Түркістан облысы,Төлеби ауданы, «Алтынбастау» негізгі орта мектеп» кмм Мектеп психологы Доскожаева Перизат Кудайбергеновна

Мектеп психологының Баяндамасы: Сталкингке тосқауыл қою:Өзіңізді және жақындарынызды қорғау.

Сталкингі танып-білу, қауіп-қатерді бағалау және тиімді қорғану шараларын енгізу бойынша нақты,қолдануға ыңғайлы нұсқаулық, Негізі бөлімдер: Анықтама,әсері,заң,практикалық қадамдар және қолдау ресурстары.

Қазіргі қоғамда ақпараттық технологиялардың қарқынды дамуы адамдардың қарым-қатынас жасау тәсілдерін өзгертті. Әлеуметтік желілер мен интернет кеңістігі жастардың өмірінің ажырамас бөлігіне айналды. Дегенмен, бұл мүмкіндіктермен қатар қауіптер де артып келеді. Солардың бірі – сталкинг, яғни бір адамды қасақана және жүйелі түрде мазалау, аңду, қорқыту немесе қудалау әрекеті.

Сталкинг – бұл адамның жеке өміріне қол сұғу болып табылады. Мұндай әрекеттер тек шынайы өмірде ғана емес, интернет кеңістігінде де орын алады. Интернет арқылы жасалатын қудалау киберсталкинг деп аталады. Мысалы, әлеуметтік желілерде үнемі мазалайтын хабарламалар жіберу, жалған аккаунттар ашу, адамның жеке мәліметтерін тарату, қорқыту немесе бопсалау – осының барлығы киберсталкингтің көріністері болып табылады.

Психологиялық тұрғыдан алғанда, сталкинг жәбірленушіге өте ауыр әсер етеді. Мұндай жағдайда оқушыларда қорқыныш, мазасыздық, күйзеліс, өзіне деген сенімсіздік сияқты эмоционалдық жағдайлар пайда болуы мүмкін. Кейбір оқушылар мектепке келуден қашқақтап, оқу үлгерімі төмендеуі ықтимал. Сондықтан мектеп психологының негізгі міндеттерінің бірі – осындай қауіптердің алдыналу және оқушылардың психологиялық қауіпсіздігін қамтамасыз ету.

Қазақстан Республикасының заңнамасына сәйкес адамның жеке өміріне қол сұғу, қорқыту немесе қудалау әрекеттері құқық бұзушылық болып табылады. Мұндай жағдайларда құқық қорғау органдары тиісті шара қолданады. Бұл бағытта азаматтардың қауіпсіздігін қамтамасыз етумен айналысатын мемлекеттік орган – Қазақстан Республикасының Ішкі істер министрлігі.

Сталкингтің алдын алу мақсатында мектеп психологы бірнеше бағытта жұмыс жүргізеді. Біріншіден, оқушылар арасында ағарту жұмыстарын ұйымдастыру маңызды. Бұл үшін сынып сағаттары, тренингтер, ақпараттық кездесулер өткізіліп, оқушыларға интернет қауіпсіздігі, жеке шекара және құқықтық жауапкершілік туралы түсіндіріледі.

Екіншіден, профилактикалық жұмыстар жүргізіледі. Оқушыларға әлеуметтік желілерде жеке ақпаратты жарияламау, бейтаныс адамдармен байланысқа түспеу, құпия сөздерді қорғау сияқты қауіпсіздік ережелері түсіндіріледі.

Үшіншіден, кеңес беру жұмыстары ұйымдастырылады. Егер оқушы сталкингке немесе кибер қудалауға тап болса, психолог оған эмоционалдық қолдау көрсетіп, қауіпсіздік шараларын түсіндіреді. Сонымен қатар ата-аналармен және мектеп әкімшілігімен бірлесе отырып, мәселені шешу жолдары қарастырылады.

Мектеп психологының жұмысының маңызды бағыты – оқушылардың жеке шекара түсінігін қалыптастыру. Жеке шекара – адамның қауіпсіздігі мен жеке өмірінің маңызды бөлігі. Әр бір оқушы өзінің жеке кеңістігін қорғауға құқылы екенін түсінуі тиіс.

Қорытындылай келе, сталкинг – қазіргі қоғамдағы маңызды әлеуметтік және психологиялық мәселе. Оның алдын алу үшін мектепте жүйелі ағарту жұмыстары жүргізіліп, оқушылардың құқықтық сауаттылығы мен интернет мәдениеті қалыптастырылуы қажет. Психолог, мұғалім, ата-ана және қоғам бірлесіп жұмыс жасағанда ғана балалардың қауіпсіз әрі қолайлы ортада білім алуына мүмкіндік жасай аламыз.