Сүйіспеншілік - таным жолы ретінде

Мақсаты: Адам бойындағы махаббат сезімін, өзіне, өзгеге деген сүйіспеншілігін танып білудің маңыздылығын түсіндіре отырып, сүйіспеншілік құндылығының мәнін ашу.

Міндеттері:

1. Білімділік: Оқушыларды айналасындағы адамдарға риясыз қызмет жасауға үйрету.

2. Дамытушылық: Оқушылардың бойындағы жанашырлық қасиеттерін дамыту.

3. Тәрбиелік: Оқушыларды шынайылыққа тәрбиелеу.

Ресурстар:

(материалдар, дереккөздер)

1. http://bilim-all.kz/

Сабақтың барысы:

1. Ұйымдастыру кезеңі.

5Т – ережесі:

1. Тәртіп.

2. Талап.

3. Тыныштық.

4. Тазалық.

5. Татулық.
Балалар ережені есімізге түсіріп, сыныптың тәртібін сақтап, оқып - білуге талаптанып, тыныштықты орнатып, тазалықты сақтап, бүгінгі күнімізді татулықпен өткізейік.

Тыныштық сәті. «Нұрға бөлену».
Ыңғайланып отырыңыздар, денелеріңізді түзу ұстаңыздар. Аяқ - қолыңызды айқастырмаңыз, қолыңызды тізеге немесе үстелге қоюға болады. Көздеріңізді жұмуларыңызды өтінемін.
Елестетіп көріңіз: Күн нұры сіздің төбеңізден өтіп, кеудеңізге қарай бойлап барады. Кеудеңіздің орта тұсында гүл түйнегі орналасқан. Гүлдің түйнегі нұрдан баяу ашылып келеді. Балғын таза, әсем гүл сіздің әр ойыңызды, әр сезіміңізді, эмоцияңызды тілек қалауыңызды шайып, жүрегіңіздің қауызын ашты.
Нұр сәулесі сіздің бойыңызға ақырын тарай бастағанын елестетіңіз. Ол біртіндеп күшейе түсуде. Ой мен осы нұрды қолдарыңызға түсі ріңіз. Сіздің қолдарыңыз нұрға бөленіп, сәуле шашуда. Қолымыз тек жақсы, тек ізгі істерді істейді және баршаға көмектеседі. Нұр аяқта рыңызға тарады. Аяқтарыңыз нұр сәулесін шашуда. Олар сізді тек жақсылық жасау үшін жақсы жерлерге апарады. Олар нұр мен махаббат құралына айналды.
Одан әрі нұр сіздің аузыңызға, тіліңізге тарады. Тіліңіз тек шындық ты және жақсы, ізгі сөздер ғана айтады. Нұрды құлақтарыңызға ба ғыттаңыз, құлақтарыңыз тек жақсы сөз бен әсем әуенді ғана естиді. Нұр көзімізге де жетті. Көзіміз тек жақсыға қарап, бәрінен жақсы лықты ғана көреді. Сіздің басыңыз түгелдей нұрға бөленіп, басыңыз ға тек ізгі, сәулелі ой келеді.
Нұр бірте - бірте қарқындап және шұғылана бастайды, сіздің денеңіз ден шығып, жан - жағыңызға сәуле шашады. Осы нұрды туысқанда рыңызға, мұғалімдеріңізге, достарыңызға, таныстарыңызға бағытта ңыз. Нұрды уақытша түсініспей, ренжісіп жүрген адамдарға да бағыттаңыз. Олардың да жүрегі нұрға толсын.
Осы нұр бүкіл әлемге: барлық адамдарға, жан - жануарларға, өсім діктерге, тірі жанға таралсын... Ғаламның барлық түкпір - түкпіріне нұр бағыттаңыз. Ойша айтыңыз: «Мен нұрлымын... Нұр менің ішім де... Мен Нұрмын»
Осындай Нұр, Махаббат және Тыныштық күйінде отыра тұрыңыз...
Енді осы Нұрды жүрегіңізге орналастырыңыз. Нұрға толы бүкіл әлем сіздің жүрегіңізде. Оны осындай әсем қалыпта сақтаңыз.
Жаймен көзіңізді ашуға болады. Рахмет!

2. Үй тапсырмасын тексеру.

1. №7 – сабақ. «Сүйіспеншілік елінде» эссе жазу.

2. Келесі сабақ. №8, «Балапан торғай» мәтінін оқып келу.

Сұрақтар:

1. Қожа торғайға неліктен қамқорлық көрсетті деп ойлайсыңдар?

2. Қамқорлық көрсету, жанашырлық таныту, басқаның қамын ойлау қайсы құндылықтың көрінісі болып табылады?

3. Басқаларға сүйіспеншілік танытқанда қандай әсерде боласыңдар?

3. Сабақтың дәйексөзі.

(Оқушыларға үш рет айтқызып, дәптерге жаздырту)

Адамның шынайы сүйіспеншілігі – тек қана бір – бірінің адамшылық қасиеттерін өзара қастерлеуге негізделуі тиіс.

В.Г.Белинский

Виссарион Григорьевич Белинский (11.6.1811, қазіргі Финляндия, Свеаборг қаласы — 7.6.1848, Санкт-Петербург) — орыс әдебиетшісі.

Мәскеу университетінде оқыған (1829 — 32).

Сұрақтар:
1. Сүйіспеншілік сезімі қандай қасиеттер арқылы орын алды?
2. Сүйіспеншілікті күнге теңестірудің сыры неде?

3. Дәйексөзден қандай ой түйдіңіз?

4. Оқиға айту (Мұғалім сыйы)

Ана қиялы

Аңыз

Баяғы өткен заманда, бір елді мекендегі сұрықсыз, жұпыны үйде екі баласымен жалғыз ана тіршілік етіпті. Ана өте өнерлі ісмер болыпты. Ол үнемі кестелеп орамал тоқып, соны ас-суға айырбастап, күндерін көріпті. Аналарының алып келген тамағына мәз болған балалар да уайымсыз өмір кешіпті.

Балалар да ер жетеді. Ана қартаяды, кестелеуге қолдары илікпей, көзжанары да тайып, қалжырай бастаған болатын. Күндегі әдетінше кестелеп тіккен орамалын алып базарға келеді. Бұйымын қажетті заттарға айырбастамақ болып, базар аралап жүріп, бір кісінің сурет салып отырғанын көреді. Суреттегі әдемі бау-бақшалы, шатырлы әсем үйлер, ғимараттар жанында ерекше сымбатты киініп, қолдарына кітап ұстаған адамдар анаға үлкен әсер қалдырады. Суретке әлсін-әлсін қарап таңданады. Суретшінің қиялына дән риза болады. Өмірде де осы суреттегідей әлемнің болатынына сеніммен қарап, оны өзінің бұйымына айырбастап алады. Жолда келе жатып, осындай зәулім үйде өзінің үлкен шеберханасы болуын, онда әдемі, асыл бұйымдарды әрі көп, әрі жылдам дайындауды, балаларының да суреттегі адамдардай оқымысты болып, ұқыпты да әдемі киініп, көліктермен жүруін қиялдайды. Ана қиялын ұлдарынан жасырмайды.

• Біз де сондай күнге жетер ме екенбіз?- деп балаларына күрсіне қарады.

• Егер бәріміз бірлесіп, жұмыс істеп, тіршілік жасасақ, ол күнге де жету қиын болмас – деп балалары аналарын жұбатқандай болды. Анасының қиялын шындық өмірге айналдыруға екі ұлы бар күштерін жұмсайды. Ертемен тұрып, жер жыртып, астық егіп, қаржы жинайды. Оқып, білім алады. Жұпыны үйдің орнына әсем де биік үй тұрғызады. Оның жанынан анасының қиялындағыдай шеберхана салады. Шеберханадағы станоктарда көздің жауын алатындай тұрмыстық бұйымдар дайындалады.

Ана балаларына, өмірге риза болып, көзіне қуаныштан жас алады. Қиялының арманға ұласып, арманының орындалғаны үшін өмірге алғыс айтады. Ел оларға қызыға да, қызғана да қарайды.

Сұрақтар:

• Ана қиялының астарында қандай ақиқат жатыр еді?

• Қандай қасиеттер арқылы балалары анасының қиялын іске асырды?

• «Бірлік түбі - тірлік» дегенді қалай түсінесіңдер?

• Бірлігі жарасқан адамдардың бойынан қандай құндылықтар мен қасиеттер көрінеді?

5. Шығармашылық жұмыс, топпен жұмыс.

Оқушылар төрт топқа бөлінеді.

Тапсырма: өлең құрастыру.

1 – топ: «Ізгілік»

Жасы кіші, жүзі нұрлы ...,                                                                                                

Бір ізгілік бір өзіңнен ...!                                                                                                

Жомарт, ойлы, білер істің ...,                                                                                        

Әділ таза, сақтар жұрттың

...  

(Жасы кіші, жүзі нұрлы көрікті,                                                                                                

Бір ізгілік бір өзіңнен өріпті!                                                                                                 

Жомарт, ойлы, білер істің шамасын,                                                                                        

Әділ таза, сақтар жұрттың арасын)                                                    

2 – топ: «Игілік»

Қиянаттан сақтайды адам ...,                                                                                           

Шаң тигізбей ұстар намыс ...                                                                                                          

Қайда барса-іс қиюын ...,                                                                                                    

Сөйлесе ақыл –тілінен бал ....                                                                                                 

 (Қиянаттан сақтайды адам баласын,                                                                                            

Шаң тигізбей ұстар намыс жағасын.                                                                                            

Қайда барса-іс қиюын табады,                                                                                               

Сөйлесе ақыл –тілінен бал тамады)                                                                                               

3 – топ: «Сүйіспеншілік»                                                    

Жүзі игі барлық жерге ...,                                                                                  

Табыстырар қиыспайтын ....                                                                                               

 Көзі жіті қырдағыны ...,                                                                                               

Қандай істе еш таймайды

....   

(Жүзі игі барлық жерге сыйымды,                                                                                  

Табыстырар қиыспайтын қиырды.                                                                                               

Көзі жіті қырдағыны шалады,                                                                                               

Қандай істе еш таймайды табаны)  

4 – топ: «Адамгершілік»

Жас ақылы-шығар сөлі ...,                                                                                        

Ақыл қайда болса, соған қарай ....                                                                              

Кішісінде-махаббат, кәрісінде –...,                                                                                             

Бәрі жақсы, ізгілікпен өтсе жүгін

...!

(Жас ақылы-шығар сөлі шырынның,                                                                                        

Ақыл қайда болса, соған қарай жығылған.                                                                              

Кішісінде-махаббат, кәрісінде –мархабат,                                                                                             

Бәрі жақсы, ізгілікпен өтсе жүгін арқалап)

6. Топпен ән айту.

1. Асқар тау әке саялы
Бақыттың тапқан баянын
Үміт пен сенім бақшаңда сенің
Жайқалып мен өркен жаямын

2. Үйреттің өмір сырларын
Алдыңда сендей тұлғаның
Заңғар шың биік, басымды иіп
Келеді күн сайын тыңдағым

Қайырмасы:
Жайдарлы жан әкем
Аяаулы ән әкем
Құтты болсын думан тойыңыз
Қасыңда ұл қызың
Жарқырап жұлдызың
Тусын күн оңыңнан, айың да

3. Жасыңа бір жас қосылды
Аттадың жаңа ғасырды
Әлемді шарлап
Таппаспын ардақ
Өзіңдей аяулы асылды
Өткізбей босқа уақытты
Жаныма шаштың жақұтты
Ақылшы таудай, қасында мәңгі
Әкесі бар жандар бақытты

Қайырмасы:
Жайдарлы жан әкем
Аяаулы ән әкем
Құтты болсын думан тойыңыз
Қасыңда ұл қызың
Жарқырап жұлдызың
Тусын күн оңыңнан, айың да

7. Үй тапсырмасы.

1. №8 – сабақ. Адамдар мен жануарлар арасындағы сүйіспеншілік туралы мысалдар келтіріп, дәптерлеріңе жазыңдар.

2. Келесі сабақ. №, «Қазықұрттің баурайында» мәтінін оқып келу.

8. Сабақтың қорытынды сәті.

Тыныс алуға зейін қою.

Баяу музыка қойылады.

Мұғалім: Сіздерден аяқ-қолыңызды айқастырмай, түзу отыруыңызды өтінемін. Біз қазір тыныс алу жаттығуын жасаймыз. Тыныс алуға зейін қойған кезде, біздің ақылымыз дем алады. Ауаны ішке жұту кезінде тыныштық пен қуаныш қабылдаймыз. Демді сыртқа шығарған кезде өзіміздегі мазасыздықтарды сыртқа шығарамыз.

Кәне, дайындалайық, балалар. Көзімізді жұмамыз..., арқамызды тіктейміз..., қолдарыңды тізеге қоюға болады...

Д е м а л..... ш ы ғ а р... (жаймен 9-10 рет) немесе 1..................2 [3].

Бүгінгі сабақтан игерген жақсы қасиеттерді есімізге түсіріп, жүрегімізге сақтайық. Рахмет!