жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз
Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз
Сауықтыру шаралары
Қазақстан Республикасының Валеология Академиясы
Қаз ММА профилактикалық медицина және тағамтану кафедрасы
Астана қаласы № 70 «Алтын дән» балабақшасы
Астана 2015
ББК 74.11
А 36
Айдаболова К.А.
А 36 Балабақшадағы балаларды сауықтыру және емдеу – профилактикалық іс - шаралары.(әдістемелік нұсқау).
Астана қаласы 2015 жыл 80бет
ISBN 9965-32-129-9
Бұл әдістемелік нұсқауда № 70 «Алтын дән» балабақшасында жүргізілген сауықтыру және емдеу – профилактикалық материалдары берілген.
Аталған еңбекті мектепке дейінгі білім беру ұйымдарындағы тәрбиешілер мен медбикелерге, емдеу сауықтыру орталығында және отбасында баланың денсаулығын нығайту бағытына арналған. Бұл жүйені профилактикалық медицина академиясында бекітілген және барлық балабақшаларда аурудың алдын алу үшін негізгі әдістемелік құрал ретінде қабылдауға болады.
ББК 74.11
Редакторлары: ҚР профилактикалық медицина академиясының академиктері: профессор Дәленов Е.Д. профессор Тель Л.З.
Пікір берушілер: Л.Н. Гумилев Евразия Ұлттық Университетінің доценті, педагогика ғылымының кандидаты Ф.Н.Жұмабекова.
12 жылдық ББЖ КБАИ білім беру орталығының басшысы Б.С.Дүсенбинова.
Валеология академиясының ғылыми кеңесінде бекітіліп , баспаханадан шығаруға рұқсат берілген ( №11, 5 желтоқсан 2012ж)
А 4305000000
00(05)-07
ISBN 9965-32-129-9
Мазмұны:
Кіріспе .................................................................................................................. ...3
Емдеу- профилактикалық, сауықтыру іс- шараларының жоспары.
Қыркүйек.............................................................................................................6
Қазан ……………………………………………………………………...…... 8
Қараша ..............................................................................................................10
Желтоқсан ........................................................................................................12
Қаңтар ………………………………………………………………………...14
Ақпан ………………………………………………………………...............16
Наурыз ..............................................................................................................18
Сәуір ...............................................................................................................20
Мамыр ...............................................................................................................22
Маусым …………………………………………………………….................24
Шілде ................................................................................................................26
Тамыз ................................................................................................................28
Емдеу - профилактикалық және сауықтыру жұмыстарының бір
жылғы циклограммасы ........................................................................................29
Емдеу - профилактикалық және сауықтыру іс- шараларының түрлері:
Физиотерапиялық процедура ..................................................................................31
Ингаляциялық терапия ............................................................................................ 34
Мұрын қуысын тазалау жолдар ..............................................................................35
Үгу ..............................................................................................................................36 Фито ем ......................................................................................................................38
Сауықтыру шырындары мен сусындары................................................................39
Емдік тағамдар ..........................................................................................................48
Жалпы ағза жағдайын жақсартатын препараттар .................................................50
Тыныс алу жаттығулары ..........................................................................................52
Түзету жаттығулары .................................................................................................53
Судағы кешенді жаттығулар....................................................................................65
Шынықтыру процедуралары ...................................................................................68
Ультракүлгін сәулелер .............................................................................................74
Аромотерапия ...........................................................................................................75
Қорытынд...................................................................................................................77
Әдебиеттер тізімі .....................................................................................................78
Кіріспе
Денсаулық - ағзаның қалыпты жағдайын айналадағы қоршаған ортаның ықпалымен сыртқы ортамен тепе-теңдік жағдайды сақтау арқылы аурулық ӛзгерістерді болмауын кӛрсететін табиғи күй. Адам- табиғаттың бір бӛлігі, яғни «табиғаттың баласы», жалпы айтқанда табиғат пен адам бір жүйе. Адам жаратылғаннан табиғатпен тығыз байланыста ӛмір сүреді. Әліппесіз адам баласы қалай жазу, сызу, оқу, білім алуды меңгере алмайтындығы секілді адамның денсаулығын нығайтуда денсаулық әліппесінің де қажеттілігі ӛте мол. Егер, адам баласы денсаулық әліппесін жақсы меңгерсе болашаққа сәтті жол ашылатындығы сӛзсіз. Балаларды нәтижелі сауықтыру, оларға психологиялық жағдай жасаумен, экологиялық аурулар болдырмайтын балабақша алаңын кӛгалдандырумен табиғат бұрышымен фито барлар құрумен байланысты.
№ 70 «Алтын дән» балабақшасы - 1987 жылы 12 топтан құралған 600 балаға арналған балабақша. Сауықтыру және емдеу - профилактикалық жұмыстар жүйелілігі оқу- әдістемелік блок бойынша құрылған, оның құрамында:
1. Медицина қызметкерлерінің ұжымы:
Дәрігер- педиатр
Аға медбике (топтардағы санитарлық- эпидемиялық күн тәртібіне жауапты)
Медбике (физиоемдеу, егу, үгу, емдік - жаттығулар, бассейн жұмыстарына жауапты)
2. Сауықтыру мен профилактикалық жұмыстарына кӛмектесетін негізгі мамандар: спорт нұсқаушысы; жүзу нұсқаушысы; психолог.
Балабақшада процедуралық және физиокабинет бар. Олар жарық және электрмен емдеу, емдік – жаттығуларға арналған, үгу, фито, дене шынықтыру, жүзу залдарымен қамтылған, таза ауада спортпен айналысатын алаңы бар. Емдеу мен профилактика және сауықтыру ісшараларының негізі балабақшаның жоспарына сай бағытталған. Олар балалардың денсаулық межесіне аурудың анықталуы мен созылмалылығына, дене бітімінің даму деңгейімен байланысты жүргізіледі. Бұл іс-шаралар күн сайын ӛткізіліп отырылады. ( ал кӛктемгі, күздегі жыл мезгілінің ауыспалы кезеңіндегі тұмау эпидемиясы, салқын тигенде, жедел тыныстық вирустық инфекцияларда кезеңінде 2-3 реттік топтық ингаляция бойынша жүзеге асырылады №4 қосымша). Әрбір кезең үш профилактикалық сатыдан тұрады: дайындық, белсендіру, реабилитациялық. Әр этап бойынша негізгі, арнайы, физиотерапевтік және жалпы бекітетін процедуралар ӛткізіледі.
Даярлық кезеңі - бұл балаларды жыл мезгілдерінің қолайсыздығына даярлау. Ультракүлгін сәулесі (УКС), үгу, ширату терапиясы, жақсы нәтижеге жеткізуге арналған жаңа іс-шаралар қолданылады.
Белсендіру кезеңі - бұл жүйелі түрде тамақ баспасы, жедел тыныстық респираторлық инфекция, тұмау ауруларына қарсы тұру. Балалардың ауыз қуысымен тамағын емдік ертінділер арқылы шаяды, ингаляция және басқа профилактикалық процедуралары жүргізіледі.
Реабилитациялық кезеңі - бұл балаларды шырындар мен сусындар арқылы сауықтыру, дәруменді терапия, дәруменді коктейль және таза ауадағы серуен арқылы жүзеге асырылады.
Жаз мезгілінде балаларды сауықтыру мен шынықтыру жұмыстары жүргізіледі. Әрбір кезеңнің мерзімі ауа-райына, эпидемиялық кезеңнің басталуы мен ұзақтылығына, ауырған балалар санына, аурудың созылмалылығына, емдеу профилактикалық және сауықтыру жұмыстарының дұрыс жүргізілуіне байланысты. Сауықтандыру барлық балаларға жүргізіледі, бірақ әр баланың жеке тұлғалық қабілетін (бұл дәрігер кеңесі, аға медбике мен барлық педагогикалық ұжымның, ата- аналардың кӛмегімен жүзеге асырылады) ескеру керек. Бұл жұмыстар әр баланың реактивтілігіне байланысты нақты дәрігерлік бақылау арқылы жүргізілуі тиіс.
Бұл жұмыстардың нәтижелілігі тұмау тию ауруларының азаюымен, аурулары асқыну түрлерінің күрт тӛмендеуімен, балалардың жалпы жағдайының жақсаруымен, ауруға байланысты балабақшаға келмеу күндерінің азаюымен кӛрінеді.
Емдеу мен профилактика және сауықтыру іс- шараларының әр түрлілігі, бұл әдістерді тәрбиеленушілердің денсаулығын жақсарту үшін белгілі жағдайларда қалай қолдану керектігіне кӛмектеседі. Мақсаты: Сауықтыру әдіс-тәсілдері бойынша балалар ауруларының тӛмендеуіне қол жеткізу.
Міндеттері:
Ағзаның қолайсыз жағдайларға қарсы тұру қабілетін арттыру.
Баланың жеке тұлға ерекшелігіне байланысты белсенді сауықтыру. Дене бітімінің дұрыс қалыптасуына ықпал ету, ағзаның жұмыс істеу қабілетін арттыру.
Баланың денсаулық деңгейі мен дене бітімінің дамуын дәрігерлік- педагогикалық негізде жүйелі бақылау.
Емдік – профилактикалық және сауықтыру жұмыстарын насихаттау және оған ата- аналарды қатыстыру.
Емдеу – профилактикалық, сауықтыру іс – шараларының даярлық кезеңінің жоспары.
Қыркүйек
№ |
Құрылымы |
Мерзімі , процедура саны |
Қолданылуы |
Жауаптылар |
1 |
Ауру-сырқау жайын талдау. Балаларды сауықтыру жұмыстарына сай ақпарат дайындау. Балалардың дене бітімі жӛніндегі мағлұмат. |
І апта |
Әр баланың денсаулық паспортын толтыру.(Бойы, салмағы, кеуде, бас ӛлшемі, жүрек соғу жылдамдығы, артерия қысымы.) |
Медицина қызметкерлері. |
2 |
Физио-терапиялық процедуралар: -жеке тұлғаға УКС -жалпыға бірдей УКС № 4 Қосымша |
3 күн Күн сайын Үнемі 30 минут |
Балабақшадағы жаңадан келген балаларға. Топтағы белгілі себептерімен келмей қалған балаларға. |
Физиокабинет.
Медбике.
Тәрбиешілер. |
3 |
Ингаляция -құрғақ -майлы |
10 күн |
Жиі ауруға шалдығатын балаларға |
Физиокабинет медбикесі. |
4. |
Мұрын қуыстарына санация жасау, тазарту. -Ауыз қуысын шаю, тамақтанған соң ауызды толық шаю. |
Күн сайын .
Үнемі. |
Тамақ баспасын шынықтыру. Тіс жегісінің алдыналу |
Тәрбиешілер.
|
5. |
Фито емдеу шаралары. Дәрі –дәрмексіз сауықтыру. Дәруменді кисель,алма,ӛрік,шие. |
10 күн |
Балабақшаға келгеннен бастап дәрігердің нұсқауы бойынша. |
Физиокабинет медбикесі.
|
6. |
Ароматерапия ионизатор. –Пихта майын пайдалану. -Ауаны дымқылдандыру және тазалау. (№5 қосымша) |
Үнемі .
Үнемі. |
Барлық балаларға. |
Физиокабинет медбикесі. Тәрбиешілер.
|
7. |
Дәруменді және минералдық заттармен тағамдар (жемісжидектер) байытылған емдәм. С Дәрумені. |
|
3-тағамға - 45 мг |
Диета медбикесі.
|
8. |
Шынықтыру процедурлары («Д» тіркемесі бойынша есепте тұрған балаларға арнайы шынығулар). ( №3 қосымша). |
Үнемі |
Әр топтың жас ерекшеліктеріне сай жеке-жеке шынықтыру әдістәсілдерін қолдану. |
Әдіскер медицина қызметкерлері, тәрбиешілер.
|
9 |
Шынықтырудың интесивтік әдістемесі (№ 3 қосымша). |
Үнемі |
Жалаңаяқ жүру. Салқын су құю, салқын сумен шайыну, жуыну |
Жүзу нұсқаушысы. Дәрігер.
|
10. |
Бассейндегі жүзу. |
Сабақ кестесі бойынша үнемі. |
Түзету жұмыстары (DS – омыртқа қисаюуы). (№1 қосымша). |
Жүзу нұсқаушысы, дәрігер.
|
11. |
Ертеңгілік жаттығулар. Дене шынықтыру сабақтары
|
Үнемі, сабақ кестесі бойынша |
Мүсінді түзету жұмыстары (DS – жалпақтабандылық). Дене тәрбиесі залында. (№1 қосымша). |
Спорт нұсқаушысы, дәрігер.
|
12. |
Таңертеңгі балаларды қабылдау. Таза ауада серуендеу. Бӛлмені желдету, ауасын тазарту. |
Үнемі. |
Балалар жоқ кезінде. |
Тәрбиешілер, медбике. |
13. |
Ата-аналарен жұмыс. Балабақшаларға жаңадан келген балалардың бейімделу кезеңі. |
Үнемі. Атааналарға кеңес беру.
|
Жаңадан қабылданған балалар үшін . |
Меңгеруші, медицина қызметкерлері, тәрбешілер. |
Белсендіру кезеңі Қазан
№ |
Құрылымы |
Мерзімі процедурала р саны. |
Қолданылуы |
Жауаптылар |
|
|||||
1. |
Дәрігердің 3 тоқсан ішіңдегі ауру – сырқау жӛніндегі ақпараты. Жеке және топтық сауықтыру жұмыстарын жоспарлау. |
Бірінші апта. |
Балабақшадағы тұмау, салқын тию ауруларының диаграммасын жасау. |
Дәрігер, медбике. |
|
|||||
2. |
Физиотерапиялық прцедуралар. - жалпыға бірдей УКС - УКС – жеке тұлғаға |
Күн сайын (№ 3-5 қосымша) |
Топтағы кварцалау жұмыстары. (№ 4 қосымша) |
Медбике. |
|
|||||
3. |
-Электрофорез. Ингаляция. -сілтілік. -майлы.
|
(№ 5-7 қосымша) 10 күн бойы. |
Жаңадан келген балаларға дәрігер нұсқауы бойынша. |
Медбике. |
|
|||||
4. |
Мұрын қуысына санация жасау, тазалау. Оксолин жағындысын мұрын ішіне жағу. -Тамақтанған соң ауыз қуысын шаю. |
Күзгі, кӛктемгі мезгілдерде
10 күн үнемі |
Барлық балаларға Тамақ баспа ауруларының алдыналу. Шынықтыру, тіс жегісінің алдын алу . |
Дәрігер. Медбике. Тәрбиешілер.
|
|
|||||
5. |
Үгу. -нүктелі үгу -дененің жеке бӛліктеріне үгу. -аутогендік даярлық рефлексотерапия. |
Күн сайын, нұсқау бойынша. Жыл бойы. |
Күн тәртібі бойынша. |
Дәрігер, тәрбиешілер, әдіскер. |
|
|||||
6. |
Фито емдеу жұмыстары: - Ӛкпеге арналған дәрілік шӛптер |
7 күн |
Ӛкпе ауруымен ауырған балаларға. |
Дәрігер.
|
|
|||||
|
|
- (түймедақ). |
|
|
|
|||||
|
7. |
Емдік дәмдер: -Шырындар, сусындар -Дәруменді кисель -Фитонцидтер. |
Үнемі 10 күн үнемі |
Балаларды қабылдаған сәтінен бастап дәрігердің нұсқауы бойынша қолдану . |
Диета медбикесі. |
|||||
|
8. |
Дәрілік препараттар: -иммунизация арқылы ауруға қарсы тұру белсенділігін арттыру. -С дәрумені терапиясы. |
Тұмау ауруларының дамуынан 2 апта бұрын.
Күн сайын. |
Ата-аналардың талап тілектері бойынша.
50-70 мг. |
Балалар емханасы. медбике.
|
|||||
|
9. |
Дәрумендік терапия. |
Біртаблеткада н 2 реттен 10 күн бойы. |
Нұсқау бойынша |
Дәрігер |
|||||
|
10. |
Шынықтыру процедуралары. (Д тіркемесі бойынша есепте тұрған балаларға арнайы шынығулар). |
Күн сайын |
Әр топтың жас ерекшеліктеріне сай жеке-жеке шынықтыру әдістәсілдері. |
Әдіскер. Медицина қызметкерлері , тәрбиешілер. |
|||||
|
11. |
Шынықтырудың белсенділік әдістемесі. |
Күн сайын |
Жалаңаяқ жүру. Салқын сумен құйыну. |
Дәрігер, жүзу нұсқаушысы
|
|||||
|
12 |
Таңертең балаларды қабылдау. Таза ауада серуендеу, бӛлмені желдету. |
Үнемі |
Балалар жоқ кезінде |
Тәрбиешілер, медбике. |
|||||
|
13. |
Ата-аналармен жұмыс: Тұмаудан қорғану шарттары. |
Ай бойы. |
Әңгімелесу, кеңес беру. Санитарлық бюллетень шығару. |
Медицина қызметкерлері
|
|||||
|
14. |
Ертеңгілік гимнастика, дене шынықтыру. |
Күн сайын сабақ кестесі бойынша. |
Мүсінді түзету жұмыстары (DS- жалпақтабандылық)Ден е тәрбиесі Залында (№1 қосымша). |
Спорт нұсқаушысы, дәрігер. |
|||||
Белсендіру кезеңі . Қараша
№ |
Құрылымы |
Мерзімі процедурал ар саны |
Қолданылуы. |
Жауаптыл ар |
1.
|
Ауру – сырқаулар туралы есеп беру. Ауру сырқау жӛніндегі ақпарат. Жоспар бойынша антропометрия-лық медициналық тексерістен барлық балаларды ӛткізу. Ауру қаупі бар балаларға басты назар аудару. Емдеу алды іс-шараларын нұсқау. |
|
№ 2 балалар емханасы, мектепке дейінгі бӛлім
Әр балаға денсаулық паспортын толтыру (бойы, салмағы, АҚ, ЖҚ, бас кеуде қуысының ӛлшемдері). |
Дәрігер.
Медбике.
|
2 |
Физиотерапиялық процедуралар: -Электрофорез -кварц түтігі -топтарға кварц жасау -фототерапея Дюна. |
(№ 5 қосымша) күніне желісі бойынша 30 минут (№ 7 қосымша) |
Дәрігердің нұсқауы бойынша ( №4 қосымша) Дәрігердің нұсқауы бойынша . |
Медбике.
Тәрбиешілер
Медбике. |
3 |
-Ингаляциялар: микробтарға қарсы, қабынуға қарсы түймедақ жиынтығы |
5-7 күн 10 күн |
Емнің сіңімділігіне байланысты әр жеке тұлғаға. |
Медбике . |
4 |
Мұрын,тамақ қуыстарына санация жасау: -Миндалинді жағу -Мұрын қуысын салқын сумен жуу, тазалау. -Тамақтанған соң ауызды сумен шаю. |
5күн. күн сайын.
күн сайын. |
Дәрігердің (лор) нұсқауымен Люголь ертіндісін қолдану. Тамақ бездерін шынықтыру. Тіс жегісінің алдын алу. |
Медбике.
Тәрбиешілер
Тәрбиешілер |
5 |
Үгу: -жалпы -дененің ерекше бӛліктеріне. |
Дәрігердің нұсқауы бойынша 10 күн бойы.
|
3 жасқа дейінгі балаларға 3 жастан асқан балаларға Д есебінде тұрғандарға. Ересек, мектепке даярлық топтарға. |
Медбике. Тәрбиешілер |
6 |
Фитомен емдеу іс-шаралары: |
Кӛктем, күз
|
Пневмония (ӛкпе қабынуы) ауруына |
Медбике. |
|
|
- итмұрын қайнатпасы. - кеуде қуысына арналған жиынтығы. |
10-күн бойы. |
шалдыққан балаларға. |
|
|||||
|
7 |
Емдік тағамдар:
|
5-7 күн -Үнемі, тұмау ауру кезінде -Күн сайын
- үнемі |
Ауырған балаларға Табиғат бұрышында жуа сарымсақ отырғызу. 3-тағамға 50-70 мг. |
Медбике Әдіскер Тәрбиешілер Диет бике. |
|||||
|
8 |
Емдік препараттар: - Дәруменді терапия (ревит). - Белсенді иммунизация. |
2 реттен ай бойы
Ай бойы. |
Ақыл кеңес, әңгімелесу ретінде ӛткізу |
Медбике. |
|||||
|
9 |
Ата-аналармен жұмыс Тұмаудан сақтау жолдары . «Абайлаңыз тұмау» сан бюллетен шығару |
Қараша
Айдың басында |
Ақыл –кеңес, әңгімелесу ретінде ӛткізу.
|
Медицина қызметкерлері. |
|||||
|
1 0 |
Ароматерапия (дымқылдандыру және ауаны тазалау). |
Күн сайын.
|
Әр топ жастарында № 5 қосымша түзету жұмыстары. |
Медбике.
|
|||||
|
1 1 |
Ертеңгілік жаттығу Дене шынықтыру сабақтары |
Күн сайын.
|
Сабақ кестесі бойынша түзету жұмыстары (№1қосымша).Спорт залда жалпақтабандылықт ы түзету жұмыстары. |
Спорт нұсқаушы сы |
|||||
|
1 2 |
Бассейндегі жүзу. |
Күн сайын.
|
Сабақ кестесі бойынша мүсінді түзету жұмыс- тары. ( №2 қосымша). |
Жүзу нұсқаушы сы |
|||||
|
1 3 |
Таза ауада серуендеу. Желдету жұмыстары |
Күн сайын.
|
Жеңіл киіндіру. Балалар серуенге шыққан кезінде бӛлмелерді желдету |
Тәрбиеші лер |
|||||
|
1 4 |
Шынықтыру процедуралары. |
Күн сайын. Әр топқа сәйкес шынықтыру әдістемесі |
Тұмау ауруына шалдық қан және мүсіні ӛзгер- ген балаларға |
Медицина қызметкерлері. Тәрбиеші лер Жүзу |
|||||
|
|
бекітіледі. |
ерекше- лікті шынықтыру әдістемесі. Жалаң аяқ жүру және суық сумен құйыну. |
нұсқаушы сы. |
|
|||||
Реабилитизациялық кезең. Желтоқсан
|
Құрылымы |
Мерзімі процедуралар саны |
Қолданылуы |
Жауапты лар |
1. |
Ауру-сырқауды талдау. Дене бітімін талдау және денсаулық күйін кешенді бағалау. |
Ай бойы, бірінші аптада. |
Тұмау, салқын тию ауруларының жыл аяғындағы қортындысы бойынша. |
Дәрігер. Медбике. |
2. |
Физиотерапиялық процедура:
|
|
Дәрігердің нұсқауы бойынша. |
Физиокабинет медбикесі. |
3. |
Ингаляция: – УЖЖ - сілтімен ,маймен -топтарды кварциялау. |
|
№4 қосымша |
Медбике. |
4. |
Мұрын-тамақ қуысын шынықтыру. (оксолин жағу). - ауызды шаю. |
Күн сайын
10күн |
Жұқпалы инфекция кезінде. Салқын сумен шаю. Тіс жегісінің алдын алу. |
Тәрбиешілер, медбике. |
5 |
Үгу: -нүктелі (биологиялық белсенді нүктелер) -кеуде қуысын
-механикалық
|
Күн сайын
10 күн |
Ересек, мектепке даярлық топтағы балалардың тұмау ауруларының алдын алуға арналған. «Д»- тіркемесінде тұратын балаларға. |
Дәрігер.
Тәрбиешілер.
Физиокаби- нет медбикесі. |
6. |
Ароматерапия -Ароматтар арқылы дем алу, (пихта, қарағай, эвкалипт). - Ауаны дымқылдандыру |
Қазан – сәуір 10күн
|
Аллергиясы жоқ, кеңірдек-ӛкпе ауруларының алдын алу үшін (№5 қосымша). Топтағы жиі |
Физио кабинет медбикесі,
тәрбиешілер. |
|
және тазалау - Фито емдеу Дәруменді киселдер ( алма, шие, т.б.) Дәруменді шай. |
10күн |
ауыратын балаларға. Үй жағдайында. |
Ата-аналар, физиокабинет медбикесі. |
7.
|
Емдәм: -дәрумендік ботқа -пиязды салат -бал және лимон қосылған шәй. |
Айына 2-3 рет
10 күн |
Асқабақ, жүзім, кептірілген алма; пияз, сарымсақ, бал, лимон. |
Диеталық медбике.
Диет медбике. |
8. |
Емдік дәрі-дәрмектер, дәрумендер жиынтығы (ревит, С витамині). |
10 күн |
Д тіркесіндегі балаларға 0-70мг 3- тағамға қосады. |
Медбике. Диет медбикесі. |
9. |
Ата-аналармен жұмыс. «Ағзаға ең қажетті дәрумендер және оларды қолдана білу шарттары». |
Ата-аналар жиналысын - да. Жас ерекшелікте рі-не сай әр топтарда. |
Мектепке дейінгі балаларға әр түрлі дәрумендер жиынтығы. |
Дәрігер, медбике. |
10. |
Шынықтыру процедуралары
|
Күн сайын. Әр топта жас ерекшелік теріне сай шынықтыру әдістемесі бекітіледі. |
Д тіркесіндегі және тымау ауруына шалдыққан балаларға арналған ерекшелікті шынығу. Жалаң аяқ жүру, салқын сумен құйыну. (№3 қосымша.) |
Медицина қызметкерлері. Тәрбиешілер. |
11. |
Тамақтанған соң ауызды тазалау, шаю. |
Күн сайын. |
|
Тәрбиешілер.
|
12. |
Таңертеңгілік гимнастика. Денешынықтыру сабағы. |
Күн сайын. |
Спорт залда. Сабақ кестесі бойынша (мүсіні ӛзгерген жалпақтабанды балаларға). (№1 қосымша). |
Спорт нұсқаушысы. |
13 |
Бассейндегі жүзу |
Күн сайын. |
Сабақ кестесі бойынша «DS» тізіміндегі балалармен коррекциялық жұмыс. (№2 қосымша). |
Тәрбиешілер. |
14 |
Таза ауада серуендеу. Ауаны тазарту, желдету. |
Күн сайын. |
Жеңіл киіммен серуендеу, бӛлмені желдету (балалар жоқ кезінде). |
Тәрбиешілер.
|
Даярлық кезеңі. Қаңтар.
№ |
Құрылымы |
Мерзімі процедура лар саны |
Қолданылуы |
Жауаптылар |
1 |
Ӛткен жыл ауруларын талдау. Алдағы жылға жоспар құру (жылдық, айлық) |
1 апта
1 ай ішінде |
Жоспар бойынша емдеу профилактикалық ісшаралар. |
Дәрігер.
Медбике. |
2 |
Физиотерапиялық процедуралар - электрофорез - мұрынды, тамақты кварциялау - жалпы УКС - Фитотерапия «Дюна» - Мұрын – тамақ қуыстарын тазалау. |
5-7 күн
№ 5 күн сайын
30 мин Дәрігердің нұсқауы бойынша |
Дәрігердің нұсқауы бойынша. Пневмония-мен ауырған және «Д» тіркесіндегі балаларға арналған. |
Физиокабинет медбикесі. |
3 |
Ингаляция:
|
10 күн
Үнемі |
Дәрігердің нұсқауы бойынша. Пневмония ауруына шалдыққандарға
Тіс жегісінің алдыналу Шынықтыру шаралары |
Физиокаби нет
Медбикесі.
Тәрбиешілер. |
4 |
Үгу
|
Күніне бірнеше рет
10 күн 7 күн |
Ересектер мен мектепке даярлық топтар.
Ауырғаннан кейін. |
Тәрбиешілер
Физио кабинет медбикесі. |
5 |
Фито (түймедақ, кеуде жиынтығы). |
5 күн |
Ӛкпе-кеңірдек қабын-уымен ауырғандарға дәрігердің нұсқауы бойынша. |
Медбике. |
6 |
Дәруменді кисель (кӛк алма). |
10 күн |
Жиі ауыратын балалар үшін. |
Медбике. |
|
7 |
Емдік тамақтану «Салауатты тағам» - кепкен жеміс шырыны
|
Жыл бойы
Күн сайын |
Барлық балаларға аршылған сарымсақпен дем алу. |
Диет. медбикесі. |
|||||
|
8 |
Емдік препараттар
(ревит)
|
Күн сайын күніне 2 рет 10 күн 1 түйірден дәрігердің нұсқауы бойынша бірақ рет. |
40-70 мг ауырғаннан кейін.
Жоспарлы тексерістен анықталғаннан кейін. |
Физио кабинет медбикесі.
Дәрігер. |
|||||
|
9 |
Ата-аналармен жұмыс. «Дұрыс тамақтану» туралы кеңес (технология). Денсаулық тағамдарын әзірлеу. |
Ата-аналар жиналысын да
Сәбилер топтары бойынша |
Кіші топтар балалары-на арналған қажетті тағамдық заттар. |
Диет медбикесі. |
|||||
|
10 |
Ертеңгілік жаттығулар. Дене шынықтыру сабақтары. |
Күн сайын |
Сабақ кестесі бойынша (жалпақтабандылықт ың алдын алу). Дене шынықтыру залында (№1 қосымша). |
Спорт нұсқаушысы . |
|||||
|
11 |
Бассейіндегі жүзу. |
Күн сайын |
Сабақ кестесі бойынша түзету жұмыстары. Мүсінді (омыртқа қисаюуының алдын – алу шаралары) (№2 қосымша). |
Жүзу нұсқаушысы . Дәрігер. |
|||||
|
12 |
Таза ауада серуендеу. Желдету. |
Күн сайын |
Жеңіл киіммен. Бӛлмелерді желдету / балалардың жоқ кезінде/. |
Тәрбиешілер
Тәрбиешілер |
|||||
|
13. |
Шынықтырудың белсенділік әдістері. |
Күн сайын
|
Жалаң аяқ жүру. Салқын сумен құйыну. |
Дәрігер Жүзу нұсқаушысы . |
|||||
14. |
Шынықтыру процедуралары |
Күн сайын. Әр топтың жас ерекшелікт еріне сай шынықтыр у әдістерін қолдану. |
«Д» тіркесіндегі тұрған және салқын тиген балалар үшін арнайы шынықтыру шаралары (№3 қосымша). |
Медицина қызметкерлері.
Тәрбиешілер . |
|
|||||
Белсендіру кезеңі. Ақпан
|
№ |
Құрылымы |
Мерзімі процедурала р саны |
Қолданылуы |
Жауаптылар |
|||||
|
1 |
Ауру-сырқауды талдау жұмыстары, нәтижесін сызбалар арқалы ӛңдеу. |
1- апта
3 - апта |
Кесте бойынша ауру мониторингісін құру. |
Дәрігер, медбике. |
|||||
|
2 |
Физиотерапиялық процедуралар:
фототерапиясы. |
(№ 5, № 7 қосымша) топтар бойынша |
№ 4 қосымша. |
Физиокаби нет медбикесі. |
|||||
|
3 |
Ингаляция - қабынуға қарсы - майлы түрдегі. |
(№ 10 қосымша) |
Жиі ауратын балалар үшін. |
Физиокаби нет медбикесі. |
|||||
|
4 |
Мұрын - тамақ қуысын тазалау.
|
Күн сайын |
Тіс жегісінен сақтандыру, шынықтыру. |
Тәрбиеші лер, Физиокаби нет медбикесі. |
|||||
|
5 |
Үгу
|
(№ 10 қосымша)
Күн сайын |
Күн режиміне сай жеке ағза мүшелеріне. |
Тәрбиеші лер, физиокаби нет медбикесі. |
|||||
|
6 |
Фито емдеу. Емдік шай (құлпынай). Сауықтыру шырындары.(дәруменді кисель ) |
5-7 күн
10күн |
Аурудан айығу үшін. Серуенге шығар алдында. |
Медбике, дәрігер.
Медбике. |
|||||
|
7 |
Емдік тағам. |
Жыл бойы. |
Үй жағдайында. |
Ата-аналар. |
|||||
|
Тазартатын салат «Салауатты тағам». |
|
|
|
|
|||||
8 |
Жалпы белсендіретін дәрілік терапия: - Ревит -«С» дәрумені. |
Күн сайын 2 рет 1 түйірден 10 күн бойы күн сайын. |
Дәруменді терапия. |
Медбике Диет. медбикесі, дәрігер. |
|
|||||
9 |
Ата-аналармен жұмыс. «Балаңыз ауырмас үшін» деген тақырыпта әңгімелесу. |
Ай бойы. |
Жас ерекшеліктеріне сай балалардың атааналарымен. |
Медбике, дәрігер. |
|
|||||
1 0 |
Шынықтыру процедуралары («Д» тіркесінде тұрған балалар үшін арнайы шынықтыру). |
Күн сайын. |
Жас ерекшеліктеріне сай шынығу. № 3 қосымша. |
Мед.қызмет керлері. Тәрбиеші лер. |
|
|||||
1 1 |
Ертеңгілік жаттығулар. Дене шынықтыру сабағы. |
Күн сайын. |
Сабақ кестесі бойынша мүсінді түзету жұмыстары. №1 қосымша. Дене шынықтыру залында жалпақтабандылықтың алдын алу. |
Спорт нұсқау шысы. |
|
|||||
1 2 |
Шынықтырудың белсенді әдістері. |
Күн сайын. |
Жалаң аяқ жүру. Салқын сумен құйыну. |
Дәрігер, жүзу нұсқау шысы. |
|
|||||
1 3 |
Аромотерпия - балқарағай майы арқылы ауаны дымқылдандыру - ауаны тазарту. |
Күн сайын 30 минуттен.
Күн сайын. |
Топтар арасында.
№ 5 қосымша. |
Тәрбиеші лер.
Тәрбиеші лер. |
|
|||||
1 4 |
Бассейіндегі жүзу. |
Күн сайын. |
Сабақ кестесі бойынша (мүсінді түзету жұмыстары, омыртқа қисаюуының алдын – алу шаралары) № 2 қосымша. |
Жүзү нұсқау шысы, дәрігер. |
|
|||||
1 5 |
Таза ауадағы серуен. Желдету. |
Күн сайын. |
Жеңіл киіммен. Бӛлмені желдету (балалар жоқ кезінде). |
Тәрбиеші лер. |
|
|||||
Реабилитациялық кезең.
Наурыз.
№ |
Құрылымы |
Мерзімі процедуралар саны |
Қолданылуы |
Жауапты -лар |
|
|||||
1 |
Ауру-сырқауды талдау. Маман дәрігер арқылы балаларды тексерістен ӛткізу. (лор, кӛз дәрігері, оташы, жүйке жүйесі дәрігері және т. б.) Лабораториялық тексерістен ӛткізу, (қан құрылымын, кіші, үлкен дәретті тексеру). |
1 апта Жылына 1 рет.
Жылына 1 рет.
|
№2 балалар емханасымен бірігіп жұмыс істеу.
Ересек, мектепке даярлық топтар бойынша. |
Дәрігер, медбике.
Дәрігер, медике. |
|
|||||
2 |
Физиотерапиялық процедуралар: - жалпы УКС
-УЖЖ - терапия |
Күн сайын
№ 5 №7 № 10 № 5 |
Кесте бойынша № 4 қосымша.
Дәрігердің нұсқауы бойынша. |
Медбике.
Медбике. |
|
|||||
3 |
Ингаляция - «Түймедақпен» демалу - небулайзер (кеңірдек демікпесі ауруларымен тірке-меде тұрғандар үшін). |
№ 10 |
Дәрігердің нұсқауы бойынша. |
Медбике. |
|
|||||
4 |
Мұрын, тамақ қуысына санация жасау: - тамақты шаю, мұрын қуысын жуу. |
Күн сайын |
Салқын сумен. |
Тәрбиеші лер. |
|
|||||
5 |
Үгу:
|
Күніне бірнеше рет (№ 10 қосымша)
|
Күнделікті тәртіп бойынша. Балалардың қимыл- қозғалыс сабақтарында. Ӛкпе қабыңуына шалдыққан балалар үшін. |
Тәрбиеші лер. Физиока бинет медбикесі |
|
|||||
6 |
Фито емдеу - Дәруменді шай. |
10 күн |
Шӛптер (түймедақ, кеуде қуысына арналған дәрілік шӛп жиынтықғы) |
Физио кабинет медбикесі . |
|
|||||
7 |
Дәруменді кисель (алма, шие) |
10 күн |
Ӛкпе қабынуына шалдыққан балаларға арналған. |
Медбике. |
|
|||||
|
8 |
Емдік тағамдар. Тазартуға арналған салаттар. (салауатты тағам). |
1 ай ішінде 10 күн. |
Үй жағдайында |
Атааналар. |
|||||
|
9 |
Емдік препараттар - қосымды дәрумен-дер «Ревит». |
10 күн бойы 2 рет 2 түйірден. |
Ӛкпе қабынуымен ауырған балалар үшін. |
Физио кабинет медбикесі |
|||||
|
10 |
Ата-аналармен жұмыс. Маман дәрі-герлердің балаларды тексеруі нәтижесі тақырыбында ақпараттық материал. |
|
Тереңдетілген тексеруден ӛткізілмеген балаларды медициналық тексерістен ӛткізу. |
Дәрігер, медбике. |
|||||
|
11 |
Шынықтырудың белсенді әдістері |
Күн сайын |
Жалаң аяқ жүру. Салқын сумен құйыну. |
Тәрбиеші лер. |
|||||
|
12 |
Шынықтыру процедуралары («Д» тіркесінде тұрған балалар үшін арнайы шынықтыру). |
Күн сайын жас ерекшелігін е сай шынықтыру әдістері. |
«Д» тіркесінде тұрған және салқын тиіп ауырған балалар үшін арнайы шынықтыру әдістері. №3 қосымша. |
Медицина қызмет керлері
Тәрбиеші лер |
|||||
|
13 |
Шынықтыру процедурасы. Ертеңгілік жаттығу. Дене шынықтыру сабағы. |
Күн сайын
Сабақ кестесі бойынша |
Жалпақтабандылығы бар балалармен түзету жұмыстары. Денешынықтыру залында №1қосымша. |
Спорт нұсқаушы сы. |
|||||
|
14 |
Бассейндегі жүзу |
Күн сайын Сабақ кестесі бойынша |
Балалар мүсінін түзету жұмыстары. №2 қосымша. |
Жүзу нұсқаушы сы. |
|||||
|
15 |
Аромотерапия (пихта майлары, лимон)
|
Күн сайын |
Ауаны дымқылдандыру және тазарту. |
Медбике. |
|||||
|
16 |
Таза ауада серуендеу. Бӛлмені желдету. |
Күн сайын |
Жеңіл киіммен. Бӛлмені желдету (балалар жоқ кезінде). |
Тәрбиеші лер, медбике. |
|||||
Даярлық кезең.
Сәуір.
№ |
Құрылымы |
Мерзімі процедур алар саны |
Қолданылуы |
Жауап-тылар |
|
|||||
1 |
Ауру –сырқауды талдау. Балаларды сауықтыру жӛніндегі жүргізілген жұмыстардан ақпарат. |
|
№ 2 (мектепке дейінгі бӛлім) емханамен біріккен жұмыс. |
Дәрігер,
медбике. |
|
|||||
2 |
Физиотерапия-лық процедуралар: - фото терапиясы «Дюна» - дәрілік электрофорез. |
№ 7
№ 5 |
Дәрігердің нұсқауы бойынша.
Желі бойынша. |
Физиокабинет медбикесі. |
|
|||||
3 |
Ингаляция:
|
10 күн |
Жеке сезімталдығына байланысты ӛкпе қабынуымен ауырған балаларға. |
Физиокабинет медбикесі. |
|
|||||
4 |
Мұрын-тамақ қуысын тазарту.
|
Күн сайын. |
Шынықтыру мақсатында және тіс жегісінің алдын алу. |
Физиокабинет медбикесі. |
|
|||||
5 |
Үгу:
|
Күн сайын № 10 № 10 |
Ауырған балаларға. |
Физиокабинет медбикесі. |
|
|||||
6 |
Фито емдеу. |
|
Ауырған балаларға. |
Физиокабинет медбикесі. |
|
|||||
7 |
Емдік тағамдар |
Күн сайын |
Дәрігердің нұсқауы бойынша. |
Диет медбикесі. |
|
|||||
8 |
Емдік препараттар: -дәруменді терапия - «С» дәрумені |
10 күн бойы
күн сайын |
Дәрігердің нұсқауы бойынша ІІІ –тағамдық табаққа 50-70 мг |
Медбике. |
|
|||||
|
9 |
Ата-аналармен жұмыс. «Балалардың балабақша мен үйдегі сауықтыру дәрежесі» тақырыбында әңгіме жүргізу. |
Ай бойы. |
Ата-аналар жиналысындағы дәрігердің баяндамасы. «Сұрақ-жауап» отырыс. |
Дәрігер. |
|||||
|
10 |
Шынықтыру процедурасы («Д» тіркесінде тұрған балалар үшін арнайы шынықтыру шаралары). |
Күн сайын әр топтың жас ерекшеліг іне сай шынықты ру әдістері. |
«Д» тіркесінде тұрған, әрі салқын, тиген балалар үшін № 2 қосымша. |
Медицина қызметкерлері Тәрбиеші лер. |
|||||
|
11 |
Ертеңгілік жаттығу.Дене шынықтыру сабағы. |
Күн сайын |
Сабақ кестесі бойынша (жалпақтабандылықты түзету жұмыстары) -спорт залында. №1 қосымша. |
Спорт нұсқаушысы. |
|||||
|
12 |
Шынығудың белсенділік әдісі
|
Күн сайын |
«Д» тіркесінде тұрған, әрі салқын, тиген балалар үшін. |
Дәрігер.
Жүзу жетекшісі. |
|||||
|
13 |
Ароматерапия - пихта майларымен, бал қарағай. |
Күн сайын. |
Дымқылдандыру және ауаны тазарту. № 5 қосымша. |
Физио кабинет медбикесі. |
|||||
|
14 |
Бассейінде жүзу |
Күн сайын Сабақ кестесі бойынша. |
Мүсінді түзету жұмыстары. № 2 қосымша. |
Физиокабинет медбикесі. |
|||||
|
15 |
Таза ауада серуендеу. Желдету. |
Күн сайын. |
Жеңіл киіммен. Бӛлмені желдету / балалар жоқ кезінде/. |
Тәрбиешілер, медбике. |
|||||
Белсенділік кезең.
Мамыр.
№ |
Құрылымы |
Мерзімі процедур алар саны |
Қолданылуы |
Жауап- тылар |
1 |
Жаздық сауықтыру жұмыстарына даярлық жасауға ұжымды даярлау. |
1 апта
|
Шаруашылық жиналысы. |
Балабақша меңгерушісі |
2 |
Физиотерапиялық процедуралар: - кварц түтігі
|
№ 5 № 10 №5 |
Дәрігердің нұсқауы бойынша. |
Физиокаби- нет медбикесі. |
3 |
Ингаляция
|
№10 қосымша . |
Ӛкпе қабынуы ауруынан соң. |
Физиокаби- нет медбикесі. |
4 |
Мұрын-тамақ қуысына санация жасау: -ауызды шаю тазалау -миндалинді майлау -мұрын қуысын тазалау |
10 күн
10 күн күн сайын |
Дәрігердің нұсқауы бойынша Люголь ертіндісімен. |
Медбике. |
5 |
Үгу:
(ине тәрізді валикпен). |
10 күн
10 күн
10 күн |
3 - жастан асқан балаларға тыныс алу жаттығуларымен бірге ӛткізіледі. |
Физиокаби- нет медбикесі. |
6 |
Фито емдеу:
|
10 күн |
Түймедақ Календула Шайқурай |
Физиокаби- нет медбикесі. |
7 |
Емдік тағам. |
Күн сайын. |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
Физиокаби- нет медбикесі. |
8 |
Емдік препараттар: «Ревит» дәрумені -«С» дәрумені |
10 күн
Күн сайын. |
Тӛзімділікті арттыру 50-70 мг ІІІ тағамдық табаққа. |
Медбике. Диет медбикесі. |
9 |
Ата-аналармен жұмыс. «Жаз мезгілін қалай ӛткізу қажет? » (балалардың белсенді түрде дем алуы мен сауықтыру шараларын ұйымдастыру жӛнінде кеңес). |
Ай бойы. |
|
Әдіскер. |
10 |
Шынықтыру процедурасы («Д» тіркемесінде тұрған балаларға арнайы шынықтыру). |
Күн сайын |
Әр топтың жас ерекшелігіне сай шынықтыру әдістері. №3 қосымша. |
Медицина қызметкерлері. Тәрбиеші лер. |
11 |
Ертеңгілік жаттығу. Дене шынықтыру сабағы. |
Күн сайын Сабақ кестесі бойынша |
Мүсінді түзету жұмыстары. Дене шынықтыру залында №1 қосымша. |
Спорт нұсқаушы сы. |
12 |
Эквалипт және май қарағай майларымен ароматерапия. |
Күн сайын |
Дымқылдандыру және ауаны тазарту. |
Медбике. |
13 |
Шынықтырудың белсенді әдістері: -жалаң аяқ жүру -салқын сумен құйыну |
Күн сайын |
«Д» тіркемесіндегі тұрған және суық тиген балаларға арнайы әдістерді пайдалану. |
Дәрігер.
Жүзу нұсқаушы сы. |
14 |
Бассейнде жүзу |
Күн сайын |
Сабақ кестесі бойынша (мүсінді түзету жұмыстары) №2 қосымша. |
Жүзу нұсқаушыс ы. Дәрігер |
15 |
Таза ауада серуендеу. Желдету. Балалармен таза ауада серуендеу. |
Күн сайын |
Жеңіл киіммен. Бӛлмені желдету /балалар жоқ кезінде/. |
Тәрбиеші лер. |
Реабилитация кезеңі.
Маусым.
№ |
Құрылымы |
Мерзімі процедуралар саны |
Қолданылуы |
Жауаптылар |
1 |
Жаз мезгілінде жұмыстарды ұйымдастыру. |
Ай бойы. |
Жаздық сауықтыру іс-шараларының жоспары бойынша. |
Дәрігер
|
2 |
Физиотерапиялық процедуралар: - УКС (жеке тұлғаға) - Фото терапия |
5 күн «Дюна» - 7 күн |
Дәрігердің нұсқауы бойынша. |
Физиокабинет медбикесі. |
3 |
Ингаляция
|
7 күн |
Дәрігердің нұсқауы бойынша. |
Физиокабинет медбикесі. |
4 |
Мұрын тамақ қуысына санация жасау, - ауыз қуысын салқын сумен шаю. |
Күн сайын |
Тіс жегісінің алдын алу. Тамақты шынықтыру. |
Тәрбиешілер. |
5 |
Үгу:
аутотренинг
(ине тәрізді валикпен)
|
Күн сайын
№10
№10 |
Ересектер мен мектепке даярлық топтар үшін.
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
Тәрбиешілер.
Медбике. |
6 |
Бассейінге түскен соң салқын сумен құйыну. |
Күн сайын |
Күннің бірінші жартысында. |
Тәрбиешілер. |
7 |
Фито емдеу: -түймедақ - ароматерапия (қарағай майымен) -дәруменді шай, (лимонмен). |
10 күн
10 күн |
Жиі ауыратын балалар үшін.
№5 қосымша. |
Физиокаби нет медбикесі. |
8 |
Емдік тағам / шӛп-шалам, таза жеміс – жидектер мен табиға шырындар/ |
Күн сайын |
|
Диет медбике. |
9 |
Емдік препараттар
|
10 күн
Күн сайын |
1-2 түйір күніне 50-70мг ІІІ тағамдық тамақпен. |
Диет медбике. |
10 |
Ата-аналармен жұмыс. «Асқазан – ішек |
1 ай бойы |
Балалардың жас ерекшеліктеріне |
Дәрігер,
|
|
ауруларының алдын алу» тақырыбына кеңес. |
|
сай кеңес. |
медбике. |
11 |
Шынықтыру процедуралары «Д» тіркемесінде тұрған балалар үшін арнайы шынығу әдістері. |
Күн сайын |
Әр топтың жас ерекшеліктеріне сай шынықтыру әдістері. №3 қосымша. |
Медицина қызметкерлері,
тәрбиешілер. |
12 |
Ертеңгілік жаттығу. Дене шынықтыру сабағы. |
Күн сайын Сабақ кестесі бойынша |
Сабақ кестесі бойынша мүсінді түзету жұмыстары жалпақтабандылық. Спорт алаңында. №1 қосымша. |
Спорт нұсқаушысы. |
13 |
Бассейіндегі жүзу |
Күн сайын |
Сабақ кестесі бойынша. Мүсінді түзету жұмыстары. №1 қосымша. |
Жүзу нұсқаушысы, дәрігер. |
14 |
Шынықтырудың белсенді әдістері:
|
Күн сайын |
«Д» тіркемесіндегі балаларға арнайы шынықтыру әдістері. |
Дәрігер,
жүзу нұсқаушысы |
15 |
Таза ауадағы серуен. Желдету. Балаларды таза ауада қабылдау серуендегі (су ішу режимі). |
Күн сайын
Күн сайын |
Жеңіл киіммен.
Бӛлмелерді желдету. (балалар жоқ кезінде). |
Тәрбиешілер. |
Сауықтыру кезең Шілде
№ |
Құрылымы |
Мерзімі, процедуралар саны |
Қолданылуы |
Жауаптылар |
|
|||||
1 |
-Асқазан – ішек аурулары
|
Ай бойы. |
Ақпараттық стенд. Санитарлық бюллетендер шығару. |
Медбике.
|
|
|||||
2 |
Физиотерапиялық процедуралар: - кварц түтігі -суреттік терапия «Дюна». |
№ 5 № 10 |
Аурудан айыққан балаларға. |
Физио кабинеті медбикесі. |
|
|||||
3 |
Ингаляция
|
№ 10 |
Аурудан кейін. |
Медбике. |
|
|||||
4 |
Мұрын-тамақ қуысына санация жасау.
жуу,
|
Күн сайын
Күн сайын |
Шынықтыру мақсатына сай және тіс жегісінен сақтандыру үшін. |
Тәрбиешілер,
медбике. |
|
|||||
5 |
Үгу:
-(ине тәрізді валикпен -кеуде қуысына жаттығулар. |
Күніне бірнеше рет
10 |
Күн режиміне сай (ерсектер мен мектепке даярлық топтар үшін). |
Тәрбиешілер,
медбике.
|
|
|||||
6 |
Фито емдеу:
дымқыллдандыру және тазарту),
|
10 күн
Күн сайын |
Барлық топтарға. |
Медбике. |
|
|||||
7 |
Дәруменді кисель (алма, шие). |
10 күн |
Аурудан айыққандарға. |
Медбике. |
|
|||||
8 |
Емдік тағам. Ұтымды тамақтану (жемісжидектермен, шырындармен) |
Күн сайын.
|
Жеміс-жидектер. |
Медбике.
Тәрбиешілер. |
|
|||||
|
|
Су ішу режимін сақтау. |
Күн сайын. |
|
|
|||||
|
9 |
Емдік препараттар: -дәруменді терапия - «С» дәрумені |
№ 10 |
Ауырғаннан соң 50-70 мг ІІІ тағамдық тамақпен. |
Диет медбике. |
|||||
|
10 |
Ата-аналармен жұмыс. « Балаларды шынықтыру» тақырыбына практикалық іс-шара ӛткізу. |
№ 10 |
Жаңадан келген балалармен олардың атааналары үшін. |
Дәрігер,
медбике. |
|||||
|
11 |
Шынықтыру процедуралары («Д» тіркемесіне тұрған балаларға арнайы шынықтыру әдістемесі). |
Күн сайын |
Әр топтың ӛз жас ерекшелігіне сай шынықтыру әдістері. №3 қосымша. |
Медицина қызметкерлер,
тәрбиешілер. |
|||||
|
12 |
Ертеңгілік жаттығу. Дені шынықтыру сабағы. |
Күн сайын |
Сабақ кестесі бойынша (жалпақтабандылықты түзету жұмыстары спорт алаңында жеңіл киіммен) №1 қосымша. |
Спорт нұсқаушысы. |
|||||
|
13 |
Шынықтырудың белсенді әдістері:
|
Күн сайын |
«Д» тіркемесінде тұрған және салқын тиген балаларға арнайы шынықтыру әдістері. |
Дәрігер
Жүзу нұсқаушысы. |
|||||
|
14 |
Бассейіндегі жүзу |
Күн сайын |
Сабақ кестесі бойынша мүсінді түзету жұмыстары. №2 қосымша. |
Жүзу нұсқаушысы,
дәрігер. |
|||||
|
15 |
Таза ауада серуендеу. Желдету. Балаларды таза ауада қабылдау. Серуенде су ішу, режимін сақтау |
Күн сайын |
Жеңіл киіммен.
Бӛлмені желдету. / балалар жоқ кезінде/ Міндетті түрде бас киімнің болуын қадағалау. |
Тәрбиешілер. Тәрбиешілер кӛмекшісі.
Тәрбиешілер. |
|||||
Сауықтыру кезеңі. Тамыз.
№ |
Құрылымы |
Мерзімі процедуралар саны |
Қолданылуы |
Жауаптылар |
1 |
Жаздық сауықтыру жұмыстарының қорытынды есебі: ісшараларды талдау. |
25 тамызға дейінгі. |
Медико- педагогикалық жиналыста.
|
Дәрігер.
|
2 |
Физиотерапиялық процедуралар. |
Қажеттілігіне байланысты. |
Нұсқауға сай
|
Медбике. |
3 |
Ингаляция. |
Қажеттілігіне байланысты. |
Нұсқауға сай
|
Медбике. |
4 |
Мұрын-тамақ қуысына санация жүргізу. |
Күн сайын. |
Салқын сумен.
|
Медбике. |
5 |
Үгу: механикалық, аутотренинг, рефлексотерапия. |
Күн сайын. |
Күн режиміне сай. |
Тәрбиешілер. |
6 |
Фито емдеу. |
Күн сайын. |
Дәрігердің нұсқауына сай. |
Физиокабинет медбикесі. |
7 |
Дәруменді шырын.
|
Күн сайын. |
Дәрігердің нұсқауына сай. |
Медбике. |
8 |
Емдік тағам. Жемісжидектер, шырындар. |
Күн сайын. |
Диет медбикенің нұсқауына сай. |
Медбике. |
9 |
Емдік препараттар. |
Қажеттілігіне байланысты. |
Дәрігердің нұсқауына сай. |
Медбике. |
10 |
Ата-аналармен жұмыс «Баланы балабақшаға бейімдеу шарты» тақырыбына кеңес. |
5 тамызға дейін |
Ата-аналар жиналысында. |
Аға тәрбиеші, медбике. |
11 |
Шынықтыру процедуралары: («Д» тіркесінде тұрған балаларға арнайы шынықтыру әдістері). |
Күн сайын. Әр топтың жас ерекшілігіне орай шынықтыру әдістері. |
«Д» тіркесіндегі тұрған балалар мен тұмау ауруымен ауырған балалар үшін арнайы шынықтыру әдістері. |
Медицина қызметкерлері
Тәрбиешілер. |
12 |
Ертеңгілік жаттығу. Дене шынықтыру сабағы. |
Күн сайын Сабақ кестесі бойынша |
Жалпақтабандылық-ты түзету жұмыстары. Жеңіл киіммен спорт алаңында . №1 қосымша. |
Спорт нұсқаушысы. |
13 |
Бассейіндегі жүзу. |
Күн сайын Сабақ кестесі |
Сабақ кестесі бойынша мүсінді түзету |
Жүзу нұсқаушысы. |
|
|
бойынша |
жұмыстары. №2 қосымша. |
|
14 |
Таза ауадағы серуендеу. Желдету. |
Күн сайын |
Жеңіл киіммен. Бӛлмені желдету. / Балалардың жоқ кезінде/.
|
Тәрбиешілер. |
Емдеу – профилактикалық және сауықтыру жұмыстарының бір жылғы циклограммасы
-
№
Іс-шаралар
І Х
Х
Х І
ХІ І
І
І І
ІІ І
І V
V
V
І
VІ
І
VІІ
І
1
Физиотерапиялық процедуралар
Жалпы УКС
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Жеке УКС
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Электрофорез
Дәрігердің нұсқауы бойынша
Фото терапия
«Дюна»
Дәрігердің нұсқауы бойынша
Соллюкс шамы
Дәрігердің нұсқауы бойынша
Ингалятор «Түймедақ»
Дәрігердің нұсқауы бойынша
УЖЖ терапия
Дәрігердің нұсқауы бойынша
Небулайзер
Дәрігердің нұсқауы бойынша
2
Ингаляциялық терапия
Қабынуға қарсы
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Микробтарға қарсы
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Жалпы
белсенділік
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Сілтілі
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Майлы
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
3
Мұрын-тамақ қуысын тазалау
Тамызу
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Мұрын қуысына жағу
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
Мұрын қуысын және тамақты тазалау, шаю.
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
*
|
Шынықтыру |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Тыныс алу жаттығулары |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
4 |
Үгу |
|
|||||||||||
|
Классикалық |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|||||||||||
|
Арнаулы |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|||||||||||
|
Нүктелі (Уманской) |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Механикалық |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Вибрациялық |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|||||||||||
5 |
Фито емдеу |
|
|||||||||||
|
Сауықтыру сусындары |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Дәруменді шәй (лимон, бал қосылған) |
Вирусты жұқпалы аурулар таралу кезеңінде |
|||||||||||
|
Емдік шәй қайнатпасы, (шалфей, шайқурай) |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|||||||||||
|
Табиғи ӛсімдік шәйі |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|||||||||||
|
Ӛсімдік шырынының коктейілі |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|||||||||||
|
Кӛру қабілетін арттыруға арналған емдік шӛптер |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|||||||||||
6 |
Ароматерапия |
|
|||||||||||
|
- бал қарағай, лимон, эквалипт майлары |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Ауа тазартқыш |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Ауаны дымқылдандырғы ш |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
7 |
Емдік тағамдар |
|
|||||||||||
|
Сауықтыру тағамы |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Жеміс-жидектер, цитрус шырындары |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Кӛк шӛптер |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Піскен кӛк жемісжидектер |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Жуа, сарымсақ |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Кептірілген жеміс |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
С дәрумені |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
8 |
Емдік препараттар |
|
|
|
|||||||||
|
Жалпы белсендіретін терапия |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|
|
|||||||||
|
Жалпы сақтандыратын терапия Дәруменді тарапия |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
* |
|
Симптоматикалық терапия |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|
|
|||||||||
|
Қақырық түсіруге арналған терапия |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|
|
|||||||||
|
Тәбетін ашуға арналған препараттар |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|
|
|||||||||
|
Седативті препараттар |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|
|
|||||||||
|
Ангистаминді препараттар |
Дәрігердің нұсқауы бойынша |
|
|
|||||||||
9 |
Тымаудан сақтану |
|
|
|
|||||||||
|
Жуа, сарымсақ |
Жұқпалы инфекциялар кезеңінде |
|
|
|||||||||
|
Оксолин майы |
Жұқпалы инфекциялар кезеңінде |
|
|
|||||||||
|
Вакцинотерапия |
Қараша,қазан |
|
|
|||||||||
4. Емдеу-профилактикалық және сауықтыру іс-шаралары. Физиотерапиялық процедура
Жалпы УКС.
(жылына 2 рет № 10) № 3 қосымша.
Жасына байланысты. Процедураны хвоя иістерімен ӛткізген орынды. Кӛзді арнайы кӛзілдірікпен қорғап, 1 минут алдынан, 1 минут арқа жағынан, арақашықтығы 50 см, жерде сәулелейді. Балалар тоңып қалмау үшін, «Соллюкс» лампасымен жылыту керек.
Процедурадан кейін 20 минут демалыс.
Жеке УКС. Бетті, мұрын-тамақ қуысын эритемиялық мӛлшерде кварциялау. (3 күн, қараша-желтоқсанда).
Алғашқы бейімделу кезеңінде әр балаға дәрігердің нұсқауы бойынша жасалады. Мұрын қуыстарына, тамаққа 10 күн бойы 1 минуттен ультра күлгін сәулемен әсер етеді. 2-3 курстан кейін 2 апта демалыс беру керек. Тұмау ауруы кезінде кварц түтігін ауырмаған және ауырып болған балаларға реконвалесцент желісі бойынша күнде қолдану қажет (аурып болған соң 3 күн бойы). Барлық емдер тамақтанғаннан 1 сағат кейін жасалуы қажет. Процедурадан кейін мұрынның жан-жағын арнайы балалар майымен немесе вазелинмен жағып қою керек. (№ 3 қосымша).
Электрофорез / бұл бір мезгілде электр тогы мен дәрілік препараттарды енгізу әдісі. Негізінен хлорид кальций қолданылады.
(жылына 1-2 рет).
Жарық емі «Дюна». Суретті терапия - жарық түсіруші аппарат. Қызыл және инфрақызыл түсті аппарат «Дюна» - қабынуға және ісінуге қарсы, иммунитетті жоғарылататын аппарат. (Тыныс алу жолдарының қабынуы, тері және жарақаттану кезінде қолданылады).
Лампа Соллюкс / лампаның 200-300Вт күші бар/, 30-40 см ара қашықтықта жергілікті сәулелендіруде пайдаланылады.
УЖЖ – терапия (ультражоғарғы жиілікті сәуле).
Жарақаттану және зақымдану кезіндегі пайда болатын ірінді-қабыну процестерінде қолданылады.
Небулайзер бұл аппарат кеңірдек, астма, ӛкпе қабынуын алдын алу және емдеу үшін қолданылады.
Ингаляциялық терапия.
«Түймедақ» - ингалятор аппараты.
Жоғары тыныс алу жолдары ауруларында, жедел және созылмалы мұрын қуысының, кӛмекей, кеңірдек қабынуларында қолданылады.
Махольда ингаляторы.
Кӛрсетілімі: Жедел мұрын қуысының және кеңірдек қабынуы. Қабынуға қарсы шаралар.
(жылына 2 рет қараша-сәуір).
Мята, шалфей, лаванда, эквалипт майларының біреуімен.
Микробқа қарсы шаралар.
Лаванда, пихта, эквалипт майлары. Жалпы белсендіретін шаралар.
(мамыр)
Тұмау, жӛтел, баспа аурулары эпидемиясы кезінде дәрігердің нұсқауы бойынша дәрілік сұйық ерітінді , шӛптер, минералды су жеке негізде қолданылады.
2-3 апталық ингаляциялық курс жылына 2 рет (кӛктемде - күзде) тамақтанған соң 1 не 1,5 сағаттан кейін 5-7 минут бойы жүргізіледі.
Сеанс алдында бала ауыз қуысын, тамағын қайнаған жылы сумен тазартуы қажет. Киімі мойның қыспайтындай болуы шарт. Дем алу мүмкіндігін туғызуы жӛн.
Мұрын қуысын тазалау.
Оксолин жақпасын қолдану арқылы тазаланады.
(қараша – сәуір)
Далаға шығар алдында мұрын қуысына жағу қажет. Мұрын қуысын шаю:
(5-7 күн, 1-2 рет)
күніне 2 мл а) «Түймедақ» гүл ерітіндісі 10,0; 200,0 б) Эквалипт ерітіндісімен 10,0; 200,0
в) Календула қайнатпасымен 1 шәй қасық 1 стақан суға
г) Емен қабығы қайнатпасымен 20,0 ; 200, 0
Интерферонды тамызу.
(желтоқсан 5 күн 1-2 тамшы әр танау қуысын) Люголь ерітіндісін жағу.
(5-7 күн) Тамағына жағу (жиі ауыратын балалар үшін)
Шаю
(5-7 күн шӛптер: шалфей, эквалипт, түймедақ, липа жапырағы – 2 бӛлігін, эквалипт – 2 бӛлігін, шығыр дәнінің – 2 бӛлігін, эквалипт – 2 бӛлігін)
Мұрынды шынықтыру (жыл бойы)
Суық сумен шаю. Алақандарын салқын су ағыны астына қойып сол саусағымен сол жақ танау қуысын қысып, оң алақандағы суды мұрынымен тартып сосын шығару (солай оң және сол мұрын қуыстарын шаю).
Бұл процедура – мұрын қуысындағы вирустардың жоғарғы тыныс жолдарына түспеуінің алдын алады.
Мұрын-тамақ қуысын шынықтыру (тымау, жӛтел, баспа, кезінде) Сарымсақ ерітіндісі: сарымсақтың бір бӛлігін, 1 стақан суға езіп 1 сағат қайнаған суға бұқтыру. Тамақты шаюға және мұрынға тамызуға болады. Дайындалған ерітіндіні 2 сағат ішінде пайдалану қажет және далаға шығар алдында тамызу керек.
Тамақты шынықтыру (1ай)
Әр түрлі пропорцияда 1 асханалық қасық түймедақ, календула, эквалипт шӛптерін араластырып оған 1,5 стақан қайнатылған су құйып 2 минӛт бұқтырып, жылы жерде 30 минут ұстап, сүзіледі. Дайын ерітіндімен тамақты күніне 2 рет, яғни таңертең және кешке шаю қажет. Бұл процедураны 26*С температурада бастап күніне 1*С тӛмендетіп отыру қажет. Осылайша 16*С градусқа дейін жеткізу керек. Бұл процедура тамақты жақсы шынықтырудың бірден бір кӛзі болып табылады.
Үгу (күн сайын,таңертең және кешке 1 ай).
Классикалық (бұл ауруларды қолдың ықпалы арқылы емдеу, мысалы:
сипалау, сығу, теріні үзу және соғу дірілдету т. б.)
Арнайы үгу (бұл дәрігердің нұсқауы бойынша)
Уманскийдің нүктелі массаж (ересектер мен мектепке даярлық топтар бойынша белсенді биологиялық нүктелерді табу)
Механикалық (валик – аппликатор, динамикалық себет (душ) қабылдау)
Кӛрсетілімі: Тыныс салу жолдары, тері аурулары, зақымданулар.
Дірілді үгу – («Чародей» тоқтық үгу ол зат алмасу процесінің белсенділігін арттырады, ауру белгісін азайтады).
Миндалиндерді тамақ бездерін жуу, шаю.
Миндалиндерді шаю, бұл бактерицидтік қасиеттік күшейтік, иммунитетін белсендіреді. Тыныстық гимнастика.
Тыныс алу жолдарына суық тиіп асқынғанда үй жағдайында картоп, прополис, түймедақ, шайқурай, эквалипт, жалбыз шӛптерінің буымен ингаляция жасауға болады. Мұрын қуысын инфекциялық ошақтан тазарту, тіс жегісін емдеумен байланыстырылуы қажет. /№ 1 қосымша/.
Сабынмен жағу (тұмау эпидемиясы кезінде). Оксолин мазы болмаған жағдайда сабынмен мұрын қуысын күніне 2-3 рет тазалау жақсы нәтиже береді. Бұған балалар сабыны қажет. Бала ӛздігінен саусағын сабындап мұрынына жағып, болған соң сумен жуып тастайды.
Осындай да болады екен.
Дымқылдандырғыш «ИОН» және «УЮТ».
Бұл құралдар ауаны дымқылдандыруға арналған. Баланың дем алатын жерінде құрал еденнен 1-1,5 метрге жоғары орналастырылуы қажет.
Жалпы үгу.
Сауықтандыратын үгу.
Жылына 2 рет 7 жасқа дейінгі балаларға 10 рет жасалынуы керек. Кеуде қуысына арналған үгу.
3 жастан соң жасалынады, сосын 20 минут демалғаннан кейін сауықтыру шырындары ұсынылады, және үгуді түнгі ұйқыға жатар алдында жасаған тиімді.
Фитоемдеу. Дәрісіз сауықтыру.
«Барлық аурулардың емі - бұл бау-бақша»
Қайың, қарағай, емен, шырша, шетен ағаштары ауаны жақсы иондайды. 1 куб ауаның 2- 5 мыңдық жеңіл иондары жүрек қан тамырлары мен ми жұмысының белсенділігін арттырады. Қанның құрамындағы қантты азайтады. Диабет ауруымен ауыратындардың тәбетін аштырады және кӛңіл-күйін кӛтеруге ықпалын тигізеді. Айталық арша ағашы ағзадағы стафилококты 8 есе азайтады, сүзен ион А және В паратиф қоздырғыштарын, дизентерия таяқшаларын ӛлтіретін қасиеті бар. «Дәріханалық балабақша».
Бронх, тыныс алу, астма, демікпе ауруларын жалбыз, базилик шӛптерін егу арқылы емдік бағыты бар зоналар жасауға болады.
Жүйке жүйесінде ӛзгерістер психикалық және ауыр стресс алған балалар үшін ағзаны тыныштандыратын, жанына дауа болатын, «емдік газон» орнын ашуға болады. Осы негізде зире, мелисса, базилик, жыланбасты шӛптерінің керемет иістерінен фитонцидтерапиялық әсер алуға болады. Және оларды орған кезде де кӛптеген фитонцидтер бӛлінеді. Эстетикалық психотерапиялық ауруға ем ретінде судың да ролі зор. Ағын-тасқын су ауырлықты, стресті шешуге қолайлы. Емдік қасиеті бар, шайқурай, мелисса, базилик, мыңжапырақ, валериана, жонышқа, түймедақ, жалбыз, календула т.б. емдік шӛптерді дәріханалық бау-бақшаның негізін қалайды.
Дәріханалық бау-бақшадағы ӛсімдіктер таңдап алынып, арнайы бағытталған даярлық атыздарда іріктеледі.
Балалар демалатын серуендік жолдарға сауықтыру қасиеті бар фитонцидтік және декоративті ӛсімдіктерді отырғызу қажет. Мысалы, хош иісті жалбыз, жыланбасты, эхинацеи секілді ӛсімдіктер.
Сауықтыру шырындары мен сусындары (дәруменді кисель, алма, шие, қарамық қосылған).
Дәруменді шәй (балмен, лимонмен). Емдік қайнатпалар, сулар.
Айталық «Геркулес» ботқасын пісіріп, қант, май шырын қосып жеу.
Геркулес-15 гр, су – 100гр, май – 10 гр, қант-10 гр, жүзім шырыны 100 гр.
Кисель: итмұрын қосып қайнатады дейін бұқтырып крахмал қосып, оттан алады.
Итмұрын – 100гр, су- 20 гр, қант-15 гр, крахмал-6 гр.
Лимонад. Лимонды сығып, қайнаған суға езу. Қабығын ұсақтап турап, қақпағы жабулы қайнаған суда 30 минут орташа отта ұстап қайнатады.
Қайнатпаны сүзіп, қант, лимон шырынын қосу.
1 лимон, 0,5 литр су, 40 г. қант шырынын қосу керек.
Кепкен ӛрік қосылған шырын. Кепкен ӛрікті ұсақтап ыстық су құйып, 10-12 сағат қою керек. Сүзіп қант шырынын қосады. 3-4 порцияға кепкен ӛрік – 50 гр, су – 0,5 литр, қант шырынын – 40гр қажет.
Итмұрын қайнатпасы
Бір порцияға: Итмұрын – 10 гр, су -100 гр, қант – 10 гр. қолданылады.
Жалбыз шайі.
Жалбыз және қант қосқан шай демдеу. Сәл тұнған соң сүзіледі. 1 порцияға: – 180 гр су , 3 гр – шай, 1 шай қасық қант қажет.
«Балды су».
1 асханалық қасық балды 1 стакан, жылы суға қосып жатар алдында ішіу қажет. «Денсаулық».
Итмұрынның таза іріктелген бӛлігіне (2 асханалық қасық), 2 стақан қайнаған су қосып 1 сағат тұндырып ½ стаканнан ішу қажет. Ӛрікті шырын (изюм).
3 литр суға 800 гр ӛрік, мейіз қосып, жарты лимон шырыны мен қабығын қосып әлсіз отта 20-25 минут қайнатып, қайнатпаны сүзіп, мейізді сығады. Ең соңынан лимон шырынын қосады. «Медок» бал шырыны.
3 литр суға 2 асханалық қасық құрғақ жалбыз және лимон шырынын 350 г. бал қосады. Жалбызды қайнаған сумен демдейді сосын тұндырып балды қосып суытып, лимон шырының қосу қажет.
Итмұрын жемісі – 1 бӛлік қарақат жемісі – 1 бӛлік, 1 асханалық қасыққа үгітілген жемісін 2 стақан қайнаған су қосып 1 сағатқа тұндырып, сосын сүзеді. Дәміне сай қант қосу қажет.
Итмұрын жемісі 1 бӛлік қара қарақат жемісі, 1 бӛлік 1 ас қасық үгітілген жеміске 2 стакан қайнаған су қосып 1 сағат тұндырып, сүзіп бал, қант қосу.
Итмұрын бұтасы 3 бӛлік, қара қарақат жемісі 1-бӛлігі, 1-бӛлігі қалақай жапырағын қосып сүзіп қант қосады. Емдік шәй табиғи натуральды жасалған шырындар.
(Вирусты инфекциялық аурулар кезінде сұлы, құлпынай, таңқурай, қарақат шайларын ішу қажет.)
Емдік ӛсімдіктер:(кӛру қабілетін арттыру үшін қаражидек киселін ішу керек). Шәй ішуге қолайлы жағдай жасау керек. Фито дәріхана.
Ата-аналары арқылы экологиялық таза аудандардан жиналған ӛсімдік шәйларын дайындау. Балаларға тиімділігін қадағалау және алмастыру түрлерін ойластыру.
Табиғат бұрышы.
Адамның ағзасына ықпалын тигізетін ӛсімдіктерді іріктеу, саралау.
(Цитрусты, лавр, қалқан жапырақты, қазоты, бұталы ӛсімдік т.с.с.) Балаларды адамның ӛміріне пайдалы шӛптермен, ӛсімдіктерге әсер ететін факторлармен және экология заңдылықтарымен таныстыру (жарық, температура, ылғал).
Денсаулық» аппараты.
Бұл 2 литрлік оттегілік баллонды пайдалануға негізделген, бірақ 40 литрлік баллонды да қосуға болады. Баллон негізінен арнайы бӛлмеде орналастырылады, оған басқа адамды жіберуге болмайды. Оттегілік кӛбікті коктейл жалпы денсаулықты сақтандыруға бағытталған және организмге зияндығы жоқ.
Олар организмді белсендіреді, денедегі күйзелісті сейілтеді, ұйқыны қалыптастырады, жедел және созылмалы кеңірдек аурулары кезіндегі жӛтелді, аллергиялық реакцияларды азайтады.
Ішкі оттегілік емдеу асқазан – ішек ауруларына (асқазан жарасы, созылмалы гастрит, колит, аскаридоз) жақсы кӛмектеседі. Сонымен қатар оттегілік кӛбік ағзаға емдік шӛптер қайнатылысымен биологиялық белсенді заттар сіңірілуіне жағдай жасайды.
Оттегілік кӛбікті коктейлді аш қарынға асқа дейін 0,5 – 1 сағат бұрын қолдану қажет.
Денсаулықты нығайту және ауру алдын алу үшін оттегілік кӛбікті мектепке дейінгі бӛлімдегі балаларға аптасына 2 рет, дене шынықтыру пәнінен соң беріледі, ал балабақша жастағы балаларға аптасына 2 рет серуенге шығар алдында беру керек. Оттегілік кӛбікті коктейлді бірінші қабылдау 330-дан 500 см 3– ге (жастарына сай) арнайы ыдыспен (стакан) беріледі.
Коктейлді, шӛптерді қосып даярлауға болады, бірақ әр шӛптің балалар ағзасына әсерін анықтау қиын болғандықтан оны қолданудан да сақ болған жӛн. Кейде оттегілік кӛбікті қабылдағаннан кейін лоқсу, тіпті құсу реакциялары болуы мүмкін, ол негізінен дәрілік шӛптер әсерімен байланысты. Дәрілік-шӛптер негізін алмастыру арқылы бұл реакцияларды болдырмауға болады.
Ароматерапия.Бӛлмеде хош иісті арша, қылқан жапырақты ағаштар бұтасы салынған құтыларды қою керек. Қылқан жапырақты ағаштар қасына демалу үшін орындықтар орналастырылады.
Айталық хош иісті қылқан жапырақтылар ӛкпе – кеңірдек ауруларын 30 % - ке жеңілдетеді.
Балалардағы вирусты жоғарғы тыныс жолдары ауруларының алдын алу және емдеу шаралары.
Жедел қабынулы аурулар кезінде:
А) 30 % альбуцид ерітіндісін 1-3 рет 5-7 күн бойы бүрку.
Б) жедел аллергиялық қабыну кезінде түймедақ қайнатпасын (10,0-
200,0 мл су) күніне 1-3 рет мұрын – ауыз қуысына 5-7 күндей бүрку.
Созылмалы ринит, ларингит, фарингит, трахеит кезінде мұрын – ауыз қуысына бүрку.
А) Каланхое шырынын күніне 1-3 рет 2 аптаға шейін.
Б) Эквалипт қайнатпасын (20: 200) күніне 1-3 рет 2 аптаға дейін.
В) Емен қабығының қайнатпасын (20 ;200) күніне 1-3 рет 5-10 күндей гипертрофикалық процесс кезінде.
Созылмалы жоғарғы тыныс алу жолдарының атрофиялық созылмалы аурулары кезінде.
Бүрку:
А) Календула қайнатпасын 1 шай қасыққа 1 стакан су күніне 1-3 рет 2 апта бойы қолданады. 1 аптадан соң бүркуді қайталайды.
Б) Жолжелкен жапырағы қайнатпасын (10,0- 200,0) күніне 1-3 рет 2 апта бойы мұрын және ауыз қуысының сілекейлі қабығын ақшешек тұнбасымен (15,0 – 200,0) күніне 1-3 рет 5-10 күндей бүрку керек (жыл бойы).
Цитрусты ӛсімдіктердің жапырағы, жемісі ӛте пайдалы. Лимон, мандарин жемістері қан тамырларын кеңейтіп, ағзаның ӛмірлік қажетті жүйелерінің қызметін реттейді (10 күн бойы).
«Сауықтыру жастығы» - бұл жастықты «Чебрец» шӛбінен жасайды. Мұндай жастықта ұйықтау денсаулықты нығайтады әрі адамның жасын ұлғайтады. Бұл «Чебрец» шӛбінің антибиотиктік қасиеті бар, антисептикке бай құрамында эфир майы, тимолом бар. Фитонцидтер микробты үлкен ара қашықтықтан ӛлтіреді. Шетен жапырағында фитоницидтері күміс пен хлор иондарының әсерінен кем емес.
Инфекция кезінде.
Тұмаудан сақтандыру үшін керует жанына аршылған 1- 1 бӛліктен сарымсақты табақшаға салу керек, фитонцидтері микробты ӛлтіруге ықпал етеді. Бӛлмелерді «қарағай суымен», шетен, қандыағаш, ақшешек тұнбаларымен ылғалдандырған жӛн. Кӛктем – Жаз
Қалташаға салынған емдік кепкен ӛсімдіктерді иіскеу. Ол қалташаларды қай балаға қандай ӛсімдік беру керектігі туралы таңбалау керек (аллергия болмау үшін).
Тұмаудан сақтандыру мақсатында фитонцидті мол пайдалану қажет: аршыған жуа, сарымсақты дәкіден жасаған қалтаға салып, ойнайтын, ұйықтайтын бӛлмеге ән-күй залына қою керек.
Ғарыштан «қуат» алу.
(қажеттілік болған жағдайда).
Қолдарын алға ұстап, саусақтарды жайып тік тұрамыз, энергияның саусақ арқылы денеге таратылып жатқанын сезіну керек. Тәулікке жететін энергия алу.
Ағашқа жақындап оның бағанасына арқамызды тигізіп, қолмен құшақтап, бір аяқтың жалаңаш табанымен ағаш қыртысына таяп кӛзіңді жұмып мынаны сұраңыз: «Табиғат ана денсаулық бере гӛр». Сосын ойыңызды ішкі ағзаға бағыттап барлық мүшелер ырғағын сезіну керек.
Қайың мен емен адамға энергиясын береді.
Шырша, кӛк терек, терек – артық энергияны тартып алып, қабыну кезіндегі ауруды азайтады.
Мақсаты; Ағзаға сергектік беру, ішкі күйзелісті болдырмау, ауру сезімін жою және сӛзі, ойы, сезімі арқылы табиғатпен бір екендігін ұғындыру. Ауру энергиясын беру. Бұл процедурадан соң итмұрын шәйін ішу пайдалы. Ӛткен күннің қуанышты болғанына ӛзін-ӛзі иландыру.
Сауықтыру шырындары.
(тоқсан ішінде 1 рет, серуенге шығар алдында) «Геркулес» ботқасын пісіру, сүзу, қантпен, маймен шырынмен араластыру.
«Геркулес» – 15гр, су – 100 гр, май – 10 гр, қант 10 гр, жүзім шырыны – 100 гр.
Кисель.
Итмұрын қайнатпасы қосылған кисельді қайнағанша отта ұстау.
Крахмал қосу. Итмұрын – 100гр, су-20 гр, қант-15 гр, крахмал – 6гр.
Лимонад.
Лимонды сығып қайнаған су құю. Ұсақтап турап үстіне қайнаған ыстық су құйып 30 минут қақпағы жабулы орташа отта қайнату. Қайнатпаны сүзіп алып қант, лимон шырынын қосу, 1 лимон, су – 0,5литр, қант – 30 гр.
Кепкен ӛрік қосылған сусын.
Кепкен ӛрікті ұсақтап, үстіне ыстық су құйып 10-12 сағат бұқтырғаннан кейін, сүзіп қант шырынын қосу. Кепкен ӛріктің 3-4 порциясына: 50 гр. Кепкен ӛрік, су – 0,5 литр қант шырыны – 40 гр.
Алма сусыны.
Мыжылған алма шырынын мұздай қайнатылған сүт пен қант шырынымен араластыру. 1 порцияға алма шырын – 50 мл, сүт – 100мл, қант шырыны - 12 гр.
Итмұрын қайнатпасы. Итмұрынның бұташасын ұсақтап, қант қосылған ыстық су құйып қант қосылған 10-12 сағатқа бұқтыру. 1 порцияға: итмұрын 10гр, су – 100гр, қант – 10гр.
Жалбыз шайі.
Шәйді жалбыз қосып демдеу және қант қосып бұқтыру. 1 порцияға: су – 180 гр, шай-3 гр, қант – 1 асханалық қасық.
«Бал сусыны».
1 асханалық балды 1 стакан жылы суға қосып жатар алдында түнге қарай ішу.
«Денсаулық».
Жаңа піскен итмұрын жемісін (2 асханалық қасық) 2 стакан қайнаған суға 21 сағат бұқтыру. ½ стаканнан ішу.
Мейіз сусыны.
3 литр суға 800 гр. мейіз және жарты лимон шырыны және оның қабығы салынады, жуылған мейізді суға құйып, лимон қабығын салып 20-25 минӛт баяу отта бұқтыру қайнатпаны сүзіп, мейізді сығу қажет. Ең соңында лимон шырынын қосу қажет.
«Бал» сусыны.
3 литр суға 2 асханалық қасық жалбыз, 350 гр бал, 2 асханалық қасық лимон шырынын қосады. Жалбыздың қайнаған сумен демдеп, бұқтыру және сүзу қажет. Суытып лимон шырынын және балды қосады.
Дәруменді шай. (тоқсанына 1 рет, қажеттілік кезде).
Дәруменді сусын.
2-3 литр су, 600гр – қарағай тікенекі, 120гр – қант, жарты лимон шырыны және оның қабығы. Бұл нағыз жаңа жылға арналған сусын.
Үлкен жолжелкен жапырақшалары – 3 бӛлік, мия тамырлары – 3 бӛлік, «ана және ӛгей шеше» – 4 бӛлік 1 қасыққа 2 стакан қайнаған су құйып 20 минут бұқтырады, сосын сүзеді. Жылы күйінде ½ стаканнан 3-4 рет күніне ішеді. Алтай тамыры – 2 бӛлік, «ана және ӛгей шеше жапырағы – 2 бӛлік, киікшӛп ӛсімдігі – 1 бӛлік 1 қасық қосындыға 2 стакан қайнаған сумен демдеп, 20 минут бұқтырып, сүзеді. Жылы күйінде жарты стаканнан 3-4 рет күніне ішеді.
Итмұрын 1 бӛлік, құлпынай – 1 бӛлік. Даярлау және шәй сияқты демдейді.
Тӛмендегі сусындарда жарты стаканнан күніне 3 рет ішу ұсынылады. Итмұрын – 1 бӛлік, қара қарақат – 1 бӛлік, 1 асханалық қасық үгітілген бӛлігіне 2 стақан қайнаған су құйып 1 сағатқа бұқтырып, сүзеді. Дәміне сәйкес қант қосады.
Итмұрын – 3 бӛлік, қара қарақат жемісі 1 бӛлік, қалақай жапырағы – 1 бӛлік сүзу, қант қосу.
Шетен жемісі – 7 бӛлік, қалақай жапырағы – 3 бӛлік, 1 асханалық қасық үгітілген бӛлікке 2 стакан қайнаған су құйып 1 сағатқа бұқтырып, сүзіп дәміне қарай қант қосу.
Шетен жемісі – 7 бӛлік, қалақай жапырағы - 3 бӛлік, 1 асханалық қасыққа 2 стакан қайнаған су қосып 2-3 минӛт қайнатады, 3 сағат бұқтырып жабылған ыдыста қараңғы жерде сақтайды, сосын сүзеді.
Емдік шайлар, шырындар мен сусындар.
Терлеу кездегі суды қалпына келтіру және температураны түсіру үшін негізінен кӛп сұйық ішу қажет. Құлпынай не жӛке гүлі қосылған ыстық шәй, жартылай минерал суы қосылған сүт. Шалқан шырынын жӛтел кезінде
1 стакан шалқан шырынын 1 асханалық қасық балмен араластырып қайнағанша баяу отта ұстайды. 3-4 рет күніне 30 минут тамаққа дейін 3-4 жұтымнан ішу тиімді.
Шомыр шырыны кеңірдек қабынуында. Қара шомырды текшелеп турап, ыдысқа салып қант қосу керек. Арнайы қуыс пеште 2 сағат пісіріп, қайнатпаны сүзіп 2 асханалық қасықпен 3-4 рет күніне тамақтың алдында және ұйқы алдында ішу тиімді.
Жолжелкен – 1 асханалық қасық, жапырақшаны 1 стакан ыстық суға салып 2 сағат бұқтырады. 20 минут асқа дейін ішу керек. Асханалық қасықпен күніне 4 рет.
3 асханалық қасық жолжелкен жапырақшасын 3 асханалық қасық бал немесе қант қосып 4 сағат жылы плитаға қояды. 1 асханалық қасықпен күніне 4 рет тамаққа дейін 30 минут қалғанда ішу қажет.
Тұмаудан сақтандыру.
Қара қарақат қайнатпасы, Жапырақшаның үстіне 1 стақан қайнаған су құйып, 2-3 сағат жылы жерде ұстап, сүзіп ішу керек. Жуа қайнатпасы.
Жуаның басын тазалап, үккіштен ӛткізіп 1 стақан қайнаған сүт қосып, 10 минут бұқтырып, 1 асханалық қасықпен – күніне 1 рет ішу керек.
Лимон мен жуа қайнатпасы. 2 лимон және 1 жуаны ұсақтап турап үстіне ыстық су құю, 2 күн бойы бұқтырып ұйықтар алдында 1 шәй қасық ішу керек.
1 шай қасық итмұрын шырының, 2 асханалық қасық айран және қызылша шырыныңа жарты лимон шырынын қосып араластырады. Далаға шығар алдында 30 минут бұрын ішу қажет созылмалы кӛмей қабынуына, баспа ауруларына ӛте тиімді.
Тымауға қарсы шай.
Түймедақ, қара тал, итмұрын, таңқурай шәй шӛп гүлдерінің тең бӛліктерін алады. Шәй қасық қоспаға 1 стақан қайнаған су құйып 10 минут бұқтырады, 15 минут асқа дейін жарты стаканнан 3 рет ішу керек.
Вирусты гепатиты, диспансерлік тіркемеде тұрған «созылмалы гепатохолцистит» аурулары бар балаларға қолдану ӛте тиімді.
Жалбыз жапырағы – 20,0, таңқурай шӛбі 10, 0, ақшешек шӛбі – 10,0. 1 асханалық қасығын 1 стақан қайнаған суға салып 15 минут бұқтырады, сосын сүзіп алып 30 минут тамаққа дейін жарты стаканнан ішеді. Табиғи ӛсімдік шайлары. (дәріханалық қобдишада)
«Жӛке» шайі.
Жӛке шәйі жӛтелге қарсы, тыныс алу, жӛтелу, салқын тигенде ӛте қолайлы.
Құрамы: жӛке гүлдері.
Емдік шай жӛтел, бронхит, қақырықтың бӛлінуі, тыныс алудың жеңілдеуіне әсерін тигізеді. Құрамы: Фенхеля жемісі, тас шӛп, жауқасын, жолжелкен.
«Дәруменді балалар шайі» жалпыға бірдей сауықтыруға арналған.
Құрамы: итмұрын жемісі, мелисса жапырағы, кенафа гұлі, қара бүлдірген.
«Ботаника» шайі «Жеті шӛп» жалпыға бірдей сауықтыру шайі. Құрамы: итмұрын жемісі, раушан гүл, жӛке, апельсин қабығы, кенафа, қара бүлдірген, жалбыз сусыны салқын күйінде де ӛз нәтижесін жоғалтпайды.
Шай ұйқы және жүйке жүйесін нығайтуға арналған: мелисса жапырағы, түйіншӛп, апельсин қабығы.
Шӛптер шырынынан жасалған коктейлдер.
(қысқы- кӛктемгі мезгілде 10 күндей үй жағдайында)
2 асханалық қасық томат шырыны, 1 асханалық қасық айран, пышақ ұшы базилик.
2 асханалық қасық қара шомыр, 1 үгітілген алма, ½ күрішке алма шырыны, 2 асханалық қасық қаймақ, кішкене лимон шырыны. 1 асханалық қасық қызылша -250 гр, айран – 1 қасық, итмұрын сусыны,
½ қасық лимон шырыны.
1 асханалық қасық долана, ¾ асханалық қасық айран, 1 жұмыртқа сары уызы, 1 асханалық қасық бал.
Тыныштандыруға арналған коктейль.
(3 – жасқа дейінгі балаларға 1 шай қасық, мектепке дейінгі бӛлім балаларына күніне 2 рет 1 асханалық қасықпен).
Баланың балабақшаға бейімделмеген жағдайында келесі шӛптер коктейлін беруге болады: түйіншӛп тамырын, сасық шӛпті, сәлбенді, жалбыз, шай қурайды, қалақайды.
1 шай қасық қоспаны жарты литрлік термостағы қайнаған суда 2 сағат бұқтырады.
Дәмін жақсарту үшін 2 асханалық қасық жеміс-жидектер шырынын қосады.
Кӛздің кӛру қабілетінің белсенділігін арттыруға арналған емдік ӛсімдіктер.
Қара жидек әсіресе түнгі уақыттағы кӛру белсенділігін арттырады. 4 асханалық қасық бидайдың тамырын 5 стақан суға ¼ кӛлемі қалғанша қайнатады. 1 асханалық қасықпен 4-5 рет түнге қарай ішу керек. Бал – 100гр тәулігіне. «Бал суы» - 1 асханалық қасық бал 1 стақан жылы суға салып ұйқы алдында ішеді.
Сәбіздің кез келген түрі.
Итмұрын – жаңа жемістері.
Шай: 1 асханалық қасық кептірілген итмұрын жемісін 5 минӛт 2 стақан суда қайнатады, 2 сағат бұқтырып ½ стақаннан күніне 2 реттен ішеді.
Алма, қиярды үгітілген түрінде кӛзге басады кӛздің кӛру қабілетін арттыруға септігін тигізеді.
Женьшен шӛбі де кӛп ауруларға ем, сонын ішінде кӛздің жарыққа сезімталдығын ұлғайтады.
Кӛру қабілеті мен қара жидек.
Егер де кімде кім қара жидектің бір рет дәмін сезсе, оның дәмін есінен кетіре алмас еді. Халық мақалы: «Бүлдірген мен қара жидек жеген үйде дәрігерге орын жоқ». Ғалымдардың дәлелдеуінше қара жидек құрамында кӛздің кӛру белсенділігін арттыратын пайдалы заттар бар. Әсіресе қара жидекті кӛру белсенділігі жиі тӛмендейтін жүргізушілер мен ұшқыштарға қолдану ӛте тиімді.
Ал, мынау қара жидек шырының әзірлеу әдісі: жидекті шайып, ағаш балғамен үгітіп, шырынын дәке қалташа арқылы сығып алу керек.
2 асханалық қасық ыстық су қосып тағы екінші рет сығып сосын қант қосу керек (60-80 гр қант 1 литр суға) – 80º С–қа дейін жылытып, шыны ыдыстарға құяды.
Даярланған шырын сіздердің балаларыңыздың кӛру қабілетін арттыруға септігін тигізді. 50-80 гр. күн сайын әсіресе күз–қыс мезгілінде ішкен ӛте тиімді.
Емдік тағамдар.
Шикі жеміс-жидектер.
(күн сайын күзгі- қысқы-кӛктемгі кезеңдерде).
Үгітілген сәбіз, қызылша, шомырға ӛсімдік майын қосып 1 асханалық қасықпен таңғы ас кезінде ішу керек. Дәруменді ботқа.
Үй жағдайында: мейіз, кепкен ӛрік, шие, сары май, жаңғақты асқабақ не жарма ботқасымен қабылдау керек.
Дәруменді салат: ( 15 минӛт таңғы ас алдында 1 асханалық қасық).
Шала піскен таза жеміс-жидектер: орамжапырақ, сәбіз, аскӛк, балдыркӛк т.б. Ағзаны шлактан тазартады. Асқазан–ішектің қалыпты жұмысын қамтамасыз етеді; асқазан сӛлін бӛліндіреді.
«Денсаулық тағамы»
(15 минӛт таңғы ас алдында асханалық қасықпен).
Бидайды мұздай сумен жуып, сырлы ыдыста 2 қабат дымқыл мақталы мата арасына салып жылы жерге қояды.Үстіндегі матаны жиі дымқылдап тұру керек. пайда болған бидай ӛсінділерін бірнеше рет мұздай сумен жуады, содан
32-34 сағаттан соң кейін «ӛмір-элексирі» қабылдауға дайын. Бұл емдік және белсендіретін тағамды физиотерапевтік кабинетте дайындап барлық балаларға беріледі.
Мақсаты: Бала ағзасының ӛсуіне әсер ететін ӛсімдік тағамдарының маңыздылығын кӛрсету, асқазан–ішек қызметтерінің бір қалыптылығын сақтау, ӛмірлік қуатын кӛтеру, салқын тию ауруларына тӛзімділігін арттыру.
Дәндерді кӛктемде (қара бидай, шалғам, күнбағыс, қауын, бұршақ, қияр) және қыстыгүні балалар ағзасына пайдалы. Ағзаның жоғары қимыл – қозғалыс белсенділігі артады тері, сілекей, қабықтары нығаяды, кышқы-негіз тепе-теңдігі сақталады. Балалар күніне ӛсіндісі 4-12 см болатын 2-4 дән жеу керек.
«Тағамдық қоспа» - 1 см. ӛсіндісі бар кӛктеген дәндерді кептіріп, майдалап супқа, ботқаға қосу.
Жеміс жидектер, цитрустар.(үнемі).
«Терезе алдындағы бау-бақша». «Қыс мезгіліндегі» ақжелек, балдыркӛк, салат жуа, сарымсақ, егу және оны 3-4 рет жинау, оларды жас кезінде қолдану.
Жуа, сарымсақ.
Тымау, жӛтел кезеңінде ас кезінде беру ӛте тиімді.
Әп түрлі кептірілген жидектер әр түрлі (қара ӛрік, кепкен ӛрік, алма, алмұрт, шие Асықпай шайнап, дәмін сезіну, күніне 1 түйірден ( түскі астан кейін кӛп беруге болады).
С- дәрумені.
45 мг-нан үшінші табақпен қолданылады.
«Жӛтелге қарсы ботқа» (жӛтел, тымау қарсаңында).
Халық медицинасы жӛтелге жиі шалдығатын адамдарға мынадай кеңес береді. Қою сүтті ботқа (сұлы).
Кӛп мӛлшерде сүт қосылған картоп пюресі.
Шалқан салаты, 1 асханалық қасық ӛсімдік майы мен 2 асханалық қасық қаймақ қосылады.
Десерт ретінде лимонды қабығымен ет тартқыш арқылы майдалап бал қосады.
Сонымен қатар арпа, сұлы, қара бидай, цикория сүт қосылған ботқаларды ішу тиімді.
Анемия және қан аздық кезеңдегі биостимуляторлар (үй жағдайында).
«Милок»
Бал - 1,5 стақан, лимон сыртқы қабығымен - 2 түйір, грек жаңғағы - 1 стақан, кепкен ӛрік - 1 стақан. Бәрін үгітіп үстіне 1,5 стақан бал қосу жас ерекшелігіне 1 шай қасықтап ішу (1 емдік курсына осындай порция
1-2 порция).
«Шырайлы»
Сұлы қауызы – 1 асханалық қасық, су – 3 асханалық қасық, ½ лимон шырыны: алма, алмұрт, құлпынай, қарақат, қара шие – 1 күрішкеден, қойыртылған сүт (қаймақ) - 1 асханалық қасық; жаңғақ, кептірілген жидек – 1 асханалық қасықтап. Таза суда бірнеше сағат бұқтырып үстіне лимон шырының қосып, үгітілген жеміс-жидектерді қойыртылған сүтті қосады. Бәрін жақсылап араластырып үстіне майдаланған кептірілген жеміс-жидек және жаңғақты салады.
Ширату терапиясы.
(бейімделу кезеңі кезінде 10-15 күндей 35-45 күнге дейін).
Баланың реактивтілігін арттыру үшін және стрестен қорғайтын, мидағы қап айналымын жақсартып, ақуыз түзуілуін, иммунитетті күшейтетін белсендіретін препараттарды қолданады.
Бұл препараттарды сығынды ретінде баланың әр жас жылына 1-2 тамшыдан 2-3 рет күніне сүтпен 10-15 күн бойы береді.
Калий орататы
Балаға 10 -15 күндей фагацитозбен ақуыз зат алмасуын жақсарту үшін шамасын біртіндеп арттырып отырып береді.
Аскорбин қышқылы
10-15 күндей тыныс жолдары ауруларына тӛзімділікті арттыру үшін беріледі.
Жалпы ағза жағдайын жақсартатын препараттар.
В1, В2 дәрумендерінен құралған препараттар жиынтығын (10-30 күндей қаңтар- мамыр), орталық жүйке жүйесінің қызметі мен ондағы зат алмасуды қалпына келтіру үшін береді.
Микроэлементтері бар табиғи дәрумендер қосындысы.
(желтоқсан, қаңтар 1-2 таблеткадан 1 реттен).
Сыртқы ортаның жағымсыз әсерлеріне ағзаның қорғаныш қабілетін, суық тию және жұқпалы ауруларға (тұмау, қызылша, шешек) тӛзімділігін арттыруға және жүрек сүйек - бұлшық ет жүйесі ауруларынан сақтандыруға, сонымен қатар тәбетін жақсартуға бағытталған.
«Ревит», «Гексовит», «Аэровит», «Ундевит» дәрумен қосындылары
(1 түйірден таңға астан соң).
Сонымен қатар балалар дәрумендерді тамақтан соң немесе тамаққа дейін сормай не шайнамай жұту керектігін үйрету.
Тыныштандыратын препараттар.
(түйіншӛп тұнбасы, сасық шӛп, заманихи тұнбасы).
Балалар невропатологының кеңесінен соң жүйке жүйесінің бұзылуы және күйзелісі кезінде қолданылады. Препаратты қабылдау шамасы бала жасына байланысты және оны қабылдау ұзақтығын дәрігер белгілеуі шарт.
Симптоматикалық препараттар
Оксолин майы
(интерферонмен бірге беріледі).
Далаға шығар алдында мұрын қуысына жағылады(таңертең және кешке).
Бұл процедура тӛмендегі үлгіде ӛткізіледі:шырпыға мақтаны орап (арнайы мұрын тазалағыштарда бар) оған майды сіңдіріп, мұрын қуыстарына жағады. Жағынды әр балаға бӛлек дайындалады.
Интерферон
Интерферон қуатын күшейту үшін, оны гемодез немесе альфааминокапрон қышқылында ерітеді. Бұл сақтандыру шарты эпидемияның алдында және эпидемия кезінде қолданылады. Интерферонды күнделікті таңертең әр танауға 2-3 тамшыдан тамызады.
Лейкоцитарлы цнтерферон
(аптасына 2 рет).
Тұмаудан және жоғарғы тыныс жолдарын вирусты инфекциядан сақтандыру үшін 1мл (1 ампула 2 мл тазартылған суда ерітіледі) мұрын қуыстарына бүрку керек. Люголя ертіндісі.
7-10 күн бойы тамаққа жұтқыншаққа жағады.
Иммуностимуляторлар (иммунитетті белсендіру)
5-10 тамшыдан 3 рет 2 апта бойы тымау кезінде қоланылады. Препарат иммунитетті белсендіретін ӛсімдік эхоноцея сығындысынан тұрады. Ремантадин.
6 жастаға балалар үшін 0,25 гр беру керек.
Тұмауға қарсы ваксинация
Ата-аналардың тілек-талабы бойынша балалар емханасында жасалынады. Аурудың алдын алу үшін жылына 1 рет жасалынады, зияндық кӛрсетілімі жоқ, тіпті жаңадан туылған балаларға да жасалынады. Тымаудан сақтандыру жолдары.
Вирус қышқылдық ортаны ӛте жақсы кӛреді, сондықтан күнде тағам содасымен тамақты шайған жӛн. Май қарағай тұндырмасынан ванна қабылдап мұрынға ментол майын тамызу қажет.Баланың мұрнына таңертең оксолин жақпасын немесе шабдалы майын тамызу қажет.
«Центрум» , «Дуовит», «Супродин» қосындыдәрумендерін ішу қажет.
Қақырық түсіретін препараттар. Ауруға шалдыққан соң. Адамның тәбетін ашуға септігін тигізетін препараттар.
Дәрігердің нұсқауы бойынша. Ішек микрофлорасын қалпына келтіретін препарат. (30-45күн 2-3 реттен жылына 200 мл түскі астан соң). Лактобактерин.
Балалардың жиі жедел созылмалы аурулар кезінде емдік препараттарды кеңінен қолдану (әсіресе антибиотиктар) ішек микрофлорасында патологиялық ӛзгерістер тудырады. Балалар ағзасында сүт-қышқылды бактериялардың жеткіліксіздігінен, зат алмасу процесі ӛзгеріп қан азайып гипертрофия дамып ағзаның әлсіреуі байқалады. Осындай ӛзгерістерден сақтану үшін балаларға қышқылды- сүт лактоберин препараты беріледі.
Антигистаминді препараттар.
Энтеробиоз тексермесінен соң (дәрігердің нұсқауы бойынша, қаңтар)
Қосымша № 1
Тыныс алу жаттығулары
Тыныс алу жаттығулары- бұл балалардың да және үлкендердің де денсаулығын нығайтуға арналған. Біз бала бақшада тыныс алу жаттығуларын жалпы дене шынықтыру және таңертеңгі жаттығулардан күнделікті ұйқыдан соң жасатамыз. Таңертеңгі жаттығудан соң мысалы: біз 2-3 тыныс алу жаттығуын жасауды ұсынамыз. Жаттығу жетісіне бір рет алмастырылады. Тыныс алу жаттығуларына ең алғашқы даярлық- бұл балалардың жеңіл әрі ыңғайлы киінуі. Ал күндізгі ұйқыдан соң іш киімде ғана болғаны жӛн. Ең негізгі шарт бӛлме ауасын желдету. Тӛмендегі тыныс алу жаттығуларын сіздерге ұсынамыз.
Жиынтық жаттығулар
«Әтештер мен тауықтар»
Түзу тұру, аяқ алшақ, қолды түсіру. Қолды жан-жаққа созу, ауаны ішіне (демалу) тарту , санды қолмен соғу, ауаны (дем) шығару. Ауаны сыртқа шығару арқылы «ку-ка-ре-ку», «куд-ку-дах», «куд-ку-дах» деп дыбыстау. 3-4 рет қайталау.
«Труба тарту»
Түзу тұру, саусақтарынан труба жасап, сәл жоғары кӛтеріп ерінге жақындатып жайюмен дем шығарып қатты «П-Ф-Ф-Ф» деп дауыстау 3-5 рет қайталау.
«Сағат»
Тік тұрып, қолды түсіріп, аяқты сәл алшақ ашу. Қолды алға-артқа қозғалту арқылы дем алып , дем шығарып «тик-так», «тик-так» деп дауыстау 8-12 рет қайталау.
«Тыныштық»
Бір орында тізесін жоғары кӛтеріп жүру 2 қадам жүріп ауаны ішке тарту, 6-8 қадам жүріп ауаны сыртқа шығарып «ты-ныш-тал», «тыныш-тал» деп сӛйлеу. Бұл жаттығуларды 1 минут ішінде жасау. 5. «Насос»
Түзу тұру, қолды түсіру, аяқтар бірге. Ауаны ішіне тартып, сосын денемен жан-жаққа иілу, , ауаны сыртқа шығарып « с-с-с-с-с» деп дауыстау. 6-8 рет жан-жаққа иіліп қайталау.
«Үлкен болып ӛсемін»
Түзу тұру, қолды жоғары кӛтеру, керілу, аяқ ұшына кӛтеріліп дем алу, қолды тӛмен түсіру, табанға тұру, «ух-ух-х-х» деп дыбыстап 4-6 рет қайталау.
«Таяқшамен жаттығу »
Тік тұру, аяқ бірге екі қолмен кеуде тұсында гимнастикалық таяқшаны ұстау, сосын таяқшаны кӛтеру, аяқ ұшымен кӛтеріліп, дем алу, таяқшаны арқаға түсіру, дем шығару кезінде « ф-ф-ф-ф-ф» деп дыбыстап 3-5 рет қайталау.
2 – жиынтық жаттығулар
«Ботқа қайнады»
Еденге отырып, 1 қолын ішіне , екінші қолын кеудесіне апарып ішіне тарту арқылы дем алу, ішін шертиту арқылы, дем шығарып «ф-ф-ф-фф» деп қатты дауыстау 4-6 рет қайталау.
«Қаз-аққулар ұшады»
Ақырын жүріп, қолдарын жан-жаққа кӛтеріп дем алу, қолын түсіру арқылы дем шығару кезінде « гу-у-у-у» деп дыбыстау. Жаттығуды 1,5 минут ішінде қайталау.
«Реттегіш»
Тұру, аяқ алшақ, бір қолын жоғары кӛтеріп, екінші қолын бір жағына созып, мұрынмен демалу, содан кейін қолын ауыстырып, дем шығару кезінде «р-р-р-р-р» деп дыбыстау арқылы 4-6 рет қайталау.
«Шлагбаум»
Отырып аяқтарын қосу . Қолдарын жан-жағымен кӛтеру арқылы дем алу, қолын түсіріп, дем шығару кезінде «с-с-с-с» топ, деп дыбыстап 34 рет қайталау.
«Паровоз»
Қолдарымен сермеп, алға-артқа жүру. Жүру кезінде «чух-чух», деп дыбыстайды. 20-30 секунд бойы жаттығуларды қайталау.
«Маятник»
Тұру, аяқты алшақ ұстау, гимнастикалық таяқты жауырынның тӛменгі жағында ұстап, жан-жаққа иілу, тұрған кезде дем алу, иілгенде дем шығарып «у-х-х-х-ты» деп дыбыстау. Жаттығуды жан-жағына 3-5 рет иіліп қайталау. «Ұшатын доп»
Тұрып қолдарымен допты кеуде тұсына кӛтереді- дем алу. Допты алға лақтырған кезде тәрізді дем шығару кезінде «у-х-х-х-ты» дыбыстау арқылы 5-6 рет қайталау.
Түзету жаттығулары
Тұрып жасалатын жаттығулары.
Қол иықта, қолды алға, артқа айналдыру.(5-6 рет)
Қол алда жұлқып жан-жаққа, оңға, солға, жоғары тӛмен қозғалту. (3 рет)
Қол мықында, ақырын қолды алға созып жоғары кӛтереміз, бас үстінде саусақтарды айқастырып, аяқ ұшымен кӛтеріліп, арқаны майыстырамыз сосын қалпына келтіреміз. (3-5 рет).
Қол жан-жақта (3-5 рет), бүгілген тізені кӛтереміз, сол кезде қолды тізені де, бірге кӛтереміз. ( 5-6 рет.)
Белсенді созылу, арқа түзу, қол саусақтарын бас үстінде айқастырамыз. Арқаны түзу ұстап 1-2 минут аяқтың ұшымен жүру.
Ақырын дем алып, қолды жоғары кӛтеру, дем шығару, қолды ақырын түсіру ( 4-5 рет.)
«Табанды қысқарту»
(бұл жаттығулардыкеуде тұсындағы тіреуіштен ұстап жасау керек).
Аяқтың ұшымен ӛкшеге ауыстырып қозғалу.
Аяқтың ұшында тұрып, ӛкшелерді түйістіру сосын алшақтау.
Жүрелеп отыру (тізесін бүгу).
Аяқтың бармақтарымен ұсақ- түйек нәрселерді кӛтеру.
Аяқтың сыртымен допты итермелеу.
Тізелеп отырып жасалатын жаттығулар.
1. Қолды тізеге қойып, ӛкшеге отыру. Тізеге тұрып екі қолды жұлқып түзу жоғары кӛтеріп, түсіру (іш тартылған) 2 жұлқудан 5-6 рет. 2. Ӛкшеге отыру. Тізеге тұрып жайымен қолды қатайтып кӛтеру, созылып кеудені артқа қисайту (4рет).
3. Қолы тӛменде, ӛкшеге отыру. Дем алған кезде қолды ақырын жоғары кӛтеру дем шығарған кезде қолды түсіру (6 рет).
Шалқасынан жатып жасалатын жаттығулар (доппен)
1.Еденге жату. Қол дене бойында. Арқаны, желкені еденге толық тигізу, қолда кішкентай доп. Дем алу кезінде ақырындап доппен қолды жоғары кӛтеру. Дем шығару кезіндетүсіру (5-6 рет.)
2.Арқаға жату. Қолға күш салып допты алға жоғары кӛтеру, сосын бастапқы қалпына келу. (5-6 рет)
3.Арқаға жату қол алшақтығы иық еніндей, тізе сәл бүгілген. Дем алған сәтте оң қолмен допты кеудеге сол қолды ішке қою. Дем шығару кезінде бастапқы қалыпқа қайта келу (5-6 рет).
Омыртқа қисаюуынан сақтандыратын жаттығулар.
1.Қолды қозғалтып жүру, аяқтың ұшымен жүру.
2.Ақырындап қолды кӛтеріп дем алу,түсіріп, дем шығару.
3.Қол белде , аяқты кӛтеріп, ішке тарту, бастапқы қалыпқа келу.( 3-4 рет).
4.Қол кеуде алдында. Қолды жан-жаққа созып - дем алу, бастапқы қалыпқа келіп дем шығару (3-4 рет).
5.Арқаға жату, қол дене бойында . Аяқпен «велосипед» тебу (1-2 минут)
6.Ішпен жату, аяқ саусақтарын созып, қолды жоғары созу- дем алу- денені босаңсыту- дем шығару. (2-4 рет)
7.Арқамен жату. Қол дене бойында, аяқтары бір-бірімен түйіскен . Барлық денемен оңға қисаю аяқ-қол солға қалыпты жағдайға келу- дем шығару. Басқа жағымен соны істеу (3-4 рет).
8.Гимнастикалық қабырғаға бетімен қарап тұрып рейканы иықтың деңгейінде ұстап, тізерлеп отыру, қайтадан қалыпқа келу. (3-4 рет) 9.Тұру, қол жан-жақта, баста құм салынған қалташа. Аяқтың ұшымен жүру.
10.Шеңбер болып тұру. Қолдарын ұстап қолда бәрімен бірге жоғары кӛтеру, тӛмен түсіру, дем алу – дем шығару. (3-4 рет)
11.Қолдармен шеңбер жасап тұру. Арқаны тік ұстап, тізерлеп отыру
(3-4 рет)
Мүсінді жӛндейтін жаттығулар.
Ішпен жату. Қол иық аумағында бүгілген саусақтар сыртында. Аяқты еденде, ӛкшелері түйіскен, аяқ ұштары жан-жақта. Саусақтарды қозғалтпай, оң шынтақты еденнен кӛтеріп 2 айналмалы артқа қарай қозғалыс жасау,бастапқы жағдайға қайта оралу. Сондай- сол қолмен.
1. Ішпен жатып, кеудені еденнен майысып маңдайды оң шынтаққа созамыз, басты кӛтереміз еденге қарай оң жаққа жеңіл қозғаламыз. Басты тақаймыз, сосын сол шынтаққа. Бастапқы күйге ораламыз. (еркін демалу)
2.Ішпен жату, бас саусақтар сыртында түзу қалыпты жағдайды сақтай отырып. Басты кӛтеріп оңға бұру, оң қолды маңдайға апару айналу. Сол қолмен де дәл солай қайталау. (2-3 рет)
3.Ішпен жатып оң қолды жоғары, сол қолды тӛмен ұстайды. Майысып артқа қарай 2 айналмалы қозғалыс жасалынады, сосын бастапқы күйге ораламыз. Қолдар орнын ауыстырамыз (2-3 рет).
4.Отыру аяқтары алшақ, қолдары жоғары. Алма- кезек қолдарымен айналмалы қозғалыс жасау керек. Кӛзбен қол қозғалысын қадағалау.
5.Отырып, терең дем алу, оңға бұрылып оң қолды еденге тигізу, ал сол қол бас үстінде, сосын бастапқы қалыпқа келу. Солға қарай бәрін қайталау.
6.Тізеге тұрып, қолдарды жоғары кӛтереміз.Қолдармен артқа екі айналмалы қозғалыс жасалынады. Бастапқы қалыпқа келу.
7.Тізеге тұру, қолдар белде.Оң санға отырамыз, қолдар солға, сосын- солға, қолдар оңға.
8.Тізеге отыру, қолдар белде, денемен оңға бұрыламыз, қолды оң ӛкшеге тигізу, бастапқы қалпына келу.
9. Малдасын құрып отыру (аяқтар айқасып, тізе сыртқа қарайды). Оң қол арқада, сол қол жоғары кӛтерілген. Оңға бұрылып, бірталай айналмалы қозғалыс жасаймыз, бастапқы қалыпқа келу. Сол сияқты басқа жаққа жасау.
10.Малдасын құрып отыру, қол шүйкеде. Оңға қисайып түзелеміз, сосын солға.
11.Малдасын құрып отыру. Айналмалы қозғалыспен оңға және солға бұрыламыз.
Аяққа арналған ойын жаттығулары.
« Аяқтың ұшымен жүру»
«Белгілі бір сызықпен жүру» Бормен едендде түзу сызық сызу. Балаға сол сызылған сызықтың үстімен жүруді ұсыну. Алдында тұрған аяқтың ұшымен ӛкшені қойып тұру ,табанды тіреу арқылы арқамен алға.Сосын керісінше аяқ ұшымен ӛкше қойып артқа жүру.
«Аист»
Екі қолмен тізені ұстап маңдайды тізеге тигізу.
«Балшықтағы тырна»
Бала аяғын жоғары кӛтеріп, тоқтап, тізені бүгіп жүреді.
«Коньки тебуші»
Түзу тұру. Аяқ алшақ, қолдар арқада. Оң сосын сол аяқты бүгу, денесімен еңкейіп жан-жағына жартылай бұрылып коньки тебуші қозғалысын жасау. *«Отыру»
Қабырғаға ӛкшені, бӛксені, жауырынды, шүйкені сүйеп түзу қолды түсіріп отыру. Сосын барынша қабырға бойымен тӛмен отыру және тұру. Бірнеше рет қайталау.
«Бүгіліп отыру»
Түзу тұру, аяқты сәл алшақ ұстау, қолды түсіру. Толық табанда отыру және алға иілу, қолмен тізені құшақтап, басты тӛмен бүгу.
«Қол арқылы адымдау»
Түзу тұру, аяқты сәл айқастырып жеңіл иіліп, қол арқылы адымдау.
«Шаңғышы»
Бала кең қадамдап жүреді, алынғы тұрған аяғын иілтіп қолын алға кӛтеріп,шаңғышылар қозғалысын жасау.
«Тұрда - отыр»
Түзу тұру. Аяқтарды сәл алшақ, қол түсіріледі. Қолдың кӛмегімен ақырын отыру және тұру. * «Түріктерше отыру»
Түзу тұрып, аяқты айқастыру, қолды түсіру. Еденге ақырын түрікше отырып, салмақ екі аяққа табан шеттеріне бірдей түсуі керек.
«Үйректер жүрісі»
Үйректер секілді жартылай иіліп жүру.
«Аттар»
Аттар секілді жүгіру.
«Доп секілді секір»
Кішкентай биіктіктен біресе оң аяқ, сосын сол аяқпен секіру. * «Кірпі»
Масажды допқа табанды тіреу, допты ӛкшеден аяқтың ұшына және кері қайталау. (8-10 рет)
«Қарлығаш»
Түзу тұру, аяқ алшақ, қолды жіберу, түзу аяқты алға кӛтеру, қолдары жан-жақта.
«Велосипед»
Бала еденге арқасымен жатып, бүгілген аяқты кӛтеріп «педальды » айналдыру.
Гимнастикалық таяқшамен жасалатын жаттығулар
«Таяқша арқылы адымдау»
Түзу тұру, аяқты сәл алшақ ұстау, таяқша ұшынан кӛлденең алдында ұстау. Аяқты жоғары кӛтеріп, таяқшаны аттау. Таяқшаны қолдан шығармай бірнеше рет қайталау.
«Аяқпен таяқшаны кӛтер»
Отырған күйі 1 аяқпен таяқшаның тӛменгі жағынан, келесі аяқпен жоғарғы жағынан ұстап кӛтеру.
«Аяқтың кӛмегімен таяқшаны ұстап қал»
Еденге отырып аяқ саусақтары арқылы таяқшаны кӛтеру.
«Таяқша үстімен жүру »
Баланы таяқша үстімен жүруге кӛмектесу. * «Таяқшаға қапталымен жүру»
Қапталымен таяқша арқылы қадымдап жүру.
« Таяқша арқылы аяқты ӛткізу»
Арқаға жату, созылған қолда таяқша. Аяқты бүгіп таяқ арқылы ӛткізіп, бастапқы қалпына қайтадан келу.
Кеглимен жасалатын жаттығулар
«Кеглиды аттап жүр»
Кеглиды еденге бір қадымдай жерге қою. Бала тізесін тік жоғары кӛтеріп кеглиды аттайды.
«Кеглидың қасында секіру»
Бала кеглиды құлатпауға тырысып қасында жеңіл секіреді.
«Кегли арқылы жүру»
Бала кеглиды қолын түсіріп екі жағынан ұстап жүреді. Аяқты тигізбей кегли арқылы жүріп оны қолынан түсіріп алмауы қажет.
«Кеглиды аяқпен кӛтеру»
Еденге қолды артына сүйеп отыру, кеглиды табанымен ұстап кӛтеру керек.
«Кеглидың орнын ауыстыру»
Еденге отырып кеглиды кӛтеріп, құлатпай түсіріп алмай, орнын ауыстыруы керек.
«Жылан тәрізді жүру немесе жүгіру»
Кеглиды түзу сызық бойымен 1 метр ара қашықтықта қою қажет. Бала оң және сол жағымен жылан тәрізді жүріп, сосын жүгіреді,түсірмеуге тырысады.
Жуан арқан немесе секірме арқылы жасалатын жаттығулар
«Арқанды жинау»
Бала еденге қолды артына сүйеп отырып, аяқ бармақтары арқылы едендегі арқанды жинау.
«Арқанды кӛтеру»
Қолды сүйеп еденге отыру. Арқанды созылған аяқ алдына қойып, бармақтарымен жіпті кӛтеріп бірнеше уақыт ұстап тұру.
«Арқан үстімен жүру»
Арқанды түзу еденге жаю.Бала жіптің үстімен жүреді.
«Арқан қапталымен секіру»
Арқанды түзу еденге жаю. Кішкентай адымымен оңға, солға, қапталымен арқан арқылы секіріп, алға жылжу.
«Секірме арқылы секіру»
Баланы кішкентай секірме (1,5м) арқылы тез әрі жеңіл секіруге үйрету керек.Жоғарыда айтылған жаттығуларды жасау балаларға жеңіл және тиімді. Алғашқыда сіз ең қарапайым жаттығулар түрін таңдап алыңыз. Бұл жаттығулар түрін балалар әбден игерген соң жаңа әрі сәл қиындау түрін ұсыныңыз.
Емдік гимнастиканы отырып, жаттығуларды тұрып, ал жүруді сәл даярлықтан соң жасау қажет. Жаттығудың белсенділігін біртіндеп демалуымыз керек. Бір жаттығуды бірнеше рет қайталап сосын күрделі түріне ӛту.
Жалпантабандылықтың алдын алу жұмыстары
Гимнастикалық орындықта,еденде отырып аяқты алға созып, қол аяқ үстінде, арқаны түзу ұстайды. 1. «Сәлеметсіз бе - сау болыңыз»
Табанмен әрі және бері қимыл жасау. (5-6 рет)
2. «Иіліп сәлем бер»
Аяқтың бармақтарын иілдіру және шалқайту. (8-10 рет) 3. «Үлкен бармақ ӛзінің кіші ағайындарымен ұрсып қалды» Үлкен бармақты ӛзіне қарай қалған бармақтарды әрі қозғау. Егер қиын болса қолдың кӛмегімен жасау керек.
«Саусақтар ұрсып қалды -татуласты»
Аяқ ұшын жан-жаққа қарату, сосын бір-біріне жинастыру. (3-4 рет)
«Ӛкше ұрсып қалды да татуласты»
Ӛкшелерді алшақ ұстау, сосын жинастыру. (3-4 рет)
«Қаз серуенге шықты»
Табан еденде , бармақтарды бүгіп табанмен алға жүру . (2-3 рет)
«Шеңберлер»
Аяқ созылған. Табанды ішке созып сыртқа дӛңгелете қозғалту. (5-6 рет) 8. «Кірпі»
Үгу добына табанды тіреп отыру. Допты қатты басып ӛкшеден аяқ ұшына және кері жылжыту. (8-10 рет)
«Допты аяқтың кӛмегімен әкету»
Үгу добы аяқтың оң жағында жатады. Табандар арқылы сол жаққа қойып, «Допты сол жаққа қойып жатырмын деп айту керек. Сосын басқа жаққа қарай жасайды.
«Кірпіге күнді кӛрсету».
Допты табан арасында қысып ұстау. Тізені бүкпей, аяқты 1ден 3-ке дейін санап кӛтеру, сосын түсіру. (8-10 рет).
«Арқанды кӛтер».
Аяқ табандарының қасында арқан жатыр. Аяқ бармақтарымен арқанды кӛтеру, 1-2-3ке дейін санап ұстау, жіпті түсіру үшін бармақтарды ашып, аяқты түсіру.(6-8 рет).
«Сурет салу» Аяқ бармағымен санағышты кӛтеріп, әр пішінді сурет салу.
Тұру. 3. « Қарбаңдаған аяқ ».
Табанның сырт жағымен жүру.
4. «Арқанның бойымен жүру». Арқан, бүдірлі тақтайшамен жүру.
«Сұлтан ».
Түріктерше отыру. Сүйенішке ұстап түрегелу. айқасқан аяқтар түзу. Табанның сырт жағында тұру.
Түрегеліп тұру.
а) Үгу жолымен жүру.
б) Ӛкшеден аяқ ұшына қарай «тікеннін» үстімен жүру.
в) Бүдірлі тақтайша үстімен табанмен сырғанап жүру.
г) Жұмсақ модул үстінде жүру.
Мүсін бұзылудың алдын-алу. Кешенді жаттығулар. 1. Доппен жаттығулар.
а) «Тұзу мүсін»
Допқа отырып, табаныды жерге тіреп, қолды шынатақтан бүккен күйде, арқаны тік үстау.
Орындалуы: осы қалыпты сақтап, басты түсірмей отыру.(15 секунд)
б) «Спорттық жүріс»
Орындалуы: табан қимылы (алма-кезек), аяқ ұшын жерден алмай оң сосын сол ӛкшемен, алма кезек кӛтеру. в) «Иілу және созылу».
Қолды арқаға қойып, допқа отыру.
Орындалуы: 1- оңға бұрылу (солға), сол қолды жоғары ,созылу,2 бастапқы күйге келу (4 рет). г) «Атқа қарау».
Доп үстіне жату (арқамен). Қолды бос жіберу, аяқты тізеден бүгу.
Орындалуы: 1- қолды кӛтеру, атқа қарау;2- бастапқы қалпына келу. ( 8рет)
д) «Сайқымазақ».
Допта отырған күйі, қол белде.
Орындалуы: 1- Аяқты ӛкшеге қойып созу.Қолдары жан-жақта,
бармақтарды бір-бірінен барынша ажырату. (7 рет)
е) «Сақина»
Ішпен доп алдында жату, саусақтар допта. Орындалуы: 1- аяқты бүгіп иілу аяқ ұштарын басқа дейін жеткізу. 2 – Бастапқы қалпына келу. (6 рет)
ж) «Доптар»
Допта отырып қолды жіберу.Ӛткізілуі: Допта отырып жеңіл секіру қолды жан-жаққа жоғары кӛтеріп алақанмен шапалақтау, алма-кезек тізені кӛтеру. 2 – бастапқы қалыпқа келу. (30 секунд) 1. Тұрып денені босаңсыту жаттығулары:
а) ақырын қолды кӛтеру, саусақтарды айналдырып «лақтырып» тӛмен түсіру.
б) Жан-жаққа жайымен босаңсыған қолдың кӛмегімен бұрылу.
2. Жатқандағы босаңсыту жаттығулары.
а) Қолдарды сілку.
б) Аяқты ӛзін және ӛзіне қарай қозғалту.
Қосымша № 2
Судағы кешенді жаттығулары.
Бұл жаттығулардың мақсаты тыныс алуды жӛндеу және тынысты жетілдіру.
Бастапқы қалып- тайыз жерде отырып, басты су бетінен жоғары кӛтеріп ұстайды, немесе кеудесімен қолына сүйеніп жатады, ауызбен терең дем алу. Сосын ауыз және мұрын арқылы суда дем шығару. (8-10 рет).
Жаттығудың мақсаты - судағы жеңіл қимыл-қозғалысты меңгеру. Бастапқы қалып- бассейнде арқасын қабырғаға тіреп отыру. Қолдарын итеріп кеудесімен сырғанау. беті тӛмен, аяқтары бірге, алға қарай кӛбірек сырғанау, иық, жанбасты түзу ұстау. (4-6 рет қайталау).
Осы жаттығулардың кӛмегімен арқа бұлшық еті жұмыс істейді. Бастапқы қалып: кеудемен жату, қол алда, аяқпен итеріп малтып дем алмай сырғанау, тартыну. Тақтайшаның кӛмегімен де жасауға болады. Дем алуды дұрыс бақылап отыру қажет. (4-6 рет қайталау)
Бұл жаттығудың мақсаты жоғарыдағыдай сол қимыл- қозғалыстар жасалады.Тек арқамен жату, қол алда арқылы.(4-6 рет қайталау)
Бұл жаттығу кеуде клеткасының қозғалып, ӛкпе тынысын жақсартуға бағытталған. Бастапқы қалып: 1 терең демалу, суда дем шығару. Дем шығарған сәтте бет суда. (4-6 рет қайталау)
Бұл жаттығу арқа бұлшық етін бекітеді, қол жұмысын жетілдіреді. Бастапқы қалып: кеудемен жатып, аяқтарын тақтайша, қолмен жұмыс істемеуі.
Су бетінде тепе-теңдік сақтайды, аяқтары түзу.Жаттығулар жоғарыдағыдай, тек суда арқамен жату керек.
Тынысты қалпына келтіру жаттығулары. Отырып су ішінде дем шығару. 6-8 рет.
Суда жасалатын жаттығулар жиынтығы
Жаттығудың мақсаты - аяқпен жұмыс істеуді жетілдіру, тынысты дұрыстау, дем алу, кеудеге жату. Қолды түзу алда ұстау, аяқ жұмыс істейді. Денені кӛлденең ұстап аяқпен тез есу керек.
Жоғарыдағы жаттығуларды арқада жатып жасау. Тізе су астында, жүзуге дайындық кезінде ӛкшені дене астында ұстап, жамбаспен түсірмеу керек.
Бұл жаттығудың негізгі мақсаты: омыртқаны түзету .Қан айналымы мен тыныс алу жолдарын дамыту. Тұлға бұлшық еттерін жетілдіру. 4. Жаттығулар кеудеге жатып жүзу қозғалысы үлкен паузамен жасалады. Жоғарыдағы жаттығулар арқаға жатып жасалады.
Жаттығу мақсаты: 3 пунктағыдай. Қабырға жанында отырып, терең дем алу, сосын суда толық дем шығару. (5-6 рет)
Жаттығу мақсаты: аяқ, иық бұлшық еттерін жетілдіру. Кеудеге жату, аяқта тақтайша қолмен жұмыс істеу.
Жоғарыдағы жаттығуларды арқаға жатып жасау.
Тынысты қалпына келтіретін жаттығу.Қабырғада отырып, суда дем шығару. 6-8 рет қайталау.
Судағы кешенді жаттығулар
1. Иықтың бұлшық еттерін шынықтыратын жаттығулар жасау.
Бастапқы қалып:бұрынғыдай қолмен жұмыс жасап, демді кӛтерілген қол астына шығару. 25 метр 2-4 рет.қайталау. 2.Сол жаттығулар кеудемен жатып жасалынады.
3.Омыртқа бұзылуын қалпына келтіру, тұлға , аяқ бұлшық еттерін жетілдіруді, кеуде қозғалысын жақсартады. ( 3-5 рет қайталап).
Негізгі қалып: Жоғарыдағы жаттығуды арқамен жатып жасайды.
Арқамен жатып тепе-теңдік сақтай отырып алдыңғы екі жаттығулар жасайды, олар: тыныс алуды қан айналымын жақсартады дене және аяқ бұлшық еттерін жетілдіреді. Жаттығу кезінде белді айналдырмау керек.
Кеудемен жату. Толық тепе-теңдік сақтау. (бросс) қолмен бір қозғалыс, аяқпен екі рет есу. Бұл жаттығу кеуде клеткасын дамытады, омыртқа қисаю реттейді тұлға және аяқ бұлшық еттерін жетілдіреді.
Тынысты қалпына келтіретін жаттығулар. Қабырғаға жатып отыру суда дем шығару 6-8 рет қайталау.
Қосымша № 3
Шынықтыру процедуралары
Әр топтың жас ерекшеліктеріне сай судың кӛмегімен жасалатын шынықтыру процедуралары ӛткізіледі. Бұл кездегі ӛте қажет ереже- процедураны бастамас бұрын балалар денесі салқындамау керек. 1. Шынықтыру процедурасын біртіндеп кӛбейту. Ең алғашқы шынықтыру процедурасы - ӛз қарқынына сай организмде ӛте аз ағзадағы ӛзгерістер тудыру керек. Белгілі бір , бейімделуден кейін ғана әрдайым шынығу түрін күрделендіру қажет. Мақсатқа сай шынықтыру процедуралары жаз мезгілінде жүзеге асырылғаны ӛте тиімді үйткені түс кезде ауа температурасы жоғары және оның құбылмалылығы аз. 2. Жүйелілік: Шынықтыру процедурасын негізсіз тоқтатуға болмайды, үйткені шынығу кезінде пайда болған организмдегі бейімдеушілік реакциялар жоғалады.
Бірізділік: алғашқы рет ауа ваннасын қабылдау ұысынылады, үйренгеннен кейін су және күн процедурасына ӛту керек. Салқын су құйынуға балалар онымен ысқылағаннан кейін ӛту керек. Ал суға шомылу, салқын сумен құйынуға бейімделгеннен кейін ӛту керек.
Жинақылық. Негізгі шынықтыру процедурасы бұл баланың күнделікті ӛміріндегі денсаулыққа бағытталған іс-шаралардың бірбірімен байланыстылығының нәтижесінде ғана белгілі бір жетістікке жетеді,(серуендеу, ертеңгілік жаттығулар, бӛлмені желдету, денешынықтыру сабақтары).Мысалы: ауа ваннасы дене шынықтыру жаттығулармен жақсы байланысты, ал күн ваннасын су процедурасымен байланыстырған жӛн.
Баланың жеке тұлға ерекшелігіне кӛңіл аудару. Бұл принцип бойынша шынықтыру процедурасын бастамас бұрын баланың психикалық және физикалық даму дәрежесін анықтау қажет. Бұл ақпараттарды мамандар мен баланың ата-анасынан білуге болады. Содан кейін ғана баланың мінез- құлқы туралы ақпарат жиналады, осылай балалар 3 топқа бӛлінеді.
І – топ: баланың денсаулығы мықты және ерте шыныққан.
ІІ- топ: баланың денсаулығы мықты, шынықтыру процедурасына бірінші рет келгендер немесе қызметтік жетіспеушілік барлар. ІІІ - топ: бала бақшаға ұзақ уақыт созылмалы ауруларымен ауырған соң келген балалар.
Әр топқа сәйкес шынықтыру продцедуралары белгіленеді. Шыныққан балаларды 1 топтан 2- топқа кӛшіреді.
Шынықтыру процедурасы баланың кӛңіл-күйі жақсы кезде ӛткізіледі.
Шынықтыру нәтижесі негізінен балалардың оған қалай қарайтынды- ғына байланысты. Шынығу шараларының балаларда оң эмоция тудырғаны ӛте маңызды.
Шынықтырудың арнайы не арнайы емес әдістері.
Арнайы емес шынықтыру әдістеріне – белгілі бір жағдай жасау керек.Бұл таза ауамен қамтамасыз ету, арнайы киім, ауа температурасы. Температуралық режим таза ауаны сақтау- бӛлмені желдетумен жүзеге асырылады. Бұл ӛте қажетті шынықтыру түріне жатады. Үйткені балалар (үйде немесе балабақшада) 75% тен 90% дейінгі уақытын бӛлме ішінде ӛткізеді, сондықтан бӛлме температурасымен суыққа тӛзімділік байланысты. Ал, бӛлме температурасы ауытқулы емес, ол тұрақты. Оның шынықтырулық әсері мол болуы үшін күніне 5 рет желдетіп, отыру керек.
Арнайы шынықтыру әдісі - бұл шынықтыру процедурасының барлық принциптерін қолдану. Оны таңдау балабақша жағдайына жыл мезгіліне сай жүргізіледі. Арнайы сабақтар мен шынықтыру процедурасын таңдау сонда ғана нәтижелі, егер ол әр топтың жас ерекшеліктеріне, күн режиміне сай және үй жағдайында ата-ана кӛмегімен жасалатын болса.
Балабақшадағы балаларға ұсынылған шынықтыру процедуралары.
Барлық гигиеналық процедуралар шынығуға әсер етеді : қол-аяқты жуу және оны дұрыс ұйымдастыру жатады. Баланың барлық дене бітімін ақырындап судың тӛменгі температурасына үйрету. 2-3 жастағы балаларды салқын сумен бетін, қолын жууға, 4-5 жастағы балаларды беті-қолын шынтағына дейін жууға, 5-7 жастағы балаларды дымқыл қолымен мойынын, кеудесін сүртуге дағдыландыру және бұл кезде судың температурасы 16* градустан жоғары болмауы тиіс. Бірінші сәбилер тобынан бастап балаларды сумен сүртінуге үйрету. Бұл үшін күн сайын бала денесін таза орамалмен немесе басқа жұмсақ құрғақ матамен денесі қызарғанша сүртіледі. 2-3 аптадан кейін ылғалды сүртінуге кӛшеді. Бұл процедураны күндізгі ұйқыдан соң қолданыңыз, ӛйткені бала денесі сүртілген соң жылы күйде болуы тиіс. Сүртінуге арналған судың алғашқы температурасы 33-32* С , Күн сайын судың температурасын 1* С-қа түсіріп, біртіндеп 22- 25 * С-қа жеткіземіз. Сүртінуді суды ӛзіне жақсы тартып алатын қолғапшамен жүзегше асырамыз. Әр баланың ӛзінің қолғапшасы болуы шарт. Сүртіну алдында қолғапшаларды су құйылған легенге саламыз сосын температурасын ӛлшейміз.Сүртілуден кейін қолғапшаларды қайнатамыз, сосын кептіреміз.
Сүртіну тӛмендегідей жүзеге асырылады: ең бірінші қол, иық сосын кеуде және іш, сосын арқа мен аяқ. Баланың ішімен жатқызып арқасын сүртеді. Дененің әр бӛлігі сүртіліп болған соң жұмсақ, құрғақ сүлгімен дене әбден қызарғанша сүртіледі. Осыдан кейін бала ӛзінің киімін киеді. Бұл процедураны жүргізу кезінде бала отыруы керек, тек аяқ сүрту кезінде жатады . Бұл шынықтырудың түрін ата-аналарға да ұсынамыз. Мұндай сүртіну кішкентай балалардың жаздағы салқын су құюнуға даярлайды. Ең алғашқы температура 31-32* С, әр 2-3 күн сайын тӛмендетіп 28-25* С – қа дейін жеткіземіз.
Легенде тұрған балаларға 5-10 см жоғарыдан басын суламау үшін иықтан бастап су құйылады. Мұнан соң баланың денесі әбден қызарғанша дейін сүртіндіру қажет.
Бұл шынықтыру процедурасы балалардың барлық жас ерекшеліктеріне сай әрі тиімді. Тек қана су температурасын қадағалау керек.Су температурасы сәбилер мен естиярлар тобында 32* С, ересектер тобында 28 * С,дейін, ал әр 2-3 күннен сайын 1*С – қа тӛмендетіп 18 *С дейін жеткізіледі,ересектер тобында суды 16 * С –қа дейін тӛмендемейді. Егер қажеттілік туындап үзіліс жасалған жағдайда суды соңғы кездегі температураға дейін кӛтеру қажет. Ал бақылау үшін «тіркеу дәптері» арналып, баланың келмеген күндері жазылып отыруы тиіс.
Бұл процедура судың әсерімен ғана шектелмей , теріге де үгу жасайды. Ересек топтағы балалар ӛздері сүртіне алады. Ересектер тобында жақсы нәтижеге жету үшін жүйелі түрде табанды, тізеден тӛмен сумен құйылту керек. Аяққа су құяр алдында, аяқ жылы болу керек. Салқын суды ожаумен 4-5 см-дегі биіктіктен құю керек. Бұл процедура 15-20 секундқа созылады, сосын аяғын жұмсақ сүлгімен сүртеді. Аяққа су құю ӛте пайдалы, оны + 28-27* температурадан бастау керек, сосын 12 күн сайын температураны 1-2 * С түсіріп отыру қажет. Ең соңғы су температурасы + 14-15* С болу керек.
Жаз мезгілінде жалпы салқын су құю, процедурасын барлық топтар үшін түскі ас алдында жүргіземіз.
Ең негізгі әрі қарапайым шынықтыру түрі – жалаң аяқ жүру, жол оң эмоция туғызады.
Біздің балабақшада балалар жалаң аяқ дене шынықтыру сабағына қатысады. Топта түкті кілемшенің үстінен, бүдірлі аяқ жолмен, бассейнде дымқыл тастар үстімен жүреді.
Қыс мезгіліндегі шынықтырудың түрі – қар үстімен жалаң аяқ жүру. Бұл аурудың нағыз алдын алу, емдеу жолы болып саналады.
Қар үстімен жалаң аяқ жүру кезінде ағзаның бұлшық ет жүйесі, қан- айналу, ақыл-ой белсенділігі артады. Сондықтан баланың денсаулығын нығайтудың бір шарты – шынықтырудың осы түрі болып табылады.
Барлық жас ерекшеліктеріне сай шынықтырудың «Ригалық әдіс» атауы да бар. Мұның негізгі айырмашылығы сол жаяу , бірақ тұзды жолмен жүру. Бұл шынықтыруда 1,5-2 метрлік жұмсақ сүлгіні 10 % тұз ерітіндісімен сулап (100гр тұзды литр суға) балаға оның үстімен жүруді ұсынады. Сосын таза сумен аяқты жуады.
А.А. Уманскийдың нүктелі үгуі.
Бірінші аудан аймағы (тӛс сүйегі), бұл кезде оның қан түзілу қызметі жақсартады. Тӛс сүйегі қан айналымы интервациясы жақсартады,ӛкпе, ӛңеш, кеңірдек қан айналымы жақсарады.
Екінші аудан аймағы тері асты безі. Тӛс асты бездің (тимус) иммундық жауапты орны ерекше. Ауруға қарсы ағзаның ӛсу процесі мен дамуын қамтамасыз етеді.
Үшінші аудан аймағы синокаротидті қалқанша мен қалқанша жанындағы бездері қанның химиялық құрамы мен ағзаның эндокриндік реттеушілікті қадағалайды.
Тӛртінші және бесінші аудан аймағы мойын вегативті ганглиясы (жүйе түйіндері) олар қан тамырларды (бас, эндокриндік бездер, жүрек, асқазан, ішек) реттейді.
Алтыншы, жетінші, сегізінші аудан аймақтары бас сүйек-ми
нервтері, олар , гипофиз құрылымдарымен, кӛру,есту вегативтік қызметтермен байланысты .
Тоғызыншы аудан аймағы бұл жүйелілік ерекшелігі. Оған әсер ету мидың жүйелі түрде жұмыс істеуі мен барлық ағзаны белсендіреді. Үгуді бірінші аудан аймағынан бастап белгіленген сандық реті бойынша жасалынады. Сұқ немесе ортаңғы саусақпен алғаш рет сағат тілі бойынша, сосын қарама- қарсы 3-4 секунд біртіндеп қысып, басып, айналмалы қозғалыспен белгілі аумаққа жан-жағынан жақындайды.
Үшінші және тӛртінші аудан аймағы бойынша саусақ пен мойынның артынан алға қарай сипалау арқылы жасалынады. Симметриялық аймақты бір мезгілде екі қолмен де жасауға болады.
Вирусты жұқпалы тыныс алу жолдарымен аурулармен жиі ауыратын балаларға арналған сақтандыру мен емдеудің іс шаралары.
Жедел қабыну аурулары кезінде
а) 30 % , альбуцид ерітіндісімен 5-7 күніне 1-3 рет пульверизациялау (бүрку).
б) түймедақ қайнатпасымен (10,0-200,0 су.) пульверизациялау.
Созылмалы кеңірдек , кӛмей , мұрын қабығының қабынуы кезіндегі ауыз мұрын қуысын пульверизациялау.
а) Каланхое шырынын күніне 1-3 рет , 2 аптаға дейін қабылдау.
б) эвкалипт жапырағы қайнатпасын 20:200,0, 1-3 реттен , 2 аптаға дейін қабылдау.
в) емен қабығының қайнатпасын (20.0-200,0) күніне, 1-3 рет 5-10 күн бойыгипертрофикалық процесс кезінде.
Жоғары тыныс алу жолдарының созылмалы артаериялық процессі кезінде пульверизациялау.
а) календула тұнбасы шай қасықты (1 стакан суға 1-3 реттен, 2 аптаға шейін) қабылдау.
б) жолжелкен (10,0 – 200,0) күніне, 1-3 рет 2 аптаға дейін, 2 апталық үзілістен соң қайталауға болады.
Ауыз бен мұрын сілекей қабатынан қан кеткен кезде ақшешек тұнбасын (15,0 -200,0, 1-3 реттен күніне, 5-10 күн бойы) қабылдау. Жиі ауыратын балаларға арналған сауықтыру іс-шаралары.
Тамақты иодолонмен Люголь ерітіндісімен бал қосылған календуламен (2;1/) 1 рет, бір тоқсанда 10-15 күн бойы жағу.
Тамақ, мұрын, кӛмекей ауруларының дәрігерінің нұсқауы бойынша жылына 2 рет физиотерапиялық ем қабылдау. УЖЖ 10 кварц- түтігі 10 реттен жылына 1 рет.
Тамақтанған соң ауыз қуысын шаю.
Бал қосылған жылы сумен тамақты шаю. (түнгі ұйқы алдында 9 литр су + 1 шай қасық қосады).
Тағамға жеміс-жидектерді қосу.
Мұрынға оксолин жақпасын жағу. (күніне 2 рет тымау кезінде).
Тыныс алу жаттығулары
12.Шынықтыру процедураларын тоқтатпай жүргізу, тек белсенділігін тӛмендету.
Күндізгі ұзақ ұйқы.
Мұрынға ингалятор кӛмегімен 7 күн бойы, 2-3 рет жылына. 30 %, альбуцид + 1% эфедринмен үрлеу.
Жылына 1-2 рет Лор дәрігерінен кеңес алу. Қанды, кіші дәрет құрамын жылына 1-2 рет зертханаға тексеру.
Вирустық гепатитпен ауырған балаларға арналған сауықтыру іс- шаралары.
Диета сақтау, қуырылған тағамдар мен ащы тағамдардың болмауын қадағалау. Сары май, ӛсімдік майы, дәрумендерді кӛп пайдалану.
Дене шынықтыру пәнінен уақытша 6- 12 айға дейін босатылу.
Қыс мезгілінде таза ауада кем дегенде 4 сағат серуендеу . Жаз мезгілінде таза ауада кӛп жүру. 4. Шынықтыру процедуралары.
Ӛт жолдары ауруларына,дискензияға шалдыққан балаларға арналған сауықтыру іс-шаралары.
Диета сақтау, қуырылған және ащы тағамдар ішпеу. Тек пісірілген тағамдармен ғана тамақтану.
Сүт тағамдары, сорпа, жеміс-жидектер, минеральды сулар, ӛсімдік майлары.
Қыс мезгілінде таза ауада кем дегенде 4 сағат серуендеу. Жаз мезгілінде таза ауада кӛп жүру.
Шынықтыру процедуралары.
Емдік дене-шынықтыру.
Қосымша № 4 Ультракүлгін сәулесін (УКС) қолдану.
УКС– физикалық тұрғыда кӛзге кӛрінбейтін жарық ұзындығы 760 тан 400 нм болатын электромагнитті тербеліс. Күн кӛзі үш қабырғалы призмадан ӛткенде 7 түс береді қызыл, сары, кӛк, күлгін, жасыл, сұр, қоңыр. Спектр бойынша кӛзге кӛрінбейтін инфрақызыл және күлгін сәуледен кейін ультракүлгін сәулесі орналасады.
Физиотерапияда ультракүлгін сәулесі 280-180 нм ұзындықта бактерицидты әсер етеді. Бактерицидті әсері ауаны тазартуға, ауадағы бактерияларды ӛлтіріп инфекциялардан сақтандыруға арналған.
УКС жалпы және белгілі бір жерге арналған түрі бар. Жалпы түрін балалар жоқ кезінде 30 минут бойы ауадағы бактерияларды ӛлтіруге қолданады.Ал екінші түрі – тамақ, мұрын, ауыз қуыстарын емдеуге арналған.
Қолдану: тымау, жӛтел, мұрын қабығы , кеңірдек , кӛмекей , тамақ қабынулары.
Жедел әрі созылмалы аурулар мен ауырғандарды сауықтандыру үшін кварц аппараты қолданылады:
«ОРК – 21 » қондырғысы бар ртутты- кварц сәулесі (бронх-ӛкпе ауруларына пайдаланылады )
Тӛрт түтікті ультракүлгінді УТН -1аппараты вирусты инфекциямен ауырғандарға, ангинаны емдеуде пайдаланылады.
Жылу лампасы «Соллюкс» белгілі бір жылу эффектісінмен кеңірдек ауруларына арналған.
«Муссон» ультра дыбысты ингалятор 5. «Махольда» ингаляторы.
Ингаляторлар, мұрын-кӛмей қуысы арқылы шӛптер мен майлы ерітінділерді тыны алу ауруларын емдеу үшін қолданылады.
Қосымша № 5
Ароматерапия
Иісті сезу адам ағзасында үлкен роль атқарады. Ароматерапия ӛз алдына немесе үгу кезінде қолданылады. Бұған ӛсімдіктердің тамыры, қабығы, гүлдері, жемістерінен дайындалған эфир майы пайдаланылады. Ароматерапия мамандар арқылы, үгу сияқты нәтиже берері сӛзсіз.
Үлкен қала тұрғындары құрамында, әр түрлі ӛндіріс заттары бар газдалған иістерді жақсы біледі. Осы иіспен астма, аллергия ауруымен зардап шегетін балалар, ересектер, байлар, кедейлер бәрі «Осы коктейльмен» дем алады. Жалпы адамдарға неге орман ауасы керемет әсер етеді? Оның құпиясы –ауада. Таза орман ауасы адамның кӛңілкүйінің кӛтерілуіне үлкен септігін тигізеді.
Бір гектар емен ағашы 5 кг фитонцидті ауаға таратады. Қылқан жапырақты ормандар айналасындағы ауада микробтардың патогендігі қалаға қарағанда мың есе тӛмен. Ароматерапия ежелгі Греция, Египет, Қытай мен Индияда кеңінен тараған, арома заттар арқылы емдеген иіс сезу аппаратына арналған. Олар мұрын, кеңірдек, альвеола қуыстарына бірден әсер етеді. Барлық эфир майлары микробтарға қарсылық қасиеттерімен сипатталады.
Ароматерапияны ауырған кезде ғана емес, күнделікті тұрақты қабылдау ӛте пайдалы. Барлық эфир майлары адамның кӛңіл- күйіне жақсы әсерін тигізеді. Оның кӛмегімен қолқа қабынуы, бронх, тымау ауруларының алдын алуға болады..
Ароматерапияны емдік және сақтандыру мақсатында әр түрлі қайнатпа шӛптер, биологиялық белсенді заттар ертіндісі «еріген мұз» және «газсыздандырылған су» мен қабылдауға болады. Топтық ингаляция жасау үшін тӛмендегідей рецептер мен ертінділер ұсынылады:
«еріген мұз суы»- бұл суды кәдімгі су құбырындағы суды полетилен қапшығына немесе пластмасс ыдысына құйып мұздатқышта мұздатады, сосын, күндізгі ұйқыдан соң, пайдалану үшін бӛлме температурасына сәйкес қайтадан сұйылтады. Мұзды суды ауаны дымқылдаттырғышқа салап балалар ұйықтап жатқан бӛлме ауасын тазартуға болады.
Тымау, эпидемия кезінде «мұз суының» 1 литріне 2 флакон лизоцим қосып, «газсыздандырылған» судың биологиялық белсенділігін арттырады. Суды газсыздандыру яғни, судың бойындағы газдардан құтылу, оны қайнату арқылы жүзеге асырылады. Сосын суды суытып ауа дымқылдаттырғышқа құяды.
«Шӛптік қайнатпа»: Эвкалипт жапырағы қайнатпасы-10гр 200мл суға;
Емен қабығы қайнатпасы -20 гр 200мл суға;
Ақжелкен шӛбінің тұнбасы -15гр 200 мл суға; Түймедақ гүлінің тұнбасы -10гр 200 мл суға; Қоспаны ауа дымқылдаттырғышқа толтырып бӛлмеге шашады. Бұл кезде мына ережелерді қатаң сақтау керек: бӛлме жақсы желдетілген, қолданылатын ертінділерді микробтардан залалсыздандыруымыз қажет.
Ауаны аэроионизациялау
«Рига» аппараты еденнен 1,5 метр жоғары биіктікте орналасуы шарт. Оны бӛлменің ортасына немесе ұйықтау бӛлмесіне 10 минут қосқанның ӛзінде ауада жеткілікті теріс аэроиондар жиналады.
Аэроионизация алдында 3 минут бойы бӛлме ішін желдету керек, үйткені лас ауада теріс иондар оң иондарға айналып физиологиялық, биохимиялық процестерге кері әсерін тигізеді.
Иондалған ауа имунитетті күшейтумен қатар, ұйқыны және баланың ӛзін- ӛзі сезінуін жақсартады.
Процедура ұзақтығы 30- 40 минут болу керек. Негізінен бұл процедураны күзгі- қысқы кезеңде жүргізген ӛте тиімді. Аэроионизацияны ультракүлгін сәулесімен қолданғанда ауаның адамға әсері күшейе түседі.
Қолдану тәсілі:
Ұйқы бӛлмесін желдеткеннен соң аэроионизаторды бӛлменің дәл ортасына қойып ұйқыға 10-15 минут қалғанда қосады, ұзақтығы 30-40 минут болу керек. Бұдан соң оны басқа бӛлмеге апарады, бірақ аэроионизаторды қосқанда бӛлмені желдетпейді.
Қорытынды.
Мектепке дейінгі балалардың дамуы мен оларды сауықтыру бүгінгі күн талабындағы ең ӛзікті мәселелердің бірі және мектепке дейінгі білім беру концепциясының негізіне бағытталған. Оқыту- тәрбиелеу процесінде балалардың денсаулығын нығайту, дене бітімімің дамуына зор үлес қосу әр баланы жеке тұлға ретінде карап дұрыс жан- жақты дамуын қамтамасыз ету керек.
Бұл әдістемеде балалар ағзасының жүйелі түрдегі дамуына, дене бітімінің дамып- жетілуіне инфекциялы жұқпалы ауруларға қарсы тұру қабілетін арттыруға әдістемелік нұсқауға сай таңдап алынған сауықтыру және сақтандыру, аурудың алдын алу және емдеу жұмыстары жүйелі түрде келтірілген.
Әдістемеде негізгі емдік, сақтандыру ұйымдастыру бағыттары бар. Ұсыныс бойынша балаларды жеке тұлға ретіндегі ерекшеліктері мен кейбір факторлардан қорғау үшін тұқым қуалаушылық негізіндігі механизмдерін арттыру мәселелері қарастырылған.
Бұл әдістемеде балалардың денсаулығын нығайту мәселесіне арналған нақты қолданылған материалдар жинақталған. Сондықтан, бұл әдістемені сауықтыру және ауруды алдын алу іс- шаралары жӛніндегі № 70 «Алтын дән» балабақшасында іске асырылған ерекше «энциклопедия» деп қарастыруға болады.
Жалпы, бұл әдістеме, балабақшадағы жұмыстардың және балалары бар жанұяларға балаларына сапалы сауықтыру жұмыстарын жүзеге асыруға арналған кӛмекші материал.
Ал, тәрбиешілер мен ата-аналардың алдында тұрған мақсат– медицина қызметкерлерімен бірігіп осы жұмыстарды іске асыру, яғни «денсаулық базасын» құру. Осындай бірігіп жұмыс істеу балаларды сауықтыру жоспарын сапалы шешуде ӛте үлкен роль атқарады.
Балалардың денсаулығын нығайту- бұл ұзақ, әрі шыдамдылықты қажет ететін жұмыс. Балабақшада баланы сауықтыру үшін барлық жағдай жасалған, бірақ ол бала денсаулығына кері әсері етпеу керек.
Әдістеменің басты мақсаты: мектепке дейінгі балаларды тәрбиелейтін ұжымдар мен жанұялар бірігуі нәтижесінде дені сау баланы тәрбиелеу.
Әдебиеттер:
1.Хухлаева Д.В. «Теория и методика физического воспитания детей дошкольного возраста» 1972г. Москва,- Просвещение, 30-43 беттер 2.Назарбаева С.А. «Путь к себе» 2000-Атамұра 9-17 беттер
3.ТельЛ.З, Дәленов Е.Д «Денсаулық кодексі» Астана, 2002, 20 бет; 4.ТельЛ.З, Дәленов Е.Д «Валеология» оқулығы 4-6 сыныптарға
арналған, Астана, 2004, 144 бет;
5.«Эмоциональные особенности детей дошкольного возраста», Дошкольное воспитание № 5, 1988г. 53-57 беттер
6.«Физкультурно- оздоровительная работа ДОУ» Федоровская О.Н.,
Дошкольное образование № 1, 2004г. 52-54 беттер
7.«Плоскостопие» (профилактика и лечение) Красикова И.С., Санкт –
Петербург, 2002г, 31, 45-47, 69– беттер;
8.«Воспитание правильной осанки» Красиков И.С. Санкт –Петербург, 2003г, 65,67,151,159– беттер
9. «Как сохранить и укрепить здоровье ребенка» В.А. Доскин, Л.Г. Голубева 2006 ж. 10-32 бет.
10.«Здоровье ребенка в ваших руках» МартыновС.М. Москва- Просвещение 108, 179-185 бет
11.«Сестринское дело в педиатрии» Тульчинская В.А., Соколова Н.И., Шеховцова Н.В. 2001
12.«Профилактика плоскостопия», Дошкольное воспитание, Просвещение. 1985ж. 58-64 беттер
13.«Формирование навыка правильной осанки», Дошкольное воспитание, Просвещение. 2002 ж. 69-71 беттер.
14.«Большая энциклопедия народной медицины» Непокойчицкий Г.А.
2006г.270-280, 356-372 беттер
.
``Педагог`` әдістемелік кеңес орталығы: 87252 40 51 76
Басуға 09.08.2015ж. қол қойылды.
Қағаз кӛлемі А4. Типографиялық қағаз. Баспа табақ кӛлемі 4,2.
Тираж 500 дана
Барлығын цветнойға
3,78,5,76,7,74,9,72,11,70,13,68,15,66,17,64,19,62,21,60,23,58,25,56,27,54,29,52,31,50,3
3,48,35,46,37,44,39,42
77,4,75,6,73,8,71,10,69,12,67,14,65,16,63,18,61,20,59,22,57,24,55,26,53,28,51,30,49,32, 47,34,45,36,43,38,41,40
Немесе
9,72, 11,70,13,68,15,66,17,64,19,62,21,60,23,58, 31,50,
33,48, 35,46, 37,44, 39,42
71,10,69,12,67,14,65,16,63,18,61,20,59,22,57,24, 49,32,
47,34,45,36,43,38,41,40 цветнойға
3,78,5,76,7,74,25,56,27,54,29,52 черно белыйға
51,30,53,28,55,26,73,8,75,6,77,4

Бұл курс Қазақстан Республикасы Оқу-ағарту министрлігімен келісілген