Сөзмерген сыныптан тыс жұмыс

Сабақтың тақырыбы: «Сөзмерген» сайысы

Сабақтың мақсаты: 1. Жас ұрпақты ана тілінің қадір-қасиетін ұғына білуге баулу;

2. Оқушылардың сөздік қорын молайтып, тіл байлығын дамыту;

3. Отанды, туған тілін, дәстүрін сыйлауға, құрметтеуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: сайыс сабағы.

Сабақтың әдісі: сұрақ-жауап.

Көрнекілігі: слайд.

Сайыс сабағының барысы:

I. Ұйымдастыру кезеңі: Амандасу.

Сабақтың мақсатымен таныстыру.

Сайыскерлерді ортаға шақыру.

- Кеш жарық, қадірменді тіл жанашырлары! Бүгінгі мектебімізде өткелі отырған «Сөмерген» сайысына қош келіпсіздер!

Тілім менің!

Осы тілде- шежірем, жырым менің!

Асан қайғы арманы,

Қорқыт күйі-

Тағдырыммен тамырлас мұңым менің!

Тілім менің!

Жауға айбарым, ұраным, туым менің!

Сайыс бес кезеңнен тұрады. Әр топтың өз тапсырмасы болады.

1. «Мықты болсаң, тауып көр»

2. «Жүйрік болсаң, шауып көр»

3. «Тапқыр болсаң шешіп көр»

4. «Көнерген сөз құпиясы»

5. «Шешен болсаң, сөйлеп көр»

I. «Мықты болсаң, тауып көр»

Тұрақты сөз тіркесін тауып, мағынасын ашу.

1 ) Қарасу 2) Ауыз

Жарасу Көз

Санасу сөз Мұрын ашпау

Тарасу Құлақ

3 ) Бүйрек 3) Санасқан

Жүрек Жарасқан

Бауыр мұздау Таласқан аспан

Өкпе Қарасқан

5 )Суық 6)Тағу

Жылы Бағу

Ыстық көз Қағу қанат

Салқын Табу

7)Қол 8)Толу

Аяқ Тою

Жіп ұзын Болу қақпақ

Таяқ Қою

9 )Ұшу

Қону

Жану құрақ

Салу

1)сөзі жарасты 2)ауыз ашпады 3)жүрегі мұздады 4)аспанмен таласқан 5)көзге ыстық 6)қанат қақты 7)қолы ұзын 8) қақпақ болу 9) құрақ ашу

II «Жүйрік болсаң, тауып көр»

Сөздерді тіркестіріп мақал-мәтел құрау

1 )Бидай 2)Ешкі

Дән Лақ

Астық тер Қой ысқырық

Арпа Жылқы

3)Көз 4)Апа

Ауыз Ата

Сөз қорқақ Аға жаға

Тіл Қарындас

5)Жарық 6)Жау

Қару Адал

Құрал тіл Қас дос

Сауыт Арман

1) Бір түйір дәнде бір тамшы тер бар 2)Айдағаның-бес ешкі, ысқырығың жер жарады

3) Көз-қорқақ, қол-батыр 4) Ағасы бардың жағасы бар, Інісі бардың тынысы бар 5)Тіл қаруы-сөз, сөз қаруы-ой 6)Адал дос алтыннан да қымбат

III «Тапқыр болсаң шешіп көр» Жұмбақ шешу

1. Көсеу басы ақ күміс (тырнақ)

2. Бұлбұлдың екі құлақ, бір басы бар,

Салдырған сегіз жерден таңбасы бар.

Бұлбұлды жолға салып айдағанда,

Салатұғын әр түрлі жорғасы бар. (домбыра)

3. Қаудыр-қаудыр жарғағым, қартайғанша тозбайды. (құлақ)

4. Ақылы бар, басы жоқ,

Аузы бар, денесі жоқ.

Қолы бар, аяғы жоқ. (қақпан)

IV. «Көнерген сөз құпиясы» Көнерген сөздердің мағынасын ашу.

1 )Тағам 2)Тігін құралы

Құрал Шаңырақ бөлігі

Кәсәп қағұт Арба бөлігі күпшек

3 )Тағам

Ұста құралы тесе

Еңбек құралы

1) Тарыдан жасалатын тағам түрі. 2)Арба дөңгелегіндегі кішкене тесіктері бар ортаңғы бөлігі.

3)Кетпеннің кішкене түрі.

V кезең. «Шешен болсаң, сөйлеп көр».

Шешендік өнер- тіл мәдениетінің, сөйлеу мәдениетінің шыңы. Жұрт алдында қағазға қарамай сөйлейтін кісілер айтатын ойын да, айтар сөздерін де табан астында «суырып салып» сөйлейді. Осы кезеңнің шарты бойынша .

I топ. Досбол би қартайған шағында ауылдас бір қария «Жерден ауыр не? Судан терең не? Оттан ыстық не? Көктен биік не?» деп сұрады.

Сонда Досбол би қалай жауап беріпті?

(Ұпайды дұрыс жауабын тапқан топ алады, шеше алмаса, ұпай сұрақ қойған топта қалады.)

Жерден ауыр- ақыл, білім, оттан ыстық- ғашықтық, судан терең- оқу, ғылым, көктен биік- тәкәппарлық.

II топ. Ақтайлақ би Қанай шешеннен «Ер басында бақыт нешеу? Кемдік нешеу? Құлазу нешеу?» деп сұрапты.

Сонда Қанай шешен не деп жауап беріпті?

Ер басында бақыт- бесеу: жүрдек ат, жақсы жар, жақсы бала, әке- асқар тау, шеше- қайнар бұлақ. Кемдік- үшеу: шабан ат, жаман жар, жаман бала. Құлазу- төртеу: ел көшсе-көл, мал кетсе- бел, нарқы жоқ сөз, қатарынан айырылған шал.

III топ. Бірде әз Жәнібек хан билерінен

«Жігітке жақсы болу үшін не керек?» деп сұрайды.

Жігітке бірінші –білім, екінші –ғылым, үшінші – ұғым керек. Сосын оттан жүрек, батыл тіл керек.

Сайыс соңында әділқазылар жеңімпаз топты анықтайды. Оқушылар марапатталады.

Ата-бабаларымыздың сан ғасар ұлы арманы болған, ұл-қыздарымыздың киелі қаны мен беймезгіл қиылған жанының нәтижесінде келген Тәуелсіздігімізді баянды етер басты қаруымыз-тіл.

Сондықтан туған тілімізді шұбарламай , әркез көзіміздің қарашығындай сақтай білу – бүгінгі жас ұрпақ парызы.

Қарабұлақ негізгі мектебі

Сыныптан тыс жұмыс

«Сөзмерген» ойын сайысы

Өткізген: Нурмухамбетов Е.Б.

2018-2019 оқу жылы