Байболова С.Т.

«Салт дәстүр-халық қазынасы»

әдістемелік құрал

2025

ӘӨЖ 682.546.356

Б 571

Рецензент: «Шәкәрім университеті»

КеАҚ «Абай және ұлттық руханият» ҒЗО-ның басшысы,

ф.ғ.к. А.Т. Смағұлова

Б 571

Байболова Сауле Толегеновна

«Салт дәстүр-халық қазынасы» әдістемелік құрал

Семей 2025 ж. 50 бет.

©Байболова С.Т.

ТҮСІНІК ХАТ

Ұлттық салт-дәстүрлер кез келген халықтың мәдени мұрасының маңызды бөлігі болып табылады. Олар ата-бабалардың бай тәжірибесін, олардың даналық ойларын жеткізеді. Жаһандану және тез өзгеріп жатқан әлем жағдайында осы құнды дәстүрлерді жоғалту қаупі бар. Балаларды ата-бабалардың әдет-ғұрыптарымен таныстыруға бағытталған бағдарламаны енгізу бұл мұраны сақтауға және болашақ ұрпаққа беруге көмектеседі.

Бала кезден ұлттық сананың және өз мәдениетімен мақтанудың негізі қаланады. «Салт дәстүр-халық қазынасы» әдістемелік құралындағы материалдар балалардың бойында өз халқының дәстүрлерін құрметтеу сезімін қалыптастыруға ықпал етеді. Бұл, әсiресе, мәдени әртүрлiлiктi сақтау мен құрметтеу әлеуметтiк үйлесiмдi қолдауда шешушi рөл атқаратын көпұлтты елдерде маңызды.

Ата-бабамыздың әдет-ғұрыптары мен салт-дәстүрлерімен танысу балаларға үлкендерді құрметтеу, жақындарына деген сүйіспеншілік таныту, өз әрекеттері үшін жауапкершілікке ие болу және әділеттілікке ұмтылу сияқты құндылықтарды меңгеруге көмектеседі. Бұл қасиеттер баланың толыққанды жеке басын қалыптастырудың және үйлесімді дамуының іргетасы болып табылады.

Көптеген әдет-ғұрыптар отбасылық салт-дәстүрлерге байланысты. Балалар бойына осындай салт-сана мен дәстүрлердің сіңіру отбасылық байланыстарды нығайтуға, өзара түсіністікке және мәдени құндылықтарды аға ұрпақтан жас ұрпаққа жеткізуге ықпал етеді. Отбасы өмір сүру орнына ғана емес, рухани күш пен қолдау көзіне де айналуда.

Әдістемелік құрал материалдары балалардың жан-жақты дамуына, олардың зияткерлік, эмоционалдық және әлеуметтік өсуіне ықпал етеді. Салт-дәстүр, әдет-ғұрыптармен танысу балалардың ой-өрісін кеңейтеді, олардың зейінін шоғырландырып, жадысын жақсартады және ойлау қабілеттерін дамытады.

Мақсаты: мектеп жасына дейiнгi балалардың атадан бабаға мұра болып жетуі тиіс ұлттық әдет-ғұрыптар мен салт-дәстүрлерді білуге деген қызығушылықтарын арттыру, сондай-ақ адамның үйлесiмдi және жан-жақты дамуына ықпал ететiн моральдық-этикалық қасиеттерге баулу, отбасылық байланыстарды нығайтуға және мәдени құндылықтарды білім беру процесіне ықпалдастыру арқылы балаларды мектепте табысты оқуға дайындау, балалар бойында ұлттық сана мен ұлттық болмыстың көрініс алуына жағдай жасау, ұлттық дүниетанымдарын қалыптастыру.

«Салт дәстүр-халық қазынасы»

Мектепке дейінгі жастағы балалардың бойына

ұлттық құндылықтарды сіңіру

Кез келген ұлттың болашағы – оның ұрпақтарының тәрбиесі мен мәдени мұрасын сақтап, дамытуда. Қазақстанның мәдени мұрасы мен дәстүрлері ұлттың ұлттық құндылықтарының негізін құрайды, бұл құндылықтар халықтың рухани байлығы мен мәдени идентификациясын сақтауға қызмет етеді. Сондықтан мектепке дейінгі жастағы балаларға ата-бабамыздың салт-дәстүрлерін үйрету – өте маңызды және қажетті міндет болып табылады. Бұл үрдіс тек баланың ұлттық сана-сезімін қалыптастырып қана қоймай, оның тұлғалық дамуына да оң әсерін тигізеді.

Мектепке дейінгі жастағы балалардың дүниетанымы әлі толық қалыптаспағандықтан, олар кез келген білімді, әсіресе дәстүрлерді, тәрбие мен мәдениетті аса сезімтал қабылдайды. Балалар өз отбасынан, ата-анасынан және ең алдымен ата-салтынан ең алғаш тәрбиені алады. Сондықтан салт-дәстүрлерді, ұлттық құндылықтарды сіңіру осы жаста басталуы тиіс. Қазақтың халықтық педагогикасында «Өз балаңды өзің тәрбиеле, жан-жағыңа қарап өсір» деген ұлағатты сөз бар. Бұл ұстаным ұрпақтар арасындағы дәстүрдің үзілмеуін қамтамасыз етіп, оның әлеуметтік және мәдени тұрғыдан сақталуына ықпал етеді.

Салт-дәстүрлерді үйрету арқылы балаларға жауапкершілік сезімі мен өз халқын құрметтеу, оның мәдениетін бағалау сияқты құндылықтар қалыптасады. Мысалы, қазақтың дәстүрлеріне негізделген тәрбие баланы үлкендерге деген құрметке, қонақжайлыққа, отбасына деген адалдыққа тәрбиелейді. Әр салт-дәстүрдің өзіндік мәні мен мазмұны бар: Наурызды қарсы алу, бата беру, қолөнер мен дәстүрлі музыка арқылы балалар өз ұлтының рухани дүниесіне терең бойлай алады. Баланың бойында ұлттық құндылықтарға деген сүйіспеншілік, қазақ халқының мәдени мұрасына деген құрмет сезімі қалыптасып, оның өз мәдениетін сақтап қана қоймай, оны дамытуға деген ынтасы артады.

Балаларға салт-дәстүрлерді үйрету тек мәдениет пен тарихты меңгеру ғана емес, сонымен қатар олардың әлеуметтік, эмоционалдық және психологиялық дамуына да үлкен ықпал етеді. Ұлттық дәстүрлермен танысқан бала өздерінің өткенін түсініп, өзін-өзі құрметтеу сезімін қалыптастырады. Сонымен қатар, ата-бабаның ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келе жатқан тәрбие жүйесі баланың дұрыс және дұрыс емес әрекеттерді айыра білуін, моральдық жауапкершілікті сезінуін дамытуға көмектеседі.

Дәстүрлердің бірі баланың қоғамда өзін қалай ұстау керектігін үйретеді. Мысалы, қонаққа барғанда немесе қонақ қабылдағанда қайсысы дұрыс, қайсысы бұрыс екендігін үйренеді. Қазақ халқының қонақжайлығы, үлкендерге құрмет көрсету дәстүрі – мектепке дейінгі балалардың әлеуметтік дағдыларын қалыптастыруда маңызды рөл атқарады. Ұлттық дәстүрлер баланы жастайынан әдептілікке, басқалармен сыйластық қарым-қатынас орнатуға, қоғамның бір мүшесі ретінде өзінің орнын білуге баулиды. Бұл дағды баланың келешекте жақсы азамат болып қалыптасуына негіз болар еді.

Салт-дәстүрлерді үйрету – бұл балалардың өздері мен айналасындағы дүниені дұрыс түсінуіне, сана-сезімін кеңейтуіне септігін тигізеді. Мәселен, қазақ халқының тойлары мен мерекелерін атап өту арқылы балалар өмірдің маңыздылығын, әрбір ұлттың мәдениеті мен тарихына деген құрметті, сондай-ақ жанұяның бірлігі мен татулығын сезінеді. Тұрмысқа байланысты салт-дәстүрлер балаларға еңбек тәрбиесін беру, сондай-ақ табиғатпен үйлесімді өмір сүруді үйрету тұрғысынан өте маңызды. Мысалы, жаратылыстың өзгеруін бақылау, жылдың төрт мезгілін, табиғаттың циклін түсіну арқылы балалар табиғатты қорғауға деген жауапкершілікті сезінеді.

Балаларға ұлттық өнердің элементтерін үйрету – олардың шығармашылық әлеуетін дамытуға көмектеседі. Қазақтың қолөнері, ұлттық киімдері, ән-күйлері, ұлттық биі және басқа да өнер түрлері мектепке дейінгі балалардың қиялын, шығармашылық ойлауын дамытуға ықпал етеді. Балалар өздерінің өнерін дамыта отырып, қазақ мәдениетіне деген сүйіспеншілігін арттырады. Салт-дәстүрлер мен ұлттық өнердің сабақтастығы арқылы ұрпақтардың рухани өміріне, дүниетанымына, эстетикалық көзқарастарына әсер етудің маңызы зор.

Балалардың салт-дәстүрлерді үйренуінде отбасы мен мектептің бірігуі маңызды рөл атқарады. Балалар үйде ата-аналарынан ұлттық дәстүрлерді тыңдайды, оларды құрметтеп, сақтайды. Мектепке дейінгі білім беру мекемелерінде ұлттық тәрбие беру бағытында түрлі іс-шаралар мен дәстүрлі мерекелер өткізу арқылы балаларға этикалық тәрбие беріледі. Әрбір мұғалім өзінің сабағында ұлттық дәстүрлерді енгізу арқылы балаларға халқымыздың асыл мұрасын танытып, оларды тәрбиелеуге зор үлес қосады.

Мектепке дейінгі жастағы балаларға ата-бабамыздың салт-дәстүрлерін үйрету – оларды тұлға ретінде қалыптастырудағы, ұлттық сана-сезімін, өз мәдениетіне деген құрметін арттырудағы маңызды кезең болып табылады. Ұлттық салт-дәстүрлер арқылы балаларға ата-бабаның өнегелі өмірін, қоғамдағы орнын және сол қоғамға деген адалдықты үйретуге болады. Бұл процесс баланың жан-жақты дамуына, өзін-өзі танып, өз орнын табуына, ұлт тарихы мен мәдениетіне құрметпен қарауына негіз болады. Сондықтан, дәстүрлерді сақтап, оларды жастарға жеткізу – біздің болашағымыз үшін аса маңызды міндет.

Әдістемелік материалдар

ҚАЗАҚТЫҢ ҰЛТТЫҚ ОЙЫНДАРЫ - ҰЛТ ҚАЗЫНАСЫ

№1-тақырып.«Ұшты-ұшты» ойыны

Мақсаты:ұлттық ойындар туралы түсініктерін кеңейту, әр түрлі ұлттардың басты ұлттық ойындарымен қысқаша таныстыра отырып, әркімнің өз ұлтының ұлттық ойындарын білуінің маңыздылығын таныту. «Ұшты-ұшты» ойыны арқылы алғырлыққа, шапшаңдыққа баулу.

Қолданылатын әдіс-тәсілдер: әңгімелеу, сұрақ-жауап, топта талқылау, ойын ойнау.

Көрнекіліктер: презентация, суреттер.

Негізгі сұрақтар:

1. Балалар санасында ұлттық ойындардың атадан-балаға мирас болып келе жатқан құндылықтардың бірі екендігін, оның ұрпақтан-ұрпаққа аманат болып жету керек деген ұғымды қалыптастыру.

2. Өздері білетін ұлттық ойындар жайлы ойларын ортаға салу.

Ұлттық ойындар көбіне әрбір халықтың әлеуметтік-экономикалық жағдайларына, шаруашылықтарына байланысты қалыптасқан. Қазақ халқының ұлттық ойындарының көбі табиғи заттармен ойнауға негізделген. Шаруашылығы мал шаруашылығы болғандықтан, қазақ халқының ұлттық ойындары да соған байланысты. Қазақтың ұлттық ойындары бес түрге бөлінеді. Олар: аңға, малға байланысты. Жастайынан баланың жүйке жүйелерін шыңдап, оларды дәлдікке, ұстамдылыққа, байсалдылыққа тәрбиелейді. Мұндай қасиеті болмаса, адамда төзімділік, шыдамдылық та болмайды. Ондай қасиеттері болмаса, адам ойында да, өмірде де көздеген мақсатына жете бермейді. Бұл ойындардың еңбектеген баладан, еңкейген кәріге дейін ойнайтын түрлері болған.

3. «Ұшты-ұшты» ойынының мазмұнын, шартын, ережелерін түсіндіру.

4. Ұлттық ойынды ойнауға жаттықтыру.

Күтілетін нәтиже: ұлттық ойындардың маңызын түсінеді, «Ұшты-ұшты» ойынын ережеге сай ойнай алады.

«Ақ сандық, көк сандық» ойыны

Мақсаты: «Ақ сандық, көк сандық» ойыны арқылы балаларды ұлттық ойындарды құрметтеуге шақыру, ойын барысы арқылы олардың бойында көшбасшылық қасиет, мықтылық пен жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыру, ойлау қабілеті мен сөздік қорын арттыру.

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:әңгімелеу, сұрақ-жауап, түсіндіру, ойын ойнау.

Көрнекіліктер: таныстырылым, ойын барысы көрсетілген суреттер топтамасы, ойын ережесі.

Негізгі сұрақтар:

1. «Ақ сандық, көк сандық» ойынының баланы шапшаңдық пен өжеттікке дағдыландыратындығы.

2. Ойынның ережесімен, шарттарымен таныстыру.

3. Ойын барысында қауіпсіздік ережесін қадағалау.

Күтілетін нәтиже: ұлттық ойынды меңгереді, ойнау барысында сыйластыққа, жеңімпаздыққа талпынады.

«Ақ терек, көк терек» ойыны

Мақсаты: «Ақ терек, көк терек» ойыны арқылы балалардың ұлттық ойындарға деген қызығушылықтарын арттыру, ойын арқылы балаларды шапшаңдыққа, өжеттікке, спортқа бейімділікке баулу.

Әдіс-тәсілдер:әңгімелеу, сұрақ-жауап, топта талқылау, ойын ойнау.

Көрнекіліктер: ойын ережесі, бейнежазба, суреттер топтамасы.

Негізгі сұрақтар:

1. «Ақ терек, көк терек» ойынының ережесімен, шарттарымен таныстыру.

2. Ойын барысында балалардың қауіпсіздік ережелерін сақтауын қадағалау.

Күтілетін нәтиже:ойынның шартын түсінеді, топ болып жұмыс жасауға дағдыланады, сөздік қорлары артып, топ намысын қолдан бермеуге тырысады.

Асық иіру

Мақсаты: Қазақ халқының ерекше ойыны асық ойынын меңгерту, асық иіру дағдыларын дамыту.

Әдіс-тәсілдер:сұрақ-жауап, әңгімелесу, топтық жұмыс, асық иіру.

Көрнекіліктер: суреттер, презентация, асық.

Негізгі сұрақтар:

1. «Асық ойындары» ойынының ережесін, шарттарын түсіндіру.

2. Ойынның ережесін қадағалау. Қателіктерін ескеру.

3. Асық ойыныноқушылар бойында өз ұлтының тарихи-мәдени мұрасына құрмет сезімін қалыптастыру, ептілікке, мергендікке, ұқыптылыққа, сергектікке баулу,қазақтың ұлттық ойындарын білуге құштарлығын арттыру мақсатында өткізу.

4. Асықтың түрлерімен таныстыру.

5. Асықты иіру және ату.

6. Көңге асық тізіледі. Кімнің сақасы алшысынан түссе, сол бірінші болып тізілген асықтарды атады. Көп асық ұтқан бала жеңімпаз болады.

Күтілетін нәтиже:асықты иіре алады, төрт асық ойынын ереже бойынша ойнайды.

Асық ойындары: ханталапай

Мақсаты: «Ханталапай» ойынын шебер ойнай білуге дағдыландыру.

Міндеттері: «Ханталапай» ойыны жайлы ақпарат беру, ойынның негізгі шарты, ережесімен таныстыру. «Ханталапай» ойынын үйрету.

Қолданатын құралдар: асықтар.

Негізгі сұрақтар: «Ханталапай» ойнайық, Қызығына тоймайық:

Күтілетін нәтиже: балалар «Ханталапай» ойынының шартын біледі және ойнай алады.

Асық ойыны: бестас

Мақсаты: бестас ойынын меңгерту, балаларды шапшаңдыққа, дәлдікке, икемділікке баулу.

Әдіс-тәсілдер: әңгімелеу, лақтыру, қағып алу.

Көрнекіліктер:бестас ойнауды үйрететін бейнеролик, презентация, асық не малта тас.

Негізгі сұрақтар:

1. «Бес тас» ойынының ережесін, шарттарын түсіндіру.

2. «Бестас» ойынының оқушыларды шапшаңдыққа, қағылездікке, ептілікке баулудағы маңызы зор екендігі.

3. «Қақпақыл» (Бестас) ойынын үйрету. Топтағы балаларды үш-үштен топқа бөліп, бірнеше топ етіп ойнатуға болады. Ойын бірнеше кезеңнен тұрады:

1. Кезегі келген бала бес асықты шашып тастап, ішінен біреуін алады да, бір асықты жерден іліп үлгеріп, жоғары ыршытқан асықты қағып алуы керек. Қағып алған асығын бөлек қояды да, әлгіндегі тәсілмен жердегі екінші асықты іледі. Қалған асықтарды да осылайша іліп алып, жинап қояды ( жердегі асықты бір-бірден алады).

2. Екінші айналымда екіден жиып үлгеру керек, үшіншісінде үшеуден, төртіншісінде төртеуін бірдей алу шарт. Бесіншіден бес асықты алақанға ұстап, жоғары серпіп жіберіп қақшып алу керек.

3. Бұдан кейінгі айналымдар күрделеніп отырады. Бармақ пен сұқ саусақты жерге тіреп, соның ашылған арасынан жерден жатқан асықтарды кезегімен қақпақылдап өткізіп жіберіп, жоғарғы атқан асығын қағып алып отырады. Мұнда да ойыншы асықтарды саусағының ұшымен әуелі бір-бірден, одан кейін екіден, үштен, төрттен өткізу шарт. Соңында қағып алған асығын да өткізіп жібереді.

4. Соңғы шешуші ойында бес асықты қолдың сыртына салады да, жоғары ыршытып жіберіп, жерге түсірмей қолымен қақшып алады. Айналымдарда асықтарын дұрыс жинай алмағандар немес түсіріп алғандар, сол айналымда қалып, кезегі келгенде сол айналымын жалғастырады. Мүдірмей межеге жеткен бала жеңімпаз атанады.

Күтілетін нәтиже: бестас ойнауды үйренеді, лақтыру, дәлдеп қағып алуды үйренеді.

«Ұлттық ойындар» туралы қорытынды сайыс

Мақсаты:ұлттық ойындардың маңызын, ерекшелігін, өзіндік сипатын қаншалықты меңгергендігін анықтау.

Әдіс-тәсілдер:түсіндіру, сұрақ-жауап, топтық сайыс.

Көрнекіліктер: сайысқа арналған жабдықтар, асықтар т.б.

Міндеттері:

• Барлығына белгілі салт-дәстүрлер мен танымал ұлттық ойындар жайлы білетіндерін еске түсіре отырып, бұларды біздің өзімізден кейінгі кіші буынға жеткізу үшін білуіміз қажет екендігін түсіндіру;

• Cалт-дәстүр мен ұлттық ойындардың әрбір ұлттың ерекшелігін танытатындығын, әр ұрпақ өз ұлтының өзіне тән болмысын әрқашан сақтай білу керек екендігін нақты мысалдармен түсіндіру.

Негізгі сұрақтар:

Күтілетін нәтиже: балалардың әр ұлттың өз ерекшелігі болады, соны сақтай білу керек деген ұғымы қалыптасады.

САЛТ-САНА САЛТАНАТЫ – ОТБАСЫ ҚҰНДЫЛЫҚТАРЫ

Шілдехана

Мақсаты:Дәстүрді құрметтей білуге дағдыландыру.

Әдіс-тәсілдер: түсіндіру, әңгімелеу, бейнеролик көрсету, сұрақ-жауап.

Көрнекіліктер:презентация, бейнеролик, шілдеханаға қажетті жабдықтар.

Негізгі сұрақтар:

1. Шілдехана туралы мағлұмат беру. Қазақ халқында бала дүниеге келген күннен бастап, оның өмірінің әрбір кезеңіндегі айтулы күндерге арналған салт-дәстүрдің бар екендігін түсіндіру.

2. Шілдехананың барысы жайлы бейнежазба көрсету.

Күтілетін нәтиже:Салт-дәстүрдің мағынасын түсінеді, оның атадан балаға мирас болып жетуі қажеттігін үйренеді. Шілдехананың өткізілуінің маңызын біліп, оның өткізілуі туралы түсініктері қалыптасады.

Бесік той, баланы қырқынан шығару

Мақсаты: бала дүниеге келгеннен кейін орындалатын дәстүрдің бірі бесік той, баланы қырқынан шығару туралы мағлұмат беріп, салт-дәстүрге деген қызығушылықтарын арттыру, салт-дәстүрді құрметтеуге шақыру.

Әдіс-тәсілдер:сипаттау, түсіндіру, ой алмасу.

Көрнекіліктер:бесік той мен қырқынан шығаруға арналған жабдықтар.

Негізгі сұрақтар:

1. Бесік тойының өткізілу тәртібі жайлы түсіндіру, баланы бесікке бөлеудің, бесік жырын айтудың өзіндік мәні бар екендігін ұғындыру.

2. Бесік жырынан үзінді жаттату.

Күтілетін нәтиже: бесікке бөлеу, бесік жырын айту, қырқынан шығару дәстүрлері туралы біледі, отбасылық құндылықтарды құрметтейді, өз отбасындағы дәстүрлер туралы айта алады, өзіне кімнің бесік жырын айтып ұйықтататынын еске түсіруге тырысып, бесік жыры туралы ойын айтцға талпынады.

Тұсаукесер дәстүрі

Мақсаты: тұсаукесер дәстүрінің мән-маңызы туралы түсініктерін кеңейту, ұлттық таным негізінде сауаттылықтарын арттыру, тұсаукесер рәсімін көрсету арқылы, тұсаукесер жырын тыңдату арқылы балалардың бойында ұлтжандылық рухты қалыптастыру.

Әдіс-тәсілдері: әңгімелеу, көзбен көру, сұрақ-жауап, түсіндіру.

Көрнекіліктер: тұсаукесуге қатысты бейне және аудиожазбалар, тұсаукесуге керекті жабдықтар.

Негізгі сұрақтар:

1. Тұсаукесер дәстүрі туралы ақпарат беру.

2. Тұсаукесу рәсімінен үзінді көрсету.

3. Тұсаукесер жырын тыңдатып, жырды хормен айтуға жаттықтыру.

4. Тұсаукесер дәстүрінен шағын қойылым ұйымдастыру.

Күтілетін нәтиже: тұсаукесер дәстүрімен танысып, оның мән-маңызын біледі.

Сүйінші сұрау, көрімдік беру дәстүрлері

Мақсаты:сүйінші сұрау, көрімдік беру тәрізді дәстүрлердің де өзіндік жоралғысы бар екендігін түсіндіру, ұлттық салт-дәстүрлерді құрметтеуге шақыру.

Әдіс-тәсілдер: түсіндіру, сипаттау, әңгімелесу, шағын қойылым.

Көрнекіліктері: презентация, суреттер топтамасы.

Негізгі сұрақтар:

1. Сүйінші сұрау мен көрімдік беру туралы қысқаша ақпарат беру.

2. Балаларға қандай жағдайда сүйінші сұрайтынын түсіндіргеннен кейін, бір-бірінен сүйінші сұрауға үйрету.

Күтілетін нәтиже: қай кезде сүйінші сұрайтындығын, қай кезде көрімдік беретіндігін біледі, олардың тәрбиелік маңызын түсінеді.

Тоқымқағар дәстүрі

Мақсаты:тоқымқағар дәстүрі жайлы қысқаша ақпарат беру және тәрбиелік маңызын түсіндіру, отбасылық құндылықтарды сыйлауға, үлкенге құрмет, кішіге ізет етуге қалыптастыру.

Әдіс-тәсілдер: әңгімелесу, сұрақ-жауап.

Көрнекіліктер: бейнежазба, презентация, суреттер топтамасы.

Негізгі сұрақтар:

1. Тоқымқағар дәстүрінің маңызы, дәстүрдің өткізілу барысымен таныстыру.

2. Баланың ес білгеннен бері алғаш рет ұзақ сапарға, жолға шығуына байланысты орындалатын бұл дәстүрдің маңызын түсіндіру.

3. Тоқымқағар дәстүрінің өткізілуі туралы бейнежазбадан үзінді көрсету.

Күтілетін нәтиже:тоқымқағар дәстүрі туралы толық мағлұмат алады.

«Атадан қалған асыл мұра» атты шағын ертеңгілік

Мақсаты: балалардың салт-дәстүр жайлы меңгергендігін байқау, салт-дәстүрге құрметтерін арттыру, салт-дәстүр жайлы мақал-мәтелдер, жыр жолдарын жаттату арқылы тіл байлықтарын молайту, дүниетанымдарын кеңейту.

Әдіс-тәсілдер: бесік жырын, тұсаукесер жырынан үзінділерді, мақал-мәтелдерді жатқа айту, қырқынан шығару дәстүрі.

Көрнекіліктер: суреттер топтамасы, қырқынан шығаруға арналған жабдықтар.

Негізгі сұрақтар: Ертеңгілікті ұйымдастыру. Барлық баланың қатысуын қадағалау.

Күтілетін нәтиже:салт-дәстүр туралы меңгергендерін айтып бере алады, бала өміріне қатысты салт-дәстүрлерін біледі, салт-дәстүрге қатысты мақал-мәтелдерді, үзінділерді жатқа айтады.

АТА-БАБА ДӘСТҮРІ – ӘДЕПТІЛІК НЕГІЗІ

«Үлкенге – құрмет, кішіге ізет»

Мақсаты: Үлкенді сыйлай білуге, өзінен кішілерге қамқор бола білуге үйрету.

Әдіс-тәсілдер: саяхат-сабақ, әңгімелесу, сұрақ-жауап.

Көрнекіліктер:

Негізгі сұрақтар:

1. Құрмет, ізет ұғымдарына түсінік беру.

2. Сурет бойынша әңгіме құрастыруға қалыптастыру.

Күтілетін нәтиже:Үлкен адамға жол беру, көмектесу қажет екенін сезінетін шағын әңгімені сурет арқылы баяндай отырып, қамқорлық, құрметтеушіліктің не екенін өзара ортаға салады.

Тыйым сөздер

Мақсаты: Бала жасына лайықты тыйым сөздер арқылы тәрбиелеу.

Әдіс-тәсілдер: саяхат-сабақ, әңгімелесу, сұрақ-жауап.

Көрнекіліктер: тыйым сөздер.

Негізгі сұрақтар:

1. Тыйым сөздердің мән-маңызын түсіндіру.

2. Тыйым сөздерді жаттату.

Күтілетін нәтиже:«ұят болады», «обал болады», «ысырап болады» деген ұғымдар жайлы түсініктері қалыптасады.

Ырымдар мен наным-сенімдер

Мақсаты: «Сен ырымдарды білесің бе?», «Сен ырымдарға сенесің бе?» ойыны арқылы атадан балаға келе жатқан ең таныс ырымдар жайлы ақпарат беру.

Әдіс-тәсілдер: саяхат-сабақ, әңгімелесу, сұрақ-жауап.

Көрнекіліктер: ырымдар мен наным-сенімдер жинағы.

Негізгі сұрақтар:

1. Әр түрлі тыйымдардың белгілі бір ырымға қатысты шығарылғандығы туралы түсініктерін қалыптастыру.

2. Ырымдар мен тыйымдар.

Күтілетін нәтиже:Күнделікті өзіне қажет кейбір ырымдарды білетін болады.

Батамен ер көгерер

Мақсаты: Бата деген қасиетті ұғым екенін, шамалары келгенше үлкен адамнан бата алу қажет екендігін түсіндіру.

Әдіс-тәсілдер: рөлдік ойын, әңгімелесу, сұрақ-жауап.

Көрнекіліктер: бата беруге байланысты бейнежазбалар.

Негізгі сұрақтар:

1. Батаның түрлерімен таныстыру.

2. Батаны кім береді? Бата беру, бата алудың маңызын түсіндіру.

3. Әр балаға бір батадан үзінді жаттату.

Күтілетін нәтиже: Рөлдік ойын ойнау арқылы батаның құдыретін сезінеді.

ҰЛТТЫҚ МЕРЕКЕ – ҰРПАҚҚА ӨНЕГЕ

Наурыз – ұлттық мереке

Мақсаты:қазақ халқының ұлттық мерекесі Ұлыстың ұлы күні жайлы ақпарат беру.

Әдіс-тәсілдер:сипаттау, түсіндіру, сурет салу, ән айту, би билеу.

Көрнекіліктер: наурыз мерекесі туралы бейнежазба, наурыз әні, презентация.

Негізгі сұрақтар:

1. Наурыз мерекесі, оның өткізілуі туралы мағлұмат беру.

2. Наурыз мерекесі жайлы сурет салғызу.

3. Наурыз туралы өлеңдерден үзінді жаттату.

4. Наурыз туралы әнге би билету.

Күтілетін нәтиже: балалар Наурыз мерекесі туралы біледі, мерекеде ән айтып, би билеуге дайындық жасайды.

Ұлттық киімдер мен ұлттық тағамдар

Мақсаты: қазақ халқының ұлттық тағамдары мен ұлттық киімдерімен таныстыру, оларға құрметпен қарауға дағдыландыру.

Әдіс-тәсілдері: әңгімелеу, көзбен көру, сұрақ-жауап, түсіндіру, сурет салу.

Көрнекіліктер: ұлттық киімдер мен тағамдардың суреттері, презентация.

Негізгі сұрақтар:

1. Қазақ халқының ұлттық тағамдары наурыз көже, қатық, құрт, айран, қазы, қымыз, шұбат туралы қысқаша ақпарат беру.

2. Қазақ халқының ұлттық киімдерімен таныстыру.

Күтілетін нәтиже: ұлттық тағамдар мен ұлттық киімдерді атап айта алады, олардың қазақ халқы үшін қандай маңызы бар екендігін біледі.

Айт мерекесі. Жарапазан айту дәстүрі

Мақсаты:балалардың танымында айт мерекесі туралы жалпы түсінік қалыптастыру. Жарапазан айту дәстүрі жайлы мағлұмат беру.

Әдіс-тәсілдер: түсіндіру, сұрақ-жауап, бейнежазба көрсету.

Көрнекіліктері: аудио және бейнежазбалар.

Негізгі сұрақтар:

1. Айт мерекесі туралы түсінік беру.

2. Жарапазаннан үзінді жаттату.

Күтілетін нәтиже: қазақ халқының діни мерекесі айт туралы ақпарат алады, жарапазаннан үзінді жатқа айта алады.

ҰЛТТЫҚ ҚОЛӨНЕР – ТӘРБИЕ КӨЗІ

Ұлттық аспаптар мен әшекей бұйымдар, ондағы ұлттық бояу

Мақсаты:қазақ халқының ұлттық аспаптары туралы меңгерту, әшекей бұйымдармен таныстыру, олардың ұлттық нақышын сипаттап түсіндіру.

Әдіс-тәсілдер: саяхат-сабақ, әңгімелесу, сұрақ-жауап.

Көрнекіліктер: әңгімелеу, сұрақ-жауап, түсіндіру, сипаттау, ізденіс шығармашылық технологиясы.

Негізгі сұрақтар:

1. Қолөнер бұйымдарының түрлерін жете таныстыру үшін, көрме ұйымдастыру немесе этнографиялық музейлерге сапар ұйымдастыру.

2. Ұлттық қолөнер бұйымдарын насихаттай отырып, оның рухани жаңғыру мәселесіне қатысын сипаттау. Яғни, қазақ ұлттық қолданбалы бұйымдарының заманауи сипатқа енуінің маңызы мен қазіргі таңдағы жаңа сипатта қолданылып жүргендерін мысалға келтіру.

3. Қазақ халқының домбыра, қобыз, жетіген сияқты танымал аспаптарын көрсетіп, олар туралы қысқаша ақпарат беру.

4. Ұста мен зергерлердің жұмыстарымен таныстыру.

Күтілетін нәтиже:балалар ұлттық аспаптар туралы және ұлттық әшекейлер туралы біледі.

Ағаштан жасалған бұйымдар

Мақсаты: қазақ халқының ағаштан жасалған бұйымдарымен таныстыру, кейбір бұйымдардың заманауи сипатқа ие болған түрлерімен таныстыру.

Әдіс-тәсілдер: саяхат-сабақ, әңгімелесу, сұрақ-жауап, көрме.

Көрнекіліктер: ағаштан жасалған қолөнер бұйымдарының макеті, суреттер топтамасы.

Негізгі сұрақтар:

1. Қолөнер бұйымдарына арналған шикізаттар мен дайын материалдар жайлы ақпарат беру.

2. Сондай материалдың бірі ағаш екендігі.

3. Айналасындағы ағаштан жасалған бұйымдарды атап айтқызу.

4. Ағаштан жасалатын ұлттық бұйымдар, ыдыстар, түрлі жиөаздармен таныстыру.

5. Ағаштан қазақ халқының ұлттық қолөнерінің сипатын сақтап жасалып жатқан заманауи бұйымдармен таныстырып, балалардың ағаш өнеріне деген қызығушылықтарын арттыру.

Күтілетін нәтиже:ағаштан жасалатын ұлттық бұйымдарды біледі, ағаштың адам өміріндегі маңызын түсінеді.

Тері мен жүннен, киізден, жіптен жасалған бұйымдар

Мақсаты:теріден, жүннен, киіз бен жіптен жасалатын ұлттық қолөнер бұйымдарымен таныстыру, аталған материалдар жайлы қысқаша ақпарат беру.

Әдіс-тәсілдер: саяхат-сабақ, әңгімелесу, сұрақ-жауап.

Көрнекіліктер: суреттер топтамасы, бейнежазба, тері, былғары, киіз, жүн және жіп.

Негізгі сұрақтар:

1. Тері мен былғарыдан әзірленген бұйымдармен таныстыру.

2. Киізден жасалатын бұйымдар.

3. Жіп пен жүннен жасалатын бұйымдар.

4. Қазақ халқының қамшы өру өнері жайлы қысқаша мағлұмат беру. Үш түрлі түстегі жіпті өру және ұштарын бекіту, оны таяқшаға байлау.

Күтілетін нәтиже: қазақ халқының ұлттық қолөнер бұйымдарын жасалатын материалдарына қарай топтастыра алады, киіз, жүн, жіп, тері, былғары тәрізді материалдардың адам өміріндегі маңызын айтып беруге талпынады.

«Ұлттық сана – рухани жаңғыру негізі» атты мерекелік қорытынды ертеңгілік.

Қосымша

• «Ұшты-ұшты» ойынының бейнеклипін жасау. Балалар ойынды ойнап жатқанда бейнежазбаны түсіріп, оны ата-аналар мен балаларға көрсету.

• «Ақ сандық, көк сандық» ойынының сюжетін құрастырып, балалармен бірге шағын қойылым қою.

• Табиғатқа саяхат ұйымдастырып, далада «Ақ терек, көк терек» ойынын ойнау. Ойынның тарихын балаларға түсіндіру.

• Асық иіру бойынша шағын турнир өткізу. Жеңімпаздарға ұлттық стильдегі медальдар мен грамоталар беру.

• Балалармен бірге асықтарды сәндеп бояу.

• Асық ойыны бойынша әртүрлі ойын техникасын көрсету.

• Қорытынды сайыстан кейін ұлттық ойындардың көрмесін ұйымдастыру. Балаларға өздері ойнаған ойындардың фотосуреттерін және бейнеклиптерін көрсету.

• Шілдехана рәсімі туралы балалармен шағын деректі фильм жасау. Әр бала шілдехана туралы өз ойын білдіреді.

• Балаларды бесік той рәсімімен таныстырып, оларға шағын қуыршақ театрын ұйымдастыру.

• Тұсаукесер рәсімі бойынша анимациялық бейнеролик жасау. Балаларға рәсімнің мағынасын түсіндіру.

• Балалармен бірге сүйінші сұрау және көрімдік беру рәсімдерін ойын ретінде өткізу.

• Балалармен бірге тоқымқағар рәсіміне байланысты ұлттық костюмдер дайындау және шағын мерекелік қойылым өткізу.

• Балалар мен ата-аналар қатысатын «Атадан қалған асыл мұра» тақырыбында сурет салу байқауын өткізу.

• Тыйым сөздер туралы интерактивті викторина өткізу. Балалар тыйым сөздердің мағынасын дұрыс түсіндіру үшін жауап береді.

• Ырымдар мен наным-сенімдер тақырыбында шағын театрлық қойылым дайындау.

• Балалар ата-аналарымен бірге баталар жазып, оларды топ ішінде бөлісу. Баталар кітабын жасау.

• Наурыз мерекесі тақырыбында көрме ұйымдастыру.

• Ұлттық киімдер мен тағамдар көрмесін ұйымдастыру. Балалар мен ата-аналар бірге тағамдарды дайындап, киімдерді көрсетеді.

• Балаларға жарапазан айту дәстүрін үйретіп, оларға бірге жарапазан айту үшін микрофон беру.

• Балаларға ұлттық аспаптар жасау шеберлігі туралы мастер-класс өткізу.

• Балаларға ағаштан шағын бұйымдар жасауға мүмкіндік беру. Дайын бұйымдарды көрмеге қою.

• Балаларға жүннен және киізден кішігірім бұйымдар жасау бойынша практикалық сабақтар өткізу.

• «Ұлттық сана – рухани жаңғыру негізі» тақырыбында шағын концерт ұйымдастыру. Балалар ұлттық би, ән және өлеңдер орындайды.

Бұл қосымша тақырыптар балалардың ұлттық мәдениетке деген қызығушылығын арттыруға, олардың шығармашылық қабілеттерін дамытуға және ата-аналарды оқу процесіне белсенді қатыстыруға көмектеседі.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Қатынас, шығармашылық,

Бөлім:Қазақтың ұлттық ойындары - ұлт қазынасы

Тақырыбы:«Ұшты-ұшты» ойыны

Мақсаты:Ұлттық ойындар туралы түсініктерін кеңейту, әр түрлі ұлттардың басты ұлттық ойындарымен қысқаша таныстыра отырып, әркімнің өз ұлтының ұлттық ойындарын білуінің маңыздылығын таныту, «Ұшты-ұшты» ойыны арқылы алғырлыққа, шапшаңдыққа баулу

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:әңгімелеу, сұрақ-жауап, топта талқылау, ойын ойнау

Билингвальды компонент:ұлттық ойындар – народные игры - National Games

Қолданылатын көрнекі құралдар:слайд, үнтаспа, балалардың санына қарай үлестірмелі материалдар, суреттер, жасыл және қызыл дөңгелекшелер

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық 5 мин	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады. Бір-бірлеріне қарап, күлкі сыйлайды
Ұйымдастыру-ізденуші 3 мин 5 мин 3 мин 5 мин 1 мин	Жаңа білім. Оқу мақсатын таныстыру. Тапсырмалар: 1-тапсырма.«Сиқырлы кітап» әдісі. Әр бала қоржыннан бір сұрақтан алып, сұраққа жауап береді. 2-тапсырма. Суретпен жұмыс. 3-тапсырма. «Ұшты-ұшты» ойынының мазмұнын, шартын, ережелерін түсіну үшін бейнероликті мұқият көріп, тамашалайды. https://www.youtube.com/watch?v=K8udlG1h2_M «Ұшты-ұшты!» ойнаймыз. Ойын осылай жалғасады. Ойында жаңылысқан балаайыбын төлеп,ән айтып, тақпақ айтады. Ойын бірнеше рет ойналады. Сергіту сәті.	Балалар тапсырманы орындайды Мұқият тыңдап отырады Қоржындағы сұрақтардан алып, жауап береді Сурет бойынша жұмыс жасайды Балалар бейнероликті мұқият көріп, сұрақтарға жауап береді Қолдарын жоғары көтереді Ұшты-ұшты ойынын ұйымшылдықпен ойнайды Сергіту сәтін қайталап айтады, қимыл-қозғалыспен көрсетеді
Рефлексивті-түзетушілік	- Балалар, бүгінгі сабақ сендерге ұнады ма? - Қандай ойын ойнадық? - Көңіл-күйлерің қалай? - Ендеше осы көңіл-күйлеріңді смайликтер арқылы көрсетіңдер.	Сабаққа талдау жасалады.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:Ұлттық ойындардың атадан-балаға мирас болып келе жатқан құндылықтардың бірі екендігін.

Түсінеді:Ұлттық ойындардың маңызын түсінеді.

Меңгереді:Ойынды ережесін сақтай отырып, ойнау дағдыларын.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Қатынас, таным

Бөлім:Қазақтың ұлттық ойындары - ұлт қазынасы

Тақырыбы:«Ақ сандық, көк сандық» ойыны

Мақсаты:«Ақ сандық, көк сандық» ойыны арқылы балаларды ұлттық ойындарды құрметтеуге шақыру, ойын барысы арқылы олардың бойында көшбасшылық қасиет, мықтылық пен жауапкершілік қасиеттерін қалыптастыру, ойлау қабілеті мен сөздік қорын арттыру

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:әңгімелеу, сұрақ-жауап, түсіндіру, ойын ойнау.

Билингвальды компонент:ойын - игра - game

Қолданылатын көрнекі құралдар:таныстырылым, ойын барысы көрсетілген суреттер топтамасы, ойын ережесі

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық 3 мин	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 3 мин 5 мин 3 мин 5 мин 1 мин	Жаңа білім. Оқу мақсатын таныстыру. Күтілетін нәтижені анықтау. Жаңа сабақты түсіндіру. Тапсырмалар: Балалар, суретте қай ойын түрі көрсетілген? Дұрыс айтасыңдар, ендеше осы ұлттық ойын түрімен толығырақ танысайық. ↓↓↓ https://www.youtube.com/watch?v=Fpljygnd8hA «Ақ сандық, көк сандық» ұлттық ойыны қалай ойналады? Ойынның ережесі: «Ақ сандық, көк сандық» ойыны. Сергіту сәті.	Балалар тапсырмалар орындайды Берілген сұрақтардың жауабын дұрыс табады Балалар мұқият тыңдап отырады Сұрақтарға жауап береді «Ақ сандық, көк сандық» ойынынқызыға ойнайды Сергіту сәтін қайталап айтады, қимыл-қозғалыспен көрсетеді
Рефлексивті-түзетушілік	Сұрақ-жауап әдісі арқылы оқу іс-әрекетінде алған білімдерін қорытындылайды. Балаларды мақтау, мадақтау.	Сұрақтарға жауап береді

Күтілетін нәтиже:

Біледі:«Ақ сандық, көк сандық» ойынының ережесін, шартттарын біледі.

Түсінеді:Ұлттық ойындардың маңызын түсінеді.

Меңгереді:Ұлттық ойынды ойнау барысында сыйластыққа, жеңімпаздыққа талпынуды меңгереді.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы: Таным, шығармашылық

Бөлім:Қазақтың ұлттық ойындары - ұлт қазынасы

Тақырыбы:«Ақ терек, көк терек» ойыны

Мақсаты:«Ақ терек, көк терек» ойыны арқылы балалардың ұлттық ойындарға деген қызығушылықтарын арттыру, ойын арқылы балаларды шапшаңдыққа, өжеттікке, спортқа бейімділікке баулу

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:Әдіс-тәсілдер: әңгімелеу, сұрақ-жауап, топта талқылау, ойын ойнау.

Қолданылатын көрнекі құралдар:ойын ережесі, бейнежазба, суреттер топтамасы

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық 3 мин	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 3 мин 5 мин 1 мин	Жаңа білім. Оқу мақсатын таныстыру. Күтілетін нәтижені анықтау. Жаңа сабақты түсіндіру. Тапсырмалар: 1) Бұл ойын түрлері сендерге таныс па, балалар? Суреттегі ойындар туралы не айтуға болады? _______________________________________________________________________________________________________________________________________ 2)Суретке қара. Тыңда. Оқы. https://www.youtube.com/watch?v=VJDrJ_PCK6Q 3) «Ақ терек, көк терек» ойынын ойнау. Сергіту сәті.	Балалар сұрақтарға толық жауап береді Өз ойларымен бөліседі Сурет бойынша жұмыс жасайды Балалар бейнероликті мұқият көріп, сұрақтарға жауап береді Ұйымшылдықпен ойын ойнайды Сергіту сәтін орындайды
Рефлексивті-түзетушілік	- Балалар, бүгінгі сабақ сендерге ұнады ма? - Қандай ойын ойнадық? - Көңіл-күйлерің қалай? - Ендеше осы көңіл-күйлеріңді смайликтер арқылы көрсетіңдер.	Сабаққа талдау жасалады.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:Ескіден келе жатқан қазақ халқының көне ұлттық ойындарының ерекшелігін біледі.

Түсінеді:Ұлттық ойындардың маңызын түсінеді.

Меңгереді:Тез әрі шапшан қимылдап, ойын кезінде амал-айла, әдіс қолдана білуді меңгереді.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Қатынас

Бөлім:Қазақтың ұлттық ойындары - ұлт қазынасы

Тақырыбы:Асық иіру

Мақсаты:Қазақ халқының ерекше ойыны асық ойынын меңгерту, асық иіру дағдыларын дамыту. Асық ойынын балалар бойында өз ұлтының тарихи-мәдени мұрасына құрмет сезімін қалыптастыру, ептілікке, мергендікке, ұқыптылыққа, сергектікке баулу

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:сұрақ-жауап, әңгімелесу, топтық жұмыс, асық иіру

Қолданылатын көрнекі құралдар:презентация, асық, үнтаспа, балалардың санына қарай үлестірмелі материалдар, суреттер

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық 3 мин	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 10 мин 1 мин	Жаңа білім. Оқу мақсатын таныстыру. Күтілетін нәтижені анықтау. Жаңа сабақты түсіндіру. Тапсырмалар: 1) Ұлттық ойындарды таңда: 2) Балалар, асық түрлері мен атауларын білесіңдер ме? Асық иірудің өз атаулары бар. Сурет бойынша атап беріңдерші. 3) Сендер асық ойнап көрдіңдер ме? Қазір, төрт асық ойынын ойнап үйренетін боламыз. Сергіту сәті.	Ұлттық ойындардың өздері білетін түрлерін атайды Сұрақтарға жауап береді Суретке қарай отырып, асықтың түсуіне қарай атауларын айтады Ойынның ережесін толық түсініп, қызығушылықпен ойын ойнайды Сергіту сәтін қайталап айтады, қимыл-қозғалыспен көрсетеді
Рефлексивті-түзетушілік	- Балалар, бүгінгі сабақ сендерге ұнады ма? - Қандай ойын ойнадық? - Көңіл-күйлерің қалай? - Ендеше осы көңіл-күйлеріңді смайликтер арқылы көрсетіңдер.	Балалардың жауаптары

Күтілетін нәтиже:

Біледі: «Асық» ойындарының түрлерін ажырата біледі.

Түсінеді:«Асық ойыны» өте пайдалы екенін түсінеді.

Меңгереді:асықты иіруді, төрт асық ойынын ереже бойынша ойнауды меңгереді.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Шығармашылық

Бөлім:Қазақтың ұлттық ойындары - ұлт қазынасы

Тақырыбы:Асық ойындары: ханталапай

Мақсаты:«Ханталапай» ойыны жайлы ақпарат беру, ойынның негізгі шарты, ережесімен таныстыру. «Ханталапай» ойынын үйрету.

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:әңгімелеу, сұрақ-жауап, топта талқылау, ойын ойнау

Қолданылатын көрнекі құралдар:слайд, үнтаспа, асықтар, балалардың санына қарай үлестірмелі материалдар, суреттер

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық 3 мин	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 10 мин 1 мин	Жаңа білім. Тапсырмалар: 1) Балалармен бірге асықтарды сәндеп бояу. Балаларға сиқырлы қоржынды көрсету. Жұмыс барысы 2) Ханталапай деген қандай ойын және оны қалай ойнайды?_______________________________________________________________________________________________________________________________________ 3) Ханталапай ойынын ойнаймыз. Сергіту сәті.	Сұрақтарға жауап береді Тәрбиешінің көмегімен асықтарды бояп үйренеді Балалар тапсырманы орындайды Өз ойларымен бөліседі Балалар ойын шарты бойынша ойнайды Сергіту сәтін қайталап айтады, қимыл-қозғалыспен көрсетеді
Рефлексивті-түзетушілік	- Балалар, бүгінгі сабақ сендерге ұнады ма? - Қандай ойын ойнадық? - Көңіл-күйлерің қалай? - Ендеше осы көңіл-күйлеріңді смайликтер арқылы көрсетіңдер.	Сабаққа талдау жасалады.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:«Ханталапай» ойынының шартын біледі және ойнай алады.

Түсінеді:Ұлттық ойындардың маңызын түсінеді.

Меңгереді:Ойын барысында достарының ойымен санасып, ойын ережесін сақтай ойнауды.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Қатынас, шығармашылық

Бөлім:Қазақтың ұлттық ойындары - ұлт қазынасы

Тақырыбы:Асық ойыны: бестас

Мақсаты:«Бестас» ойынының ережесін, шарттарын түсіндіру, балаларды шапшаңдыққа, дәлдікке, икемділікке баулу.

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:әңгімелеу, лақтыру, қағып алу

Қолданылатын көрнекі құралдар:бестас ойнауды үйрететін бейнеролик, презентация, асық не малта тас

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық 3 мин	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 3 мин 5 мин 1 мин 1 мин	Жаңа білім. Тапсырмалар: 1) Суретте қай ойын түрі көрсетілген? Бұл ойын сендерге таныс па? 2) Ендеше балалар, бестас ойыны туралы бейнематериалды тамашалайық. https://yandex.kz/video/preview/3861544621568365965 3) Топтағы балаларды үш-үштен топқа бөліп, бірнеше топ етіп ойнату. Сергіту сәті.	Балалар тапсырманы орындайды Балалар бейнероликті мұқият көріп, сұрақтарға жауап береді Өз ойларын білдіреді Балалар ойын шарты бойынша ойнайды Сергіту сәтін қайталап айтады, қимыл-қозғалыспен көрсетеді
Рефлексивті-түзетушілік	- Балалар, бүгінгі сабақ сендерге ұнады ма? - Қандай ойын ойнадық? - Көңіл-күйлерің қалай? - Ендеше осы көңіл-күйлеріңді смайликтер арқылы көрсетіңдер.	Сабаққа талдау жасалады.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:«Асық» ойындарының түрлерін ажырата біледі.

Түсінеді:бестас ойынының ойналу ережесін түсінеді.

Меңгереді:Ойынды ережесін сақтай отырып, лақтыру, дәлдеп қағып алуды меңгереді.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Қатынас

Бөлім:Қазақтың ұлттық ойындары - ұлт қазынасы

Тақырыбы:«Ұлттық ойындар» туралы қорытынды сайыс

Мақсаты:Ұлттық ойындардың маңызын, ерекшелігін, өзіндік сипатын қаншалықты меңгергендігін анықтау

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:түсіндіру, сұрақ-жауап, топтық сайыс

Билингвальды компонент:ұлттық ойындар – народные игры - National Games

Қолданылатын көрнекі құралдар:слайд, үнтаспа, сайысқа арналған жабдықтар, асықтар т.б.

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық 3 мин	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 3 мин 5 мин 1 мин	Жаңа білім. Тапсырмалар: 1) Топтық сайыс. 2) Асық ату ойыны қазақтың ұлттық ойын түрлеріне жата ма? ________________________________________________________________________________________________________________________________________ 3) «Кім жылдам» ойыны. Балаларды 3-4 адамнан тұратын командаларға бөлу. Жетекші сұрақтарды оқиды, командалар кезекпен жауап береді. Ең көп ұпай жинаған команда жеңіске жетеді. Сергіту сәті.	Балалар топтық сайысқа түседі Сұрақтарға жауап береді Балалар командаларға бөлінеді Ұлттық ойындардың маңызын сипаттайды Сергіту сәтін қайталап айтады, қимыл-қозғалыспен көрсетеді
Рефлексивті-түзетушілік	- Балалар, бүгінгі сабақ сендерге ұнады ма? - Қандай ойын ойнадық? - Көңіл-күйлерің қалай? - Ендеше осы көңіл-күйлеріңді смайликтер арқылы көрсетіңдер.	Сабаққа талдау жасалады.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:Ұлттық ойындардың атадан-балаға мирас болып келе жатқан құндылықтардың бірі екендігін біледі.

Түсінеді:Ұлттық ойындардың маңызын түсінеді.

Меңгереді:Ойынды ережесін сақтай отырып, ойнау дағдыларын меңгереді.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Қатынас, шығармашылық

Бөлім:Салт-сана салтанаты – отбасы құндылықтары

Тақырыбы:Шілдехана

Мақсаты:Шілдехана туралы мағлұмат беру. Қазақ халқында бала дүниеге келген күннен бастап, оның өмірінің әрбір кезеңіндегі айтулы күндерге арналған салт-дәстүрдің бар екендігін түсіндіру

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:түсіндіру, әңгімелеу, бейнеролик көрсету, сұрақ-жауап

Қолданылатын көрнекі құралдар:презентация, бейнеролик, шілдеханаға қажетті жабдықтар

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 12 мин 1 мин	Жаңа білім. Оқу мақсатын таныстыру. Тапсырмалар: Балалар, қазақ халқының салт-дәстүрлері туралы не білесіңдер? Кішкентай сәбилерге арналған той- думандарды атаңдаршы? _____________________________________________________________________________________________________________________________________________________________________ Б ейнероликке назар аударайық, мына бейнероликтегі көріністер не туралы? Әрине қазақ халқының салт-дәстүрі. Мұқият тыңдап, төменде берілген сұрақтарға жауап беріңдер. https://yandex.kz/video/preview/3650491342612789980 Сергіту сәті.	Балалар сұрақтарға өз түсініктері бойынша жауап береді Балалар бейнероликті тамашалайды Тапсырмалар орындайды Сұрақтарға жауап береді Сергіту сәтін жасайды
Рефлексивті-түзетушілік	Суретті көрсете отырып, сұрақ жауап арқылы оқу қызметін қорытындылайды. Балаларды мадақтайды.	Сабаққа талдау жасалады.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:Салт-дәстүрдің атадан балаға мирас болып жетуі қажеттігін.

Түсінеді:Салт-дәстүрдің мағынасын түсінеді.

Меңгереді:Шілдехананың өткізілуінің маңызын біліп, оның өткізілуі туралы.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Қатынас, шығармашылық

Бөлім:Қазақтың ұлттық ойындары - ұлт қазынасы

Тақырыбы:«Ұшты-ұшты» ойыны

Мақсаты:Ұлттық ойындар туралы түсініктерін кеңейту, әр түрлі ұлттардың басты ұлттық ойындарымен қысқаша таныстыра отырып, әркімнің өз ұлтының ұлттық ойындарын білуінің маңыздылығын таныту, «Ұшты-ұшты» ойыны арқылы алғырлыққа, шапшаңдыққа баулу

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:әңгімелеу, сұрақ-жауап, топта талқылау, ойын ойнау

Билингвальды компонент:ұлттық ойындар – народные игры - National Games

Қолданылатын көрнекі құралдар:слайд, үнтаспа, балалардың санына қарай үлестірмелі материалдар, суреттер, жасыл және қызыл дөңгелекшелер

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық 3 мин	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 12 мин 1 мин	Жаңа білім. Тапсырмалар: 1) «Кім жылдам» ойыны. 2) «Шілдехана» сөзінен сөздер құрастыр. ↓↓↓ 3) Шілдехана рәсімі туралы балалармен шағын деректі фильм жасау. Әр бала шілдехана туралы өз ойын білдіреді. Сергіту сәті.	Балалар тапсырманы орындайды Сұрақтарға жауап береді Сызбанұсқадағы бос орындарды толтырады Сергіту сәтін қайталап айтады, қимыл-қозғалыспен көрсетеді
Рефлексивті-түзетушілік	Қорытындылау: -Балалар, бүгін қандай тапсырмаларды орындадық? -Сендерге қай тапсырма қиындық туғызды? -Ал, қайсысы жеңіл тиді?. Оқу іс-әрекетіне белсене қатысқан балаларды мадақтау, қалғандарын ынталандыру.	Балалар сұрақтарға өз түсініктері бойынша жауап береді Балалар мақтаныш сезіміне бөленеді.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:Салт-дәстүрдің атадан балаға мирас болып жетуі қажеттігін.

Түсінеді:Салт-дәстүрдің мағынасын түсінеді.

Меңгереді:Шілдехананың өткізілуінің маңызын біліп, оның өткізілуі туралы.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Таным

Бөлім:Салт-сана салтанаты – отбасы құндылықтары

Тақырыбы:Бесік той, баланы қырқынан шығару

Мақсаты:Бала дүниеге келгеннен кейін орындалатын дәстүрдің бірі бесік той, баланы қырқынан шығару туралы мағлұмат беріп, салт-дәстүрге деген қызығушылықтарын арттыру, салт-дәстүрді құрметтеуге шақыру

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:сипаттау, түсіндіру, ой алмасу

Қолданылатын көрнекі құралдар:слайд, үнтаспа, балалардың санына қарай үлестірмелі материалдар, суреттер, бесік той мен қырқынан шығаруға арналған жабдықтар

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 12 мин 1 мин	Жаңа білім. Оқу мақсатын таныстыру. Күтілетін нәтижені анықтау. Жаңа сабақты түсіндіру. Тапсырмалар: 1) Ойталқы. 2) Балалар, біз бүгін бесікке салу салтынан бейнебаян тамашалайық. https://yandex.kz/video/preview/18439617261415587352 Сендер ата-аналарыңыз, ата-әжелеріңізбен бірге бесікке салу тойына барып көрдіңдер ме? 3) Бесік жырынан үзінді жаттату. Сергіту сәті.	Балалар тапсырманы орындайды Балалар бейнебаянды мұқият тыңдайды, қарап отырады Өз ойларын білдіреді Бесік жырынан үзінді жаттайды Қимылдарын келтіріп, барлықтары бірге сергіту сәтін орындайды
Рефлексивті-түзетушілік	Тәрбиеші балалардан бүгінгі жиыннан алған әсерлерін, көңіл күйлерін, немен айналысқандарын, не үйренгендерін сұрайды.	Сабаққа талдау жасалады.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:бесікке бөлеу, бесік жырын айту, қырқынан шығару дәстүрлері туралы біледі.

Түсінеді:баланы бесікке бөлеудің, бесік жырын айтудың өзіндік мәні бар екендігін түсінеді.

Меңгереді:Бесік жырының әуенін ажырата білуді.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Таным

Бөлім:Салт-сана салтанаты – отбасы құндылықтары

Тақырыбы:Бесік той, баланы қырқынан шығару

Мақсаты:Бала дүниеге келгеннен кейін орындалатын дәстүрдің бірі бесік той, баланы қырқынан шығару туралы мағлұмат беріп, салт-дәстүрге деген қызығушылықтарын арттыру, салт-дәстүрді құрметтеуге шақыру

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:сипаттау, түсіндіру, ой алмасу

Қолданылатын көрнекі құралдар:слайд, үнтаспа, балалардың санына қарай үлестірмелі материалдар, суреттер, бесік той мен қырқынан шығаруға арналған жабдықтар

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық 3 мин	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 12 мин 1 мин	Жаңа білім. Оқу мақсатын таныстыру. Күтілетін нәтижені анықтау. Жаңа сабақты түсіндіру. Тапсырмалар: «Қырқынан шығару» рәсімі туралы толық ақпаратпен танысады. https://yandex.kz/video/preview/16344483521307650495 Неліктен 40 күннен соң қырқынан шығарған? Қырқынан шығару дәстүрін өткізу үшін не қажет екен, балалар? ______________________________________________________________________________________________________ Көрініс көрсету. Балалардың тілегі: Сергіту сәті	Балалар мұқият тыңдап отырады Сұрақтарға жауап береді Балалар көрініс көрсетеді Әр бала бір-бір тілектен айтып үйренеді Сұрақтарға жауап береді Сергіту сәтін қайталап айтады, қимыл-қозғалыспен көрсетеді
Рефлексивті-түзетушілік	Суретті көрсете отырып, сұрақ жауап арқылы оқу қызметін қорытындылайды. Балаларды мадақтайды.	Сабаққа талдау жасалады.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:бесікке бөлеу, бесік жырын айту, қырқынан шығару дәстүрлері туралы біледі.

Түсінеді:баланы бесікке бөлеудің, бесік жырын айтудың өзіндік мәні бар екендігін түсінеді.

Меңгереді:Бесік жырының әуенін ажырата білуді.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Қатынас

Бөлім:Салт-сана салтанаты – отбасы құндылықтары

Тақырыбы:Тұсаукесер дәстүрі

Мақсаты:Тұсаукесер дәстүрінің мән-маңызы туралы түсініктерін кеңейту, ұлттық таным негізінде сауаттылықтарын арттыру, тұсаукесер рәсімін көрсету арқылы, тұсаукесер жырын тыңдату арқылы балалардың бойында ұлтжандылық рухты қалыптастыру.

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:әңгімелеу, көзбен көру, сұрақ-жауап, түсіндіру

Билингвальды компонент:ұлттық ойындар – народные игры - National Games

Қолданылатын көрнекі құралдар:тұсаукесуге қатысты бейне және аудиожазбалар, тұсаукесуге керекті жабдықтар,суреттер

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 3 мин 10 мин 1 мин	Жаңа білім. Оқу мақсатын таныстыру. Күтілетін нәтижені анықтау. Жаңа сабақты түсіндіру. Тапсырмалар: 1) Балалар, тұсаукесер дәстүрі туралы мұқият тыңдап, сұрақтарға жауап берейік. https://yandex.kz/video/preview/711540706283991053 2) Тұсаукесер жырын тыңдатып, жырды хормен айтқызу. 3) Тұсаукесер дәстүрінен шағын қойылым ұйымдастыру. Сергіту сәті.	Балалар бейнероликті мұқият көріп, сұрақтарға жауап береді Балалар тұсаукесер жырын жаттап, хормен айтады Тәрбиешімен бірге салт-дәстүрге байланысты қойылым қояды Қимылдарын келтіріп, барлықтары бірге сергіту сәтін орындайды
Рефлексивті-түзетушілік	Тәрбиеші іс-әрекетті қорытындылайды. Тапсырмаларды орындауға белсенді үлес қосқаны үшін балаларды мадақтайды.	Сабаққа талдау жасалады.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:Тұсаукесер дәстүрімен танысып, оның мән-маңызын біледі.

Түсінеді:Ұлттық салт - дәстүрдің, ата дәстүрдің ұрпаққа мұра ретінде берілуінің маңызын түсінеді.

Меңгереді:Қазақ халқының бала тәрбиесіндегі орны елеулі әдет-ғұрып, ырымға толы салт-жорасын.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Қатынас, шығармашылық

Бөлім:Салт-сана салтанаты – отбасы құндылықтары

Тақырыбы:Сүйінші сұрау, көрімдік беру дәстүрлері

Мақсаты:Сүйінші сұрау, көрімдік беру тәрізді дәстүрлердің де өзіндік жоралғысы бар екендігін түсіндіру, ұлттық салт-дәстүрлерді құрметтеуге шақыру

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:түсіндіру, сипаттау, әңгімелесу, шағын қойылым

Билингвальды компонент:ұлттық ойындар – народные игры - National Games

Қолданылатын көрнекі құралдар:презентация, суреттер топтамасы, слайд, суреттер

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 12 мин 5 мин 1 мин	Жаңа білім. Оқу мақсатын таныстыру. Күтілетін нәтижені анықтау. Жаңа сабақты түсіндіру. Тапсырмалар: 1) Сүйінші дегеніміз не? Сүйінші сұраушы адамға не беріледі? https://yandex.kz/video/preview/13197555408364982791 2) Ойланып жауап берейік. 3) Сергіту сәті.	Сұрақтарға жауап береді Бейнебаянды мұқият тамашалайды Балалар тапсырманы орындайды Сурет бойынша жұмыс жасайды Бір-бірлерінен сүйінші сұрап, көрімдік беріп ойнайды Сергіту сәтін қайталап айтады, қимыл-қозғалыспен көрсетеді
Рефлексивті-түзетушілік	Қорытындылау: -Балалар, бүгін қандай тапсырмаларды орындадық? -Сендерге қай тапсырма қиындық туғызды? -Ал, қайсысы жеңіл тиді?	Балалардың жауаптары

Күтілетін нәтиже:

Біледі:Қай кезде сүйінші сұрайтындығын, қай кезде көрімдік беретіндігін біледі.

Түсінеді:Сүйінші сұрау, көрімдік берудің тәрбиелік маңызын түсінеді.

Меңгереді:Қазақтың салт дәстүрлері жайлы.

Ұйымдастырылған оқу іс-әрекетінің технологиялық картасы

Ұйымдастырылған оқу іс- әрекеті:«Ата салты – ұрпаққа аманат»

Тәрбиеші: Байболова Сауле Толегеновна

Білім беру саласы:Таным

Бөлім:Салт-сана салтанаты – отбасы құндылықтары

Тақырыбы:Тоқымқағар дәстүрі

Мақсаты:Тоқымқағар дәстүрі жайлы қысқаша ақпарат беру және тәрбиелік маңызын түсіндіру, отбасылық құндылықтарды сыйлауға, үлкенге құрмет, кішіге ізет етуге қалыптастыру

Қолданылатын әдіс-тәсілдер:әңгімелеу, сұрақ-жауап, топта талқылау

Қолданылатын көрнекі құралдар:бейнежазба, презентация, суреттер топтамасы

 

Оқу қызметінің кезеңі	Тәрбиешінің іс-әрекеті INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET INCLUDEPICTURE "https://avatars.mds.yandex.net/i?id=4fa299073514d627ca09fcbf9d3bc034bf7c803480183d4e-12173799-images-thumbs&n=13" \* MERGEFORMATINET	Балалардың іс-әрекеті
Мотивациялық қозғаушылық 3 мин	Ұйымдастыру кезеңі. Сәлемдесу, балаларды түгендеу. Психологиялық дайындық. Шаттық шеңберін құру. Жаңа топ құру Жұмыс ережесімен келісу Алдыңғы білімді еске түсіру	Сәлемдеседі Шеңберге тұрып, бір-біріне тілектерін айтады.
Ұйымдастыру-ізденуші 5 мин 12 мин 1 мин	Жаңа білім. Оқу мақсатын таныстыру. Күтілетін нәтижені анықтау. Жаңа сабақты түсіндіру. Тапсырмалар: Тоқымқағар дәстүрінің өткізілуі туралы бейнежазбадан үзінді көрсету. Балалар мұқият тыңдап, сұрақтарға жауап береді. https://yandex.kz/video/preview/13477047453307070401 Қойылым тоқымқағар дәстүрі. Сергіту сәті.	Балалар бейнероликті мұқият көріп, сұрақтарға жауап береді Сұрақтарға жауап береді Өз ойларын айтады Балалар тапсырманы орындайды Сергіту сәтін қайталап айтады, қимыл-қозғалыспен көрсетеді
Рефлексивті-түзетушілік	Сұрақтар беріп, оқу іс-әрекетін қорытындылайды. Дұрыс айта алмаған балаларға көмектеседі. Белсенділік танытқан балаларды мадақтайды.	Балалардың жауаптары.

Күтілетін нәтиже:

Біледі:Тоқымқағар дәстүрі туралы толық мағлұмат алады.

Түсінеді:Тоқымқағар дәстүрінің маңызын түсінеді.

Меңгереді:Қазақ халқының әдет ғұрпы мен салт дәстүрлері туралы кең көлемде меңгереді.

Қорытынды

«Салт дәстүр-халық қазынасы» әдістемелік құралының қорытынды бөлімі әр баланың ұлттық санасын қалыптастырудағы және оның
ұлттық мәдениетіне деген сүйіспеншілігін арттырудағы маңызды орынға ие. Қазақ халқының салт-дәстүрлері ғасырлар бойы қалыптасып, ұрпақтан-ұрпаққа жалғасып келеді. Бұл дәстүрлер біздің ата-бабамыздың өмір салтын, мәдениетінің негізін құрайды. Салт-дәстүрлерді сақтау және балаларға үйрету арқылы біз ұлттық мәдениетімізді ұрпаққа жеткізіп, оның
құндылықтарын сақтаймыз.

Әдістемелік құралда мектепке дейінгі жастағы балаларға қазақ халқының салт-дәстүрлерін таныстыру арқылы, олардың ұлттық сана-сезімін қалыптастыру, мәдени мұраны сақтауға бағыттау мәселелері талқыланды. Жұмыс салт-дәстүрлердің маңыздылығын түсінуге көмектесіп, оларды қолдану арқылы балаларға тәрбие беру әдістерін қарастырады.

Әдістемелік құралдың мазмұны қазақ халқының салт-дәстүрлерін жан жақты көрсетеді. Әрбір дәстүрдің негізін, оның маңыздылығын, қоғамдағы рөлін түсіндіру арқылы балалардың қызығушылығын оятуға бағытталған. Мысалы, ұлттың қонақжайлық, үлкендерді құрметтеу, еңбекке баулу, табиғатты қорғау сияқты дәстүрлерінің баланың тұлғалық дамуына қосар үлесі зор.

Бала тәрбиесінде ұлттық дәстүрлерді қолдану – бұл тек өткенге құрмет көрсетіп қана қоймай, болашақ ұрпақтың өз мәдениетіне деген сүйіспеншілігін арттыруға бағытталған үлкен қадам болып табылады. Әдістемелік құрал арқылы балалар қазақтың дәстүрлі әндерін, биін, ойындарын, ұлттық тағамдарын танып, оларды сабақ барысында қолдану арқылы мәдени құндылықтарды үйренеді. Осы әдістемелік құрал арқылы шағын орталық тәрбиешілері, педагогтар өз жұмысына қазақ халқының дәстүрлерін енгізіп, балаларға ұлттық тәрбие беру ісін одан әрі жетілдіре алады. Бұл құрал балалардың этникалық мәдениетке деген көзқарасын
қалыптастырып, олардың жеке тұлға болып қалыптасуына елеулі әсер етеді.

Қорытындылай келе, «Салт дәстүр-халық қазынасы» әдістемелік құралы мектепке дейінгі жастағы балаларға қазақ мәдениетінің негіздері мен ұлттық дәстүрлерін танытуға, оларды құрметтеуге және сақтауға бағытталған маңызды құрал болып табылады. Әдістемелік құрал арқылы біз болашақ ұрпақтың мәдениетімізді біліп, оны бағалауды үйренуіне қомақты үлес қосамыз.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Қасиманов С. Қазақ халқының қолөнері. – Алматы, 1995 ж.

2. Технология пәнінен оқу құралдары.

3. Балаларға арналған танымдық журналдар.

4. Ахметов Н., Мамырқұлов Қ. Қазақтың ұлттық ойыны асық ату әдістерін үйрену: әдістемелік нұсқаулық. – Тараз, 2017. – 55 б.

5. «Сен білесің бе?» энциклопедиясы/Құраст.: РайымбековҚ.Ж., БайғабыловаҚ.Т. – Алматы: «Аруна» баспасы. – 700 бет. 

6. Қазақ Совет Энциклопедиясы. 9-том.

7. Құрманбаева С.К. Ұлттық ойындардың бүгіні мен келешегі / Қазақстан мектебі. - Алматы, 2004.

8. Атабаев А.С. Ұлттық ойындар - халық мұрасы/ Ұлт тағылымы. –Алматы, 2006.

9. Кенжеахметұлы С. Қазақ халқының салт-дәстүрлері. - Алматы: «Алматыкітап», 2004.

Мазмұны

Түсінік хат ............................................................................................................. 3

«Салт дәстүр-халық қазынасы»

Мектепке дейінгі жастағы балалардың бойына

ұлттық құндылықтарды сіңіру ............................................................................ 4

Әдістемелік материалдар ...................................................................................... 6

Қорытынды .......................................................................................................... 48

Пайдаланылған әдебиеттер ................................................................................. 49

Байболова Сауле Толегеновна

Абай облысы білім басқармасының Бесқарағай ауданы білім бөлімінің

«Беген орта мектебі» КММ

«Балауса» шағын орталығының тәрбиешісі

«Салт дәстүр-халық қазынасы»

әдістемелік құрал

Семей 2025 ж. 50 бет.