№44 “Жаңа дала” жалпы орта мектебі коммуналдық мемлекеттік мекемесі.

Педагог-психолог: Тукибаева Б.А.

Тақырыбы: Өмір стресі. Стресті басқару дағдылары.

Мақсаты: Стресті басқару дағдыларын қалыптастыру.

Міндеттері:

1. “Стресс”, “конструктивті, конструктивті емес” әрекеттер ұғымдарын меңгерту, адамдардың эмоциялары, пікірталастарға қатысу іскерлігі жайлы білімдерін дамыту.

2. Стресс жағдаяттардан тиімді жолмен шығу дағдыларын қалыптастыру.

3. Өзін-өзі бақылау, игеру дағдыларын дамытуға ықпал жасау.

4. Босансу тәсілдерінің бірімен таныстыру.

Жабдықтар: Бейнекөріністер, плакаттар.

Сабақтың барысы

• Армысыздар, құрметті әріптестер!

Мен сіздерді көргеніме әрі мектебіміздіеқонақ ретінде қарсы алғанымызға өте қуаныштымыз!Сіздерге әрі маған, өз-өзімізге қошемет көрсетейік!

Серігу “Шапалақ жаңбыр”

- Ал сіздер білесіздер ме шапалақ соғудың өзі әр түрлі болады екен. Сол алақанға оң қолдын сұқ саусағымен соғамыз. Содан соң екінші саусақты қосамыз да, екі саусақпен соғамыз. Содан кейін үш саусақпен:

• Төрт.

• Бес.

• Тұтас алақанмен шапалақтаймыз.

• Тек бес саусақпен соғамыз.

• Бір саусақты алып төрт саусақпен соғамыз.

• Үш саусақпен.

• Екі.

• Бір.

Жаттығу жетекшінің санауымен /бір, екі/ бірнеше рет қайталанады.

• Жарайсыздар! Көңіл-күйлеріңіз қалай? Көтерілді ме?

Тақырыптағы өзекті мәселелер

Бүгінгі таңда оқушылардың және мемлекеттік аралық бақылауға және Ұлттық аралық тестке деген псигологиялық дайындығы өзекті мәселе болып отыр.

Осы өзекті мәселені ескере отырып, біз, психологтар жаңа технологияны қолданып, тренинг сабақты интерактивті тақтада көрсеткелі отырмыз.

- Енді бір-бірімізге шырайлы жүзбен қарап, әсем де әдемі күлкімізді сыйлаймыз да зейін қойып тыңдаймыз.

“Атмосфералық қысым”

«Атмосфералық қысым» не екенің әр бір білімді, сауатты адам біледі. Кәнекей, осы сипатты қолданып, өзімізге елестетейікші, әрқайсымызда жеке уайымдар мен арнайы міндеттеріміздің бағанасы /столб/ қысып жатыр. ??? /Интерактивті тақтада: Менің жеке уайымдар мен арнайы міндеттерім бағанасы /

Олар біздің өмірімізді қиындатады, өмір мәселелерін қалай шешу керектігін әрдайым мұқтаж етеді.

Жеке сізге не қысым жасайды? Сіз қай кезде бұл қысымды күштірек сезесіз? Өміріңіздің қай кезендерінде? Сіздің жеке атмосфералық қысымыңыз қай кезде басымдау азаңғы уақытта ма немесе кешке ме? Неге?

Алдын алу үшін сіз не істейсіз? Бұл қысымдарды немесе қысым көтерілудің алғашқы белгілерін қалай түсіресіз?

Ойланамызда тақтаға шығып «Атмосфералық қысымның» көтерілу себептерін жазамыз? /Интерактивті тақтада: «Атмосфералық қысымның» көтерілу себептері: /

«


Атмосфералық қысымның» көтерілу себептері:

Жемісті жұмыс істеуге және қызықты өмір сүруге кедергі жасайды

Талдау: Бүгінгі сабақ сізге не берді? Тренингтен алған әсеріңіз?

- Бұл этюд сізге өміріңіздің жағдаяттарына сырт көзбен қарап, мәселелердің себептерің анықтауға көмектеседі.

Жағдаятты талқылау

- Ия, адамдар қиын сәттерді түрліше бастан кешіреді, оған көз жеткізу үшін әртүрлі нақты өмір жағдаяттарын қарастырайық. Қазір сіздердің назарларыңызға бейнеролик ұсынамыз. /”Жетімдер ” фильмінен үзінділер көрсету/.

- Осы жағдаятта қандай ойлар, сезімдер туындайды?

- Көбінесе “қиын” деп анықталатын жағдайларда адам “сұмдық” деп ойлайды, мысалы: “Масқара! Енді не болады!” немесе “Тест тапсыра алмасам не болады, ата-анам не дейді? Мен ештенеге жарамайтын, жолы болмайтын адаммын!” Әрине осындай ойлар сұмдық эмоцияларды тудырады.

- Сұмдық эмоциялар: үрей, зәресі қашу, ұят, кінә, өкініш, өзінен көңілі қалу, ашу, үміт үзу. /Интерактивті тақтада: Сұмдық эмоциялары/.

- Осы эмоциялардың себептерінен адамның бойында стресс туындайды.

СТРЕСС! Қазіргі заманда жиі қолданатын, сәнді сөз. СТРЕСС дегеніміз не? Мүмкін арамызда білетіндеріңіз бар шығар?

СТРЕСС -

- Осындай эмоциялардың әсерімен адам өзіне және айналасындағыларға зиян келтіретін, яғни, қажетсіз әрекеттер жасайды. Ал, шын мәнінде ол қалай болады? /Интерактивті тақтада: “Қара жәшік” кестесі ілінеді/.

- Қара жәшікке үніліп қарап көрейікші. Қара жәшіктін ішінде не бар деп ойлайсыздар? Қара ойлар мен сезімдер. Егер олар басқарса – конструктивті емес /тиімсіз / шығу, ал МЕН басқарсам - конструктивті /тиімді/ шығу жағдаяттан.

Конструктивті шығу – денсаулығына зиян келтірмей, қадірін кетірмей жанға жайлы, ұнамды сезіммен стресстік жағдаяттан шығуға мүмкіндік беретін әрекеттер.

Конструктивті емес шығу – ұзақ уақыт мазасыз сезім кешуге байланысты, денсаулыққа зиян келтіретін және өзін-өзі бағалауды төмендететін стресстік жағдаяттан шығуға мүмкіндік бермейтін әрекеттер.

Стресстік күштенудің белгілері /тесті/

Төмендегі сұрқтарға жауап беріңіздер.

Жауаптар нұсқаулары: “сирек”, “жиі”, “өте жиі”, “жоқ”.

1. Бір іске зейініңізді тоқтата алмайсыз.

2. Жұмыс барысында жиі қате жіберу.

3. Есте сақтау қиындықтары.

4. Шаршау сезіме жиі өте пайда болады.

5. Өте жылдам сөйлеу.

6. Ойлырыңызды жиі жоғалтып аласыз.

7. Бастың, арқаның, асқазанның аурулары жиі пайда болуы.

8. Шектен тыс ашуланшақтық.

9. Жұмыс алғашқыдай қуандырмайды.

10. Потеря чувства юмора.

11. Тәбетіңіз жоқ немесе дәм сезбейсіз

12. Жұмысыңызды уақытылы бітіре алмайсыз

Зиянды әрекеттерді болдырмау үшін, адамға әрекет ету қажет.

Алғашқы стресс кезіндегі бірінші көмек.

Егерде біз кездейсоқ стресс жағдаятына кездессек / бізді біреу ұрысты немесе үйдегілермен келіспеушілік / - бізде алғашқы / өткір немесее острый / стресс басталып жатыр. Алғашқы стрестің дамуын тежеу үшін, алдымен өзіміздің барлық еркімізді жұдырыққа жинаймыз да, өзімізге “Тоқта!” деген команда береміз.

Алғашқы стрестен шығу үшін, өз-өзіңе көмектесетін тиімді тәсілдерді табу керек. Кенеттен, әр минөтте пайда болатын, қиын-қыстау жағдайларда біз тез бағдар алып осы көмек әдісін алғашқы стресс кезінде қолданамыз.

Алғашқы стресстен шығуға көмектесетін жаттығулар

1. Стреске қарсы тыныс алу. Мұрынмен жәй тыныс алу, тыныс алудын шыңында бір сәтке тыныс алуды тоқтатамыз, содан кейін барынша жәй ғана тыныс шығарамыз. Бұл тыныштандыратын жаттығу. Әр тыныс алған сайын елестетіміз: әр терең демалғансайын жыне тыныс шығарған сайын сіз стресстік күштенуден бірте-бірте арылып жатырсыз.

2. Минөттік релаксация. Ауыздың бұрыштарын босатамыз, ерінді суландырамыз. Иығымызды босатамыз. Өзіңіздің жанарыңыз бен денеңіздің жай-күйіне назар аударыңыз: есте сақтаңыз, бұлар сіздің ішкі эмоциялар мен ойларыңыздың жағдайын білдіреді. Әрине, сіз стресстік жағдаятыңызды сырт жұртқа білдіргіңіз келмейді. Бұл жағдайда сіз “жанар мен дененің тілін” бұлшық еттерді босансыту мен терен тыныс алу жолдарымен өзгерте аласыз???

3. Тұрыңыз…

• С
  
  
  
  
  тресстен арылу тәсілдері???

• Релаксация / босаңсу / - қатаю, релаксация – қатаю және осылайша қайталау.

• Спорт сабақтары.

• Контраст душы.

• Кір жуу.

• Ыдыс жуу.

• Саусақпен сурет салу. Кляксалар.

• Газетті мыжып лақтыру.

• Сүйікті әніңді қатты дауыстап айту.

• Бірде жәй бірде қатты айғайлау.

• Музыкаға билеу, бірде жай, бірде қарқынды билеу.

• Жанып тұрған балауызға қарау

• Орманда, аулада немесе далада серуенде және айғайла.

• Тісіңді ішкі жағыңнан сана.

Сабақты қорытындылау

Рефлексия

Стресс жағдаятынан шығу кезіндегі өзіңіздің көңіл-күйіңізді төмендегі шкала бойынша 100 пайызды әрқайсысына бөліп бағалаңыз:

Үйге тапсырма

Стреске қарсы тұру тәсілдері жайлы әртүрлі деректерден материалдар жинау ?