтылған ойды басқа сөздермен қайталады.

Сілтеме: З.Ш. Ерназарова. Эссе түрлері. Оқу-әдістемелік құрал. Алматы: Bilimsema баспасы,2019.80 бет

8.7-тапсырма. Топтық жұмыс.

А) Эссені оқып шығыңыз. Мәтінді керекті сөйлемдермен толықтырыңыз.

Былайша айтқанда, компьютер ауыл мен қала арасындағы алшақтықты жоюға көмектеседі.
Білім алуда, сабақ орындауда, зерттеу жұмыстарын жүргізуде оның пайдасы көп.
Менің ойымша, бұл қиындықпен адамның өзі күресуі керек.
Оның басты себебі балалардың денсаулығымен байланысты.
Іздеп, оқып, тапқан ақпарат адамның жадында ұзақ сақталады.

Компьютерге тәуелді болмау керек

Соңғы уақытта компьютердің пайдасы мен зияны туралы көп айтыла бастады. 1. -----------Қазір білім алушылар арасында көзілдірік киетіндер, басы ауыратындар, толық денелілер көбейіп бара жатыр. Осы жағадаймен байланысты қоғамда компьютер керек пе, керек емес пе деген қарама-қарсы пікірілер қалыптасып отыр.

Меніңше, компьютер керек зат. 2---------------------- Біріншіден, компьютердің көмегімен керекті ақпараттарды тез тауып, жылдам хабар алуға болады. Компьютер уақытты тиімді пайдалануға, жұмыс күніңді алдын ала жоспарлауға, жоспарларды уақытында орындауға көмектеседі.

Екіншіден, компьютер әртүрлі қабілеттерді дамытуға, үйден шықпай-ақ, музыкамен айналысуға, сурет салуды үйренуге көмектесе алады.

Үшіншіден, компьютер жаңа технологияларды меңгеруге, өмірдің дамуынан қалып қоймауға, ауылда отырып-ақ әлемде болып жатқан, барлық өзгерістер мен жаңалықтарды біліп, олармен бірге ілесіп отыруға көмектеседі. 3.------------------------------.

Алайда барлық керек заттардың жаман жақтары да болады.

Біріншіден, ғалымдардың айтуынша, қазіргі уақытта компьютерді қолданумен білімді адамдар саны азайған.Оның бір себебі компьютер арқылы дайын ақпаратты ала салумен байланысты.4.---------------------------------.Өйткені бұндай ақпарат адамның таным үдерісін туғызады, ой елегінен өтеді. Ал дайын алынған ақпарат ешқандай таным үдерісін оятпайды. Сонымен қатар компьютер алдында ұзақ отыру адамның денсаулығына зиян келтіреді.Бұл туралы жоғарыда да айтылды. 5---------------------------- Компьютер алдында шектеулі уақыт отыруға, тәуелділіктен арылуға ұмтылуы керек.

Қорыта айтқанда компьютер - заман туындысы. Оның пайдалы жақтары өте көп. Сол пайдалы қызметін дұрыс қолдана білу керек. Тек адам өзін басқарып, оған тәуелді болып қалмауы керек.

Ә) Эссені қайта оқып, сұрақтарға жауап беріңіз.

Сұрақ

Жауап

Бұл жазбаны неге аргументативті эссеге жатқызу керек?

Эссе кіріспесінде автор қайшылықты атады ма?

Кіріспеде автор тақырыпты жеткілікті түсіндірді ме?

Кіріспеде пікірлер мен көзқарастар туралы автор ойы берілді ме?

Эсседе неше аргумент берілді?

Қандай аргументтер бір-біріне қарама -қарсы берілді?

Автор аргументтері сенімді ме? Дәлел келтіріңіз.

Эссе неше абзацтан тұрады?

Автор эсседе неше аргумент берді?

Автордың қай аргументін күшті деп атауға болады?

З.Ш. Ерназарова. Эссе түрлері. Оқу-әдістемелік құрал. – Алматы: Bilimsema баспасы, 2019. 80 бет.

8.8-тапсырма. Жұптық жұмыс.

Оқушының «Астана – арман қала» тақырыбына жазылған келісу-келіспеу эссесін оқып шығып, сұрақтарға жауап беріңіз.

Астана- арман қала

Астана – тәуелсіз еліміздің бас қаласы, отанымыздың жүрегі, мәдениеттің ошағы, ғылым мен білімнің ордасы. Арқаның төрінде сылдырап аққан Есілдің жағалауында орналасқан айбынды Астанамыз биыл 20 жасқа толды.

Астана күн өткен сайын қарыштап дамып келеді. Бүгінде бүкіл әлем тамсанып, болашақтың қақпасы деп көз тігіп отыр. Шетелдіктер қызыға қарап, еліміздің беталысын жіті бақылап отыр. Халықаралық “ЭКСПО-2017” көрмеснің де Астанада өтуі тегіннен- тегін емес. Ол Елорданың әлемдік деңгейдегі шараны лайықты өткізе алатын орталық ретінде қалыптасқанын, мемлекетіміздің табыстары жоғары бағаланғанын және даму келешегінің кемелдігін айғақтайды.

Қарасаң көз тоймайды. Жылдан жылға сәніне сән, сәулетіне сәулет қосып келеді.

Бұл күнде Астананы дүниежүзі біледі десек артық айтқандық болмас. Осында әлемдік көлемдегі алқалы жиындар өтіп жүр. Оларда адамзаттың түйткілді мәселелері сөз болады.Тоқ етерін айтқанда, Астана бейбітшіліктің мызғымас ордасына айналды.

Сұрақтар :

Кіріспеде автор негізгі ойды жеткізе алды ма?
Негізгі бөлім неше абзацтан тұрады?
Эссе тақырыбын ашу үшін қандай аргументтер келтірілді?
Эссе тақырыбы мен оны мазмұны арасында толық байланыс , сәйкестік бар ма?
Автор «Астана - арман қала » деген тақырып бойынша өз ойын, тұжырымын қорытып шығарды ма?
Бұл эссені пікір эссесіне жатқызуға болады ма?

Сілтеме: З.Ш. Ерназарова. Эссе түрлері. Оқу-әдістемелік құрал. Алматы: Bilimsema баспасы,2019. 80 бет.

___________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

8.9-тапсырма. Топтық жұмыс.

А) Берілген мәтінмен танысып шығып, тақырып қойыңыз. Бос орындарды сәйкес сөз оралымдарымен (шылаулар,қыстырма сөздермен) толтырыңыз.

а) оған қоса, жақында, нәтижесінде, қорытындылай келе, басқа жағынан қарастырғанда

ә) сонымен қатар, сондықтан, алайда, түйіндесек, қазірде.

_________________, ғылым саласындағы жаңалықтарда тек ғылыми фантастикада болған нәрселердің өмірге келуі мүмкін екенін көрсетті. Қойдың клондалуы болашақта адам органдарының немесе адамның өзінің клондалу уақытын жақындата түседі.

Кей адамдардың ойынша, клондау өте қауіпті шара, сондықтан клондау туралы зерттеулер жабылуы қажет. Табиғи құбылыстармен ойын ешкімнің жадына келмейтін апатқа әкелуі мүмкін. Жасанды жолмен жасалған адамның қалай әрекет ететінін біз білмейміз. ______________________өзімізге ұнамайтын, дегенмен өзгерте алмайтын жағдайға тап болуымыз мүмкін.

___________________________________________________, көптеген адамның ойынша адамзат нәрестелерді өз ойы бойынша туылатындай істей алмайды. Тек қана дін жолындағы адамдар емес, қарапайым халық та ата-ананың болашақ нәрестелерінің жынысын, көзінің түсін немесе дарындылығын таңдауы дұрыс емес деп ойлайды.

_________________,генетика ғылымындағы соңғы жаңалықтар клондау арқылы жылдар бойы емделмейтін деп танылған ауруларды емдеуге мүмкіндік беретінін айтады. Нәрестенің тұқым қуалайтын аурудан айығуына ген модификациясы көмектесе алса, ғалымдарды тоқтатудың қажеттілігі бар ма? Егер дәрігерлер зақымданған мүшені жаңадан өсірілген мүшемен ауыстыра алса, бұл шара тоқтатылмау керек шығар?

______________________________________,генетикалық инженерияның адамзатқа шексіз пайдасымен қатар үлкен катастрофаға әкеліп соғуы мүмкін. Бұл саладан тек пайда көру үшін оған деген бақылау өте күшті болуы қажет. Ең басты қиыншылық – болашақта зертханаларда жүргізілетін зерттеу жұмыстарының тек пайда әкелетін істерге жүргізілуіне қатаң мониторинг жасау керек.

Ә) Төменде берілген аргументативті эссенің құрылымын негізге ала отырып, мәтіннің бөлімдерін анықтаңыз әр бөлімді сәйкесінше сандармен белгілеп шығыңыз.

Сілтеме: К.Е. Бешимбаева. Эссе - білім алушының тілдік, метатанымдық білігін бағалау жұмысы,

Астана, 2017 жыл.

Б) Орындалған тапсырмадан қандай қорытынды жасадыңыз?

_______________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________

РЕФЛЕКСИЯ

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін пайдалы болған 2 мәселені жазыңыз

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін жетілдіруді (жақсартуды) қажет ететін 2 мәселені жазыңыз.

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Болашақта сабақтарыңызда пайдаланатын, Сіз үшін жаңа

2 идеяны жазыңыз.

1

2

9-КҮН

САБАҚ ЖОСПАРЛАУ

«Қазақ тілі мен әдебиеті» пәндері бойынша сабақ жоспарлау.

Өзара бағалау.

9.1-тапсырма. Топтық жұмыс.

2.9.4-ресурс «Сабақты жоспарлау стратегиялары» материалын зерделеп, осы стратегияларды сабақ жоспарлауда қолдану бойынша ұсыныстар әзірлеңіздер.

9.2 - тапсырма. Жеке жұмыс.

Ұсынылған «Сабақ жоспарын бағалау критерийлерін» басшылыққа ала отырып, «Қазақ тілі мен әдебиеті» пәндері бойынша Үлгілік оқу бағдарламасынан оқу мақсатын таңдап, сабақ жоспарлаңыз.

Мақсаты	оқу мақсаттары оқу бағдарламасына сәйкес келеді
	сабақтың мақсаты оқу мақсаттарына сәйкес келеді
	сабақтың мақсаты ойлау дағдыларын дамыту деңгейіне сәйкес SMART форматында тұжырымдалған
Оқыту әдістері	оқу мақсаттарына қол жеткізуге ықпал етеді
	сабақтың мақсаттарына сәйкес барлық білім алушыларды оқу процесіне тартуға ықпал етеді
	жеке және ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес оқытуды қолдайды
Тапсырмалар	бағалау критерийлері мен ойлау дағдыларының деңгейіне сәйкес келеді
	функционалдық сауаттылықты дамытуға ықпал етеді
	білім алушылардың жеке және ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес келеді

Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігі

___________________________________________

(білім беру ұйымының атауы)

ҚЫСҚА МЕРЗІМДІ (САБАҚ) ЖОСПАРЫ

___________________________________________

(сабақтың тақырыбы)

Бөлім:
Педагогтің тегі, аты, әкесінің аты
Күні:
Сынып:		Қатысушылар саны:		Қатыспағандар саны:
Сабақтың тақырыбы
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары
Сабақтың мақсаты
Сабақтың барысы
Сабақтың кезеңі/ уақыт	Педагогтің әрекеті		Оқушының әрекеті		Бағалау	Ресурстар

Сабақ жоспарының аталған тармақтары міндетті болып табылады. "Педагог мәртебесі туралы" Қазақстан Республикасының 2019 жылғы 27 желтоқсандағы № 293-VІ Заңының 7-бабы 1-тармағының 1) тармақшасына сәйкес педагог кәсіптік қызметін жүзеге асыру кезінде "Мектепке дейінгі тәрбие мен оқытудың, бастауыш, негізгі орта, жалпы орта, техникалық және кәсіптік, орта білімнен кейінгі білім берудің мемлекеттік жалпыға міндетті стандарттарын бекіту туралы" Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрінің 2022 жылғы 3 тамыздағы № 348 бұйрығымен (Қазақстан Республикасының нормативтік құқықтық актілерін мемлекеттік тіркеу тізілімінде № 29031 болып тіркелген) бекітілген тиісті білім беру деңгейінің мемлекеттік жалпыға міндетті стандартының талаптары сақталған кезде кәсіптік қызметті ұйымдастырудың тәсілдері мен нысандарын өз еркімен таңдайды.

Егер сыныпта мүмкіндігі шектеулі оқушылар болса, әдістемелік бірлестіктермен мақұлданған жеке бағдарламаларды бейімдеу және жүзеге асыру бойынша әрекет қарастырылған.

9.3 - тапсырма. Жеке жұмыс.

2.9.5-ресурс «Мұғалімнің сабақты өзіндік талдауы мен бағалауы» материалын зерделеңіз және әзірленген сабақ жоспарына өзіндік талдау жасап, бағалаңыз.

РЕФЛЕКСИЯ

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін пайдалы болған 2 мәселені жазыңыз

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Оқушыларды оқытуда , өз оқуыңызда Сіз үшін жетілдіруді (жақсартуды) қажет ететін 2 мәселені жазыңыз.

Оқушыларды оқытуда

Өз оқуыңызда

1

2

Болашақта сабақтарыңызда пайдаланатын, Сіз үшін жаңа

2 идеяны жазыңыз.

1

2

10-КҮН

ОҚУ НӘТИЖЕСІН БАҒАЛАУ

Сабақ жоспарын таныстыру және бағалау. Рефлексия.

Сабақ жоспарының таныстырылымын бағалау критерийлері

Мақсаты	оқу мақсаттары оқу бағдарламасына сәйкес келеді
	сабақтың мақсаты оқу мақсаттарына сәйкес келеді
	сабақтың мақсаты ойлау дағдыларын дамыту деңгейіне сәйкес SMART форматында тұжырымдалған
Оқыту әдістері	оқу мақсаттарына қол жеткізуге ықпал етеді
	сабақтың мақсаттарына сәйкес барлық білім алушыларды оқу процесіне тартуға ықпал етеді
	жеке және ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес оқытуды қолдайды
Тапсырмалар	бағалау критерийлері мен ойлау дағдыларының деңгейіне сәйкес келеді
	функционалдық сауаттылықты дамытуға ықпал етеді
	білім алушылардың жеке және ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес келеді

Балл шәкілінің сипаттамасы

Бағалау критерийлері

2 ұпай – дәлелдеме «толық сәйкес келеді»

1 ұпай – дәлелдеме «ішінара сәйкес келеді»

0 ұпай – дәлелдеме

«сәйкес келмейді»

1) Мақсаттар

– оқу мақсаттары оқу бағдарламасына сәйкес келеді;

- сабақтың мақсаты оқу мақсаттарына сәйкес келеді;

- сабақтың мақсаты ойлау дағдыларын дамыту деңгейіне сәйкес SMART форматында тұжырымдалған.

Оқу мақсаттары пән бойынша оқу бағдарламасына сәйкес келеді.

Сабақтың мақсаты

- оқу мақсаттарына сәйкес келеді;

- ойлау дағдыларын дамыту деңгейіне сәйкес SMART форматында тұжырымдалған

Оқу мақсаттары пән бойынша оқу бағдарламасына ішінара сәйкес келмейді.

Сабақтың мақсаттары ішінара / барлығы емес

- оқу мақсаттарына сәйкес келеді;

- ойлау дағдыларын дамыту деңгейіне сәйкес SMART форматында тұжырымдалған.

Оқу мақсаттары пән бойынша оқу бағдарламасына сәйкес келмейді немесе жоқ.

Сабақтың мақсаты

- оқу мақсаттарына сәйкес келмейді немесе жоқ;

- ойлау дағдыларын дамыту деңгейіне сәйкес SMART форматында тұжырымдалмаған.

2) Оқыту әдістері

– оқу мақсаттарына қол жеткізуге ықпал етеді;

-сабақтың мақсаттарына сәйкес барлық білім алушыларды оқу процесіне тартуға ықпал етеді;

- жеке және ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес оқытуды қолдайды.

Оқыту әдістерін таңдау нақты мысалдармен түсіндіріледі

-білім алушылардың оқу мақсаттарына қол жеткізуі;

- барлық білім алушыларды оқыту процесіне тарту;

- жеке және/немесе ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес қолдау.

Оқыту әдістері сипатталған, оларды таңдау нақты мысалдармен түсіндірілмеген

-білім алушылардың оқу мақсаттарына қол жеткізуі;

-барлық білім алушыларды оқыту процесіне тарту;

- жеке және/немесе ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес қолдау

Оқыту әдістері аталған / жоқ немесе ықпал етпейді

-білім алушылардың оқу мақсаттарына қол жеткізуі;

- барлық білім алушыларды оқыту процесіне тарту;

- жеке және/немесе ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес қолдау.

3) Тапсырмалар

-бағалау критерийлері мен ойлау дағдыларының деңгейіне сәйкес келеді;

-функционалдық сауаттылықты дамытуға ықпал етеді;

-білім алушылардың жеке және ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес келеді

Тапсырмалар

-бағалау критерийлері мен ойлау дағдыларының деңгейіне сәйкес келеді;

- функционалдық сауаттылықты дамытуға ықпал етеді;

-білім алушылардың жеке және/немесе ерекше білім беру қажеттіліктерін ескеріледі.

Тапсырмалар ішінара / барлығы емес

-бағалау критерийлері мен ойлау дағдыларының деңгейіне сәйкес келеді;

-функционалдық сауаттылықты дамытуға ықпал етеді;

- білім алушылардың жеке және/немесе ерекше білім беру қажеттіліктерін ескеріледі.

Тапсырмалар жоқ немесе критерийлерге сәйкес келмейді

-бағалау критерийлері мен ойлау дағдыларының деңгейіне сәйкес келмейді;

-функционалдық сауаттылықты дамытуға ықпал етпейді;

- білім алушылардың жеке және/немесе ерекше білім беру қажеттіліктері ескерілмейді.

Таныстырылымға қосымшалар: 1) сабақ жоспары (Word форматы); 2) жоспарға ресурс ретінде тапсырмалар (Word форматы).

Дәлелдемелердің бағалау критерийлеріне сәйкестігін бағалау келесі шәкілдер арқылы жүргізіледі: 0 – «сәйкес келмейді», 1 – «ішінара сәйкес келеді», 2 – «толық сәйкес келеді».

Таныстырылымның ұзақтығы: 10 мин

№	ТАӘ	Мақсаттары			Оқыту әдістері			Тапсырмалары			Қоры-тынды Қорытынды
№	ТАӘ	Оқу мақсаттары оқу бағдарламасына сәйкес келеді	сабақтың мақсаты оқу мақсаттарына сәйкес келеді	сабақтың мақсаты ойлау дағдыларын дамыту деңгейіне сәйкес SMART форматында тұжырым далған	оқу мақсаттарына қол жеткізуге ықпал етеді	сабақтың мақсаттарына сәйкес барлық білім алушыларды оқу процесіне тартуға ықпал етеді	жеке және ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес оқытуды қолдайды	бағалау критерийлері мен ойлау дағдыларының деңгейіне сәйкес келеді	функционалдық сауаттылықты дамытуға ықпал етеді	білім алушылардың жеке және ерекше білім беру қажеттіліктеріне сәйкес келеді	Қоры-тынды Қорытынды

Жүктеу

Бөлісу

ЖИ арқылы жасау

Файл форматы:

docx

Қазақ тілі Семинарлар 6 сынып

15.08.2026

0

Жүктеу

ЖИ арқылы жасау

Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз,
шағым қалдыра аласыз

Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу

Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз

Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз!

Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі.

Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы

Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз!

Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз!

Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз!

Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз!