«Саусақ ойындары арқылы ұсақ моториканы дамыту»

«Саусақ ойындары арқылы ұсақ моториканы дамыту»

баяндамасы

Мектепке дейінгі тәрбие мен оқыту жүйесінде баланың жан-жақты дамуына ерекше көңіл бөлінеді. Баланың сөйлеу тілінің дамуы, ойлау қабілетінің қалыптасуы, шығармашылық белсенділігі мен танымдық қызығушылығы көбінесе қолдың ұсақ моторикасының дамуымен тығыз байланысты. Осы орайда саусақ ойындарының маңызы ерекше. Саусақ ойындары – балалардың саусақ қимылдарын жетілдіру арқылы олардың тілін, ойлауын, есте сақтау қабілетін және қимыл үйлесімділігін дамытуға бағытталған тиімді әдіс.

Ғалымдардың зерттеулеріне сүйенсек, баланың сөйлеу тілі мен саусақ қозғалысының дамуы өзара байланысты. Баланың саусақтары неғұрлым икемді әрі белсенді қимылдаса, оның сөйлеу тілі де соғұрлым жақсы дамиды. Сондықтан мектепке дейінгі кезеңде ұсақ моториканы дамытуға арналған жұмыстарды жүйелі түрде жүргізу маңызды.

Саусақ ойындары – балалар үшін өте қызықты әрі пайдалы әрекет түрі. Ойын барысында бала саусақтарын қимылдатып қана қоймай, өлең жолдарын айтып, түрлі қимылдарды қайталайды. Бұл баланың есте сақтау қабілетін, зейінін, есту және қабылдау дағдыларын дамытады. Сонымен қатар саусақ ойындары арқылы балалардың қол бұлшық еттері жетіліп, жазуға дайындығы қалыптасады.

Саусақ ойындарының басты мақсаты – қолдың ұсақ бұлшық еттерін дамыту, қимыл-қозғалыс үйлесімділігін қалыптастыру және баланың сөйлеу тілін жетілдіру. Саусақ жаттығулары арқылы балалардың қол икемділігі артып, саусақтарының қозғалысы нақты әрі үйлесімді болады. Бұл кейінгі оқу әрекетінде, әсіресе жазу дағдысын меңгеруде үлкен көмегін тигізеді.

Саусақ ойындарының бала психологиясына да әсері зор. Ойын барысында бала өзін еркін сезінеді, қызығушылығы артады, көңіл-күйі көтеріледі. Балалар түрлі қимылдарды орындау арқылы өз эмоцияларын білдіріп, шығармашылық қабілеттерін дамытады. Сонымен қатар саусақ ойындары балаларды шыдамдылыққа, ұқыптылыққа және тәртіп сақтауға тәрбиелейді.

Мектепке дейінгі ұйымдарда саусақ ойындарын ұйымдастыру барысында тәрбиеші балалардың жас ерекшелігін ескеруі қажет. Ойындар қарапайымнан күрделіге қарай жүйелі түрде ұйымдастырылуы тиіс. Саусақ ойындары өлеңмен, тақпақпен, санамақпен бірге жүргізілсе, балалардың қызығушылығы артып, есте сақтау қабілеті жақсарады.

Мысалы:

«Бас бармақ – ата,

Балан үйрек – әже,

Ортан терек – әке,

Шылдыр шүмек – ана,

Кішкентай бөбек – мен»

сияқты саусақ ойындары арқылы балалар отбасы мүшелерін танып қана қоймай, саусақ қимылдарын да дамытады.

Сонымен қатар ермексазбен жұмыс жасау, моншақ тізу, түйме қадау, қағаз бүктеу, сурет салу сияқты әрекеттер де ұсақ моториканы дамытуға көмектеседі. Мұндай жұмыстар балалардың шығармашылығын дамытып, қолдың икемділігін арттырады.

Саусақ ойындары ерекше білімді қажет ететін балалармен жұмыс барысында да тиімді әдіс болып табылады. Бұл ойындар балалардың сенсорлық қабылдауын дамытып, сөйлеу белсенділігін арттыруға көмектеседі.

Қорытындылай келе, саусақ ойындары – мектепке дейінгі жастағы балалардың ұсақ моторикасын дамытудың ең тиімді құралдарының бірі. Ол баланың сөйлеу тілін, ойлау қабілетін, есте сақтауын, шығармашылық белсенділігін дамытады. Сондықтан тәрбиешілер саусақ ойындарын оқу-тәрбие үдерісінде жүйелі түрде пайдаланып, балалардың жан-жақты дамуына жағдай жасауы қажет.