Түркістан облысы, Төлеби ауданы «Бірінші мамыр жалпы білім беретін мектебі» КММ педагог-психологтері

Сталкинг және некеге мәжбүрлеу: жасөспірімдер нені білуі керек?

Қазіргі қоғамда жасөспірімдердің қауіпсіздігі мен құқықтарын қорғау маңызды мәселелердің бірі болып табылады. Соның ішінде сталкинг (қудалау) және некеге мәжбүрлеу сияқты әрекеттер жастардың психологиялық және әлеуметтік жағдайына үлкен зиян келтіруі мүмкін. Сондықтан әрбір жасөспірім бұл туралы хабардар болып, өз құқықтарын білуі қажет.

Сталкинг деген не?

Сталкинг – бұл бір адамды үнемі қадағалау, мазалау, қорқыту немесе тыныштығын бұзу мақсатында қайталанып жасалатын әрекеттер.

Сталкингтің белгілері:

• әлеуметтік желілерде үнемі жазып, мазалау;

• рұқсатсыз қоңырау шалу немесе хабарлама жіберу;

• адамның жүрген жерін аңду;

• қорқыту немесе қысым көрсету;

• жеке өмірге араласу.

Мұндай әрекеттер адамның қорқыныш сезімін туғызады және психологиялық күйіне кері әсер етеді.

Некеге мәжбүрлеу деген не?

Некеге мәжбүрлеу – адамның өз еркінсіз, қысым көрсету арқылы тұрмысқа шығуға немесе үйленуге мәжбүр болуы.

Әрбір адамның кіммен және қашан үйленетінін өзі шешуге құқығы бар. Заң бойынша ешкімді некеге мәжбүрлеуге болмайды.

Некеге мәжбүрлеу келесі жағдайларда көрінуі мүмкін:

• ата-ананың немесе туыстардың қысымы;

• қорқыту немесе психологиялық қысым;

• материалдық немесе әлеуметтік қысым көрсету;

• қыз алып қашу сияқты әрекеттер.

Жасөспірімдер нені білуі керек?

Жасөспірімдер келесі маңызды нәрселерді білуі тиіс:

• Әр адамның жеке шекарасы мен еркіндігі бар.

• Ешкім сізді қорқытуға немесе мәжбүрлеуге құқылы емес.

• Егер біреу сізді мазаласа немесе қысым көрсетсе, бұл қалыпты жағдай емес.

• Мұндай жағдайда жалғыз қалмай, сенімді үлкендерге немесе мамандарға айту қажет.

Не істеу керек?

Егер сіз немесе таныстарыңыз осындай жағдайға тап болса:

• ата-анаға немесе сенімді ересек адамға айту;

• мектеп психологына немесе әлеуметтік педагогқа жүгіну;

• қажет болған жағдайда құқық қорғау органдарына хабарлау;

• қауіпті адаммен байланысуды шектеу.

Қорытынды

Сталкинг пен некеге мәжбүрлеу – адамның құқықтарын бұзатын әрекеттер. Әрбір жасөспірім өзінің қауіпсіздігі мен еркіндігін қорғауға құқылы. Қоғамда өзара құрмет пен заңды сақтау арқылы ғана жастардың қауіпсіз болашағын қамтамасыз етуге болады.