Курс, топ

АЭ-116

Сабақтың түрі

өндірістік оқыту

Мақсаты, міндеттері

Слесарлық тәжірибе кезіндегі нұсқау сабағы, жұмыс орнындағы қауіпсіздік ережесімен таныстыру. Өлшеу саймандары. Белгі салу.

Күтілетін нәтижелер

1. Оқу шеберханасындағы өлшеу саймандары жұмыс істеп біледі

2. Оқу шеберханасындағы белгі салуды жұмыс принциптерін біледі

Қажетті ресурстар

Нұсқау карталары, арнайы киімдер, стендтер

№

Мазмұны

Уақыт

Мазмұн нысаны

2.Ұйымдастыру кезеңі (ұзақтығы - 5 минут)

1.Сабаққа қатысуын тексеру

2.Сыртқы келбетін тексеру.

3.ТҚ қысқаша нұсқау беру.

1

2

2

1.Студенттердің қатысуын тексеру

2.Студенттердің сыртқы түрін(арнайы киімнің болуы) тексеру.

3.ТҚ журналына қол қойдыру.

3.Кіріспе нұсқау (ұзақтығы - 35 минут)

1.Сабақтың өту барысын түсіндіру.

2.Өткен сабақ бойынша студенттің білімі мен дағдысын тексеру.

3.Тәжірибелік жұмыс туралы мағлұмат беру.

2

8

25

1.Сабақтың тақырыбын хабарлау, мазмұнын түсіндіру.

2.Өткен тәжірибелік жұмыстар туралы еске түсіру ;

3.Тәжірибелік жұмысты атқару ретімен таныстыру.

Жаңа тақырыптың мазмұны мен жүйесі

Слесарлық тәжірибе кезіндегі нұсқау сабағы, жұмыс орнындағы қауіпсіздік ережесімен таныстыру. Өлшеу саймандары. Белгі салу..

Сызба бойынша мөлшерін сақтай отырып, жазық дайындама немесе металл бетіне детальдың формаларын түсіру белгі салу операциясы деп аталады.

Белгі салу дәлдікті қажет ететін жауапты операция болып табылады. Өйткені белгінің мөлшері сақталып, дәл айқын салынса, керекті детальда сапалы, жақсы шығады. Белгі салу жұмысы қағазға қарындашпен сызғандай орындалады, бірақ бұл жерде металл дайындама мен үшкір металл таяқшалар — яғни чертилкалар қолданылады. Сонымен бірге: үшкір металл таяқшалар (чертилкалар: сымнан жасалған чертилкалар, үшкір қайралған чертилкалар, бір басы иіліп жасалған екі ұшты чертилкалар, стрелка-сызғыш), сызғыштар, бұрыш өлшеуіштер, белгі салғыш циркульдер, кернерлер, орталық нүктені табу аспаптары, т.б. жатады.

Чертилкалар У7, У8 маркалы көміртекті болаттан жасалады. Чертилка өткір ұшталған болуға тиіс. Ол белгі салудың дәлдігі жоғары болу үшін қажет. Тік бұрыш жасап рискалар салу үшін бұрыш өлшеуіштер қолданылады.

Белгі салу циркульдері шеңбер, доға сызу үшін, кесінділерді бөліктерге бөлу үшін, т.б. қолданылады. Белгі салу үшін дәлдігі 0,05 мм штангенциркульдер көп қолданылады.

Кернерлер олардың үстіне шағын сызаттар – кернер түсіру жолымен белгі сызықтарын бекіту қызметін атқарады. Кернер түрлері: кәдімгі, механикалық және электрлік кернерлер. Құрылысы: жұмыстық, орта және соққы бөліктерден тұрады. У7, У8 маркалы болаттан жасалады.

Белгі салуға дайындық:

1. Сызбаны оқу, белгі салуды жоспарлау.

2. Дайындама металды тексеру: 1-сыртын қарау, 2- тықылдату жолымен

3. Тазалау (қақтан, таттан, былғаныш- батпақтан) жұмысы

4. Дайындаманы бояу ( белгі сызық айқын көріну үшін), жақсы көрінсе боямаймыз.

Дайындама бетіне белгі сызықтары салынатын бет- түпнегіз, яғни база болады. Егер дайындама түгел өңделмеген болса, база ретінде қабылданатын бет тегістеледі.

Белгі салу процесі: түзу сызық жүргізгенде чертилканы сызғыштың бойымен, оған қыса ұстап жылжыту керек. Белгі салуды жүргізген кезде аспаптың алғашқы қалпы өзгермеуі керек. Белгіні бір-ақ рет жүргізуге рұқсат етіледі. Қайталап жүргізу дайындама бетіне бірнеше сызық түсіріп, шатастырады. Белгі сызық бойына өлшемдер салғанда сырғымас үшін ең алғашқы нүкте орнына кішірек керн жасап қойған жөн. Қиылысқан нүктелерді керндеп қою керек. Егер белгі дұрыс салынбаса, дайындама боялып, белгі салу қайта жасалады.

Көп сериялы өндірісте белгі салу процесін жылдамдату үшін үлгі қолданылады. Мұндай жағдайда тек қана бір үлгіні белгілеп жасап, одан кейін үлгінің профилі бұйымға түсіріліп жасала береді. Үлгіні қолданғанда оның өңдеуге жеткілікті артық шеті болуын ұмытпау керек.

Белгі салу – жауапты операция, оған өте ұқыпты қарау керек. Егер белгі салған кезде қате кетсе барлық жұмыс жарамсыз боп қалады. Белгі дұрыс болмаса материал бүлінеді, белгі салуға, өңдеуге бос уақыт кетеді. Белгі салудың жарамсыз болу себептері: слесарьдың кінәсінен немесе чертеждің дұрыс болмауынан; белгі салу аспаптарының жұмысқа жарамсыз болуынан; өлшеу аспаптарының өлшемдерді дұрыс көрсетпеуінен; негізгі белгі сызықтың қисықтығынан; база етіп алынған беттің дұрыс өңделмеуінен; т,б. болады.

Белгі салушының кінәсінен болатын жарамсыздық себептері: чертеж – сызбаны дұрыс түсініп оқи білмеу; базаны дұрыс таңдап алмағандықтан; өлшемдерді дұрыс және дәл саламағандықтан; белгі салу ережелерін сақтамай, жұмысқа ұқыпсыз қарағандықтан болады.

Белгі салуды сапалы орындау үшін, ең алдымен чертежбен жақсылап танысу керек. Белгі салар алдында белгі салатын аспаптарды тексеріп, чертилкаларды өткір етіп ұштап, белгі салу ережелерін бұлжытпай орындау керек.

Қауіпсіздік техникасы:

Белгі салу процесі кезінде қауіпсіздік техникасы ережелерін сақтау керек. Чертилкамен жұмыс істеген кезде олардың өткір ұштарымен өзіңді, айналаңдағы адамдарды жаралап алмайтындай сақтықпен жұмыс істеу керек. Жұмыс істеп болғаннан кейін чертилкаларға қорғаныш қалпақшаларын кигізіп қою қажет.

Детальдарды тақтаның, верстактың үстіне қойғанда абайлап қою керек, детальдың орнықты жатуын тесеру қажет, орнықсыз қойылып құлап жатса бір жерді зақымдауы мүмкін.

Электрлік кернермен жұмыс істегенде электр қауіпсіздігі ережелерін естен шығармаған жөн. Оның электр жүретін бөліктерінің изоляциясын тексеріп қою керкек, онсыз олардың бір жері жалаңаштанған болса, дайындамаға да ток өтіп жұмыс істеп тұрған жұмысшыны ток соғуы мүмкін. Жұмыс орнын таза ұстаудың мәні зор. Белгі салатын тақтаның үстінде артық зат болмауы керек. Белгі салуға керекті материалдар мен құралдар: сол қолмен ұсталатындар сол жақта, оң қолмен ұсталатындар оң жақта орналасқаны жөн. Жиі қолданылатын аспаптар слесарьдың қолына жақын орналастырылады. Чертежді арнаулы жасалған тіреуішке бекітіп орналастыру қажет. Ұшы бар чертикалар, циркульдер сияқты құралдарды қалтаға салуға болмайды.

А) Көне заттарға белгі салу

Б) Ұлттық әшекейлерге белгі салу

В) Қазіргі заманға сай қолданыстағы заттарға белгі салу

6. Шебердің іс жүзінде жұмыстың орындалу әдіс – тәсілін көрсету (45 минут)

1.Оқу шеберханасындағы өлшеу аспаптарымен таныстыру.

2. Оқу шеберханасындағы стендтердің жұмыс принциптерімен таныстыру

Білім алушылардың атқаратын жұмысы

1. Оқу шеберханасындағы өлшеу аспаптарымен танысады.

2. Оқу шеберханасындағы стендтермен жұмыс принциптерімен танысады

7.Ағымдағы нұсқау (ұзақтығы 170 минут)

1.Бірінші мақсаттық тексеріс

Мақсат: Жұмыс орнын ұйымдастыру, студенттердің тәжірибелік тапсырманы орындауға дайындығы

2.Екінші мақсаттық тексеріс

Студенттерді тексеріс уақытында қадағалайтын сәт

3.Үшінші мақсаттық тексеріс

Студенттердің жұмысын демонстрацияға дайындау

10

140

20

1. Білім алушылардың жұмыс істеу барысында қауіпсіздік ережелерді сақтауын, құрал-жабдықтарды дұрыс пайдалануын бақылау.

2. Білім алушылардың нұсқау карта бойынша жұмысты дұрыс атқаруын тексеру.

3. Уақыттың біткенін хабарлау. Жұмысты аяқтауын ескерту.

7.Қорытынды нұсқау (ұзақтығы - 15 минут)

1.Топпен жұмысты талқылау

2. Ескертулер

3.Үй тапсырмасы

4.Бағалау

5

3

2

5

1.Жұмысты орындауда білім сапасы. Топтың нәтижелі жұмыс (өзара көмек, өзара сыйластық, ұжымда жұмыс істей білу) соңына жетуі.

2.Қателікті талдау

3.Тақырыпқа байланысты қосымша тапсырмалар

4.Жұмыстың сапасын бірге бағалау. Қорытынды бағалар

1.Сабақтың мақсатының орындалғанын хабарлау; түсініктеме беру;

2.Келесі сабақтың тақырыбын хабарлау.

3.Жұмыс орнын жинап, шеберге тапсыру.