Білім беру ұйымының атауы

“Sea bilim” жалпы білім беретін мектебі

Бөлім

Тербелістер мен толқындар

Педагогтың аты-жөні:

Шерханов Ерлан

Күні :

10.02.2026

Сынып:

9 А

Қастысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Тербелмелі қозғалыс

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

9.2.5.1 – еркін және еріксіз тербелістерге мысалдар келтіру;

9.2.5.2 – эксперименттік әдіспен амплитуда, период, жиілікті анықтау.

Сабақтың мақсаты

• Еркін және еріксіз тербелістерді біледі;

• Еркін және еріксіз тербелістерге мысалдар келтіреді;

• Эксперименттік әдіспен амплитуда, период, жиілікті анықтайды;

• Бірлік және ынтымақ – командамен топтық тапсырмаларды орындап, басқалармен бірлескен жұмыстың нәтижесін қорғай алады;

• Жасампаздық және жаңашылдық-қарапайым өлшеулер жүргізу, практикалық есептерді шешуге арналған құралдармен жұмыс жасай алады.

Сабақтың кезеңі/уақыты

Педагогтың әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

3 минут

Үй тапсырмасы

4 минут

Ұйымдастырау кезеңі:

• Оқушылармен амандасу, түгендеу.

• Сынып бөлмесінің тазалығына назар аудару.

• “Тербеліс үні” әдісі арқылы оқушыларды топқа біріктіру.

1-топ: Амплитуда

2-топ: Период

3-топ: Жиілік

Үй тапсырмасына «Оюлы гармония» әдісі бойынша сұрақтарға жауап береді.

Сұрақтар:

1. Қандай энергияны толық механикалық энергия деп атайды?

2. – бұл қандай теңдеу?

3. – бұл қандай формула?

4. Қандай жүйені тұйықталған жүйе деп атайды?

5. Толық механикалық энергияның сақталу заңының мәні неде?

6. 10 МДж=___ ХБЖ-ға келтіріңіз.

7. Жұмыс дегеніміз не?

8. Қандай күштердің әсерінен жүйенің толық механикалық энергиясы кемиді?

9. Кинетикалық энергия дегеніміз не?

10. – бұл қандай формула?

11. Серпімді денелер үшін потенциалдық энергияның формуласы қандай?

12. – бұл қандай формула?

- Оқушылар сәлемдеседі.

- Психологиялық ахуал қалыптастыру арқылы жақсы көңіл-күйде жаңа тақырыпты ашып, топтарға бірігеді.

- Панельді пайдаланып, тапсырманы орындайды.

Дескриптор:

- Энергияның түрлерін және энергияның сақталу заңын біледі.

- Сұрақтарға дұрыс жауап бере алады.

2 балл

Қалыптастырушы бағалау:

- “Дыбыс жиілігі” әдісі арқылы өзін-өзі бағалау.

- Мұғалімнің марапаты.

Презентация

Жұмыс парағы

Көрнекіліктер

Панель

Презентация

Сабақтың ортасы

8 минут

5 минут

4 минут

2 минут

6 минут

5 минут

Жаңа сабақ. Сабақтың мақсаты:

9.2.5.1 – еркін және еріксіз тербелістерге мысалдар келтіру;

9.2.5.2 – эксперименттік әдіспен амплитуда, период, жиілікті анықтау.

- Тербелмелі қозғалыс – бұл уақыт өтуімен дәл немесе жуықтап қайталанып отыратын қозғалыс түрі.

- Еркін тербелістер: Жүйеге бір рет сыртқы күш берілгеннен кейін (мысалы, әткеншекті бір итеріп жіберу), ішкі күштердің әсерінен болатын тербеліс.

- Еріксіз тербелістер: Сыртқы периодты күштің әсерінен тоқтамай болатын тербеліс (мысалы, жұмыс істеп тұрған машина поршенінің қозғалысы).

• Амплитуда — дененің тепе-теңдік күйінен ең үлкен ығысуының модулі.

• Период — бір толық тербеліс жасауға кеткен уақыт.

• Жиілік — бірлік уақыт ішіндегі (мысалы, 1 секундтағы) тербелістер саны.

• Тербелмелі қозғалыс біздің айналамызда кеңінен таралған – бұл физикалық құбылыс қана емес, сонымен бірге табиғат пен техниканың негізі.

• Қолданылу аясы: инженерия және технология

Эксперименттік тапсырма

Математикалық және серіппелі маятниктің тербелісін зерттейді

Жұптық тапсырма (“Сенімді серіктес” әдісі)

Екі оқушы жүректерінің 1 минуттағы тербеліс санын жеке-жеке есептеп, орташа тербесліс санын есептейді. Кейін период пен жиілігін табады.

ЕББҚ

Сергіту сәті

Трендтегі “Санды қайталама” ойыны арқылы оқушыларды 1-2 минут сергітіп алады.

Топтық тапсырма

“Тербеліс құпиясы” әдісі арқылы есептерді топпен бірге бірлесе отырып шығарады.

Жеке тапсырма

24-жаттығу, 1-2 жаттығу, 146-бет

Оқулықпен жұмыс жасап есептерді шешіп көреді.

Дарынды баламен жұмыс (ҰБТ есебі)

- Тәжірибе нәтижесін бақылап, қорытынды жасайды.

- Сұрақтарға жауап беріп, өз ойларын айтады.

- Оқушылар өздерінің жүрек соғысын зерттейді, жұптасу арқылы орташа тербеліс санын анықтайды.

- Дәптерге эксперименттің нәтижесін жазады.

- Оқушылар реттілікпен саналады.

- Бір санды бірдей айтпауға тырысады.

- Оқушылар тапсырманың шартын мұқият оқиды, ақпаратты талдайды, салыстырады;

- Логикалық ойлау арқылы есептерді шешеді;

- Теориялық білімін практикалық тапсырмаларда қолданады;

- Барлық тапсырмаларды орындап, есікті ашады.

- Оқушылар кітаптағы тапсырманы дәптерге орындайды.

- Өтілген формулаларды пайдаланып есептеулер жүргізеді.

Дескриптор:

- Тербелмелі қозғалыс ұғымын түсінеді.

- Тербелмелі қозғалыстың түрлерін айтады.

- Период, жиілік, амплитуда ұғымдарын және олардың өлшем бірліктерін айтады.

Дескриптор:

- Эксперименттік әдіспен математикалық маятниктің тербелісін зерттеп, тербеліс периодын және жиілігін анықтайды;

Қалыптастырушы бағалау:

- Мұғалімнің марапаты.

Дескриптор:

- Эксперименттік әдіспен жүректің соғысын зерттеп, тербеліс периодын және жиілігін анықтай алады.

Қалыптастырушы бағалау:

- “Дыбыс жиілігі” әдісі арқылы өзін-өзі бағалау.

- Мұғалімнің марапаты.

3 балл

Дескриптор:

- Ережені толық сақтаған ойыншы жеңіске жетеді.

Қалыптастырушы бағалау:

- Мұғалімнің марапаты.

Дескриптор:

- Joyteka платформасында - топ мүшелерімен тиімді жұмыс жасай алады;

- Ортақ шешімге келе алады;

- Тапсырмаларды толық орындап, есікті аша алады.

2 балл

Қалыптастырушы бағалау:

- “Дыбыс жиілігі” әдісі арқылы өзін-өзі бағалау.

- Мұғалімнің марапаты

Дескриптор:

- Жаттығу есептерін жеке отырып шеше алады;

- Есептің шартын түзе алады;

- ХБЖға келтіре алады;

- Периодын , жиілігін анықтай алады;

2 балл

Панель

Презентация

Тақта

Оқулық

Дәптер

Панель

Математикалық маятник

Серіппелі маятник

Phet.colorado платформасы

Сызғыш

Секундомер

https://phet.colorado.edu/sims/html/pendulum-lab/latest/pendulum-lab_all.html

Секундомер

Калькулятор

Дәптер

Панел

https://joyteka.com/ru/cabinet платформасы

Оқулық

Дәптер

Қаламсап

Калькулятор

Сабақтың соңы

8 минут

Кері байланыс

Үй тапсырмасы

Бағалау

Сабақты бекіту тест тапсырмасы

“Сократив” әдісі бойынша тест сұрақтарына жауап алады

- Оқушылар сабақты қорытындылау тапсырмасын орындап ,бүгінгі сабақтан алған білімдерін бекітеді.

Дескриптор:

- Сабақ алған біілмдерін тест сұрақтарына жауап беру арқылы бекіте алады.

Қалыптастырушы бағалау:

- “Дыбыс жиілігі” әдісі арқылы өзін-өзі бағалау.

1 балл

Панель

Тапсырмалар

https://b.socrative.com/teacher платформасы

«Ұлттық дауыс» әдісі бойынша

Тақырып соңындағы бақылау сұрақтарына дайындалу және 24-жаттығу, 1-2 жаттығу, 146-бет.

Өзін-өзі бағалау

«Дыбыс жиілігі» әдісі бойынша

Сабаққа кері байланыс қалдырады.

Өзін өзі бағалау парағында бағалап сабақтың соңында хабарлайды.

Өзін-өзі бағалау парағы

Панель

Бағалау парағы