400 000+ дайын материалды шексіз жүктеңіз

ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар, көрнекіліктер және авторлық материалдар - 690 тг-ден бастап

Тақырып бойынша 11 материал табылды

Шеберлік сыныбы: Биологиялық есептер: білімді практикамен ұштастыру

Материал туралы қысқаша түсінік

Менің өмірлік ұстанымым: Ұлы ақын Абайдың Сенбе жұртқа тұрса да қанша мақтап, Әуре етеді ішіне қулық сақтап. Өзіңе сен, өзіңді алып шығар, Еңбегің мен білімің екі жақтап. деген өлең жолдары

Материалдың қысқаша нұсқасы

Шеберлік сыныбы

Өткізілетін уақыты	27.08.2025 ж
Тақырыбы:	Биологиялық есептер: білімді практикамен ұштастыру
Мақсаты:	Оқушылардың биологиядан алған теориялық білімдерін есептер шығару арқылы практикада қолдану дағдысын дамыту, логикалық ойлау мен талдау қабілеттерін арттыру.
Күтілетін нәтижесі:	- Оқушылар есеп шығару алгоритмін меңгереді; - Теорияны тәжірибемен байланыстырады; - Формулаларды дұрыс қолданады; - Өз ойын дәлелдей біледі.
Түйінді идеялары:	Оқушылардың танымдық белсенділігін арттыру арқылы табысты оқытуға қол жеткізу.
Қолданылатын жабдықтар мен материалдар:	Презентация, есептер парағы, маркерлер, тақта, калькулятор.
Әдіс - тәсілдері:	Таныстырылым, қызығушылықты ояту, мағынаны тану, топтық жұмыс, жеке жұмыс, ұжымдық жұмыс.

Шебер сынып барысы

Жұмыс кезеңдері:

Кезеңнің мазмұны

Ресурстар, көрнекіліктер, құралдар.

І. Танысу бөлімі:

Психологиялық ахуал:қатысушылардың жедел жұмысқа кірісе алуын қамтамасыз ету.

(10 минут) Ұйымдастыру кезеңі:

Саламатсыздар ма құрметті әріптестер. Бүгінгі тамыз кеңесінің, менің «Биологиялық есептер: білімді практикамен ұштастыру» тақырыбындағы шеберлік сыныбыма хош келіпсіздер. Мен бүгін өз тәжірибемде оқыту мен оқу процесінде оқушыларды биологиядан алған теориялық білімдерін есептер шығару арқылы практикада қолдану дағдысын дамыту, логикалық ойлау мен талдау қабілеттерін арттырудпғы өз тәжірибемдегі тиімді әдіс-тәсілдеріммен бөліспекшімін.

Осы сәтте мен сіздерді шеберлік сыныбымда көргеніме өте қуаныштымын.

Менің өмірлік ұстанымым:
Ұлы ақын Абайдың
Сенбе жұртқа тұрса да қанша мақтап,
Әуре етеді ішіне қулық сақтап.
Өзіңе сен, өзіңді алып шығар,
Еңбегің мен білімің екі жақтап.
деген өлең жолдары

«Көршіңді қошеметте» тренингісі

Қатысушылар екі топқа бөлінеді. Бірінші топ екінші топтан таныстарың есімін және жақсы қасиетерін айтып таныстырады

Ендеше, танысып болсақ шеберлік сыныбымды бастауға рұқсат етіңіздер.

Бүгін мен сіздердің барынша белсенді, шығармашыл болуларыңызды, өз ойларыңызбен шынайы бөлісулеріңізді сұраймыз!

Топқа бөлу:

Шашу әдісімен 3 топқа бөлеміз

І топ –«Алғырлар»

ІІ топ – «Білгірлер»

ІІІ топ – «Тапқырлар»

Әр түсті кәмпиттер

«Ой қозғау» стратегиясы

(2 минут)

Мына көрсетілген суретке сер салайық. Қандай ой туындайды.

Тақырып анықтау үшін сурет, интерактивті тақта, презентация.

ІІ. Кіріспе бөлімі :

(8 минут)

Шебер сынып тақырыбы, мақсатымен таныстыру.

Тақырыбы: Биологиялық есептер: білімді практикамен ұштастыру

Мақсаты: Оқушылардың биологиядан алған теориялық білімдерін есептер шығару арқылы практикада қолдану дағдысын дамыту, логикалық ойлау мен талдау қабілеттерін арттыру.

Әлемді шарлау стратегиясы.

Топтарға тапсырмалар бар материалдар таратылып беріледі

Презентация, жұмыс жүйе, қолданылатын технология,әдістер сызбасы, фотоесеп, т.б.

ІІІ. Негізгі бөлім: практикалық кезең

10 минут

(Қосымша тапсырма «Ақпарат сүзу» органайзері, «Жариялау» әдісі)

Пәнаралық байланыс (алгебра, химия)

І кезең. Қатысушылар «Биология үйірмесі» стратегиясы арқылы топта жұмыс істейді.

Топтарға 10 сынып Биология І бөлім оқулығындағы мағлұиаттар парағы таратылады. Бұл бізге тортарға берілетін келесі тапсырмалар үшін қажет

ІІ кезең.

І топ –«Алғырлар»

ІІ топ – «Білгірлер»

ІІІ топ – «Тапқырлар»

Әр топқа тапсырмалар таратылып беріледі

Топтар өз жұмыстарын таныстыру үшін «Әлемді шарлау» стратегиясымен жұмыс істейді. Ол үшін әр топтың түшелері бірлесіп есептерді шығарады, кейін топтан бір спикерді жұмыспен таныстыру үшін орындарыңда қалдырады да және өздерін басқа топтардың жұмысымен танысып, оған кері байланыс (стикерлерге «Екі жұлдыз, бір тілек» жазып қалдырады) беру үшін орын алмасады. Бір-бірінің жұмыстарымен танысып, шарлап шығады

Дескрипторлар:

Тапсырманың құрлымына талдау жасай алады;
Есептерді щығаруда жіберілген қателіктерді таба алады;
Өздеріне сыни көзбен қарайды

Интерақтивті тақтадан тапсырмалар.

Флипчарт, маркер.

А4 қағазы.

Сергіту сәті

5 минут

Суретте берілген көңіл күйді салып беру

Қорытынды:

Рефлексия

«1минут» әдісі

Бағалау, қалыптастырушы

( 5 минут)

«Аяқталмаған сөйлем»

«Мұғалімге жеделхат» тақтасына оқушылар стикер жапсыру арқылы орындалады.

Қатысушылар өздеріне жақын сөйлемді таңдап, айтылған ойды жалғастырады:

бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.
бүгін сабақта қуантқаны.....
мен өзімді.....үшін мақтар едім.
маған ерекше ұнағаны.....
сабақтан соң маған........келді.
бүгін маған..........сәті түсті.
қызықты болғаны.....

Түйін сөз, шебер-сыныптың соңы.

Интертақтада қалыптастырушы бағалау

Қатысушылар өздеріне жақын сөйлемді таңдап, айтылған ойды жалғастырады:

бүгінгі сабақта мен....түсіндім, ...білдім, ....көзімді жеткіздім.
бүгін сабақта қуантқаны.....
мен өзімді.....үшін мақтар едім.
маған ерекше ұнағаны.....
сабақтан соң маған........келді.
бүгін маған..........сәті түсті.
қызықты болғаны.....

«Әлемді шарлау» стратегиясы тапсырмалары

1 – тапсырма. Суретте жасушаның кейбір физиологиялық процестері көрсетілген. Кестені дұрыс толтырыңыз. 5 балл (әрбір 0,5 б)

-7 -

9

10

8

3

2

5

6

4

1

Кедір – бұдыр эндоплазмалық ретикулум
Қорыту
Плазмалық мембрана
Гольджи аппараты
Тасымалдау везикулалары
Тамақ
Автофагия
Лизосома
Ас қорыту вакуольі
Фагацитоз

2- тапсырма. Өсімдіктердегі заттардың тасымалдану түрлері төменде көрсетілген. Кестені толтырыңыз. 5,5 балл (әрбір 0,5 б)

Апопласт
Вакуоль
Симпластты тасымалдау
Жасуша қабырғасы
Симпласт
Цитозоль
Тонопласт
Апопластты тасымалдау
Плазмадесма
Трансмембраналық тасымалдау
Плазмалемма

3- тапсырма. Мына жануарлар типтеріне сәйкес белгілерді анықтаңдар.

4 балл(әрбір 0,5 б)

№	Белгілер	Ішек қуыстылар	Жұмыр құрттар	Жалпақ құрттар	Буын аяқтылар	Буылтық құрттар
1	2 ұрық жапырақ- шасынан тұрады
2	3 ұрық жапырақ- Шасынан тұрады
3	Нағыз целом
4	Толық емес, Тұйық ішекті
5	Бунақсыз
6	Метамерлі бунақ
7	Псевдоцелом
8	Толық ішекті(метомери)

4 – тапсырма.Цистоскелет элементтері мен оларға тән қасиеттерінің арасындағы сәйкестікті анықтандар. 4,5 балл (әрбірі 0,5 балдан). Кестені толтырғанда +(иә) және -(жоқ) таңбаларын пайдаланыңыз.

Микрофиламенттер	Микротүтікшелер	Аралық филаменттер	құрылымдық және фунцианальдық қасиеттері
			Актин белогының полимері
			Жануарлардағы цитокинезге қатысады
			Талшықтар мен кірпікшелердің түзілуіне катысады
			Тубулин белогының полимері
			Клетканың механикалық Тұрақтылығын қамтамасыз етеді
			Клетка қозғалысына қатысады
			Полярлы емес полимер
			Ядро мембранасын түзеді
			Митотикалық ұршықты түзеді

5-тапсырма. Ламинария қоңыр балдырының тірішілік кезеңі көрсетілген. Кестені толтырыңыз. 5 балл (әрбірі 0,5 балл)

1	Аналық жасуша
2	Гаметофиттер (n)
3	Спермий
4	Өсіп жатқан спорофит
5	Спорофит (2n)
6	Спорангий
7	Зигота
8	Мейоз
9	Ұрықтандыру
10	Зооспоралар

6- тапсырма. Кестеде микротүтіктердің, микрофиламенттердің және аралық жіптердің белгілері көрсетілген. Кестені дұрыс жерге (+) белгісін қойып, толтырыңыз. 5 балл (әрбірі 0,5)

№	Белгі	А.микротүтіктер	В.микрофиламенттер	С. аралық жіптер
1	Актиннан тұрады
2	Тубулиннан тұрады
3	Кератиннің әр түрінен тұрады
4	Жасуша қозғалысы (жгутик)
5	Жасуша қозғалысы (псевдоподия)
6	Бұлшық еттің жиырылуы
7	Бөліну кезінде хромосомалардың қозғалысы
8	Ядролық мембрананы құрайды
9	Органеллалардың қозғалысы
10	Жасушаға механикалық тұрақтылықты қамтамасыз етеді

7-тапсырма. а) Суреттерде көрсетілген органоидтарды анықтаңыз: 5 балл (әрқайсысы 0,5 баллдан)

ядро
Гольджиаппараты
жасушақабырғасы
эндоплазмалық ретикулум
вакуоль
митохондрия

Жоғарыда айтылған органеллалардың ( A , B , C , D , E , F ) сипаттарын анықтаңыз. (бір сипатбірнешеорганеллағатән болуы мүмкін)

Бір мембраналы
Екі мембраналы
Құрамында функционалды рибосомалар бар
Апоптозға жауапты
Саңырауқұлақтарға тән
Транскрипция өтеді
Бұзылу Паркинсон ауруына әкеледі
Бактерияларға тән емес
Құрамында интрондар бар
Құрамындаацил-КоА дегидрогеназа ақуызы бар

8-тапсырма. Бір тәулікте адам ағзасының бездері 800 мл-ден астам асқазан сөлін бөледі ( асқазан сөлінің тығыздығы р=1,065г/см³). Егер асқазан сөліндегі тұз қышқылының НСl). Мөлшері: 0,4-0,5% болса. Осы тұз қышқылынан пайда қылатын NaCl яғни ас тұзының массасын табыңыздар? (3 ұпай)

9-тапсырма. Салмағы 60кг адамның 8% қанның үлесіне тиеді.

Қанның тығыздығы р=1,050г/см3.

Әрбір 100мл қанда 14г гемоглобин бар. Орташа есеппен алғанда 1г гемоглобин 1,34 млн оттегін өзіне қосып байланысады. Қан адам денесін бір рет айналғанда қанша оттегін тасымалдайды? ( 3ұпай)

Тапсырма. Жауабы

1.Кедір – бұдыр эндоплазмалық ретикулум	4
2.Қорыту	9
3.Плазмалық мембрана	1
4.Гольджи аппараты	6
5.Тасымалдау везикулалары	5
6.Тамақ	2
7.Автофагия	10
8.Лизосома	7
9.Ас қорыту вакуольі	8
10.Фагацитоз	3

Тапсырма. Жауабы

Апопласт	7
Вакуоль	3
Симпластты тасымалдау	8
Жасуша қабырғасы	1
Симпласт	10
Цитозоль	2
Тонопласт	6
Апопластты тасымалдау	11
Плазмадесма	4
Трансмембраналық тасымалдау	9
Плазмалемма	5

3. тапсырма. Жауабы

Белгілер	Ішек қуыстылар	Жұмыр құрттар	Жалпақ құрттар	Буынаяқтылар	Буылтық құрттар
2-ұрық жапырақ- шасынантұрады	+
3-ұрық жапырақ- шасынантұрады			+		+
Нағызцелом		+		+	+
Толық емес, Тұйық ішекті	+
Бунақсыз	+	+	+
Метамерлі бунақ			+	+	+

4. тапсырма.Жауабы

Микрофиламенттер	Микротүтікшелер	Аралық филаменттер	Құрылымдық және фунцианальдық қасиеттері
		+	Актин белогының полимері
	+		Жануарлардағы цитокинезге қатысады
	+		Талшықтар мен кірпікшелердің түзілуіне катысады
	+		Тубулин белогының полимері
+	+		Клетканың механикалық тұрақтылығын қамтамасыз етеді
+	+		Клетка қозғалысына қатысады
		+	Полярлы емес полимер
		+	Ядро мембранасын түзеді
	+		Митотикалық ұршықты түзеді

5. тапсырма. Жауабы

1	Аналық жасуша	7
2	Гаметофиттер (n)	4
3	Спермий	8
4	Өсіп жатқан спорофит	10
5	Спорофит (2n)	1
6	Спорангий	2
7	Зигота	9
8	Мейоз	5
9	Ұрықтандыру	6
10	Зооспоралар	3

6-тапсырма. Жауабы

№	Белгі	А.микротүтіктер	В.микрофиламенттер	С. аралық жіптер
1	Актиннан тұрады		+
2	Тубулиннан тұрады	+
3	Кератиннің әр түрінен тұрады			+
4	Жасуша қозғалысы (жгутик)	+
5	Жасуша қозғалысы (псевдоподия)		+
6	Бұлшық еттің жиырылуы		+
7	Бөліну кезінде хромосомалардың қозғалысы	+
8	Ядролық мембрананы құрайды			+
9	Органеллалардың қозғалысы	+
10	Жасушаға механикалық тұрақтылықты қамтамасыз етеді			+

7 – тапсырма. Жауабы

D
A
F
C
B
E

б)

B,D,E
A,F
D,F
F
A,B, C,D, E,F
A,F
B,F
A,B,D,E, F
A
F

8 – тапсырма.Жауабы.

Бір тәулікте адам ағзасының бездері 800 мл-ден астам асқазан сөлін бөледі ( асқазан сөлінің тығыздығы р=1,065г/см³). Егер асқазан сөліндегі тұз қышқылының НСl). Мөлшері: 0,4-0,5% болса. Осы тұз қышқылынан пайда қылатын NaCl яғни ас тұзының массасын табыңыздар? (3 ұпай)

p =m/v

m=p*v=800мл*1,065г/мл =852 г(HCl)

852 ---------- 100 %

Х ------------- 0,5 %

X= 852*0.5% / 100% = 42,6 г

42.6 г х

HCl + NaOH----- NaCl + H2O

36,5 58,5

Х = 42,6 * 58,5 / 36,5 = 68,27 г

9 – тапсырма.

Салмағы 60кг адамның 8% қанның үлесіне тиеді.

Қанның тығыздығы р=1,050г/см3.

Әрбір 100мл қанда 14г гемоглобин бар. Орташа есеппен алғанда 1г гемоглобин 1,34 млн оттегін өзіне қосып байланысады. Қан адам денесін бір рет айналғанда қанша оттегін тасымалдайды? ( 2 ұпай)

Берілгені:

m(дене)=60 кг

қанның салмағы- 8%

C (Hb)=14 г әрбір 100 мл қанда

p-қан тығыздығы=1,050г/см³

С(О₂)= 1,34мг әрбір 1 г гемоглобинде

m(O₂)=?

Шешуі: 1 мл=1см³

m (қан) 60кг х 0,08=4,8кг=4800 г
V(қан)=4800 г : 1.050г/см³=4571см³=4571мл
100 мл------14 г

4571 мл ------х г

4571мл х 14г

Х= = 639,9л

100 мл

m(O²)=639,94(г) х 1,34 (мг/г)= 857,5 мг= 0,857 г

Материалды Word форматында жүктеп аласыз

Тарифке кіреді

4 ұстаз жүктеп алған

06.10.2025

32

Бұл материалды қолданушы жариялаған. UstazTilegi материалдың мазмұны мен авторлық құқықтарына жауап бермейді. Авторлық құқық бұзылған жағдайда шағым қалдыра аласыз

"Ұстаз" платформасында тіркелген пәндік олимпиадалар

Аттестацияға жарамды екенін көру үшін "Ұстаз" платформасында "Жарыстар, олимпиадалар тізімінен "Ustaz tilegi" деп іздесеңіз шығады

Ұстаздарға арналған олимпиадалар

Оқушыларға арналған олимпиадалар

Тәрбиешілерге арналған олимпиадалар

Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу

Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз

Осы тақырыпта
көрнекілік керек па?

10 000 астам көрнекіліктерді жинап қойдық.

Көрнекілік бөліміне өтіп тақырыбын жазып жүктеп алыңыз!