Семинар "Тиімді мұғалім-табысты оқушы"

Эффективный учитель – успешный ученик

«Интерес к учению проявляется только тогда,

когда есть вдохновение, рождающееся от успеха».

В. А. Сухомлинский

СтУчителя разные – ведь они вырастают из учеников. Художник учится смешивать краски и наносить мазки на холст. Музыкант учится этюдам. Журналист или писатель осваивают приемы письменной речи. Настоящий учитель тоже смешивает краски, разучивает этюды, осваивает приемы – только это педагогические краски, этюды, приемы. Вот учитель, мастер, виртуоз. Как по нотам он играет свой урок. И лишь только другой учитель знает, сколько было вложено мастерства, для того, чтобы действительно урок был превосходным.

Мастерство учителя – это ремесло с печатью совершенства. Мастеров не так много. Но есть немало профессионалов. Как правило, они имеют свои профессиональные хитрости, приемы, различные педагогические техники, которые образуют одну единую сеть, каждая ячейка которой является неотъемлемым целым. Ведь убери одну из ячеек и все, нарушиться целая система. Прошли годы, но по-прежнему каждый учебный день начинается со школьного звонка, и большая армия учителей, спешит «сеять разумное, доброе, вечное». Сегодня, мы понимаем это со всей ясностью, что деятельность учителя должна быть направлена не на освоение учениками имеющейся информации, а на новую организацию сознания ребенка, при которой идет развитие коммуникативных способностей каждого, развитие мышления, умения высказать свою точку зрения владея техникой рефлексии, так как меняется мир , меняемся мы. Сейчас я понимаю, что Необходимы и многие другие умения: демонстрировать детям свое полное к ним доверие, помогать в формировании и уточнении целей и задач, организовывать сообщение нового материала в форме увлекательного диалога, не нарушать логическую структуру урока, исходить из того, что у учащихся есть внутренняя мотивация и многое другое. В каждой школе есть ряд традиционных проблем, и проблему мотивации справедливо можно отнести к их числу. Поднять мотивацию путем развития познавательного интереса, на мой взгляд, удается немногим, а недостаток мотивации - одна из причин низких результатов учебы. Формированию мотивации способствуют занимательное изложение, необычная форма преподавания материала, вызывающая удивление у учащихся; эмоциональная речь учителя; познавательные игры, ситуация спора и дискуссии; анализ жизненных ситуаций; умелое применение учителем поощрения и порицания. Оценка учителя повышает мотивацию, если она относится не к способностям ученика в целом, а к усилиям, которые прилагает ученик при выполнении задания. Для повышения мотивации необходимо применять следующий прием, когда учитель сравнивает его успехи не с успехами других учащихся, а с его прежними результатами. Каждый учитель планирую свой урок, ставит цели и задачи, которые он бы хотел достичь совместно со своими учениками. Хочется, чтобы урок был интересным, ведь интересный урок – это активизация интеллектуальных и волевых процессов, их взаимопроникновение и взаимодействие друг на друга. Хочется, чтобы урок был ярким, эмоциональным, способным вовлечь ученика в процесс самостоятельного поиска, возбудить у учеников интерес к предмету, желание познания, то - есть урок должен быть эффективным. Заглянем в словарь Даля, что же значит слово «эффективность»? - «дающий эффект, действенный». В области педагогики под эффективностью подразумевается следующее: конкретность поставленной цели и задач, умение её поставить и добиться её на практике. И чтобы в действительности урок был эффективным, учитель должен владеть следующими приемами: первый прием - это свобода выбора. В любом обучающем или управляющем действии предоставлять ученику право выбора, который всегда уравновешивается ответственностью за свой выбор.

Второй прием – это принцип открытости, здесь мы должны не только давать знания, но и показать их границы. Ставить перед учеником проблемы, решения которых лежит за пределами изучаемого материала. Надо научит учащихся решать открытые задачи, которые имеют не один конкретный ответ, а множество, в зависимости от обстоятельств.

Следующий прием - это деятельность Б. Шоу говорил: «Единственный путь, ведущий к знаниям, - это деятельность». Я всегда говорю своим ученика, что они ни когда не научаться решать задачи, если не начнут это делать сами. Ведь для того чтобы научится плавать, необходимо зайти в воду и начинать двигать руками и ногами. Я хочу, чтобы знания для каждого ученика становились не залежами ненужного сырья, а инструментом, при помощи которого они эти знания применяют, преобразовывают, расширяют и дополняют, находят новые связи и соотношения.

Прием обратной связи – регулярно контролировать процесс обучения с помощью различных форм. На каждом уроке учитель должен уметь отслеживать: настроение учеников, степень их заинтересованности, уровень понимания, участие ученика в самом процессе обучения и т.д.

Необходимо максимально использовать возможности, знания, интересы самих учащихся с целью повышения результативности и уменьшения затрат в процессе обучения. Чем больше активность, самоорганизация учеников, тем выше результативность, тем успешней сам ученик.

Во многом успешность ученика зависит от эффективности учителя, которая включает в себя следующие критерии: достижения учителя (его квалификация), его мастерство (владение и умения использовать различные приемы и пед.технологии), результативность преподавания (достижения ученика). Сами ученики играют важную роль в обучении: активно конструируют знания посредством социального взаимодействия со сверстниками, они должны обладать желанием действовать с целью развития собственного понимания предмета, а учитель обеспечивает возможность для обучения. Эффективный учитель – это в первую очередь компетентный учитель. По Шульману компетентному учителю помогают «три помощника учителя» - это голова, рука и сердце. Исследователи определили, что ежечасно учителя принимают до тридцати неординарных решений и делают это в присутствии класса, когда между учителем и учениками ежедневно происходит до 1500 взаимодействий. В свете этого обстоятельства Шульман пришел к заключению, что с подобной сложной ситуацией может столкнуться лишь врач в отделении неотложной помощи больницы во время или после стихийного бедствия. В таких сложных и неопределенных положениях способность принимать компетентные решения является столь же рискованным и трудным делом в педагогике, как и в любой другой сфере профессиональной деятельности.

Эффективный учитель добивается высокого качества работы своим положительным личностным качествам и мастерству. Эффективен тот учитель, который может развить у учащихся самостоятельное мышление, желание учиться лучше. Такой учитель убежден, что учиться могут все ученики, только некоторые из них учатся медленнее. Учитель обеспечивает достижение главной цели – воспитание свободной, творческой личности. «Что мы можем сделать, чтобы ребенок захотел учиться?» На мой взгляд, мы должны рассматривать наших учеников, наши учебные планы и методы преподавания с совершенно других позиций. Чтобы сделать из наших детей активных учеников, необходимо, в первую очередь, оценить их потребности и сформировать наши методы преподавания исходя из этих потребностей. Обращение к нуждам ученика вызовет многообещающий положительный отклик и даст ему больший стимул к учебе. Недостаточно сообщать детям информацию. Мы должны передать детям человечность; мы должны передать детям любовь; мы должны передать детям сопереживание; мы должны передать детям чувство; но более всего мы должны передать детям образ жизни. Мы должны научить жить детей в том мире, которого не знаем сами, то есть – в мире будущего.

ца

и

Тиімді мұғалім -табысты оқушы

«Ұстаз үздіксіз ізденгенде ғана,

шәкірт жанына нұр құя алады»

А. Байтұрсынов

Ұстаз алдындағы басты мақсат – сапалы білім мен саналы тәрбие беру, тұлғаның заман талабы мен ағымына сай қалыптасуына ықпал ету екендігін бәріміз білеміз. Ал осы мақсатқа жету үшін сабақты қалай пайдалы, қызықты етіп өткізуге болады? Мектептен шыққан оқушы бүгін алған білімнің пайдасы, жаңалығы туралы айта алатын дәрежеде оқыту үрдісін қалай ұйымдастыруға болады? Оқушы болашақ маман ретінде бүгінгі күн талабына сәйкес болып, жаңа кәсіби міндеттерді шешуге дайын болу үшін не істеу керек?
Осы сұрақтарды шешудің бір жолы – оқытуда инновацияны қолдану, яғни мұғалімнің жаңа қаруы ретінде инновациялық әдіс–тәсілдерді кеңінен пайдалану. Инновация дегеніміздің өзі жаңалықты енгізу, жаңалық әкелу, жаңа әдістеме мен жаңа технология.
Қазіргі заманғы оқыту технологияларына келесі талаптар қойылады:
-оқыту мақсатының нақты қойылуымен, оның ғылыми негізделуі, оқу іс-әрекетінің нәтижесінің жоғары сапалы болуы;
-оқу материалын толық қабылдау мүмкіндігінің болуы;
-оқу процесінде қарым-қатынастың еркін болуы;
- оны үнемі жетілдіріп, толықтырып отыру мүмкіндігінің болуы.
Жаңа технологияның принциптері- оқытуды ізгілендіру, өздігінен білім алып, ізденіс арқылы дамитын, өзіндік дұрыс шешім қабылдай алатын, өмірге бейім жеке тұлғаны қалыптастыру. Жаңа оқыту технологиясы арқылы оқушы қандай да болмасын ақпаратты өздігінше игеріп, өз өміріне жарата алатын әмбебап тәсілдерді үйрену керек. Технологиялық жүйелілікті сақтай отырып, қазіргі сабаққа қойылатын талаптарды қатаң ескерген мұғалім, оқушылар шығармашылығын арттырып, білім бәсекелестігіне дұрыс бағыт – бағдар бере алады.
Ұлы ағартушы Ахмет Байтұрсыновтың «Ұстаз үздіксіз ізденгенде ғана, шәкірт жанына нұр құя алады», — деген сөзі ізденімпаз, жаңаша ұстаздарға арналғандай. Мұны әрбір мұғалім жадында сақтауы тиіс. Мұғалім үнемі ізденіс үстінде болу керек. Жаңашыл ұстаз ғана заман ағымына ілесе алады. Жақсы ұстаз ғана оқыта алады. Қазіргі заманғы мұғалімнің басты мақсаты- оқушыны терең білім алу мен сапалы ойлауды дамытуға жетелеу болып есептеледі.
Бұл міндеттерді шешу үшін мұғалімнің күнделікті ізденісі арқылы барлық жаңалықтар мен қайта құру, өзгерістерге жол ашады . Бұл баланың ой өрісін кеңейтіп қана қоймайды, білім деңгейін көтеруге үлкен үлесін қосады. Сабақ беруде мұғалім оқушылардың жас ерекшелігін негізге алуы керек. Тапсырамаларды да меңгере алатындай, сұрақтарға дұрыс жауап іздей алатындай етіп қою керек. Сол кезде сабақ күтілген нәтижеге қол жеткізеді.
1. Мұғалім оқыту кезінде билік жүргізу әдісінен арылуы керек.
2. Оқыту үрдісі кезінде сабақтағы басты тұлға білім беретін мұғалім емес, осы білімді қызыға қабылдауға дайын оқушы болуы тиіс.
3. Балалардың оқуға деген ынтасын күшейту керек
4. Өз дербестігін, белсенділігін дамыту қажет.
5. Оқу, дамыту жұмысын ұтымды жүргізу үшін баланың табиғи талабын, қасиетін дер кезінде айқындау керек.
Осы қағидалар негізінде сабақты жүргізу - оқушының өзін-өзі дамытуына, өз біліміндегі олқылықтарды өзі тауып , өз сұрағына өзі жауап іздеп жан –жақты білім алуына көмектеседі. Бірлескен топ жұмысында оқушылар бір-бірімен ой бөлісіп, бір-бірімен тәжірибе алмасып, алынған ақпаратты топ болып түсініп,талдап , синтездейді, салыстырып болжамдар жасай отырып ортақ шешімге келеді. Оқыту мен оқудың жаңаша әдіс-тәсілдерін ойдағыдай меңгерген мұғалім шәкіртін білім алуға қызықтыра алады және жеке іздеуге дағдыландырады. Нәтижесінде оқушы еркін, өзіндік дәлелдемелерін анық жеткізе білетін сенімді, сыни ой-пікірі мен көзқарастары дамыған болып қалыптасады . Топтық жұмыс арқылы ой қозғай отырып, өз ойымен өзгелердің ойына сыни қарап, естіген, білгенін топ ішінде талдап, салыстырып, реттеп, сұрыптап, жүйелеп, білмегенін өзі зерттеп, дәлелдеп, тұжырым жасауға бағыттау өз бетімен және бірлесіп шығармашылық жұмыс жасау екені мәлім.
Мұғалімнің шығармашылық жұмысы ең бірінші сабаққа даярлықтан басталады, яғни, өтілетін сабақтың жоспарын құру, оны өткізу әдстемесі, оқушылардың қабілеттерін ескере отырып, иллюстрация, техникалық құралдарды, дидактикалық материалдарды пайдалану. Мұғалімнің осы шығармашылық әрекеті арқылы оқушының шығармашылық қабілеті қалыптасады. Ал, шығармашылық қабілеттер шығармашылық елес, шығармашылық ойлау арқылы жүзеге асады. Оқушыны шығармашылық ойлауға, жылдамдыққа, икемділікке, тапқырлыққа үйрету - ол мұғалімнің әр сабағында қалыптасып отыратыны анық. Оқытудың әдіс-тәсілдерін тиімді таңдап алу оқытуда табысқа жетуге негіз болады, әрі сабақтың тиімділігі мен сапасын барынша арттыруға мүмкіндік береді.
Біз ұстаздар қауымы қандай болмасын жаңалыққа құлақ түре жүретініміз айқын. Білім беру үрдісінде оқушылардың пәнге деген қызығушылығын арттыру үшін әртүрлі педагогикалық технологиялар мен әдіс – тәсілдер қолданылуда. Жаңа оқыту технологиясының түрлері көп. Кейбіреуін атап айтатын болсақ, оқу мен жазу арқылы сын тұрғысынан ойлауды дамыту (оқушылардың белсенділігі жоғарылап, өздерінің күштеріне деген сенімдері арта бастайды), М.М.Жанпейісованың «Модульдік оқыту технологиясы» (оқушылардың интеллектуалды және шығармашылық потенциалын дамытуға бағытталған), Ж.Қараев пен Ж.Кобдикованың «Үш өлшемді әдістемелік жүйесі» (деңгейлік тапсырмалар беру арқылы дамыта оқыту идеясы жүзеге асырылады).
Сонымен қатар, Ж.А.Қараевтың деңгейлеп саралап оқыту технологиясына тоқталатын болсақ, мұнда оқушылардың оқу материалын меңгеру деңгейі 4 түрге бөлінеді.
1.Репродуктивтік деңгей. Жалпыға бірдей стандартты білім негізіндегі тапсырмалар беріледі. Мұнда оқушылар алдыңғы сабақтарда алған білімдеріне және оқулықта бар мәселелерге байланысты құрылады.
2.Алгоритмдік деңгей. Мұнда оқушы мұғалімнің түсіндіруімен қабылдаған жаңа ақпаратты пайдалана отырып, тапсырманы орындайды.
3.Эвристикалық деңгей. Оқушы өзі ізденіп, қосымша әдебиеттерді пайдалана отырып, жауап береді. Бұл тапсырмаларды орындауда оқушының ой белсенділігі негізгі қызмет атқарады.
4.Шығармашылық деңгей. Оқушы таза өзіндік дағдысын, білім сапасының дамуын қамтамасыз етеді.
Әдетте сабақты жақсы оқитын, жалпы әзірлігі жеткілікті, ізденімпаз оқушылар әр сыныптың 30-40% құрайды, олар тапсырманы жүйе-жүйесімен дәйекті түрде белгіленген уақыт ішінде орындап шығады, ал үлгерімі орташа немесе төмен оқушылар қосымша тапсырмаларды ысырып қойып, әуелі негізгі элементтерді орындайды да, оларды әбден меңгерген соң барып, қосымша тапсырмаларға қайта айналып соғады. Оқушылар тапсырманың негізгі бөлігін белгіленген уақытта, яғни 15-17 минутта орындап шығуы үшін тапсырманың саны мен күрделілігін мұқият іріктеп алған дұрыс. Сабақ кезінде интерактивті тақтамен жұмыс істеуді дұрыс ұйымдастыру оқытудың әр деңгейлі әдісін қолдануға жағдай жасайды. Бұл әдіс тапсырманың мазмұны мен күрделілік дәрежесін өзгерту арқылы оқушылардың материалды игеру қарқынының мүмкіндіктерін ескере отырып, оларға әр түрлі көмек көрсетуге жол ашады.
Оқытудың кембридждік тәсіліне негізделген жаңа бағдарламаның әдістемесін меңгерген әріптестерімнің өткізген коучинг, семинарлар, ашық сабақтарына қатысқаннан кейін, мен өзімнің өткен іс – тәжірибеме талдау жасай отырып, өзгеруім керек екенін ұғындым. Осыған дейін біздің өткізген дәстүрлі сабақтарымыз оқушылардың ойлау, даму деңгейін ескермей, оқушының ой- пікірімен санаспай «орташа» оқушыға бағытталған сабақ болды. Оның мақсаттары оқушыға емес, мұғалімге арналып жазылды. Әр сабақта « Қандай нәтижеге қол жетеміз?» - деген сұрақтар туындаған жоқ. Сабақ барысында мұғалім өзі баяндаушы, өзі бақылаушы, өзі бағалаушы болды.
Қазіргі таңда енгізілген өзгерістер: сабаққа жаңа тұрғыдан мақсат қою мен оқу нәтижелерін анықтау; қойылған мақсатқа және оқу нәтижелеріне қол жеткізу үшін оқытудың жаңа әдістерін қолдану; оқушы және мұғалім рөлін өзгерту.
Осыған дейін тиімді деп өткізіп келген дәстүрлі сабақ берудің үлгісін, қазіргі оқып жатқан курстың негізінде құрылған сабақтың үлгісімен салыстырсам айырмашылықтары айқын көрініп отырғандығы байқалады. Дәстүрлі әдіс бойынша сабақ бойы өзім сөйлеп, өзім іс-әрекет жасап, барымды салып түсіндіріп, түсінбеген жерін бірнеше рет қайталап, суреттер, кесте арқылы көрсететін тұстарым болатын. Өзім сабақ беретін сыныптың қалай оқитындығы, қай оқушының берген білімді қандай дәрежеде қалай қабылдайтынын білгендіктен әр оқушыға берілген тапсырмалар да баланың ойлау қабілеттерін ескере отырып беруге тырысатынмын. Бұрынғы дайын білім беретін «дәстүрлі» стильмен оқытып үйреніп қалған мен сияқты мұғалімдердің сыни тұрғыдан ойлау қабілеттері дамыған оқушыларды қалыптастыру үшін өзімнің де сыни тұрғыдан ойлау қабілеттерімді дамыта отырып, жаңашыл идеяларға көп көңіл бөлу керектігін түсіндім.
Аталған өзгерістерді мен 6 сынып оқушыларының оқу үдерісіне енгізе отырып, сабақтар жүргіздім.
Топтық жұмысты ұйымдастыру арқылы дағдысын дамыту мақсатында 6 «а» сыныбына математика пәнінен 7 модуль негізінде сабақты өткізуді жоспарладым. Жоспарлауда оқушылардың жас ерекшеліктерін, қабылдау деңгейлерін, қызуғушылығын ескердім. Осы сыныпта бірнеше сабағымды жаңа әдіс-тәсілдерді, стратегияларды пайдалана отырып өткіздім. Бұрын сабаққа қатыспайтын оқушылар өзгергенін көрдім. Оқушылардан сабақ сайын кері байланыс алғанда оқушылар сабақта жұптық, топтық жұмыс істеген ұнайтындарын көрсеткен.
Сабақтарда оқушыларға сұрақ қойғанда, оқушының ойына түрткі болатындай сұрақтар да болды. Берілген тапсырмаларды орындау барысында топтық жұмыстың тиімділігі айқындалды. Топтық жұмыстарда әр топ басшылары өз топ мүшелеріне міндеттерін белгілетіп, қабілеті төмен оқушының көшбасшы оқушыға ұмтылғандығы, ілескісі келетіндігін байқадым. Осындай тапсырмалар оқушының қызығушылығын, белсенділігін арттыратыны сөзсіз. Оқушылардың сабақты талқылағаннан байқағаным, топ басшысы оқушыларға атқаратын міндеттерін бөліп, әр оқушының не нәрсеге жауапты екенін белгілеп отырды. Оқушылар өзара бір-бірімен келісіп әр топтың жұмысына түрлі бағалаулар беріп отырды. Постермен жұмыс жасағанда оқушылардың шығармашылығы артқанын аңғардым, алғашқыда бұл жұмысты білмейтін болатын, кейін бұл әдіс оқушыларға ұнағандарын айтты. Дәстүрлі сабақта, үндемей отырған оқушы, өзіне берілген жауапкершілікті сезінді. Оқушылардың сабаққа деген ынтасы, қызығушылығы оянып , балалардың көп ізденетініне көзім жетті.
Сонымен қатар, топтық жұмыстардың арқасында сыныптың ішінде ынтымақтастық атмосферасы болды, оқушылар бірлестікте жұмыс жасауға және де бір-бірін тыңдауға, өз ойын білдіруге, жасаған жұмыстарына қорытынды шығара білуге үйренді. Қуанышпен айта кететін жайт, бұрын үндемей отыратын балалардың да сабаққа қызу араласуында. Жай уақытта олар өздерін бұлай көрсете қоймас еді. Сабақтарды ерекше, жаңа әдіс бағдарламасымен ұйымдастыруым оларға еркін сөйлеп, ойларын ашық жеткізуге, сыншыл көзқараспен ойлауға мүмкіншілік туғызғандай. Бұл әрине қазіргі қоғам мен мектептің басты талабы. Бұрын тәжірибемде көрініс таппаған топтық, жұптық жұмыс кезінде балалардың бір-бірімен қарым-қатынасында диалогтық әдістің тағы бір пайдалы тұсын анық көре білдім. Қорыта айтар болсам, топтық оқыту әдісін пайдаланып, сабақтарды жүргізу үшін, алдымен, бұл әдісті пайдаланудың мақсатын анықтап алу керек. Сонымен қатар бұл әдіс болсын, жалпы басқа әдістер болсын, сабақтың тиімділігін арттыру керек деп ойлаймын.
Алдағы уақытта, мүмкіндігінше, бұл жаңа әдіс-тәсілдің өзім үшін әлі де болса тың тұстарын меңгере түсіп, тәжірибеме енгізуді алдыма мақсат етіп қойдым. Елбасымыз «Болашақта еңбек етіп, өмір сүретіндер-бүгінгі мектеп оқушылары, мұғалім оларды қалай тәрбиелесе, Қазақстан сол деңгейде болады. Сондықтан ұстазға жүктелетін міндет ауыр» деп атап көрсеткеніндей, ұстаз алдында жауапты да, қызықты да іс пен үлкен міндет тұр. Жас ұрпақты оқытуда осы айтылған инновациялық технологияларды пайдалану – шығармашылық жетістіктің негізгі көзі және мұғалімнің кәсіби өсуінің тура жолы.

з

Памятка для учителя

1. Акцент в преподавании на формах учебной работы, методах и приемах, активизирующих познавательную деятельность школьников (ученики в роли учителя, взаимопроверка результатов учебной деятельности, обучение действием, обсуждение в группах, «мозговой штурм», дискуссия, семинар, ученик как исследователь).

2. Домашнее задание не очень объемное.

3. Домашнее задание интересное, занимательное и, по возможности, носит творческую направленность.

4. Увлеченное и увлекательное изложение педагогом нового материала.

5. Соблюдение педагогом этических норм общения с учащимися, демонстрация уважения к его личности (в сочетании с обоснованной требовательностью к результатам его учебного труда).

6. Включение в структуру учебного занятия игровых технологий или использование их в целостном виде.

7. Создание позитивного эмоционального фона на уроке, словесное поощрение хорошо работающих учащихся.

8. Разнообразие приемов использования компьютерной техники и иных технических средств обучения для активизации познавательной деятельности школьников.

9. Предложение учащимся заданий разных уровней сложности, с учетом их индивидуальных познавательных возможностей.

10. Оказание учащимся, выполняющим задания, дифференцированной помощи со стороны учителя.

11. Предоставление учащимся возможностей для интеллектуальной инициативы (озвучивание собственных вопросов, оригинальных идей, формулирование гипотез, приведение своих примеров, составление собственного рассказа, кроссворда и т.д.).

12. Обеспечение для учащихся возможности выбора (выбор способа действия, выбор способа взаимодействия, свобода творчества выбор практических заданий и теоретических задач, с учетом интересов и склонностей школьников).

13. Развитие педагогом у школьников мотивации к учебной деятельности на уроке (интерес к занятиям, стремление больше узнать, радость от активности, интерес к изучаемому материалу и т.п.). Демонстрация используемых учителем методов повышения этой мотивации.

14. Наличие на уроке проявлений эмоциональной разрядки.

15. Фиксирование учителем момента наступления утомления у школьников и снижения их учебной активности. Педагогическая адекватность действий учителя в этой ситуации.

16. Доступный для учащихся темп урока. Слишком быстрый темп проявляется в "скомканности" урока (когда нет времени на вопросы учащихся), в быстром, практически без комментариев, записывании диктуемых позиций при изучении нового материала, а также - домашнего задания; в задержке учащихся в классе после звонка (на перемене).

Мұғалімдер мектеп оқушыларының оқуға деген ынтасын қалай арттыруына болады:

1. Жартылай таңдау жасауға ерік беру.

2. Қызығу және қуану мектеп оқушысының оқу процесіндегі негізгі көңіл-күйі болуы тиіс.

3. Оқыту барысында балалардың қажеттіліктерін, қызығушылықтары мен ұмтылыстарын ескеру керек.

4. Баланың өз-өзіне, өз күшіне деген сенімінің артуы оның ішкі ынтасының күшеюіне ықпал етеді.

5. Баланың жетістіктерін атап отырыңыз. Оның жетістіктерін бағалау оқытуды жалғастыруға көмектеседі.

6. Мектеп оқушылары үшін мұғалім тұлғасының өзі маңызды (тіпті қызықсыз материалдың өзін сүйікті мұғалімі түсіндірсе – жақсырақ меңгеріледі).

7. Оқу материалының мазмұнын қызықты етіп, дұрыс ұсына білу керек.

8. Оқытудың әдістері мен тәсілдерін өзгертіп отыру қажет.

9. Мүмкіндігінше, өз пәнінің тақырыптарын өзге пәндермен байланыстыра отырып, оқушының дүниетанымын кеңейтіп, білімін байытып отыруға тырысу керек.

10. Қолда бар тәсілдердің бәрімен оқушылардың бойында оқуға деген қызығушылық тудыруға тырысыңыз – өзіңіз терең болыңыз, ақпаратты ұсыну әдістерін, өз пәніңізді қызықтырақ етіңіз.

11. Оқушылардың бәрінің күші жететін тапсырмаларды орындау арқылы табысқа жету жағдайын туғызу, жаңа материалды бұрыннан бар білімдерге сүйене отырып үйрету.

12. Өз әрекеттеріне, өзгелердің әрекетіне, әрекетінің нәтижелеріне баға беру, көп нұсқалы жауап талап ететін сұрақтар (мысалы, «Неге қиын болды?», «Сабақта қандай жаңа нәрсе білдің?», т.б.) арқылы рефлексияға жетелеу.

13. Мәселені ортақтасып отырып шешу, танымдық әңгіме жүргізу, пікір жарыстыру, пәндердің маңызды сипаттарын бөліп қарастыру, жіктеу, жалпылау, үлгілеу арқылы сабақта серіктестік орнату.

14. Бағалау, ризашылық білдіру, сөзбен мадақтау, үздік жұмыстардың көрмесін ұйымдастыру, мұғалім болмашы көмек көрсетуі, тапсырмаларды қиындату арқылы әрекет жасауға итермелеу, қамшылау.

15. Оқушы ынтасының төмендігіне не себеп екенін анықтау: оқи алмайды ма әлде тәрбиесінде қате бар ма? Содан кейін мәселелі жақтарымен жұмыс істеп көру керек.

16. Баланың оқу процесіне деген қызығушылығын арттыру ісінде баламен байланыс орнату және сенімді ахуал қалыптастырудың маңызы зор.

17. Алдыға ұмтылу, оптимизм ахуалын қалыптастыру және балалардың өз қабілеті мен мүмкіндіктеріне сенуіне жағдай жасау.

18. Жаңа ақпараттық технологияларды қолданыңыз.

19. Әр баланың тұлғасына құрметпен қараңыз.