Түркістан облысы, Төлеби ауданы, «Б.Түлкиев атындағы жалпы білім беретін мектеп» КММ Артыкбаева Гулбану Нурмаханбетқызы, Еркінбек Нурилла Қонысбекқызы

Сталкинг және некеге мәжбүрлеу: жасөспірімдер нені білуі керек?

Қазіргі қоғамда жасөспірімдердің қауіпсіздігі мен жеке шекарасын сақтау өте маңызды. Соңғы жылдары жиі айтылып жүрген мәселелердің бірі – сталкинг және некеге мәжбүрлеу. Бұл тақырыптар туралы білу әрбір оқушы үшін маңызды, себебі адам өз құқығын білгенде ғана өзін қорғай алады.

Сталкинг деген не?

Сталкинг – бір адамның екінші адамды үнемі аңдуы, мазалауы, бақылауы немесе тыныштық бермеуі. Бұл тек көшеде соңынан жүру ғана емес. Сталкингтің бірнеше түрі болуы мүмкін:

• үнемі хабарлама, қоңырау жіберу;

• әлеуметтік желі арқылы бақылау;

• рұқсатсыз кездесуге мәжбүрлеу;

• мектепте немесе үйдің жанында күтіп жүру;

• қорқыту немесе қысым көрсету.

Кейде мұндай әрекеттер “жақсы көру” немесе “қызығушылық” сияқты көрінуі мүмкін. Бірақ егер адам өзін жайсыз сезінсе, қорқып жүрсе немесе мазасы кетсе – бұл қалыпты жағдай емес.

Некеге мәжбүрлеу деген не?

Некеге мәжбүрлеу – адамның өз еркінсіз үйленуге немесе тұрмысқа шығуға мәжбүр болуы. Әр адамның болашағын, өмірлік серігін өзі таңдауға құқығы бар. Егер біреу қысым жасап, қорқытып немесе мәжбүрлеп үйленуді талап етсе, бұл – адамның құқығын бұзу.

Мұндай қысым кейде:

• таныс адамдардан;

• үлкендерден;

• немесе “егер менімен жүрмесең, бірдеңе жасаймын” деп қорқытатын адамдардан болуы мүмкін.

Неге бұл қауіпті?

Сталкинг пен мәжбүрлеу адамның:

• психологиялық жағдайына зиян келтіреді;

• қорқыныш пен стресс тудырады;

• қауіпсіздігіне қауіп төндіруі мүмкін.

Әр адам өзін қауіпсіз сезінуге және “жоқ” деп айтуға толық құқылы.

Егер осындай жағдай болса не істеу керек?

Егер біреу сізді аңдып жүрсе немесе қысым көрсетсе:

1. Жалғыз қалмаңыз, сенімді адамға айтыңыз.

2. Ата-анаға, мұғалімге немесе мектеп психологына хабарлаңыз.

3. Қорқытқан хабарламаларды немесе дәлелдерді сақтап қойыңыз.

4. Қажет болса, заң көмегіне жүгінуге болады.

Есте сақтаңыз

Сіздің жеке шекараңыз бар.

Сіз ешкімге өзіңіз қаламайтын қарым-қатынасқа келісуге міндетті емессіз.

Сіздің қауіпсіздігіңіз бен еркін таңдауыңыз – ең маңызды құқық.

Жасөспірімдер бір-бірін құрметтеп, қауіпсіз орта қалыптастырса, мектеп те, қоғам да әлдеқайда сенімді әрі жайлы болады.