Шеңбер бойымен дененің қозғалысы 9 сынып

Сабақ тақырыбы: Шеңбер бойымен дененің қозғалысы

Мақсат:

1. оқушыларға қисықсызықты қозғалыстың түрі – шеңбер бойымен қозғалыс параметрлері, формулалары жайлы түсінік беру, есептерін шығару.

2. Өз бетімен жұмыс істеу қабілетін дамыту.

3. Ұқыптылыққа, белсенділікке, ізденпаздыққа тәрбиелеу.

Болжамдап отырған нәтиже: тақырыпты толық меңгерген тұлға қалыптастыру

Сабақ типі: Бекіту және білім, білік, дағдыларды дамыту

Сабақ әдісі: Баяндау, сұрақ-жауап, есептер шығару

Сабақта пайдаланылатын көрнекіліктер:

• Формулалар

• Тақырыпқа байланысты есептер жинағы.

• Тақырыпқа байланысты тесттер жинағы.

Қосымша матреиалдар:

• Физика оқулықтары (9-,10-сыныптар)

• Есептер жинағы (әр түрлі әдебиеттер)

• Әдістемелік құралдар (Шың кітап және ҰБТ-ке дайындалуға арналған тесттер, т.б.)

Сабақ барысы:

І. Ұйымдастыру кезеңі.

ІІ. Үй тапсырмасын сұрау. .........................................................

ІІІ. Жаңа сабақ:

Тақырып жоспары:

1. Айналу периоды

2. Айналу жиілігі

3. Бұрыштық жылдамдық

4. Сызықтық жылдамдық

5. Бұрыштық және сызықтық жылдамдықтар арасындағы байланыс

6. Айналу периоды мен айналу жиілігі арасында кандай байланыс бар?

7. Центрге тартқыш үдеу

Формулалары:

Келтіру формулалары:

;

; болса,

;

; .

Есептер шығару үлгілері.

• Материалдық нүкте 4 с ішінде 16 айналым жасайды. Айналу периоды мен жиілігі қандай?

Б ерілгені: шешуі:

t 4 с

N16 .

Т - ?

ν - ? жауабы: Т0,25 с; ν4 Гц.

• 4π с^-1 бұрыштық жылдамдықпен айналған маховиктің 200 айналымды жасайтын уақыты

Берілгені: шешуі:

ω  4π с^-1

N  200 ;

t - ?

t = 100 с

жауабы: t = 100 с

• Радиусы 10 м шеңбер ұзындығының ¼ бөлігін велосипедші белгілі бір уақытта жүріп өтті. Осы уақытта жүретін жолы мен орын ауыстыруы:

Б ерілгені: шешуі:

R  10 м

l  l_ш/4 .

S- ?

Суреттен көрініп тұр – жолы:

шеңбер бөлігінің ұзындығы – l_шφR

Орын ауыстыру:

жауабы: l ≈ 16м; S≈0,8 м

• Радиусы 2 м бір қалыпты айналған дөңгелектің бетіндегі материялық нүкте 6 м/с жылдамдықпен қозғалады. Материялық нүктенің үдеуі

Берілгені: шешуі:

R  2 м

6 м/с .

а - ? жауабы: а_ц18м/с²

• Шеңбердің радиусын 4 есе азайтып, сызықтық жылдамдығын 2 есе арттырса, онда оның центрге тартқыш үдеу

Б ерілгені: шешуі:

R  4↓ >

  2↑ .

а - ? жауабы: а16↑

ІV. Сабақты бекіту:

1 Жел двигателі дөңгелегінің айналу жиілігі 30 айн/мин, электр двигателінің якорінікі 1500 айн/мин, сепаратор барабанының айналу жиілігі 8400 айн/мин, тегістеу станогінікі 96000 айн/мин. Олардың периодын есептеңдер.

2 Ұшақтың ауа винтінің айналу жиілігі 1500 айн/мин ,180 км/сағ жылдамдықпен ұшқанда 90 км жол бойында винт қанша айналым жасайды?

3. Трактордың алдыңғы доңғалақтарының диаметрі кейінгілерімен салыстырғанда 2 есе км. Трактор қозғалғандағы доңғалақтарының айналу жиіліктерін салыстырыңдар.

4. Жердің жасанды серігінің дөңгелек орбитасы радиусын 4 есе арттырғанда, оның айналу периоды 8 есе артады. Жасанды серіктің орбита бойымен қозғалыс жылдамдығы неше есе өзгереді?

5. Сағаттың минуттық тілі секундтық тілінен 3 есе ұзын. Сағат тілдері ұштарының жылдамдықтарының қатынасын табыңдар.

Сабақты қорытындылау:

V. Үйге берілетін тапсырма:

1. тақырыпқа қажетті материалдар табу, іздену

VI. Бағалау