ШЕТЕЛ ТІЛІН ОҚЫТУДЫҢ КЕЗЕҢДІК ЖҮЙЕСІНДЕ ИНТЕРНЕТ РЕСУРСТАРДЫ ҚОЛДАНУДЫҢ ӘДІСТЕМЕЛІК НЕГІЗДЕРІ

М.Өтемісов атындағы Батыс Қазақстан университеті

Филология факультеті 6В01705 - «Шетел тілі: екі шет тілі» білім беру бағдарламасы IV курс студенті:

Сатаева Аяжан Сағындыққызы

Ғылыми жетекшісі: п.ғ.к., PhD докторы Хажгалиева Г. Х.

Аннотация: Бұл мақалада шетел тілін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде интернет ресурстарды қолданудың педагогикалық және әдістемелік ерекшеліктері қарастырылады. Зерттеуде бастауыш, орта және жоғары деңгейлерде цифрлық білім беру құралдарын тиімді пайдаланудың жолдары талданады. Интернет ресурстардың тілдік дағдыларды (тыңдалым, айтылым, оқылым, жазылым) дамытудағы рөлі, оқушылардың оқу мотивациясын арттырудағы мүмкіндіктері және дербес оқытуға ықпалы айқындалады. Сонымен қатар, онлайн платформалар, мультимедиалық материалдар мен интерактивті тапсырмалардың оқу үдерісіндегі артықшылықтары мен шектеулері сипатталады. Мақала нәтижелері шетел тілін оқыту тәжірибесінде интернет ресурстарды жүйелі және мақсатты қолдануға әдістемелік негіз бола алады.

Түйін сөздер: шетел тілін оқыту, интернет ресурстар, цифрлық білім беру, онлайн платформалар, тілдік дағдылар, оқыту кезеңдері, ақпараттық-коммуникациялық технологиялар (АКТ).

Қазіргі таңда білім беру жүйесі қоғамның әлеуметтік-экономикалық және технологиялық дамуымен тығыз байланыста дамып келеді. Ақпараттық-коммуникациялық технологиялардың (АКТ) қарқынды дамуы білім беру мазмұнына, оқыту әдістері мен құралдарына түбегейлі өзгерістер енгізді. Әсіресе шетел тілін оқыту саласында интернет ресурстарды қолдану білім алушылардың тілдік құзыреттілігін қалыптастырудың тиімді жолдарының бірі ретінде қарастырылуда. Жаһандану үдерісінің күшеюі шетел тілін меңгеруді тек пән ретінде емес, халықаралық қарым-қатынас пен кәсіби дамудың негізгі құралы ретінде талап етеді. Осы тұрғыда интернет ресурстар тіл үйренушілерге шынайы тілдік ортаға енуге, аутентті материалдармен жұмыс істеуге және дербес оқу траекториясын құруға мүмкіндік береді. Л.С. Выготскийдің әлеуметтік-мәдени теориясына сәйкес, білім алушының дамуы өзара әрекеттесу арқылы жүзеге асады, ал интернет кеңістігі мұндай әрекеттестіктің шексіз мүмкіндіктерін ұсынады.

Бұл мақаланың мақсаты - шетел тілін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде интернет ресурстарды қолданудың ерекшеліктерін талдау, олардың әдістемелік мүмкіндіктерін айқындау және оқыту үдерісіндегі тиімділігін негіздеу.

Ғылыми-педагогикалық зерттеулерде интернет ресурстарды қолдану оқыту үдерісінің интерактивтілігін күшейтіп, білім алушылардың коммуникативтік қабілеттерін дамытуға ықпал ететіні дәлелденген. Аутентті интернет материалдар тілдік ортаны жасанды түрде модельдеуге мүмкіндік беріп, білім алушыларды шынайы қарым-қатынас жағдайына жақындатады. Бұл, өз кезегінде, шетел тілін меңгерудің табиғи механизмдерін іске қосып, тілдік материалдың функционалдық тұрғыда қолданылуын қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, интернет ресурстарды пайдалану білім алушылардың оқу мотивациясын арттырудың маңызды құралы болып табылады. Заманауи оқушылар ақпаратты визуалды және интерактивті форматта қабылдауға бейім келеді. Осыған байланысты бейнематериалдар, онлайн жаттығулар, интерактивті тапсырмалар мен цифрлық платформалар оқыту мазмұнын қызықты әрі қолжетімді етеді. Педагогика ғылымында мотивация оқу әрекетінің қозғаушы күші ретінде қарастырылады, ал интернет ресурстар осы мотивацияны тұрақты түрде қолдап отыруға мүмкіндік береді. Шетел тілін оқытуда интернет ресурстарды қолданудың тағы бір маңызды қыры – білім алушылардың дербестігін дамыту. Онлайн ортада білім алушы өз оқу қарқынын өзі анықтап, қосымша материалдарды өз бетімен таңдай алады. Бұл жағдай білім алушының жауапкершілігін арттырып, өмір бойы білім алу дағдысын қалыптастыруға негіз болады. И.А. Зимняя атап өткендей, дербес оқу әрекеті тұлғаның интеллектуалдық дамуының маңызды көрсеткіші болып табылады.

Интернет ресурстардың педагогикалық әлеуеті оқыту мазмұнын дифференциациялау және жекелендіру мүмкіндігімен де сипатталады. Әртүрлі деңгейдегі білім алушыларға арналған тапсырмалар мен материалдарды қолдану арқылы оқыту үдерісін әрбір білім алушының қажеттілігіне бейімдеуге болады. Бұл әсіресе шетел тілін меңгеруде маңызды, себебі тіл үйренушілердің қабілеті мен дайындық деңгейі әртүрлі болады. Дегенмен, интернет ресурстарды шетел тілін оқытуда қолдану белгілі бір әдістемелік дайындықты талап етеді. Мұғалім интернеттегі ақпараттың сапасын, сенімділігін және оқыту мақсаттарына сәйкестігін саралай білуі тиіс. Кездейсоқ немесе жүйесіз қолданылған интернет материалдар оқыту тиімділігін төмендетуі мүмкін. Сондықтан интернет ресурстарды қолдану ғылыми негізделген, жоспарлы және мақсатқа бағытталған болуы қажет. Осылайша, интернет ресурстарды шетел тілін оқыту үдерісіне енгізу - уақыт талабы ғана емес, білім беру сапасын арттырудың стратегиялық бағыты болып табылады. Бұл мәселені шетел тілін оқытудың әртүрлі кезеңдері тұрғысынан қарастыру әдістемелік тұрғыдан өзекті болып табылады және қазіргі білім беру жүйесінің негізгі міндеттерімен тікелей байланысты.

Шетел тілін оқытудың бастауыш кезеңі білім алушылардың тілге деген алғашқы көзқарасын қалыптастыратын, әрі қарайғы оқу мотивациясына тікелей әсер ететін маңызды саты болып табылады. Бұл кезеңде интернет ресурстарды қолдану ең алдымен оқушылардың жас және психологиялық ерекшеліктерін ескеруге негізделуі тиіс. Бастауыш сынып оқушылары үшін қабылдаудың көрнекі-бейнелік сипаты басым болғандықтан, интернет ресурстардың визуалды және аудиовизуалды мүмкіндіктері ерекше мәнге ие. Интерактивті платформалар, мультфильмдер, анимациялық бейнематериалдар, онлайн ойындар мен әндер тілдік материалды жеңіл әрі табиғи түрде меңгеруге мүмкіндік береді. Мұндай ресурстар арқылы оқушылардың сөздік қоры кеңейіп, дұрыс айтылым дағдылары қалыптасады. Ғылыми еңбектерде бастауыш кезеңде шетел тілін меңгеру процесі еліктеу мен қайталау арқылы жүзеге асатыны атап көрсетіледі, ал интернет ресурстар бұл үдерісті тиімді ұйымдастыруға жағдай жасайды.

Сонымен қатар, бастауыш кезеңде интернет ресурстар оқушылардың тыңдалым және айтылым дағдыларын дамытуда маңызды рөл атқарады. Қысқа бейнематериалдар мен интерактивті тапсырмалар оқушыларды белсенді әрекетке тартып, олардың сабаққа деген қызығушылығын арттырады. Мұғалім үшін интернет ресурстар сабақты түрлендірудің, уақытты тиімді пайдаланудың және оқу материалын жүйелі ұсынудың заманауи құралы болып табылады. Орта кезеңде шетел тілін оқыту оқушылардың тілдік білімін тереңдетуге және коммуникативтік дағдыларын дамытуға бағытталады. Бұл кезеңде интернет ресурстарды қолдану тек көрнекілік құралы ретінде емес, оқу әрекетін ұйымдастырудың негізгі компоненті ретінде қарастырылады. Оқушылардың танымдық мүмкіндіктері артып, ақпаратты талдау, салыстыру және қорытынды жасау қабілеттері қалыптаса бастайды. Интернет ресурстар орта кезеңде оқушылардың оқылым және тыңдалым дағдыларын жетілдіруге кең мүмкіндік береді. Аутентті мәтіндер, жаңалықтар сайттары, бейнесюжеттер мен подкасттар тілдік материалды өмірмен байланыстыра отырып меңгеруге жағдай жасайды. Мұндай материалдар оқушыларды шынайы тілдік ортаға жақындатып, мәдениетаралық құзыреттіліктің қалыптасуына ықпал етеді. Орта кезеңде интернет ресурстарды қолданудың тиімді формаларының бірі - жобалық және зерттеу жұмыстары. Онлайн дереккөздерді пайдалана отырып, оқушылар белгілі бір тақырып бойынша ақпарат жинап, оны талдап, нәтижесін шетел тілінде ұсынады. Бұл үдеріс оқушылардың жазылым және айтылым дағдыларын дамытып қана қоймай, олардың сыни ойлау қабілетін қалыптастырады. Сонымен қатар, топтық онлайн тапсырмалар оқушылардың бірлескен әрекет дағдыларын жетілдіреді. Жоғары кезеңде шетел тілін оқыту білім алушылардың академиялық және кәсіби қажеттіліктеріне бағытталады. Бұл кезеңде интернет ресурстарды қолдану дербес және өзіндік оқытуды жүзеге асырудың негізгі құралына айналады. Студенттер онлайн курстар, халықаралық білім беру платформалары, ғылыми журналдар мен электронды кітапханалар арқылы шетел тілін кәсіби деңгейде меңгереді.

Интернет ресурстар жоғары кезеңде студенттердің кәсіби лексиканы меңгеруіне және мамандыққа бағытталған мәтіндермен жұмыс істеуіне мүмкіндік береді. Аутентті ғылыми мақалалар мен кәсіби бейнематериалдар студенттердің академиялық тілдік құзыреттілігін дамытып, халықаралық білім кеңістігіне кірігуіне жағдай жасайды. Бұл өз кезегінде студенттердің кәсіби бәсекеге қабілеттілігін арттырады. Сонымен қатар, интернет ресурстар арқылы ұйымдастырылатын вебинарлар, онлайн конференциялар мен халықаралық жобалар студенттердің мәдениетаралық коммуникация дағдыларын қалыптастырады. Бұл қазіргі жаһандық еңбек нарығында маңызды талаптардың бірі болып табылады. Жоғары кезеңде интернет ресурстарды қолдану студенттердің өзін-өзі дамытуына, кәсіби тұрғыда жетілуіне бағытталған тиімді құрал ретінде қарастырылады. Шетел тілін оқытуда интернет ресурстарды қолданудың бірқатар артықшылықтары бар. Ең алдымен, олар оқыту үдерісінің икемділігін арттырып, оқу материалдарының қолжетімділігін қамтамасыз етеді. Сонымен қатар, интернет ресурстар оқушылардың оқу мотивациясын күшейтіп, олардың дербес оқу дағдыларын дамытуға ықпал етеді.

Дегенмен, интернет ресурстарды қолдану белгілі бір шектеулермен де байланысты. Ақпараттың шамадан тыс көптігі, техникалық мәселелер және интернетке тәуелділік оқыту үдерісіне кері әсер етуі мүмкін. Сондай-ақ, мұғалімнің цифрлық және әдістемелік құзыреттілігінің жеткіліксіздігі интернет ресурстардың тиімді қолданылуын шектейді. Сондықтан интернет ресурстарды қолдану педагогикалық мақсатқа сай, жүйелі және ғылыми негізде ұйымдастырылуы тиіс.

• Duolingo және Rosetta Stone – тілді ойын арқылы меңгеру мысалы

Ғылыми талдауларда интернет-ресурстардың бір жарқын мысалы ретінде Duolingo және Rosetta Stone платформалары атап көрсетіледі. Бұл платформалар тіл үйренудің ойын (game- based learning) элементтерін қолданады, яғни грамматика, тыңдалым, оқылым және жазылым дағдыларын интерактивті тапсырмалар арқылы дамытады. Мұндай тәсіл оқу мотивациясын арттырып, студенттің тілдік материалды өз қарқыны бойынша меңгеруіне жағдай жасайды.

• Онлайн платформалардың коммуникативтік зерттеу тәсілі

Кейбір ғылыми көздерде интернет-ресурстарды шетел тілін оқытуда тыныштаным және айтылым дағдыларын дамыту құралы ретінде қолдану мысалы келтіріледі. Веб-сайттар мен блогтар арқылы студенттер шынайы мәтіндермен, аудио-видео материалдармен жұмыс істейді, бұл олардың шет тіліндегі коммуникативтік құзыреттілігін арттыруға мүмкіндік береді. Мұндай әдіс жазылым мен диалогқа қатысты тапсырмаларды нақты контексте орындауға жағдай жасайды.

• Мультимедиялық материалдардың қолданылуы

Методикалық әдебиеттерде мультимедиялық құралдарды пайдалану да интернет- ресурстарды қолданудың нақты мысалы ретінде баяндалады. Заманауи мультимедиялық материалдар, видеолар, аудио жазбалар тіл үйренушілерге тыңдалым мен айтылымды меңгеруге көмектеседі және сабақтағы пассивті тыңдауды белсенді әрекетке айналдырады.

• Web-quest және виртуалды тапсырмалар

Ғылыми-әдістемелік еңбектерде Web-quest (интернет арқылы зерттеу әректеті) технологиясын қолдану - интернет-ресурстарды практикалық түрде енгізудің мысалы ретінде айтылады. Бұл тапсырмалар студенттерді ақпарат іздеуге, деректі талдауға және шет тіліндегі ресурстар арқылы шешім табуға бағыттайды, осылайша өздігінен іздену дағдыларын қалыптастырады.

• Тілдік корпус пен мысалдар коллекциясы – Tatoeba.org

Тіл үйренуді толықтыру үшін корпус-типті интернет-ресурстар да қолданылады. Мысалы, Tatoeba.org - 400-ден астам тіл үшін мысал сөйлемдер мен аудармалар жинағын ұсынатын онлайн жоба. Бұл ресурс студенттерге нақты сөйлемдердің тілдік құрылымдарымен танысуға, сөз тіркестерін контекстпен байланыстыра отырып үйренуге мүмкіндік береді.

• Жеке зерттеу мен дербес оқу – Coursera, Khan Academy мысалдары

Кей карталарда Coursera, Khan Academy сияқты халықаралық онлайн білім платформалары тіл үйренудің академиялық деңгейін көтеретін құралдарға айналғаны айтылады. Студенттер бұл платформаларда шет тілінде лекциялар тыңдап, тақырып бойынша практикалық тапсырмаларды орындай алады, сол арқылы тыңдалым, оқылым, жазылым дағдыларын кешенді түрде дамытады.

Шетел тілін оқытудың бастауыш кезеңі тіл үйренушінің болашақтағы оқу жетістігінің іргетасы қаланатын маңызды кезең болып табылады. Бұл кезеңде оқыту үдерісі оқушылардың жас ерекшеліктеріне, психологиялық қабылдауына және эмоциялық жағдайына тікелей байланысты жүзеге асырылады. Н.Д. Гальскованың пікірінше, бастауыш деңгейде шетел тілін оқытуда көрнекілік, эмоционалдық қолдау және ойын элементтері негізгі әдістемелік қағидалар ретінде қарастырылуы тиіс. Интернет ресурстар дәл осы талаптарға толықтай жауап береді. Аудио-визуалды материалдар, интерактивті жаттығулар, қысқа бейнероликтер мен анимациялар оқушылардың қабылдауын жеңілдетіп, жаңа лексикалық бірліктерді табиғи жолмен меңгеруге мүмкіндік береді. Гальскова интернет арқылы ұсынылатын мультимедиалық материалдар оқушылардың есте сақтау қабілетін арттырып, шетел тіліне деген жағымды көзқарас қалыптастыратынын атап көрсетеді.

Сонымен қатар, бастауыш кезеңде интернет ресурстар тыңдалым мен айтылым дағдыларын қалыптастыруда ерекше рөл атқарады. Дж. Хармердің еңбектерінде дұрыс айтылым мен тыңдалымды қалыптастырудың тиімді жолы – аутентті дыбыстық материалдармен тұрақты жұмыс жасау екені көрсетілген. Интернет желісіндегі қарапайым диалогтар, әндер мен қысқа әңгімелер бастауыш сынып оқушыларының фонетикалық дағдыларын дамытуға ықпал етеді.

Орта кезеңде шетел тілін оқыту оқушылардың саналы тілдік әрекетке көшуімен сипатталады. Бұл кезеңде тіл үйренушілер тек сөздерді жаттап қана қоймай, грамматикалық құрылымдарды түсініп қолдана бастайды. И.А. Зимняяның еңбектерінде орта буында оқытуда танымдық белсенділік пен дербестікке ерекше назар аудару қажеттігі көрсетілген. Интернет ресурстар осы талаптарды жүзеге асырудың тиімді құралы болып табылады.

Онлайн мәтіндер, жаңалықтар, бейнематериалдар оқушылардың оқылым және тыңдалым дағдыларын дамытуға мүмкіндік береді. Richards пен Rodgers атап өткендей, аутентті материалдарды қолдану оқушыларды шынайы тілдік ортаға жақындатып, коммуникативтік құзыреттіліктің қалыптасуын қамтамасыз етеді. Орта кезеңде интернет ресурстарды қолданудың маңызды бағыты – жобалық және зерттеу жұмыстары. Е.С. Полат интернет технологияларын қолдану арқылы ұйымдастырылған жобалық жұмыс оқушылардың ақпараттық, коммуникативтік және сыни ойлау дағдыларын дамытатынын дәлелдейді. Оқушылар интернеттен алынған ақпаратты талдап, қорытынды жасап, оны шетел тілінде ұсыну арқылы жазылым және айтылым дағдыларын жетілдіреді. Онлайн пікірталастар мен тапсырмалар оқушылардың өз ойын дәлелді түрде жеткізуіне ықпал етеді. Пассовтың коммуникативтік әдісіне сәйкес, тіл – ең алдымен қарым-қатынас құралы, ал интернет ресурстар бұл қарым-қатынасты жасанды емес, табиғи жағдайда жүзеге асыруға мүмкіндік береді.

Жоғары кезеңде шетел тілін оқыту кәсіби және академиялық мақсаттарға бағытталады. Бұл кезеңде интернет ресурстар білім алушылардың өзіндік және дербес оқу әрекетін ұйымдастырудың негізгі құралына айналады. Сысоевтің зерттеулерінде интернет технологиялары студенттердің кәсіби тілдік құзыреттілігін қалыптастыруда маңызды рөл атқаратыны көрсетіледі. Жоғары оқу орындарында интернет арқылы ұсынылатын ғылыми мақалалар, онлайн курстар, вебинарлар студенттердің академиялық тілін дамытуға мүмкіндік береді. Richards пен Harmer еңбектерінде кәсіби бағытталған мәтіндермен жұмыс жасау студенттердің халықаралық деңгейде бәсекеге қабілетті болуына ықпал ететіні атап өтіледі. Л.С. Выготскийдің «жақын даму аймағы» теориясы тұрғысынан алғанда, интернет ресурстар студенттің өз бетімен дамуына, жаңа білімді меңгеруіне жағдай жасайды. Онлайн платформалар арқылы студенттер өз деңгейіне сәйкес материалдарды таңдап, оқу траекториясын өздері реттей алады. Бұл өз кезегінде өмір бойы білім алу дағдысының қалыптасуына негіз болады.

Интернет ресурстарды шетел тілін оқытуда қолданудың негізгі артықшылықтарының бірі - оқу үдерісінің икемділігі мен қолжетімділігі. Полаттың пікірінше, цифрлық технологиялар оқытудың мазмұнын жаңартып қана қоймай, білім алушының жеке ерекшеліктерін ескеруге мүмкіндік береді.

Алайда интернет ресурстарды қолдану белгілі бір педагогикалық жауапкершілікті талап етеді. Ақпараттың сапасын іріктеу, оқыту мақсатына сәйкестігін анықтау мұғалімнің кәсіби шеберлігіне байланысты. Сысоев интернет ресурстарды жүйесіз қолдану оқыту тиімділігін төмендетуі мүмкін екенін ескертеді. Сондықтан интернет ресурстарды қолдану әдістемелік тұрғыдан негізделген және жоспарлы болуы тиіс.

Қорытындылай келе, шетел тілін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде интернет ресурстарды қолдану – қазіргі білім беру жүйесінің ажырамас бөлігі болып табылады. Интернет технологиялары оқыту үдерісін жаңғыртып қана қоймай, білім алушылардың тілдік құзыреттілігін кешенді түрде қалыптастыруға мүмкіндік береді. Әр кезеңде интернет ресурстардың мазмұны мен қолдану тәсілдері білім алушылардың жас, танымдық және психологиялық ерекшеліктеріне сәйкес ұйымдастырылған жағдайда ғана жоғары нәтиже береді. Зерттеу барысында бастауыш кезеңде интернет ресурстардың көрнекілік пен ойын элементтеріне негізделуі оқушылардың шетел тіліне деген қызығушылығын арттырып, бастапқы тілдік дағдыларды қалыптастыруда тиімді екені анықталды. Орта кезеңде интернет ресурстар аутентті материалдар мен жобалық жұмыстар арқылы коммуникативтік және сыни ойлау дағдыларын дамытуға ықпал етеді. Ал жоғары кезеңде интернет ресурстардың кәсіби және академиялық бағытта қолданылуы білім алушылардың дербес оқуын қамтамасыз етіп, халықаралық білім кеңістігіне кірігуіне мүмкіндік береді.

Сонымен қатар, ғылыми-педагогикалық еңбектерге сүйене отырып, интернет ресурстарды шетел тілін оқытуда қолдану оқушылардың оқу мотивациясын арттыратыны, дербес жұмыс дағдыларын қалыптастыратыны және мәдениетаралық коммуникация құзыреттілігін дамытуға жағдай жасайтыны дәлелденді. Дегенмен, интернет ресурстарды тиімді қолдану мұғалімнің әдістемелік және цифрлық құзыреттілігіне тікелей байланысты екені де назардан тыс қалмауы тиіс. Интернет ресурстарды шетел тілін оқытудың әртүрлі кезеңдерінде жүйелі, мақсатты және ғылыми негізде қолдану білім беру сапасын арттырудың маңызды шарты болып табылады. Бұл бағыттағы жұмыс заманауи шетел тілі мұғалімінің кәсіби қызметінде жетекші орын алып, болашақта білім беру үдерісін одан әрі жетілдіруге негіз болады.

Қазіргі ақпараттандыру дәуірінде білім беру жүйесі түбегейлі өзгерістерге ұшырауда. Әсіресе шетел тілін оқыту саласында интернет ресурстарды пайдалану оқыту үдерісінің ажырамас бөлігіне айналды. Интернеттің дамуы оқытушы мен білім алушыға шексіз ақпарат көздеріне қол жеткізуге, оқыту формалары мен әдістерін жаңартуға, дәстүрлі сабақтарды интерактивті форматқа көшіруге мүмкіндік берді. Шетел тілін оқытудың әр түрлі кезеңдерінде интернет ресурстарды қолдану оқушылардың тілдік құзыреттілігін қалыптастырумен қатар, олардың танымдық белсенділігін арттырып, өз бетімен білім алу дағдыларын дамытады. Бұл тұрғыда интернет ресурстарды мақсатты, жүйелі және педагогикалық талаптарға сай пайдалану ерекше маңызға ие.

1. Шетел тілін оқытудың кезеңдік ерекшеліктері

Шетел тілін оқыту үдерісі бірнеше кезеңнен тұрады. Әр кезеңнің өзіндік мақсаттары, міндеттері және әдіс-тәсілдері бар. Әдетте шетел тілін оқыту келесі кезеңдерге бөлінеді:

• Бастапқы кезең – тілге кіріспе, қарапайым тілдік бірліктерді меңгеру;

• Орта кезең – тілдік дағдыларды дамыту, қарым-қатынасқа бейімдеу;

• Жоғары кезең – тілдік құзыреттілікті жетілдіру, кәсіби және академиялық деңгейде қолдану.

2. Бастапқы кезеңде интернет ресурстарды қолдану ерекшеліктері

Бастапқы кезеңде шетел тілін оқытудың негізгі мақсаты – оқушылардың тілге деген қызығушылығын ояту, фонетикалық дағдыларды қалыптастыру, қарапайым сөздік қор мен грамматикалық құрылымдарды меңгерту. Бұл кезеңде интернет ресурстар көбіне көрнекілік пен ойын технологияларына негізделеді. Анимациялық бейнелер, қысқа видеолар, интерактивті жаттығулар оқушылардың қабылдауын жеңілдетеді. Интернет арқылы ұсынылатын әндер, тақпақтар, мультфильмдер оқушылардың тыңдалым дағдысын дамытып, дұрыс айтылым қалыптастыруға көмектеседі. Сонымен қатар, онлайн ойындар мен жаттығулар арқылы жаңа сөздерді бекіту оңай жүзеге асады.

2. Орта кезеңде интернет ресурстарды қолдану ерекшеліктері

Орта кезеңде оқушылардың тілдік базасы қалыптасып, олар шетел тілінде өз ойын жеткізе бастайды. Бұл кезеңде интернет ресурстар тілдік дағдыларды кешенді түрде дамытуға бағытталады. Подкасттар, бейне сабақтар, онлайн мәтіндер мен тапсырмалар тыңдалым, айтылым, оқылым және жазылым дағдыларын қатар дамытуға мүмкіндік береді. Оқушылар интернеттегі мәтіндермен жұмыс істей отырып, ақпаратты түсіну, талдау және қорытынды жасау қабілеттерін жетілдіреді. Сонымен қатар, онлайн платформалардағы форумдар мен чаттар оқушылардың коммуникативтік құзыреттілігін арттырады.

2. Жоғары кезеңде интернет ресурстарды қолдану ерекшеліктері

Жоғары кезеңде шетел тілін оқыту кәсіби және академиялық бағытта жүзеге асады. Бұл кезеңде интернет ресурстар ғылыми мақалалар, онлайн курстар, вебинарлар және халықаралық жобалар түрінде қолданылады. Интернет ресурстар арқылы оқушылар шетел тілінде кәсіби терминологияны меңгеріп, мәдениаралық қарым-қатынас жасауға үйренеді. Сонымен қатар, ақпаратты сын тұрғысынан бағалау, дереккөздерді салыстыру дағдылары қалыптасады.

2. Интернет ресурстарды қолданудың артықшылықтары мен шектеулері

Интернет ресурстарды қолданудың басты артықшылықтарына оқытудың интерактивтілігі, қолжетімділігі және икемділігі жатады. Олар оқушылардың мотивациясын арттырып, өздігінен білім алуына жағдай жасайды. Алайда, интернет ресурстарды пайдалануда белгілі бір шектеулер де бар. Олардың қатарында техникалық қиындықтар, интернетке тәуелділік және ақпараттың сапасын бақылау қажеттілігі бар.

Қорытындылай келе, шетел тілін оқытудың әр түрлі кезеңдерінде интернет ресурстарды тиімді пайдалану – заманауи білім берудің маңызды бағыты. Интернет ресурстар оқыту үдерісін жаңартып қана қоймай, оқушылардың тілдік және тұлғалық дамуына оң әсер етеді. Сондықтан оларды педагогикалық мақсатқа сай, жүйелі түрде қолдану әрбір мұғалімнің басты міндеті болып табылады.

Пайдаланылған әдебиеттер:

1. Гальскова Н.Д. Современная методика обучения иностранным языкам. - М.: Просвещение, 2019. Шетел тілін оқыту әдістемесі, интернет ресурстарды қолдану, мультимедиялық құралдар.

2. Зимняя И.А. Педагогическая психология. - М.: Логос, 2018. Танымдық белсенділік, оқу мотивациясы, дербес оқу дағдылары.

3. Выготский Л.С. Мышление и речь. - М.: Педагогика, 2017. Әлеуметтік өзара әрекет, жақын даму аймағы теориясы, онлайн оқытуға негіз.

4. Пассов Е.И. Коммуникативный метод обучения иноязычному говорению. - М.: Просвещение, 2016. Коммуникативтік тәсіл, шынайы тілдік орта, интернет арқылы қарым-қатынас.

5. Полат Е.С. Новые педагогические и информационные технологии в системе образования. - М.: Академия, 2017. Интернет және цифрлық технологияларды қолдану, онлайн сабақтар.

6. Сысоев П.В. Информационные и коммуникационные технологии в обучении иностранным языкам. - М.: Флинта, 2019. Шетел тілін оқытудың әр кезеңінде АКТ қолдану, әдістемелік негіздер.

7. Richards J.C., Rodgers T.S. Approaches and Methods in Language Teaching. - Cambridge: Cambridge University Press, 2018. Халықаралық әдістемелік тәсілдер, интернет пен аутентті материалдарды қолдану.

8. Harmer J. How to Teach English. - London: Longman, 2015. Практикалық мысалдар, мультимедиа және онлайн құралдар, тыңдалым мен жазылымды дамыту.

9. Dudeney G., Hockly N. How to Teach English with Technology. - Harlow: Pearson Education, 2016. Интернет ресурстар, платформалар, интерактивті сабақ ұйымдастыру.

10. Littlejohn A., Hicks D. Cambridge English for Teaching Purposes. - Cambridge: Cambridge University Press, 2017. Кәсіби және академиялық деңгейде шетел тілін оқыту.