Қысқа мерзімді (сабақ) жоспар
|
Бөлім: |
5.2. Сақтар |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда) |
|
|
|
Күні: |
|
|
|
Сынып:5 «А» |
Қатысушылар саны: |
Қатыспағандар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы |
Сақтар туралы тарихи мәліметтер Зерттеу сұрағы: Қандай тарихи дереккөздер сақтар туралы мәлімет береді? |
|
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
5.3.1.1 картадан тайпалық одақтардың орналасуын көрсету; 5.3.1.2 ежелгі мемлекеттік бірлестіктердің құрылуын түсіндіру; |
|
|
Сабақтың мақсаты |
Оқушылар сақтардың тайпалық одақтарының орналасуын картадан көрсете отырып, олардың ежелгі мемлекеттік бірлестіктерінің құрылу тарихын түсіндіреді; |
|
|
Құндылықтарға баулу |
Бірлік және ынтымақтастық: сақтардың тарихында олар көптеген тайпалық одақтар мен ұлыстармен бірігіп өмір сүргенін, сондай-ақ қоғамда бірлік пен ынтымақтастықтың маңыздылығын түсіндіру. Бұл арқылы оқушыларға бірлесіп жұмыс жасаудың маңыздылығы туралы сабақ беріледі. |
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі/ уақыт |
Педагогтің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы 2 минут 2 минут 1 минут |
Ұйымдастыру кезеңі Сәлемдесемін, оқушыларды түгелдеймін, көңіл-күйлерін сұраймын. Оқушыларды шаттың шеңберге тұрғызамын Психологиялық ахуал қалыптастыру. Дөңгеленіп тұрайық Керегені құрайық Уық болып иіліп Шаңыраққа киіліп Киіз үйді құрайық Бүгінгі күнге сәттілік тілеймін. Топқа біріктіру. 1-топ: "Сақ-тиграхауда" 2-топ: "Сақ-парадарайа" 3-топ: "Сақ-хаумаварга" |
Мұғаліммен сәлемдеседі. Бүгінгі көңіл-күйлерін хабарлайды. Оқушылар 1-2-3 деп санау арқылы топқа бірігеді. |
Өзін-өзі бағалау. Оқушы сабақ барысында орындаған әрбір критерийі бойынша өзін бағалап отырады. |
Суреттер интербелсенді тақта |
|
Сабақтың ортасы 6 минут Жаңа білім 2 минут 4 минут 2 минут 9 минут
3 минут 6 минут |
Үй тапсырмасын бекіту Өткен тақырыпты «Сұрақ жауап» ойыны бойынша дайындалған сұрақтарға жауап беріңдер. 1.Тарихтың атасы кім? 2. Герадот қай жылдары өмір сүрді,оның еңбегінің аты? 3. Каспи теңізінен бастап сақтардың басым бөлігін қалай атаған 4. Герадот сақтарды қалай атаған 5. Страбон қай жылдары өмір сүрді еңбегінің аты 6 Сақ әйелдері ержүрек келеді, соғыс қаупі төнген кезде ерлеріне көмектеседі деп кім жазған? Сұреттерға жауап беру арқылы және тарихи көрініс арқылы тақырыпты болжатамын. Бейне көрсетілім.Тақырып бойынша бейнематериал көрсетемін. ЖИ арқылы
Мұғалімнің түсіндіруі: Сақтар туралы негізгі дереккөздер: Геродот пен Страбонның жазбалары. Парсы жазбалары (Бехистун жазбалары). Картадан сақ тайпаларының орналасуын көрсету: Сақ-тиграхауда (Шошақ бөріктілер) – Жетісу мен Тянь-Шань. Сақ-парадарайа (Теңіздің арғы жағындағы сақтар) – Каспий маңы. Сақ-хаомаварга (Хаома сусынын дайындайтын сақтар) – Мургаб өңірі. Сақ мемлекетінің басшылары: Томирис ханшайым мен Спаргапис батыр. Топтық жұмыс. «Кинолента» әдісі.Әр топқа қысқаша ақпарат беріледі. Топ өздеріне берілген тайпаның ерекшеліктерін анықтап, картадан көрсетіңдер. 1 негізгі дереккөзді атайды. 1-топ: "Сақ-тиграхауда" – орналасуы мен өмір салты. 2-топ: "Сақ-парадарайа" – шаруашылығы мен дереккөздер. 3-топ: "Сақ-хаомаварга" – басшылары мен ерекшеліктері.
Жұптық жұмыс “ВЕЕР”немесі Желпуіш әдісі бойынша Топтағы екі оқушы тобындағы екі оқушыға сұрақ қояды келесі екі оқушы сұраққа жауап береді
Жеке жұмыс."Сақтардың өмірі қандай болған?" тақырыбына 3 сөйлемнен тұратын қысқаша эссе жазу.
Білімді бекіту. «Спиннер сұрақтар» әдісі арқылы сабақты қорытындылаймын. Сақтар туралы мәліметтерді қайдан білуге болады? Геродот сақтар туралы не жазған? Парсы патшалары қандай мәліметтер қалдырған? Археологиялық табыстардан сақтар туралы не білеміз? Сақтар туралы қандай көне жазбалар бар? Сақтардың өмірі мен мәдениеті туралы археологтар не тапты? Сақтардың қоғамы қандай болған? Сақтардың жауынгерлік өнері туралы не білдік? Сақтардың жері мен орналасқан аймағы қайда болды? |
Сұрақ жауап ойыны арқылы оқушылар қойылған сұрақтарға жауап береді
Оқушылар суреттерді көріп, сұрақтарға жауап беріп, сабақтың тақырыбын болжайды.
Сақтар туралы негізгі дереккөздерден мәліметтер біледі.
Тақырып бойынша бейнематериал көреді. Берілген мәтінді оқиды. Топта талқылау жүргізіп, өз тайпасының ерекшеліктерін анықтайды. Картада тайпаның орналасқан жерін көрсетеді. Өз тайпасы туралы 1 дереккөзді атайды және негізгі ақпаратты қысқаша түсіндіреді.
."Сақтардың өмірі қандай болған?" деген сұраққа 3 сөйлемнен тұратын қысқаша эссе жазады. Өз ойларын нақты, дереккөздерге сүйене отырып жеткізеді.
Оқушылар жылдамдықпен қол көтере отырып, қойылған сұрақтарға жауап береді. |
«Бәйге» әдісі арқылы бағалап отырамын. Оқушы әр дескрипторға сай болған сайын бір ұпайдан қосылып отырады. Дескриптор: -сұрақтарға жауап бере алады; Ауызша мадақтау арқылы ынталандыру. «Бәйге» әдісі арқылы бағалап отырамын. Оқушы әр дескрипторға сай болған сайын бір ұпайдан қосылып отырады. Дескриптор: - Мәтіннен негізгі ақпаратты таба алады; 1 балл -Тайпаның картадағы орналасқан жерін дұрыс көрсете алады; 1 балл - Тайпаның өмір салты мен ерекшеліктерін атай алады; 1 балл - Дереккөзден алынған мәліметті қысқаша түсіндіре алады; 1 балл -өз ойы н еркін жеткізе алады; 1 балл Дескриптор: Топтағы екі оқушы тобындағы екі оқушыға сұрақ қояды келесі екі оқушы сұраққа жауап береді 1бал Дескриптор: -Тақырыпқа сәйкес қысқаша эссе жаза алады; 1 балл -Сөйлем-дерінде нақты деректер қолдана алады; 1 балл -өз ойын жүйелі жеткізе алады; 1 балл Дескриптор: -сұрақтарға жауап бере алады; 1 балл |
Интер-белсенді тақта
«Бәйге» бағалау парақшасы Сұрақтар
Слайд Суреттер
бейнежазба интербелсенді тақта
Мәтін кинолента
маркерлер
оқулық жұмыс дәптері |
|
Сабақтың соңы 2 минут 1 минут |
Кері байланыс. «Google» әдісі арқылы кері байланыс аламын. 1.Бүгінгі сабақ несімен есте қалды? 2.Сен үшін қиындық туғызған тапсырма. 3.Өзіңнің жұмысыңа қандай баға бересің? Үй тапсырмасы. "Сақтар " тақырыбында 3-тест құрап келу |
Оқушылар сабақтан алған білімдері туралы кері байланыс жазады. |
Оқушы өзінің белсенділігіне баға береді. |
кері байланыс парағы. |
1-топ: "Сақ-тиграхауда"
-
Орналасуы:
Жетісу мен Тянь-Шань тауларының аймағында қоныстанған. Бұл аймақ шұрайлы жерлерімен белгілі болған. -
Ерекшелігі:
Олар "шошақ бөрікті сақтар" деп аталған. Сақ-тиграхаудалар жауынгер халық болған, өздерінің ерекше киімдерімен және қару-жарақтарымен танымал. Негізінен мал шаруашылығымен айналысқан, бірақ егіншілік те олардың өмір салтында орын алған. -
Дереккөз:
Геродот сақтарды батыл және соғыста тәжірибелі халық ретінде сипаттаған. Ол олардың тұрмыс-тіршілігі туралы мәлімет берген.
2-топ: "Сақ-парадарайа"
-
Орналасуы:
Каспий теңізі мен Арал теңізінің маңайында өмір сүрген. Бұл аймақ теңіз және өзен жолдары арқылы сауда мен байланысқа қолайлы болған. -
Ерекшелігі:
Олар "теңіздің арғы жағындағы сақтар" деп аталған. Сақ-парадарайалар көшпелі өмір сүрген, балық аулап, мал шаруашылығымен айналысқан. -
Дереккөз:
Парсы патшасы Дарийдің Бехистун жазбаларында сақ-парадарайалардың батырлығы мен олардың парсы әскерлеріне қарсы соғысқан ерліктері жазылған.
3-топ: "Сақ-хаумаварга"
-
Орналасуы:
Мургаб өзенінің бойы мен қазіргі Түрікменстанның аймақтарында орналасқан. -
Ерекшелігі:
Олар "хаома сусынын дайындаушылар" деп аталған. Сақ-хаумаваргалар егіншілікпен айналысып, сусын дайындаудың ерекше дәстүрін сақтаған. Бұл тайпа да соғыс өнерінде шебер болған. -
Дереккөз:
Археологиялық зерттеулер олардың өмірі туралы көптеген мәліметтер берді. "Алтын адам" табылған қорғандар олардың сәндік өнері мен әскери жарақтарын сипаттайды.
Жеке жұмыс (Эссе үлгісі):
"Сақтардың өмірі қандай
болған?"
Сақтар – ежелгі Қазақстан жерін мекендеген жауынгер халық. Олар
көшпелі өмір сүріп, негізінен мал шаруашылығымен айналысқан.
Сақтардың мәдениеті өте бай, әсіресе олардың алтыннан жасалған
әшекейлері ерекше көз тартады. Сақтардың ерлігі туралы Геродот пен
парсы патшаларының жазбаларында айтылады. Археологиялық қазбалар
олардың тұрмыс-тіршілігі мен әскери шеберлігін толықтыра
түседі.
"Сақтар – еркіндіктің символы"
Сақтар – ежелгі Қазақстан жерінде өмір сүрген жауынгер халық. Олардың негізгі шаруашылығы мал өсіру, ал мәдениеті алтыннан жасалған әшекейлерімен танымал. Геродот сақтарды ержүрек деп сипаттаса, парсы жазбалары олардың соғыс шеберлігін айғақтайды.
Археологиялық табыстар, әсіресе "Алтын адам", сақтардың бай мәдениетін дәлелдейді. Олар еркіндік пен батырлықтың символына айналды. Сақтардың өмір салты бізге рух пен бірлік туралы сабақ береді.
"Сақтардың тарихи маңызы"
Сақтар – ежелгі тарихымыздың батырлықпен өрілген жарқын беті. Олар мал шаруашылығымен айналысып, көшпелі өмір сүрген. Геродот оларды батыл халық деп атаса, Бехистун жазбалары сақтардың ерлігін баяндайды.
Археологиялық олжалар, әсіресе "Алтын адам", сақтардың бай мәдениеті мен шеберлігін көрсетеді. Сақтардың еркін рухы мен жауынгерлік қасиеті бүгінгі ұрпақ үшін үлгі болып табылады.
"Сақтардың мәдениеті мен өнері"
Сақтар – бай мәдениеті мен өнері бар халық. Олар тек жауынгер ғана емес, сондай-ақ тамаша қолөнершілер мен өнерпаздар болған. Сақтардың алтыннан жасалған әшекейлері мен қару-жарақтары олардың шеберлігін көрсетеді.
Археологиялық зерттеулер арқылы сақтардың өнері мен тұрмысының жоғары деңгейде болғанын білеміз. Алтын адамның табылуы – олардың мәдениетінің белгісі. Сақтар ұрпаққа тек ерлік, батырлықты ғана емес, сондай-ақ өнер мен қолөнерді бағалауды үйретті.
"Сақтардың қоғамдық құрылымы"
Сақтар – өз заманында ерекше қоғамдық құрылымы мен ұйымдары болған халық. Олардың қоғамы әскери және көсемдік басқару жүйесіне негізделген. Әрбір тайпа немесе одақ өзіндік басқарушы тұлғаларға ие болып, өзара бірлесе әрекет еткен.
Сақтардың қоғамында ерлер жауынгер, ал әйелдер ерекше рөл атқарған. Әйелдер тек үй шаруасымен айналысып қана қоймай, соғысқа қатысып, патшалық билікке де әсер еткен. Бұл қоғамның жоғары деңгейде ұйымдастырылғанын көрсетеді. Сақтар өздерінің қоғамдастық рухын, бірлігін сақтап, тарихта үлкен із қалдырды.
БІЛІМДІ БЕКІТУ СҰРАҚ-ЖАУАПТАРЫ:
1. Сақтар туралы
мәліметтерді қайдан білуге
болады?
Сақтар туралы мәліметтерді Геродоттың жазбаларынан, парсы
патшаларының жазбаларынан және археологиялық табыстардан білуге
болады.
2. Геродот сақтар туралы не
жазған?
Геродот сақтарды ержүрек жауынгерлер деп сипаттаған және олардың
соғыстағы ерліктері туралы айтқан.
3. Парсы патшалары қандай мәліметтер
қалдырған?
Парсы патшаларының жазбаларында сақтардың парсыларға қарсы
күрескені және батырлық көрсеткені туралы мәліметтер
бар.
4. Археологиялық табыстардан сақтар туралы не
білеміз?
Археологиялық табыстар, мысалы, "Алтын адам", сақтардың мәдениетін,
өнерін және жоғары шеберлігін көрсетеді.
5. Сақтар туралы қандай көне жазбалар
бар?
Сақтар туралы көне жазбалар Геродоттың "Тарих" еңбегінде, парсы
патшаларының жазбаларында және Қытай жазбаларында
кездеседі.
6. Сақтардың өмірі мен мәдениеті туралы
археологтар не тапты?
Археологтар сақтардың алтын әшекейлері, қару-жарақтары және тұрмыс
заттарын тауып, олардың жоғары мәдениетке ие болғанын
көрсеткен.
7. Сақтардың қоғамы қандай
болған?
Сақтар қоғамы әскери және көсемдік басқару жүйесіне негізделген,
және әйелдер маңызды рөл атқарған.
8. Сақтардың жауынгерлік өнері туралы не
білдік?
Сақтар батырлық пен ерлікке аса мән берген, олардың жауынгерлік
өнері жоғары деңгейде болған. Бұл туралы Геродот жазбаларында
айтылады.
9. Сақтардың жері мен орналасқан аймағы қайда
болды?
Сақтар Еуразияның кең аймағында, қазіргі Қазақстанның,
Өзбекстанның, Қырғызстанның және басқа да мемлекеттердің аумағында
өмір сүрген.
жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
Сақтар туралы тарихи мәліметтер
Сақтар туралы тарихи мәліметтер
Қысқа мерзімді (сабақ) жоспар
|
Бөлім: |
5.2. Сақтар |
|
|
Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда) |
|
|
|
Күні: |
|
|
|
Сынып:5 «А» |
Қатысушылар саны: |
Қатыспағандар саны: |
|
Сабақтың тақырыбы |
Сақтар туралы тарихи мәліметтер Зерттеу сұрағы: Қандай тарихи дереккөздер сақтар туралы мәлімет береді? |
|
|
Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары |
5.3.1.1 картадан тайпалық одақтардың орналасуын көрсету; 5.3.1.2 ежелгі мемлекеттік бірлестіктердің құрылуын түсіндіру; |
|
|
Сабақтың мақсаты |
Оқушылар сақтардың тайпалық одақтарының орналасуын картадан көрсете отырып, олардың ежелгі мемлекеттік бірлестіктерінің құрылу тарихын түсіндіреді; |
|
|
Құндылықтарға баулу |
Бірлік және ынтымақтастық: сақтардың тарихында олар көптеген тайпалық одақтар мен ұлыстармен бірігіп өмір сүргенін, сондай-ақ қоғамда бірлік пен ынтымақтастықтың маңыздылығын түсіндіру. Бұл арқылы оқушыларға бірлесіп жұмыс жасаудың маңыздылығы туралы сабақ беріледі. |
|
Сабақтың барысы
|
Сабақтың кезеңі/ уақыт |
Педагогтің әрекеті |
Оқушының әрекеті |
Бағалау |
Ресурстар |
|
Сабақтың басы 2 минут 2 минут 1 минут |
Ұйымдастыру кезеңі Сәлемдесемін, оқушыларды түгелдеймін, көңіл-күйлерін сұраймын. Оқушыларды шаттың шеңберге тұрғызамын Психологиялық ахуал қалыптастыру. Дөңгеленіп тұрайық Керегені құрайық Уық болып иіліп Шаңыраққа киіліп Киіз үйді құрайық Бүгінгі күнге сәттілік тілеймін. Топқа біріктіру. 1-топ: "Сақ-тиграхауда" 2-топ: "Сақ-парадарайа" 3-топ: "Сақ-хаумаварга" |
Мұғаліммен сәлемдеседі. Бүгінгі көңіл-күйлерін хабарлайды. Оқушылар 1-2-3 деп санау арқылы топқа бірігеді. |
Өзін-өзі бағалау. Оқушы сабақ барысында орындаған әрбір критерийі бойынша өзін бағалап отырады. |
Суреттер интербелсенді тақта |
|
Сабақтың ортасы 6 минут Жаңа білім 2 минут 4 минут 2 минут 9 минут
3 минут 6 минут |
Үй тапсырмасын бекіту Өткен тақырыпты «Сұрақ жауап» ойыны бойынша дайындалған сұрақтарға жауап беріңдер. 1.Тарихтың атасы кім? 2. Герадот қай жылдары өмір сүрді,оның еңбегінің аты? 3. Каспи теңізінен бастап сақтардың басым бөлігін қалай атаған 4. Герадот сақтарды қалай атаған 5. Страбон қай жылдары өмір сүрді еңбегінің аты 6 Сақ әйелдері ержүрек келеді, соғыс қаупі төнген кезде ерлеріне көмектеседі деп кім жазған? Сұреттерға жауап беру арқылы және тарихи көрініс арқылы тақырыпты болжатамын. Бейне көрсетілім.Тақырып бойынша бейнематериал көрсетемін. ЖИ арқылы
Мұғалімнің түсіндіруі: Сақтар туралы негізгі дереккөздер: Геродот пен Страбонның жазбалары. Парсы жазбалары (Бехистун жазбалары). Картадан сақ тайпаларының орналасуын көрсету: Сақ-тиграхауда (Шошақ бөріктілер) – Жетісу мен Тянь-Шань. Сақ-парадарайа (Теңіздің арғы жағындағы сақтар) – Каспий маңы. Сақ-хаомаварга (Хаома сусынын дайындайтын сақтар) – Мургаб өңірі. Сақ мемлекетінің басшылары: Томирис ханшайым мен Спаргапис батыр. Топтық жұмыс. «Кинолента» әдісі.Әр топқа қысқаша ақпарат беріледі. Топ өздеріне берілген тайпаның ерекшеліктерін анықтап, картадан көрсетіңдер. 1 негізгі дереккөзді атайды. 1-топ: "Сақ-тиграхауда" – орналасуы мен өмір салты. 2-топ: "Сақ-парадарайа" – шаруашылығы мен дереккөздер. 3-топ: "Сақ-хаомаварга" – басшылары мен ерекшеліктері.
Жұптық жұмыс “ВЕЕР”немесі Желпуіш әдісі бойынша Топтағы екі оқушы тобындағы екі оқушыға сұрақ қояды келесі екі оқушы сұраққа жауап береді
Жеке жұмыс."Сақтардың өмірі қандай болған?" тақырыбына 3 сөйлемнен тұратын қысқаша эссе жазу.
Білімді бекіту. «Спиннер сұрақтар» әдісі арқылы сабақты қорытындылаймын. Сақтар туралы мәліметтерді қайдан білуге болады? Геродот сақтар туралы не жазған? Парсы патшалары қандай мәліметтер қалдырған? Археологиялық табыстардан сақтар туралы не білеміз? Сақтар туралы қандай көне жазбалар бар? Сақтардың өмірі мен мәдениеті туралы археологтар не тапты? Сақтардың қоғамы қандай болған? Сақтардың жауынгерлік өнері туралы не білдік? Сақтардың жері мен орналасқан аймағы қайда болды? |
Сұрақ жауап ойыны арқылы оқушылар қойылған сұрақтарға жауап береді
Оқушылар суреттерді көріп, сұрақтарға жауап беріп, сабақтың тақырыбын болжайды.
Сақтар туралы негізгі дереккөздерден мәліметтер біледі.
Тақырып бойынша бейнематериал көреді. Берілген мәтінді оқиды. Топта талқылау жүргізіп, өз тайпасының ерекшеліктерін анықтайды. Картада тайпаның орналасқан жерін көрсетеді. Өз тайпасы туралы 1 дереккөзді атайды және негізгі ақпаратты қысқаша түсіндіреді.
."Сақтардың өмірі қандай болған?" деген сұраққа 3 сөйлемнен тұратын қысқаша эссе жазады. Өз ойларын нақты, дереккөздерге сүйене отырып жеткізеді.
Оқушылар жылдамдықпен қол көтере отырып, қойылған сұрақтарға жауап береді. |
«Бәйге» әдісі арқылы бағалап отырамын. Оқушы әр дескрипторға сай болған сайын бір ұпайдан қосылып отырады. Дескриптор: -сұрақтарға жауап бере алады; Ауызша мадақтау арқылы ынталандыру. «Бәйге» әдісі арқылы бағалап отырамын. Оқушы әр дескрипторға сай болған сайын бір ұпайдан қосылып отырады. Дескриптор: - Мәтіннен негізгі ақпаратты таба алады; 1 балл -Тайпаның картадағы орналасқан жерін дұрыс көрсете алады; 1 балл - Тайпаның өмір салты мен ерекшеліктерін атай алады; 1 балл - Дереккөзден алынған мәліметті қысқаша түсіндіре алады; 1 балл -өз ойы н еркін жеткізе алады; 1 балл Дескриптор: Топтағы екі оқушы тобындағы екі оқушыға сұрақ қояды келесі екі оқушы сұраққа жауап береді 1бал Дескриптор: -Тақырыпқа сәйкес қысқаша эссе жаза алады; 1 балл -Сөйлем-дерінде нақты деректер қолдана алады; 1 балл -өз ойын жүйелі жеткізе алады; 1 балл Дескриптор: -сұрақтарға жауап бере алады; 1 балл |
Интер-белсенді тақта
«Бәйге» бағалау парақшасы Сұрақтар
Слайд Суреттер
бейнежазба интербелсенді тақта
Мәтін кинолента
маркерлер
оқулық жұмыс дәптері |
|
Сабақтың соңы 2 минут 1 минут |
Кері байланыс. «Google» әдісі арқылы кері байланыс аламын. 1.Бүгінгі сабақ несімен есте қалды? 2.Сен үшін қиындық туғызған тапсырма. 3.Өзіңнің жұмысыңа қандай баға бересің? Үй тапсырмасы. "Сақтар " тақырыбында 3-тест құрап келу |
Оқушылар сабақтан алған білімдері туралы кері байланыс жазады. |
Оқушы өзінің белсенділігіне баға береді. |
кері байланыс парағы. |
1-топ: "Сақ-тиграхауда"
-
Орналасуы:
Жетісу мен Тянь-Шань тауларының аймағында қоныстанған. Бұл аймақ шұрайлы жерлерімен белгілі болған. -
Ерекшелігі:
Олар "шошақ бөрікті сақтар" деп аталған. Сақ-тиграхаудалар жауынгер халық болған, өздерінің ерекше киімдерімен және қару-жарақтарымен танымал. Негізінен мал шаруашылығымен айналысқан, бірақ егіншілік те олардың өмір салтында орын алған. -
Дереккөз:
Геродот сақтарды батыл және соғыста тәжірибелі халық ретінде сипаттаған. Ол олардың тұрмыс-тіршілігі туралы мәлімет берген.
2-топ: "Сақ-парадарайа"
-
Орналасуы:
Каспий теңізі мен Арал теңізінің маңайында өмір сүрген. Бұл аймақ теңіз және өзен жолдары арқылы сауда мен байланысқа қолайлы болған. -
Ерекшелігі:
Олар "теңіздің арғы жағындағы сақтар" деп аталған. Сақ-парадарайалар көшпелі өмір сүрген, балық аулап, мал шаруашылығымен айналысқан. -
Дереккөз:
Парсы патшасы Дарийдің Бехистун жазбаларында сақ-парадарайалардың батырлығы мен олардың парсы әскерлеріне қарсы соғысқан ерліктері жазылған.
3-топ: "Сақ-хаумаварга"
-
Орналасуы:
Мургаб өзенінің бойы мен қазіргі Түрікменстанның аймақтарында орналасқан. -
Ерекшелігі:
Олар "хаома сусынын дайындаушылар" деп аталған. Сақ-хаумаваргалар егіншілікпен айналысып, сусын дайындаудың ерекше дәстүрін сақтаған. Бұл тайпа да соғыс өнерінде шебер болған. -
Дереккөз:
Археологиялық зерттеулер олардың өмірі туралы көптеген мәліметтер берді. "Алтын адам" табылған қорғандар олардың сәндік өнері мен әскери жарақтарын сипаттайды.
Жеке жұмыс (Эссе үлгісі):
"Сақтардың өмірі қандай
болған?"
Сақтар – ежелгі Қазақстан жерін мекендеген жауынгер халық. Олар
көшпелі өмір сүріп, негізінен мал шаруашылығымен айналысқан.
Сақтардың мәдениеті өте бай, әсіресе олардың алтыннан жасалған
әшекейлері ерекше көз тартады. Сақтардың ерлігі туралы Геродот пен
парсы патшаларының жазбаларында айтылады. Археологиялық қазбалар
олардың тұрмыс-тіршілігі мен әскери шеберлігін толықтыра
түседі.
"Сақтар – еркіндіктің символы"
Сақтар – ежелгі Қазақстан жерінде өмір сүрген жауынгер халық. Олардың негізгі шаруашылығы мал өсіру, ал мәдениеті алтыннан жасалған әшекейлерімен танымал. Геродот сақтарды ержүрек деп сипаттаса, парсы жазбалары олардың соғыс шеберлігін айғақтайды.
Археологиялық табыстар, әсіресе "Алтын адам", сақтардың бай мәдениетін дәлелдейді. Олар еркіндік пен батырлықтың символына айналды. Сақтардың өмір салты бізге рух пен бірлік туралы сабақ береді.
"Сақтардың тарихи маңызы"
Сақтар – ежелгі тарихымыздың батырлықпен өрілген жарқын беті. Олар мал шаруашылығымен айналысып, көшпелі өмір сүрген. Геродот оларды батыл халық деп атаса, Бехистун жазбалары сақтардың ерлігін баяндайды.
Археологиялық олжалар, әсіресе "Алтын адам", сақтардың бай мәдениеті мен шеберлігін көрсетеді. Сақтардың еркін рухы мен жауынгерлік қасиеті бүгінгі ұрпақ үшін үлгі болып табылады.
"Сақтардың мәдениеті мен өнері"
Сақтар – бай мәдениеті мен өнері бар халық. Олар тек жауынгер ғана емес, сондай-ақ тамаша қолөнершілер мен өнерпаздар болған. Сақтардың алтыннан жасалған әшекейлері мен қару-жарақтары олардың шеберлігін көрсетеді.
Археологиялық зерттеулер арқылы сақтардың өнері мен тұрмысының жоғары деңгейде болғанын білеміз. Алтын адамның табылуы – олардың мәдениетінің белгісі. Сақтар ұрпаққа тек ерлік, батырлықты ғана емес, сондай-ақ өнер мен қолөнерді бағалауды үйретті.
"Сақтардың қоғамдық құрылымы"
Сақтар – өз заманында ерекше қоғамдық құрылымы мен ұйымдары болған халық. Олардың қоғамы әскери және көсемдік басқару жүйесіне негізделген. Әрбір тайпа немесе одақ өзіндік басқарушы тұлғаларға ие болып, өзара бірлесе әрекет еткен.
Сақтардың қоғамында ерлер жауынгер, ал әйелдер ерекше рөл атқарған. Әйелдер тек үй шаруасымен айналысып қана қоймай, соғысқа қатысып, патшалық билікке де әсер еткен. Бұл қоғамның жоғары деңгейде ұйымдастырылғанын көрсетеді. Сақтар өздерінің қоғамдастық рухын, бірлігін сақтап, тарихта үлкен із қалдырды.
БІЛІМДІ БЕКІТУ СҰРАҚ-ЖАУАПТАРЫ:
1. Сақтар туралы
мәліметтерді қайдан білуге
болады?
Сақтар туралы мәліметтерді Геродоттың жазбаларынан, парсы
патшаларының жазбаларынан және археологиялық табыстардан білуге
болады.
2. Геродот сақтар туралы не
жазған?
Геродот сақтарды ержүрек жауынгерлер деп сипаттаған және олардың
соғыстағы ерліктері туралы айтқан.
3. Парсы патшалары қандай мәліметтер
қалдырған?
Парсы патшаларының жазбаларында сақтардың парсыларға қарсы
күрескені және батырлық көрсеткені туралы мәліметтер
бар.
4. Археологиялық табыстардан сақтар туралы не
білеміз?
Археологиялық табыстар, мысалы, "Алтын адам", сақтардың мәдениетін,
өнерін және жоғары шеберлігін көрсетеді.
5. Сақтар туралы қандай көне жазбалар
бар?
Сақтар туралы көне жазбалар Геродоттың "Тарих" еңбегінде, парсы
патшаларының жазбаларында және Қытай жазбаларында
кездеседі.
6. Сақтардың өмірі мен мәдениеті туралы
археологтар не тапты?
Археологтар сақтардың алтын әшекейлері, қару-жарақтары және тұрмыс
заттарын тауып, олардың жоғары мәдениетке ие болғанын
көрсеткен.
7. Сақтардың қоғамы қандай
болған?
Сақтар қоғамы әскери және көсемдік басқару жүйесіне негізделген,
және әйелдер маңызды рөл атқарған.
8. Сақтардың жауынгерлік өнері туралы не
білдік?
Сақтар батырлық пен ерлікке аса мән берген, олардың жауынгерлік
өнері жоғары деңгейде болған. Бұл туралы Геродот жазбаларында
айтылады.
9. Сақтардың жері мен орналасқан аймағы қайда
болды?
Сақтар Еуразияның кең аймағында, қазіргі Қазақстанның,
Өзбекстанның, Қырғызстанның және басқа да мемлекеттердің аумағында
өмір сүрген.
шағым қалдыра аласыз















