« Жас физик » атты білімділік
сайыс
Мақсаты:
-
Оқушылардың танымын арттыра
отырып, ізденімпаздыққа, белсенділікке баулу;
-
Пәнге қызығушылығы мен
ізденісін арттыра отырып, жауапкешілікке, еңбексүйгіштікке
тәрбиелеу;
Ұйымдастыру
кезеңі.
1-
айналым. ʺКөкпарʺ
2 -
айналым. ʺ Жұмбақ тас
ʺ
3 -
айналым. ʺ Үш таған
ʺ
4 -
айналым. ʺ
Лидерге жету
ʺ
І -
айналым «Көкпар»
Физика пәні бойынша
сұрақтар ұяшықтарға бөлінген. Сұрақтардың ауырлығы бойынша тиісті
баллмен есептеліп отырады. Сайыс ережесі бойынша осы айналымнан
кейін ең жоғарғы балға ие болған 4 оқушы қалуы
тиіс.
|
Физика
|
20
физиканың
мақсаты /табиғатта болып жатқан әр
түрлі ф.қ өзара байланыстарын ашу/
|
30
табиғатты
зерттеудің ғылыми әдістері /бақылау, эксперимент,
теориялық зерттеу/
|
40
физикалық
ұғымдар дегеніміз не? /ф.қ мен заңдылықтардың
мәнділік мазмұнын ашып беретін
терминдер/
|
|
Астраномия
|
20
күн
жүйесі құрамындағы планеталарды ата? /меркурий, шолпан,
жер, марс, юпитер, сатурн, уран,
нептун/
|
30
уран мен
шолпанның ерекшелігі /өзін-өзі айналу бағыты
қарама-қарсы бағытта/
|
40
меркурий,
марс, юпитер, сатурн қазақшы аттары/кіші шолпан, қызыл
жұлдыз, есекқырған, қоңырқай/
|
|
Заттар
құрылысы
|
Қатты денеге тән
қасиет? /пішіні мен көлемін
сақтайды/
|
30 аморф дене мен кристалл
дененің айырмашылығы? /Аморф денеде малекулалары
ретсіз,
кристалл денеде молеулалары ретпен
орналасады
/
|
40
Молекулалық-кинетикалық теорияның негізгі
қағидалары
-
/Барлық денелер
молекулалардан,
атомдардан тұрады.
2.
Молекулалар үздіксіз бей-берекет
қозғалыста болады.
3.
Олардың арасында тартылу күші мен
тебілу күші әрекет
етеді
|
|
Үлкен және кіші
сандар
|
20
«Өлшемдердің метрлік жүйесін» енгізу туралы Конференция қай
жылы қай қалада өтті? ? /1793 жылы
Францияда
/
|
30
1/1000 000 000
000
Бөлшек
санды ықшамда
/10-12/
|
40
150 000
000 км ықшамда
/1,5· /
|
ІІ - Айналым «Жұмбақ
тас»
Қазақтың ертеден келе
жатқан таста жасырылған /10/ жұмбағын шешулері керек. Әрбір дұрыс
жауап берген оқушыға 10 баллдан есептеліп отырады. Сайыс ережесі
бойынша осы айналымнан кейін жоғарғы балға ие болған 3 оқушы қалуы
тиіс.
1.
Алма
түсіп қасына,
Қасына емес,
басына.
Тартылыс заңын таптым деп,
Кетті
ғалым алысқа /И.
Ньютон/
2. Бір бұлбұл отырады салып
әнді,
Жүруге
аяғы жоқ, емес жанды.
Өнері
қандай асқан деп ойладым.
Бір
демде жер түбінен хабар алды /Радио/
3. Жалғыз бағыт
білері,
Бұрғаныңа көнбейді.
Жол
көрсетіп береді,
Бірақ
өзі көрмейді. /
Компас/
4. Тар шеңберді айналып
,
Тұр
қазықта байланып.
Қаға
берер таңдайды,
Әдетінен танбайды /Қабырға
сағаты/
5. Көкке қараған, жұлдыз
санаған /Телескоп/
6. Алтын теңге
кетеді,
Күміс
теңге келеді. /
Күн
мен ай/
7. Өзі затты
құрайды,
Теңесуге таразы сұрайды /Масса/
8. Біреудің бір ұлы бар және
қызы,
Біледі
ол екеуін дүние жүзі.
Ұйықтайды ұлы түнде қызы күндіз
Жүргенде білінбейді басқан ізі.
/Күн мен Түн/
9. Мұз жарғыш жүзіп
келеді
Бауыры
қызып келеді
Абайла
ойып түсер
Ондайлар бұзық келеді /Үтік/
10. Аса қажет өмірге халық
үшін
Пайдаланам өмірге жарық үшін
/Электр тогы/
ІІІ -Айналым «Үш
таған»
Үш бұрыштағы берілген
ф.шамалардан бір-біріне байланысын табу керек. Әрбір дұрыс жауап
берген оқушыға 5 баллдан есептеліп отырады. Сайыс ережесі бойынша
осы айналымнан кейін ең жоғарғы балға ие болған 2 оқушы қалуы
тиіс.
m
v
ρ
4-Айналым «Лидерге жету»
Оқушыларға 2 түрлі тәжірибие беріледі және сол тақырыпқа байлынысты
өзінің пікірін жұртшылыққа жеткізе білдіруі тиіс. Ең жоғарғы балл -
50 балл.
А.
Шыны
ыдысқа ашық көгілдір түсті мыс тотиянының ертіндісін құйып, оның
үстіне таза суды құйып қоялық. 2 аптадан кейін
..................................................................?
1. Бұл қандай
құбылыс?
2. Қандай күйдегі
құбылысты бақылауға арналған
тәжірибие?
Жауабы: сұйықтықтардың арасындағы
шекара жойылады, ыдыста бір түсті ерітінді түзіледі.Сұйықтықтардың
молекулалары үздіксіз және ретсіз қозғалыста болады. Бұл
процесс диффузиядеп
аталады.
Б.
Түйісетін беттері мұқият тегістелген қорғасын мен
алтынды бір-біріне беттестіріп, 5 жыл өткеннен
кейін.....................................................................................?
1. Бұл қандай
құбылыс?
2. Қандай күйді
құбылысты бақылауға арналған тәжір
ибие?
Жауабы: бір-біріне 1мм тереңдікке
өтіп, тұтасып, жабысып қалады. Қатты денелердегі диффузияны
бақылауға арналған тәжірибие. Бұл процесс
диффузия деп аталады. Қатты
денелерде диффузия баяу жүреді.
Сайыс соңында жеңімпаз
мақтау қағазымен марапатталады.