Сәндік қолданбалы өнер. 8 сынып

1-бөлім. Сәндік - қолданбалы өнер

Мектеп:

Күні:

Мұғалімнің аты-жөні:

Сыныбы: 8

Қатысушылардың саны:

Қатыспағандардын саны:

Сабақтың тақырыбы:

Қазақ халқының ұлттық сәндік қолданбалы өнері (ши току, киіз басу).Әр түрлі ұлттық бұйымдар.Құрал-саймандар мен материалдар.

Осы сабақта қол жеткізілетін оқу мақсаттары(оқу бағдарламасына сілтеме)

8.1.2.1 - өнер, қолөнер және дизайн, әр түрлі тарихи және мәдени шығу түсіну ерекшеліктерін корсету

8.1.3.1 -шығармашылық идеяларды дамыту мен іске асыруда өз бетінше таңдаған ақпарат көздерін қолдану

Сабақ мақсаттары

Оқушылар:

• Қазақ халқының қолданбалы өнерінің түрлерін білу;

• Қазақ халқының қолданбалы өнер шығармаларының ерекшеліктері ажырату;

• Қазақ халқының ұлттық ою-өрнек түрлерінің айырмашылықтарын айқындау;

• Алған білімдерін шығармашылық идеяларын іске асыруда тиімді пайдалану.

Тілдік мақсаттар

Оқушылар терминологияны қолдана алады.

Оқушылар талдау және қорытынды жасай алады

Пәндік сөздік қор / пәндік лексика және терминология: сәндік-қолданбалы өнер, киіз кілем – сырмақ, түскиіз (қабырға кілемдер), аяккап (сөмкелер үшін ыдыстарды), кереге-кап (кереге футлярлары ), уық-кап (футлярлар үшін жердей киіз үй.

Киізден жасалған бұйымдар: сулық (тоқым) ер-тұрман, киіз бас киім (қалпақ), плащтар (кебенек), киіз шұлықтар үшін етік (байпақ), ухваты үшін казана (қол өт).

Жүн түрлері: өрескел байпақ жүн (этникалық стильдегі бұйымдар), сливер ( жасау негіздері ретінде пайдаланылатын таралған жүн ), тазартылған, таралған және созылған жүн (жер үсті қабаттар құру үшін жарқын фон және бояу үшін), жартылай жуқа қой жүні, жүні меринос жуні, ангора немесе мохер (әшекейлеу мен әрлеу бұйымдары).

Диалогқа/жазуға қажетті пайдалы сөз тіркестері

Қазақ халқының қолөнері саласында ши тоқу, оған боялған түрлі-түсті жүн орап, өрнектеп безендіру ісі ғасырлар бойы қалыптасып келе жатқан ұлттық өнері болып табылады.

Бағалау критерийлері

• Қазақ халқының өнер туындылары мен қолөнерін айқындайды;

• Сабақ үстіндегі іс-әрекетттерде белсенділік танытады;

• Топтық жұмыстарда зерттеу тапсырмаларын орындайды;

• Зерттеу нәтижелерін скейчбукке немесе альбомға түсіреді;

• Алған білімдерін шығармашылық жұмыс барысында тиімді қолданады.

Құндылықтарды

дарыту

* Халықтың салт-дәстүрі мен шығармашылығын құрметтеуге тәрбиелеу;

* Халық шығармашылығына сүйіспеншілік ояту;

* Өлкесінің мәдениетін зерттеуге қызығушылығын дамыту.

Пәнаралық байланыс

Қазақстан тарихы - киіз басу және ши тоқу өнерінің тарихы;

Қазақ тілі – жаңа сөздер, терминдер

АКТ-ны пайдалану дағдысы

Әр түрлі зерттеулерді жүргізу үшін вебсайттар мен интернет- ресурстарды пайдалану.

Бастапқы білім

Жеке шығармашылық жұмыстар арқылы өнер құралдарын пайдаланып, тәжірибелік дағдылар құрып уйренеді

Сабақ барысы

Сабақтың жоспарланған кезеңдері

Сабақта жоспарланған қызмет

Ресурстар

Сабақтың басы

5. мин.

1. Ұйымдастыру кезеңі

Сәлемдесу. Оқушылардың сабаққа дайындығын анықтау, оқушыларға сабақ тақырыбын, сабақтың мақсатын таныстыру.

- Балалар, менің сізге сұрағым: қазақ халқының мәдениеті туралы не білеміз?

- Слайдқа қарап біздің бүгінгі сабақтың тақырыбын анықтаңыз.

Сабақтың мақсатымен танысу.

- Бізге мұра болып қалған аталарымыз бен әкелеріміздің өз еліміздің тарихын, салт-дәстүрін, еліміздің әрбір азаматы білуі тиіс. Сондықтан, бүгін сабақта біз сіздермен қазақ халқының дәстүрлі сәндік-қолданбалы өнер түрлері туралы айтатын боламыз.

Презентациямен танысу үшін арналған интерактивті тақта

2-Слайд.

Саб.тақ.бойынша көрнекіліктер: суреттер менфотосуретт.

Сабақтың негізгі бөлімі

(жалпы -32мин).

2. Жаңа материалды зерттеу кезеңі.

Қазақтардын халық кәсіпшілігі мен қолөнер бастауы тұңғиық ғасырларға кетеді.

Мына суреттерге қараңызшы.

Өнер түрлерін қарастырыңыз және анықтаңыз.

Оқушылар сәндік-қолданбалы өнер үлгілер атауын анықтайды.

- теріні өңдеу өнері

- зергерлік өнер.

- суйек кесу өнері.

- тасты өңдеу өнері

- ағаш өңдеу.

-кілем тоқу, ши току және киіз бұйымдарын жасау - киіз басу.

Кілемдердін түрлерін зерттейік: басылған (киіз), өрме (қамысты) және тоқыма.

- Тоқыма кілемдер түкті, алаша және тақыр түрлерімен ерекшеленеді.

- Басылған кілемдерге киіздер, тұскиіздер, сырмақ, сырдақ, текемелер жатады.

- Өрме кілемдер - бұл шым ши, өре ши және шабақ ши.

Ши тоқу үшін ши талдарынан қамыс өріледі - Алдымен әр талды жеке берілген ою бойынша түрлі-түсті жіппен орайды. Талдарды бірге орағанда ерекше кілем шыгады.

Ал киіз басу өндірісі де қызықты қажет ететін күрделі үдеріс, белгілі бір дағдыларды қажет етеді.

Ал қазір, біз киіз басу тарихы жөнінде мультфильм көреміз

Киіз басу және өндіру, бірнеше кезеңдерден тұрады:

* жүн дайындау; * оны жаю; * ыстық су шашу; * дайын киіз жасау.

- Шеберлер саз балшықтан, ағаштан, металдан музыкалық аспаптар (шертер, сыбызғы, асатаяқ, саз сырнай, шыңдауыл, т. б.) жасау білген, олардың көпшілігі енді экспозицияларда көруге ғана болады

- Киіз үй жабдықтарын зерттеніз: түскиіздер (қабырға кілемдер), сырмактар (төсеніш), аяққаптар ( ыдыстар үшін сөмкелер), кереге-қаптар (кереге үшін футлярлар), әр түрлі ши және т. б.

(Видеофильмді көру)

- Киіз бұйымдарын дайындауға тек бір отбасынын әйелдері ғана емес, бүкіл ауыл тұрғындары қатысты. Киіз үйдін әр түрлі бөліктерін киізбен жабу көшпенді қазақтардын бірнеше ғасырлар бойы бірінші қажеттілігі болған.

- Балалар, киіз тұрмыста пайдалану сәнді болама ?

Тәжірбиелік жұмысты бастамас бұрын оқушыларға қауіпсіздік техникасымен таныстырыңыз.

Көркем еңбек сабақтарына арналған қауіпсіздік техникасы:

• жұмысты тек қана мұғалімнің рұқсатымен бастау;

-оқытушының рұқсатынсыз оқу, жұмыс орнын тастап кетпеу;

-құрал-саймандарды тек қажетті жағдайда ғана пайдалану;

-жұмыс орнын таза ұстап, материалдар мен құралдарды тиімді жұмыс істеу;

-жұмыс кезінде бөтен жаққа назар аудармау;

-басқа оқушылардың жұмысына кедергі жасамау;

-жұмыс бітісімен материалдар мен құралдарды өз орындарына жиып қою.

3. Тәжірбиелік жұмыс кезеңі.Тапсырма: Балалар, сынып 2 командаға бөлінеді. Әр топ зерттеу орындайтын болады. Бірінші командаға киізден жасалған бұйымдардын атауларын анықтау қажет Екінші команда қазақ ұлттық ою-өрнек түрлерін зерттейді.

1ші топқа арналған дескрипторлар:

• Киіз басу өнерін зерттейді;

• Киізден орындалатын бұйымдардын атауларын анықтайды;

• Киіздің емдік қасиеттерін анықтайды

• Бұйымдардын атаулары мен суреттерін скетчбукке түсіреді;

• Өзіңің зерттеу жұмысы туралы баяндайды;

• Атқарылған жұмыстар туралы қорытындылар жасайды.

2 ші топқа арналған дескрипторлар:

• Қазақ халқының ұлттық ою-өрнектерін зерттейді (космогониялық, зооморфтық, өсімдік, геометриялық);

• Қазақ халқының ұлттық ою-өрнек түрлері мен айырмашылықтарын анықтайды;

• Ою атаулары мен суреттерін скетчбукке түсіреді;;

• Өзіңің зерттеу жұмысы туралы баяндайды;

• Атқарылған жұмыстар туралы қорытындылар жасайды.

- Балалар, сабақтың соңында әр команда өзінің зерттеу нәтижелерімен бөліседі.Оқушыларға интернетке қосылған ноутбуктер таратылады немесе кітаптар мен журналдар, материалдар ішінен оқушылар тапсырмаға жауаптар таба алады (мәтінді зерттеу үшін суреттер мен парақтарды таратуға болады).

Көз физминуткасы. (Көзді демалту үшін, орнынан тұрмай жоғары, төмен, оңға, солға, көзімен шеңбер немесе өз атынын бірінші әрпін салу керек).

Интерактивті тақта, слайдтар

3-Слайд.

4-5 слайдтар

6-Слайд.

Киіз басу өнерінің шығу тарихы туралы мультфильм көру

https://youtu.be/D1qoET0oQI0

7-Слайд.

Киіз үй туралы видеофильм көру

1 фильм

https://youtu.be/yu_2aAQEUsY

2 фильм

https://youtu.be/3W_PZ2KFLcY

Заманауи қазақ үй

https://youtu.be/eGxqIBrdsWI

тұскиіз

(киіз үй туралы видеофильм)

Слайд 8-9.

Кітаптар, журналдар, зерттеу үшін мәтін, фотосуреттер, суреттер.

Слайд 10.

Слайд 11.

Сабақтың соңы

3 мин

4. Рефлексия және бағалау:

Топтың жұмысын талдау. Өзін-өзі бағалау және өзара бағалау. Тақтаға жапыстыру арқылы стикер (жапсырма) қағазы көмегімен оқушылардың кері байланысы.

Нені білдім, нені үйрендім?

- Не түсініксіз?

- Немен жұмыс істеу қажет?

-Келесі практикалық жұмыста мен қандай қабілеттерімді жетілдіруім қажет?

-Тағы қандай көңілді және тартымды жұмыс істегініз келеді?

Мұғалімнің кері байланысы.

стикерлер

12-13 слайдтар

Саралау - оқушыларға қалай көбірек қолдау көрсетуді жоспарлайсыз? Қабілетті жоғарықандайміндетқоюдыжоспарлапотырсыз?

Бағалау – оқушылардың материалды меңгеру деңгейін қалай тексеруді жоспарлайсыз?

Денсаулық және қауіпсіздік техникасының сақталуы

Саралау көрсетілетінін таңдау командада жұмыс. Әр екі топтың оқушылары өздері таңдайды күрделілік дәрежесі бойынша :

• Күрделі өрнектер

салуга болады немесе

жай таңдау;

• Қарапайым немесе күрделі киізден жасалған бұйымдар.

Бағалау дескриптор және бағалау өлшемдері бойынша жүргізілетін болады, олармен оқушылар тапсырманы орындауға дейін танысады. Өзін-өзі бағалау және өзара бағалау.

Көз физминуткасы .

(Көзді демалту үшін, орнынан турмай (жоғары, төмен, оңға, солға, көзімен шеңбер немесе өз атынын бірінші әрпін салу керек).

қауіпсіздік техникасы Ережесі:

• егер қолында қарындаш болса қолмен бұлғауға болмайды ;

• егер қолында кітап, скейчбук, альбом немесе журнал болса қолмен бұлғауға болмайды ;

Сабақ бойынша рефлексия

Сабақ мақсаттары/оқу мақсаттары дұрыс қойылған ба? Оқушылардың барлығы ОМ қолжеткізді ме? Жеткізбесе, неліктен? Сабақта саралау дұрыс жүргізілді ме? Сабақтың уақыттық кезеңдері сақталдыма?

Сабақ жоспарынан қандай ауытқулар болды, неліктен?

Бұл бөлімді сабақ туралы өз пікіріңізді білдіру үшін пайдаланыңыз. Өз сабағыңыз туралы сол жақ бағанда берілген сұрақтарға жауап беріңіз.

Жалпы баға

Сабақтың жақсы өткен екі аспектісі (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:.

2:

Сабақты жақсартуға не ықпал ете алады (оқыту туралы да, оқу туралы да ойланыңыз)?

1:

2:

Сабақ барысында сынып туралы немесе жекелеген оқушылардың жетістік/қиындықтары туралы нені білдім, келесі сабақтарда неге көңіл бөлу қажет?