Сақтар туралы тарихи мәліметтер

Сабақтың тақырыбы:

Сақтар туралы тарихи мәліметтер

Зерттеу сұрағы:Қандай тарихи дереккөздер сақтар туралы мәлімет береді?

Мұғалімнің аты-жөні:Алжанова К.А

Күні: 10.12.2019ж

СЫНЫП: 5а

Қатысқан оқушылар саны:22

Қатыспаған оқушылар саны: 0

Сабақ негізделген оқу мақсаттары

5.3.1.2 – ежелгі мемлекеттік бірлестіктердің құрылуын түсіндіру

Сабақ нәтижесі:

Оқушылардың барлығы мынаны орындай алады: Оқулықта берілген және қосымша тапсырмаларды орындайды. Жазба жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді.

Оқушылардың көбісі мынаны орындай алады: Топтық жұмысты брлесе орындайды.Картадан сақтардың қоныстану аймағын көрсетеді.Өз бетінше жұмыс жасайды. Сұраққа жауап береді. Қосымша үлестірме ресурстармен жұмыс жасайды.

Оқушылардың кейбіреуі мынаны орындай алады:

Оқулықтан тыс берілген қосымша тапсырмалады орындайды, тақырып бойынша қосымша мәліметтер мен дәлелдер келтіре алады.Сақтар туралы жазба және тарихи деректерді айтады.

Бағалау критерийі

Жеке, жұптық, топтық тапсырмаларды орындай алады. Сабақ барысында тыңдаушының назарын өзіне аудара алады.

Тілдік құзіреттілік

Сақтар туралы тарихи мәліметтер

Ресурстар

Оқулық, суреттер, топқа бөлуге арналған кеспе қағаздар  және  әртүрлі  заттар, топтық тапсырмалар, кері байланыс, стикер.

Әдіс-тәсілдер

Сұрақ-жауап, әңгімелеу, түсіндіру, ойын, көрнекілік. Рефлексия.

Пәнаралық байланыс

Қазақ тілі,әдебиеті

Алдыңғы оқу

Ежелгі көшпелілердің дүниетанымы

Сабақтың жоспары

Жоспарланған уақыт

Сабақ барысы :

Бағалау түрлері

Басталуы

Бағалау парақшасымен таныстыру

Топтарға бөлу.

Ақ,көк ,қызыл түсті қағаздар түрлеріне қарай 3 топқа бөлініп отырады.

1-топ «Тиграхауда»

2-топ Хауоаварга»

3-топ «Парадарайя»

Психологиялық ахуал қалыптастыру:

Жаңа білім

Білу және түсіну

1-тапсырма "Картамен жұмыс"

Топтар картадан тайпалық одақтардың орналасу аймағын көрсетеді.

• парадарая (теңіздің арғы бетіндегі сақалар) — еуропалық сақалар-скифтер немесе Арал теңізі, Сырдарияның арғы жағындағылар;

• хаомаварга (хаома сусынын жасайтын сақалар) — Ферғана алқабын мекендеушілер;

• тиграхауда (шошақ бөрікті сақалар) — Сырдарияның орта ағынын және Жетісуды мекендеушілер.

• Қоныстанған жерлері:

2-тапсырма. Оқушылар берілген мәтінді оқып алады.

Сақтар (сақалар) — б.з.б. 1-мыңжылдықта Орта Азия мен Қазақстан, Шығыс Түркістан аумағын мекен еткен ежелгі тайпа. Олар қуатты тайпалық одақтары массагеттер, исседондар, аландар, каспийлер, сарматтардан тұрған.

Fылымда сақтардың бұл топтарының Орта Азия мен Қазақстан аумағында шоғырланғаны туралы көптеген болжамдар бар. Олардың біреуіне сәйкес Шаш (Ташкент ауданы), Солтүстік Қырғызстан аумағында және Қазақстанның оңтүстігінде тиграхауда-сақтар мекендегені, бұл сақ тайпаларының этникалық аумағы кеңірек болған, оған Оңтүстік Орал еңірі мен Таулы Алтайда мекеденген. Ахемендік Иранның сына жазу ескерткіштерінде Сақтар үш топқа бөлінеді. Олар: хаумаварға Сақтар (хаому шарабын ішетіндер немесе амюрийліктер); тиграхауда Сақтар (шошақ бөріктілер); тьяй-парадарая Сақтар (теңіздің арғы жағындағылар). Бұлар Орта Азияның оңтүстігін, Арал теңізінің төңірегін, Сырдария бойын, Жетісу алқабын мекендеген. Сақтар одақтарына яксарт, массагеттер, исседон, дайлар, астақ, қамақ, аримаспы сияқты көптеген көне тайпалар біріккен. Бұлар Кавказ тауын «Қаз» тауы деп атаған. Сақ жерінде Яксарт (Сырдария), Оксус (Өкіссу – Әмудария) үлкен өзендер болған. Сырдарияны Бақтиярлар (бактрлар) Яксарт, ал Сақтар Сілес (Сіле, Сілеті) деп атаған. Сақтардың б. з. б. мәдениетті ел болғаны туралы дерек мол. Археологтар Қазақстанның оңтүстік ауданы мен Қырғызcтан, Тәжікстан және Алтай жерлерінен Сақтар тайпаларының қорғандары мен обаларын тапты. Парсы патшасы Дараявауштың Парсаға (гр. Persepolis) жақын Накширустамдағы тас жазуларында сақаларды үш топқа бөліп көрсеткен:

Fылымда сақтардың бұл топтарының Орта Азия мен Қазақстан аумағында шоғырланғаны туралы көптеген болжамдар бар. Олардың біреуіне сәйкес Шаш (Ташкент ауданы), Солтүстік Қырғызстан аумағында және Қазақстанның оңтүстігінде тиграхауда-сақтар мекендегені, бұл сақ тайпаларының этникалық аумағы кеңірек болған, оған Оңтүстік Орал еңірі мен Таулы Алтайда мекеденген. Ахемендік Иранның сына жазу ескерткіштерінде Сақтар үш топқа бөлінеді. Олар: хаумаварға Сақтар (хаому шарабын ішетіндер немесе амюрийліктер); тиграхауда Сақтар (шошақ бөріктілер); тьяй-парадарая Сақтар (теңіздің арғы жағындағылар). Бұлар Орта Азияның оңтүстігін, Арал теңізінің төңірегін, Сырдария бойын, Жетісу алқабын мекендеген. Сақтар одақтарына яксарт, массагеттер, исседон, дайлар, астақ, қамақ, аримаспы сияқты көптеген көне тайпалар біріккен. Бұлар Кавказ тауын «Қаз» тауы деп атаған. Сақ жерінде Яксарт (Сырдария), Оксус (Өкіссу – Әмудария) үлкен өзендер болған. Сырдарияны Бақтиярлар (бактрлар) Яксарт, ал Сақтар Сілес (Сіле, Сілеті) деп атаған. Сақтардың б. з. б. мәдениетті ел болғаны туралы дерек мол. Археологтар Қазақстанның оңтүстік ауданы мен Қырғызcтан, Тәжікстан және Алтай жерлерінен Сақтар тайпаларының қорғандары мен обаларын тапты. Парсы патшасы Дараявауштың Парсаға (гр. Persepolis) жақын Накширустамдағы тас жазуларында сақаларды үш топқа бөліп көрсеткен:

ҚБ.жалаушалар арқылы топтарды бағалау

Зерттеу сұрағы:

Қандай тарихи дереккөздер сақтар туралы мәлімет береді?

Оқулық,

мәтіндер.

Ортасы

Қолдану "Мағынаны таны" әдісі

"Тиграхауда" тобы Кир мен Томирис арасындағы шайқас

"Хаумоварга" тобы Дарий мен сақтар арасындағы шайқас

"Парадарайя" тобы гректер мен сақтар арасындағы шайқас

Дискриптор:

Сақ тайпалық одағының Қазақстандағы алғашқы мемлекеттік бірлестік екендігін анықтайды;

Сақтар ерте темір дәуінде қалыптасқан тайпалық одақ екендігін көрсет еді;

Атауы

Бұл халық өзін өзі сака, сақа деп атаған, (аккадша: ashkuza; қыт. 塞 — Sai, көне қытайша: *sək).

Оларды көне юнандар скифтер (гр. skythai) деп атаған. Ол туралы юнан тарихшысы Геродот өзінің «Тарих» деген еңбегінде, 5 томында, жағрапияшы Страбон «Жағрапиясында» жазып қалдырған.

Сақтар мекендеген жерлер.

Бұларды грек тарихшысы Страбон «азиялық скифтер» деп жазды. Рим жазушысы үлкен Плиний де осылай деген. Оның жазуынша скифтерді парсылар «саға» («сақа», «сақ» аты осыдан шыққан) дейді.^[2]

Б. з. б. I мыңжылдықта Солтүстік Үндістанды, Ауғанстанды, Орта Азияны және Қазақстанның оңтүстігін қамтитын кең-байтақ аумақта жинақтап алғанда «сақ» деп аталатын көптеген тайпалар мекендеген. Геродот (б. з. б. V ғ.) және баска антик тарихшылары оларды Азия скифтері деп атаған.

ҚБ. Тәуелсіздік күніне арналған "75 - 5" науқанына байланысты ашық хат пен жеке оқушыларды бағалау.

Талдау

1- топ Суретті әңгімеле әдісі. Сақтардың шаруашылығы

Дескриптор:

Сақтардағы егін,мал шаруашылығы,қол өнер түрін көрсетеді.

2-топ "Концептуалды кесте" әдісі. Сақтардың қоғамы

Дескриптор: Абыздар,жауынгерлер,малшылар мен егіншілер туралы айтады

3-топ. "Бір минут әдісі" арқылы. "Сақтар туралы жазба деректер"

Сақтар туралы Иран,Грек,Парсы деректері туралы айтады.

Оқулық,қабырғаға ілінген ватмандар, түрлі-түсті маркерлер

ҚБ. Жеке және топтық. Жалаушалар және ашық хат арқылы

Аяқталуы

Сабақты бекіту

Кері байланыс: "ҚҚҚ" әдісі

Қызықты болды

Құнды болды

Қиын болды

Оқушылар сабаққа кері байланыс жасай отырып,сабақтың қайсы тұсы құнды,қайсы тұсы қызықты,қайсы тұсы қиын болғандығын атайды.