Түркістан облысы, Төлеби ауданы, Ұйымшыл шағын жинақты жалпы білім беретін мектебі педагог-психолог Турсуналиева Асем Тагайбековна

Сталкинг және некеге мәжбүрлеу мәселесі, оның алдын алу шаралары

Қазіргі қоғамда адам құқығы мен жеке еркіндік мәселелері ерекше назарда. Соның ішінде соңғы жылдары жиі айтылып жүрген әлеуметтік мәселелердің бірі – сталкинг және некеге мәжбүрлеу. Бұл құбылыстар адамның психологиялық жағдайына, қауіпсіздігіне және болашақ өміріне үлкен зиян келтіруі мүмкін.

Сталкинг – бұл бір адамды үнемі бақылау, аңду, мазасын алу, қорқыту немесе қудалау әрекеттері. Мұндай әрекеттер көбіне әлеуметтік желілер арқылы, телефон арқылы немесе адамның жүрген жерін аңду арқылы жүзеге асады. Сталкингке ұшыраған адам үнемі қорқынышта өмір сүріп, өзін қауіпсіз сезінбеуі мүмкін. Бұл жағдай адамның психологиялық күйіне кері әсер етіп, күйзеліс, мазасыздық және депрессия сияқты қиындықтарға әкелуі ықтимал.

Ал некеге мәжбүрлеу – адамның өз еркінсіз үйленуге немесе тұрмысқа шығуға мәжбүр болуы. Кейбір жағдайда ата-аналар, туыстар немесе басқа адамдар қысым жасап, адамның келісімінсіз некеге тұрғызуға тырысады. Мұндай әрекет адамның құқықтарын бұзу болып табылады. Әрбір адам өзінің өмірлік серігін еркін таңдауға толық құқылы.

Бұл екі мәселенің де ортақ тұсы – адамның жеке құқығы мен еркіндігін шектеуі. Сондықтан қоғамда мұндай жағдайлардың алдын алу өте маңызды.

Алдын алу шаралары

1. Құқықтық сауаттылықты арттыру.
   Жастар мен ата-аналар адам құқықтары, жеке қауіпсіздік және заң талаптары туралы көбірек ақпарат алуы керек.

2. Мектеп пен қоғамдағы түсіндіру жұмыстары.
   Білім беру ұйымдарында психологтар мен мамандар жастарға қауіпсіз қарым-қатынас, жеке шекараны сақтау туралы түсіндіру жұмыстарын жүргізуі қажет.

3. Психологиялық қолдау көрсету.
   Егер адам өзін қудалау немесе қысым жағдайында сезінсе, мектеп психологына, сенім телефондарына немесе құқық қорғау органдарына жүгінгені дұрыс.

4. Әлеуметтік желілерде қауіпсіздікті сақтау.
   Жеке мәліметтерді жарияламау, белгісіз адамдармен жеке ақпарат бөліспеу және күмәнді хабарламаларға жауап бермеу маңызды.

5. Қоғамдық қолдау мен жауапкершілік.
   Әр адам айналасында осындай жағдайларды байқаса, немқұрайлы қарамай, көмек көрсетуге тырысуы керек.

Қорытынды

Сталкинг пен некеге мәжбүрлеу – адамның еркіндігіне қарсы бағытталған әрекеттер. Мұндай жағдайларға қоғам болып қарсы тұру, құқықтық мәдениетті дамыту және жастарға дұрыс тәрбие беру өте маңызды. Әрбір адам өз өмірін өзі таңдауға және қауіпсіз өмір сүруге толық құқылы.