Қазақстан Республикасы Білім және ғылым министрлігі

Алматы қаласының білім беру бөлімі

№152 мектеп-гимназия КММ

Тақырыбы:

" Сүт тістері неліктен түседі "

Секция: Химия,биология

Бағыты: «Салауатты табиғи орта -«Қазақстан-2030» Стратегиясын

жүзеге асырудың негізі»

2-сынып оқушысы

Кәдіржан Сезім

Ғылыми жетекшісі: Мұратова Арайлым Мұратқызы

Пәні: Жаратылыстану

Қазан 2024 жылы

Аннотация

Жұмыстың зерттеу мақсаты: - балаларға тістер туралы, оларды қалай сау және әдемі ұстау керектігін айту. Бақылау нәтижелері бойынша менің құрдастарымды үнемі тіс күтімі, соның ішінде сүт тістері қажет екеніне сендіру.

Жұмыстың зерттеу міндеттері

1. Тіс дәрігерімен сөйлесу.

2. 1-2 сынып оқушылары арасында сауалнама жүргізу.

3. Сүт тістеріне күтім жасау бойынша ұсыныстар жасаңыз.

4. Ауыз қуысында микробтардың жиналуын бақылау.

5. қышқыл ортаның сүт тістеріне әсері бойынша тәжірибе жүргізу.

6. Ұсыныстармен газет пен презентация дайындаңыз.

Жұмыс мәселесі: Сүт тістеріне күтім жасау керек пе, егер олар бәрібір түсіп кетсе, олар өзгереді.

Гипотеза. Егер мен тістер туралы көбірек білсем, мықты, сау және әдемі тістерге ие бола аламын деп ойладым.

Менің жұмысымның маңыздылығы-менің зерттеуім көптеген студенттерге оқушыларды жүйелі стоматологиялық күтімнің пайдасына сендіруге көмектеседі.

Жұмыс жоспары:

1. Анамнан тістер туралы біліңіз

2. Сүт тістерін күту бойынша тіс дәрігерінің кеңестерін тыңдаңыз

3. Мұғалімнің көмегімен оқушыларға сауалнама жасаңыз;

4. Мұғалімнің көмегімен бақылау жасаңыз.

5. Мұғалімнің көмегімен тәжірибе жасаңыз. Тәжірибе кезеңдері суретке түсіру.

6. Менің жұмысымның нәтижелерін "сүт тістерін сақта"газетінде қорытындылау.

Тақырыбы: "неліктен сүт тістері түседі?»

Зерттеу тақырыбы: тіс денсаулығын сақтау.

Зерттеу нысаны: сүт тістері.

Менің жұмысымның мақсаты анықтау болды:

1. Неліктен сүт тісі осылай аталады?

2. Оның тұрақты тістен айырмашылығы неде?

3. Неліктен сүт тістері түседі?

4. Сүт тісін емдеу керек пе?

5. Тістерді қалай дұрыс күту керек?

Мен өзіме осындай міндеттер қойдым:

1. Сүт тістері және оларға дұрыс күтім жасау туралы әдебиеттерді таңдап, зерттеңіз.

2. Тістерге дұрыс күтім жасау кезінде болатын өзгерістерді қадағалаңыз.

3. Тістерге байланысты танымал нанымдарды зерттеу.

Жұмыс барысында Мен келесі әдістер мен әдістерді қолдандым: сүт тістері туралы ақпарат жинау, сауалнама жүргізу, тістердің жағдайын бақылау.

Соңында тұсаукесер түрінде шығармашылық жұмысты орындады.

Аннотация

Цель работы: – рассказать ребятам о зубах, как их сохранить здоровыми и красивыми. Результатами наблюдений убедить моих сверстников в необходимости регулярного ухода за зубами, в том числе молочными зубами.

Задачи работы :

1. Беседа с врачом – стоматологом.

2. Провести анкетирование среди учеников 1 – 2 класса.

3. Составить рекомендации по уходу за молочными зубами.

4. Провести наблюдение за скоплением микробов в полости рта.

5 Провести опыт по влиянию кислой среды на молочные зубы.

6. Подготовить газету и презентацию с рекомендациями.

Проблема работы:Необходимо ли ухаживать за молочными зубами, если они всё равно выпадут, поменяются.

Гипотеза. Я предположил, что если я больше узнаю о зубах, то смогу иметь крепкие, здоровые и красивые зубы.

Важность моей работы в том, что моё исследование поможет многим учащимся убедить учеников в пользе систематического ухода за зубами.

План работы:

1.Узнать у мамы о зубах

2. Выслушать советы врача – стоматолога по уходу за молочными зубами

3. С помощью учителя составить анкету для учеников;

4. С помощью учителя провести наблюдение.

5. С помощью учителя провести опыт. Этапы проведения опыта сфотографировать.

6. Обобщить результаты моей работы в газете «Берегите молочные зубы».

Тема: "почему выпадают молочные зубы?»

Тема исследования: сохранение здоровья зубов.

Объект исследования: молочные зубы.

Целью моей работы было определение:

1. Почему так называют молочный зуб?

2. чем он отличается от постоянного зуба?

3. Почему выпадают молочные зубы?

4. Нужно ли лечить молочный зуб?

5. Как правильно ухаживать за зубами?

Я ставил перед собой такие задачи:

1.Выберите и изучите литературу о молочных зубах и правильном уходе за ними.

2.Следите за изменениями, которые происходят при правильном уходе за зубами.

3.изучение народных верований, связанных с зубами.

В процессе работы я использовала следующие методы и приемы: сбор информации о молочных зубах, проведение анкетирования, наблюдение за состоянием зубов.

В конце выполнила творческую работу в виде презентации.

Annotation

The purpose of the work: – to tell the children about teeth, how to keep them healthy and beautiful. The results of observations convince my peers of the need for regular dental care, including baby teeth.

Tasks of the work:

1. Conversation with a dentist.

2. Conduct a survey among students of 1st – 2nd grade.

3. Make recommendations for the care of baby teeth.

4. Monitor the accumulation of microbes in the oral cavity.

5. Conduct an experiment on the effect of acidic environment on baby teeth.

6. Prepare a newspaper and a presentation with recommendations.

The problem of work:

Is it necessary to take care of baby teeth, if they fall out anyway, they will change.

Hypothesis. I assumed that if I learned more about teeth, I would be able to have strong, healthy and beautiful teeth.

The importance of my work is that my research will help many students convince students of the benefits of systematic dental care.

Work plan:

1. Learn from mom about teeth

2. Listen to the advice of a dentist on the care of baby teeth

3. With the help of a teacher, create a questionnaire for students;

4. With the help of a teacher, conduct an observation.

5. With the help of a teacher to conduct an experiment. To photograph the stages of the experiment.

6. Summarize the results of my work in the newspaper "Take care of baby teeth".

Topic: "Why do milk teeth fall out?»

Research topic: maintaining dental health.

Object of study: milk teeth.

The purpose of my work was to identify:

1. Why is the milk tooth so called?

2. How is it different from a permanent tooth?

3. Why do milk teeth fall out?

4. is it necessary to treat a milk tooth?

5. How to properly care for teeth?

I set myself such tasks:

1.Select and study the literature on milk teeth and proper care for them.

2.observe the changes that occur with proper dental care.

3.study of popular beliefs related to teeth.

In the course of work, I used the following methods and techniques: collecting information about milk teeth, conducting a survey, monitoring the condition of the teeth.

In the end, he performed creative work in the form of a presentation.

Мазмұны.

Кіріспе.

1.Кариес дегеніміз не

2.Тістерді қалай тазалау керек

3.Тіс щеткасы қандай болуы керек

4.Дұрыс тамақтану - сау тістер

5.Неліктен сүт тісі осылай аталады?

6.Сүт тісі туралы халықтық нанымдар.

7.Сүт тісі мен тұрақты тістің айырмашылығы.

8.Сүт тістерінің жарылуы.

9.Сүт тістерінің түсуі.

10.Сүт тісін емдеу керек пе?

11.Дұрыс тіс күтімі.

Қорытынды.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

Қосымша.

Кіріспе

Соңғы жылдары кариес диагнозы қойылған Оқушылар саны артты. Бұл жұмыс тістерді сау және әдемі ұстауға арналған.

Менің тісім түскенде, мен тіссіз қаламын деп қорықтым. Бірақ анам мені тыныштандырды. Ол маған тістері жоқ адам туылатыны туралы айтты. 7-8 ай жасында баланың тістері пайда болады. 2-3 жасқа дейін 20 сүт тістері шығады. Сүт тістері 5-6 жылға дейін сақталады, содан кейін олар біртіндеп тұрақты тістерге ауыса бастайды. Баланың сүт тістерін күтуге байыпты қарау өте маңызды. Олар ерте ме, кеш пе тұрақты тістерге ауысса да, "мүмкін" дегенге сенбеу керек: олардың денсаулығы балада өмір бойы сақталатын тұрақты тістердің денсаулығы мен сыртқы түрін анықтайтын факторға айналады. Сүт тістерінің ерте жоғалуы келесі мәселелерді тудыруы мүмкін:

• сөйлеудің дұрыс дамымауы, сыбырлау;

• асқазан-ішек жолдарының бұзылуы: бала қатты тағамдарды толығымен шайнай алмайды және асқазанды жарақаттап, үлкен бөліктерді толығымен жұтады.

• болашақта зиянды тұрақты тістер, өйткені сүт олардың эмбриондарын қорғайды;

• дұрыс емес шағудың пайда болуы, өйткені тіс қатарындағы қуыстар жақтың деформациясын тудыруы мүмкін.

12-14 жаста, әдетте, барлық сүт тістері түсіп, орнына тұрақты тістер келеді. Ересек адамның 32 тұрақты тісі бар. Егер адам тұрақты тісін жоғалтса, онда оның орнына жаңа тіс өспейді.

Бірақ тұрақты тістердің әл-ауқаты сүт тістерінің мерзімін қалай қалпына келтіргеніне байланысты. Егер тістер уақытында және уақытында түсіп кетсе, онда олар уақытында ауысады және сәйкесінше тұрақты тістер дұрыс жерге келеді. Егер тістердің өзгеруі қандай да бір жолмен бұзылса, онда тістердің дұрыс емес жерде өніп шығу қаупі бар. Сонымен қатар, сүт тістеріндегі созылмалы және жедел қабыну процестері тұрақты тістердің бүршіктеріне зақым келтіруі мүмкін.

Сондықтан, сіздің ойыңызша, нәрестеде тіс проблемалары болмаса да, жылына 2 рет тіс дәрігеріне профилактикалық бару қажет. Өйткені, сау тістер жарылғанға дейін басталады. Тістер-біздің денеміздің ең қатты бөліктері. Жоғарыдан тіс эмальмен жабылған: қатты, тегіс, жылтыр зат. Тістер маңызды жұмысты орындайды-олар тағамды ұнтақтайды. Бірақ біздің тістеріміз қаншалықты қатты болса да, олар құлап кетуі мүмкін.

Алдымен эмальда кішкене жарықтар пайда болады. Тамақтанғаннан кейін тамақ жарықтарда қалады. Тамақ қалдықтары шіріп, тістер құлап, ауыра бастайды. Мұның бәрі ауыр ауруға - кариеске әкеледі.

Жұмыстың зерттеу мақсаты: - балаларға тістер туралы, оларды қалай сау және әдемі ұстау керектігін айту. Бақылау нәтижелері бойынша менің құрдастарымды үнемі тіс күтімі, соның ішінде сүт тістері қажет екеніне сендіру.

Жұмыстың зерттеу міндеттері

7. Тіс дәрігерімен сөйлесу.

8. 1-2 сынып оқушылары арасында сауалнама жүргізу.

9. Сүт тістеріне күтім жасау бойынша ұсыныстар жасаңыз.

10. Ауыз қуысында микробтардың жиналуын бақылау.

11. қышқыл ортаның сүт тістеріне әсері бойынша тәжірибе жүргізу.

12. Ұсыныстармен газет пен презентация дайындаңыз.

Жұмыс мәселесі: Сүт тістеріне күтім жасау керек пе, егер олар бәрібір түсіп кетсе, олар өзгереді.

Гипотеза. Егер мен тістер туралы көбірек білсем, мықты, сау және әдемі тістерге ие бола аламын деп ойладым.

Менің жұмысымның маңыздылығы-менің зерттеуім көптеген студенттерге оқушыларды жүйелі стоматологиялық күтімнің пайдасына сендіруге көмектеседі.

Жұмыс жоспары:

7. Анамнан тістер туралы біліңіз

8. Сүт тістерін күту бойынша тіс дәрігерінің кеңестерін тыңдаңыз

9. Мұғалімнің көмегімен оқушыларға сауалнама жасаңыз;

10. Мұғалімнің көмегімен бақылау жасаңыз.

11. Мұғалімнің көмегімен тәжірибе жасаңыз. Тәжірибе кезеңдері суретке түсіру.

12. Менің жұмысымның нәтижелерін "сүт тістерін сақта"газетінде қорытындылау.

Тақырыбы: "неліктен сүт тістері түседі?»

Зерттеу тақырыбы: тіс денсаулығын сақтау.

Зерттеу нысаны: сүт тістері.

Менің жұмысымның мақсаты анықтау болды:

1. Неліктен сүт тісі осылай аталады?

2. Оның тұрақты тістен айырмашылығы неде?

3. Неліктен сүт тістері түседі?

4. Сүт тісін емдеу керек пе?

5. Тістерді қалай дұрыс күту керек?

Мен өзіме осындай міндеттер қойдым:

1. Сүт тістері және оларға дұрыс күтім жасау туралы әдебиеттерді таңдап, зерттеңіз.

2. Тістерге дұрыс күтім жасау кезінде болатын өзгерістерді қадағалаңыз.

3. Тістерге байланысты танымал нанымдарды зерттеу.

Жұмыс барысында Мен келесі әдістер мен әдістерді қолдандым: сүт тістері туралы ақпарат жинау, сауалнама жүргізу, тістердің жағдайын бақылау.

Соңында тұсаукесер түрінде шығармашылық жұмысты орындады.

Негізгі бөлігі

Кариес дегеніміз не

Сіз жарнамалық роликтерден Сағыз туралы бірнеше рет естідіңіз, тамақтану кезінде қышқыл пайда болады, бұл тістің бұзылуына әкеледі. Бұл қышқыл қайдан келеді? Біздің тістерімізді бұзуға қабілетті қышқыл бактериялардың тіршілік ету процесінде пайда болады, Мен қазірдің өзінде байқадым, олар біздің тістерімізде өмір сүреді және біз жейтін тамақпен қоректенеді. Әсіресе микробтар түрлі тәттілерді жақсы көреді. Біздің аузымызға кәмпит түскенде, олар тек таумен тойлайды.

Кәмпиттер, торттар, печенье, және балалар тамақ арасында жегенді ұнататын басқа тәттілер тістерге зиян тигізуі мүмкін. Тәттілерді көп жейтін балалар күн сайын қанттың әртүрлі түрлерін тұтынады

Қант тістерге қалай әсер етеді? Ауыз қуысында бактериялар деп аталатын көрінбейтін микроорганизмдер өмір сүреді.

Шындығында, кез-келген организмнің өмірлік процесі тек тамақты ғана емес, сонымен қатар оған қажет емес заттарды шығаруды да қарастырады. Осы мақсатта біз дәретханаларды орнаттық, тіпті үй жануарлары иттер мен мысықтарға арналған дәретханалар салдық немесе оларды серуендеуге шығардық, бірақ микробтың қажеттілігін жеңу үшін, тек сол тістен басқа, ол жүретін жерде ештеңе жоқ. Ол өмір сүру процесінде біздің тістерімізді бұзатын қышқылдан басқа ештеңе шығармайды. Сонымен, мұндай жағымды сурет пайда болмайды-микробтар сіздің тістеріңізге отырады, сізбен бірге тамақтанады, бірақ зиянды қышқылды бір жерге емес, тікелей сіздің тістеріңізге шығарады, ал бұл қышқылдан тіс үнемі бұзылады.

Дәл осы себепті тамақтан кейін әр уақытта тістерін жуатын балалар бұзылмайды. Жалқау ұлдар мен қыздарда тіс ауруының ықтималдығы өте жоғары, ал жағымсыз иіс оларға кепілдік береді. Бірақ қазір бұл балалар да өз көзқарастарын қайта қарап, осы кішкентай, бірақ өте зиянды бактерияларға себеп беруді тоқтатады, тістеріндегі өмірлік процестерді жеңеді деп үміттенемін.. Бұл бактериялардың кейбіреулері тістердің бетінде бляшка деп аталатын жабысқақ бетті құрайды.

Жабысқақ және шайнайтын кәмпиттер оңай шайнайтын және тез жұтылатын тағамдармен салыстырғанда ұзақ уақыт бойы ауыз қуысында болады.

Осылайша, жабысқақ және шайнайтын тәттілер тістердің қантпен ұзақ байланыста болуына әкеледі. Күні бойы тәттілерді қаншалықты жиі жесеңіз, тістеріңізге соғұрлым көп зиян келтіресіз.

Егер сіз тәттілерді жақсы көретін болсаңыз, оларды негізгі тамақ арасында күні бойы бірнеше рет қабылдаудың орнына негізгі тамақтан кейін десерт ретінде тұтынған дұрыс. Сіз тәтті нәрсе жегеннен кейін, тісіңізді фторидті тіс пастасымен Мұқият тазалаған дұрыс.

Тістерді қалай тазалау керек.

Сіз әр тамақтан кейін тістеріңізді жууыңыз керек (кем дегенде-таңғы және кешкі астан кейін!) 3 минут ішінде. Егер тамақтанғаннан кейін тістеріңізді тазалау мүмкін болмаса, аузыңызды сумен шаю керек. Тістерді қалай дұрыс тазалау керек?

Жоғарғы тістер: қызыл иектен бастап жоғарыдан төмен қарай қозғалыстармен тазаланады-жоғарғы жақтағы тік ("сыпыру") қозғалыстар. Төменгі тістер: қызыл иектен бастап төменнен жоғары қарай қозғалыстармен тазаланады. Қызыл иек сыртынан және ішінен ақырын айналмалы қозғалыстармен тазаланады. Бұл қозғалыстармен тістердің сыртқы және ішкі беттері, бүйір беттері, тістер аралықтары тазаланады, тістерге іргелес қызыл иек бөлігінен бляшка алынады.

Ішкі және шайнайтын (сурет.4) тістердің беттері көлденең қозғалыстармен тазаланады.

• тістердің барлық беттерін тазалау үшін қолдануға болатын айналмалы қозғалыстар қолданылады-айналмалы қозғалыстар

Тіс щеткасы қандай болуы керек.

Барлық тіс щеткалары тұтқадан, басынан (жұмыс бөлігінен) және олардың арасындағы байланыс мойнынан тұрады. Нәресте щеткасының басы кішкентай болуы керек (1,5 - 2 Тісті ұстаңыз) және сәл дөңгелектенуі керек. Оның аузында манипуляция жасау әлдеқайда оңай болады және, әрине, тазалау жақсы болады.

Қылшықтар жұмсақ немесе орташа қаттылықта болуы керек, міндетті түрде жасанды болуы керек, өйткені бактериялар табиғи материалдарда пайда болуы мүмкін. Қатты щеткалар қызыл иекке зақым келтіруі және тістің қатты тіндерінің тозуына ықпал етуі мүмкін.

Қылшықтардың биіктігі 11 мм - ден аспауы керек, егер басы көп деңгейлі щетка өрісімен болса (қылшықтар жоғары-төмен орналасқан), өйткені бұл тіпті қол жетпейтін тістер аралықтарын тазартуға мүмкіндік береді

Әр баланың өз тіс щеткасы болуы керек. Балалардың барлығы дерлік әртүрлі тіс щеткалары бар екенін біледі.

Бірақ таңертең ерте оянып, жуынатын бөлмеге барып, тістеріңізді жууға деген жалқаулық осылай болады. Егер тістерді өздері тазалайтын щеткалар болса?!

Мұндай щеткалар бар және оларды электр щеткалары деп атайды. Оның тұтқасында батарея жасырылған және сіз тек тістерге ұстап, батырманы басуыңыз керек, ол тістерін өзі тазартады. Сіз тек осы ғажайып щетканы басқара аласыз.

Тіс щеткаларын 2-3 айда бір рет өзгерту ұсынылады, өйткені олар ең мұқият өңделсе де, тамақ қалдықтары мен зиянды микробтарды қалдырады. Тіс дәрігерлері жылдың әр мезгілі үшін жаңа щетка болуы керек дейді. Педиатрлар бірауыздан: тіс щеткасын кез-келген аурудан кейін ауыстыру керек.

Барлық сүт тістері шыққаннан кейін, сіз тіс аралықтарын жіппен (флоспен) тазалай бастай аласыз. Өйткені, дәл сол жерде - тістердің арасында, әдетте, бірінші кезекте балаларда кариес дамиды.

6 жасқа дейінгі балалар арнайы тіс пасталарын қолдануы керек, 6 жастан асқан – отбасылық пасталарды да қолдануға болады.

Дұрыс тамақтану - сау тістер

Кәмпиттер, торттар, печенье, және балалар тамақ арасында жегенді ұнататын басқа тәттілер тістерге зиян тигізуі мүмкін. Тәттілерді көп жейтін балалар күн сайын қанттың әртүрлі түрлерін тұтынады

Жабысқақ және шайнайтын кәмпиттер оңай шайнайтын және тез жұтылатын тағамдармен салыстырғанда ұзақ уақыт бойы ауыз қуысында болады. Осылайша, жабысқақ және шайнайтын тәттілер тістердің қантпен ұзақ байланыста болуына әкеледі. Күні бойы тәттілерді қаншалықты жиі жесеңіз, тістеріңізге соғұрлым көп зиян келтіресіз. Егер сіз тәттілерді жақсы көретін болсаңыз, оларды негізгі тамақ арасында күні бойы бірнеше рет қабылдаудың орнына негізгі тамақтан кейін десерт ретінде тұтынған дұрыс. Сіз тәтті нәрсе жегеннен кейін, тісіңізді фторидті тіс пастасымен Мұқият тазалаған дұрыс.

Кариестің дамуын болдырмау үшін дәрумендер мен микроэлементтерге бай тағамдарды тұтыну қажет.

Тістер ауырмас үшін –

Оларға жаттығу беріңіз.

Олар қырыққабатты кемірсін,

Алма, сәбіз!

Тістерге арналған дене шынықтыру бар екен. Тістің қатты тағамдарды –алма қабығын, шикі сәбізді, шалқанды шайнауы маңызды. Бұл біздің тістерімізді нығайтады.

Балық пен көкөністерді жеңіз,

Сүт және жеміс –

Тістерді нығайтады, бұл өнімдер!

Жаңа піскен көкөністер мен жемістер, ірі ұннан жасалған нан мен печенье, қантсыз ботқа сияқты тағамдар жақсы таңдау болып табылады. Жаңа піскен жемістер мен шикі көкөністер. Жидектер. Қант қосылмаған жеміс-көкөніс шырындары. Табиғи шырындардағы консервіленген жемістер мен көкөністер. ірімшік, сүзбе, Йогурт. Ет, жаңғақтар және тұқымдар. Тіс тінін қалыптастыру үшін кальцийдің негізгі жеткізушісі-сүт және барлық сүт өнімдері: ірімшік, сүзбе, йогурт.

Менің мектеп асханасындағы бақылауларым бойынша, біздің оқушылар біздің тістеріміз бен денсаулығымыз үшін ең пайдалы тағамдарды жемейді. Үстелдерде балық тағамдары қалады. Оқушылар сүт ішпейді. Кәстрөл асханада сирек беріле бастады, өйткені көптеген тағамдар раковинаға қайтарылады. Бұл кариес ауруының көбеюінің себебін түсіндіреді.

Есіңізде болсын:

Құрамында қант бар тағамдарды мүмкіндігінше аз тұтыныңыз. Тамақтану арасында тәттілерден аулақ болыңыз. Төмен калориялы немесе майсыз тамақтаныңыз тағамдар. Тамақтанғаннан кейін тістеріңізді фторидті тіс пастасымен тазалаңыз немесе кем дегенде аузыңызды шайыңыз.

Неліктен сүт тісі осылай аталады?

Менің тісім қандай да бір себептермен тербеле бастады, содан кейін құлап кетті. Анам ренжудің қажеті жоқ деді. Бұл тіс сүтті және оның орнына жаңа тұрақты тіс өседі. Неліктен тіс сүт деп аталады? Мүмкін ол сүттен шығар? Мен мұны білуді шештім.

Интернеттен мен дәрігерлердің бұл тістер ана сүтінен пайда болады деп сенген Гиппократқа терминнің авторлығын жатқызатынын білдім. Қалай болғанда да, алғашқы тістер емшек сүтімен белсенді түрде "қоректенеді", өйткені бала одан тістер мен сүйектердің негізгі құрылыс материалын — кальцийді сіңіреді.

Сүт тісі туралы танымал нанымдар

Анасы бала кезінде сүт тісін пештің артына тышқанға лақтырып: "тышқан, тышқан! Сізде Шалқан тісі бар, маған сүйек беріңіз..."Біздің үйде пеш жоқ. Мен оны голландиялық әйелге тастадым. Және осындай сөздермен тышқанға жүгінді.

Дені сау тістерді сұрай отырып, орыс балалары дәстүрлі түрде тышқанға жүгінді, оның күшті және өткір тістері болуы керек еді. Иркутск губерниясында тістердің қисаюына жол бермеу үшін сүт тістерін жоғалтқан балаларға бос орынды жалап алмау керек, бірақ құлаған тісті жер астына көму керек дейді. Жер асты батысының алдында тұрған бала үш рет: "тышқан, тышқан! Сізде Шалқан тісі бар, маған сүйек беріңіз..."Үшінші рет тістен кейін жер астына лақтырылады. Калуга облысында құлаған тіс басынан пешке лақтырылып: "тышқан, тышқан, саған темір, маған сүйек бер", - дейді.

Олар сондай-ақ: "тышқан, тышқан! Сізде шүберек тіс бар, маған сүйек беріңіз. Сіз ботқаны жейсіз, мен сүйекті тістеймін " немесе тісті ірімшіктің бір бөлігіне итеріп, ас үйдің ең алыс бұрышына лақтырып, тақтайшаның астына итеріп: "тышқан, тышқан, сізде сүт бар, бізге сүйек беріңіз", - дейді.

Тағы бір қастандық, тіс құлаған кезде, олар Браунға қоңырау шалып, ескі тісті алып, жаңасын әкелді. Сіз құлаған тісті алып, балаға берген күміс қасыққа салып, ақ шіркеу шамына қыздырып: "атасы Браун! Сізге шалқанның тісі, маған сүйек беріңіз".

Халықтық идеяларға сәйкес, құлағаннан кейінгі тістер бұрынғы иесімен байланысын сақтайды. Демек, тіс "ол арқылы балаға зиян келтіретін сиқыршыға жетуі мүмкін, әсіресе балалар зұлым рухтардан қорғансыз тіршілік иелері болғандықтан"деген қорқыныш.

Менің әпкем кейбір елдерде балалар ертегіге сүт тістерін беретінін айтты. Тіс ертегісі-қазіргі батыс мәдениеті үшін дәстүрлі ертегі кейіпкері. Аңыз бойынша, тіс ертегісі балаға жастықтың астына төгілген сүт тісінің орнына аз мөлшерде ақша (немесе кейде сыйлық) береді. Тіс ертегісінен бала тістің жоғалуымен бірге жүретін ауырсыну немесе қиындықтар үшін өтемақы алады.

Интернетте мен Лондонда баланың өзінен құлаған тісті тұз себіп, отқа лақтырғанын білдім: "Раббым, маған тісті қайтарып бер". Кейде сүт тісі түсіп қалған бала (әсіресе бірінші) оны кешке жастықтың астына қояды. Таңертең ол тістің орнына тиын немесе сыйлық табады. Сирек, бала тісін төсектің жанына бір стақан суға салады. Таңертең тістің орнына тиын табылды.

Бірақ егер тіс сүтті болса, неге ол ауырады?

Сүт тістерінде, сондай-ақ тұрақты тістерде тамырлар мен жүйке (целлюлоза) болады. Тамырлар тісті сүйекте ұстайды. Сүт тісінің астында тұрақты тістің рудименті орналасқан. Атқылаған кезде тұрақты тіс сүт тістерінің тамырларының резорбциясын ынталандырады және төгілген кезде сүт тістерінде тек тәж қалады.

Сүт тісі мен тұрақты тістің айырмашылығы

Сүт тістері мөлшері мен құрылымы бойынша тұрақты тістерден айтарлықтай ерекшеленеді. Сүт тісі мен тұрақты тіс арасындағы айырмашылықтың сенімді белгісі-бұл жастықша, тістің мойын бөлігінің эмальының бейнелі қалыңдауы.

• Сүт тістері тұрақты тістерге қарағанда кішірек және тамырлары аз.

• Сүт тістері түбір өзектерінің анатомиялық құрылымына ие, бұл тұрақты тістерге қарағанда көп уақытты қажет ететін емдеу процесіне әкеледі.

• Сүт тістерінің қатты тіндері аз минералданған және абразияға және кариозды процестің дамуына төзімділігі төмен.

• Сүт тістерінің қатты тіндері тұрақтыға қарағанда едәуір жұқа. Сондықтан қабыну процесі тістің нервіне тез жетеді.

Тісте:

• тәж-ол сағыз бетінің үстінде орналасқан;

• тамыр-жақтың ішінде орналасқан;

• мойын-қызыл иекпен қоршалған тәж мен тамыр арасындағы тарылған өтпелі бөлік.

Сыртта тіс қатты шүберекпен жабылған. Тәж аймағында-дентин және эмаль, Тамыр аймағында-цемент. Эмаль тістің тәжін сыртынан жабады, ол дентинге қарағанда қаттырақ. Тіс тәжінің ішінде жұмсақ тіс тінімен немесе целлюлозамен толтырылған қуыс бар. Целлюлозада көптеген жүйке ұштары мен қан тамырлары бар. Тіс түбірінің ішінде тіс қуысына қосылатын және құрамында целлюлоза бар арналар бар.

Тістер шұңқырларда-жақтың сүйек тініндегі ойықтарда орналасқан. Тістің түбірі барлық жағынан пародонт деп аталатын тіндермен қоршалған. Периодонттың құрамына мыналар кіреді: қызыл иек, иекті жабатын шырышты қабық, шұңқырдың сүйек бөлігі және периодонт (тістің түбірін тесікте ұстайтын байлам).

Осы анатомиялық айырмашылықтардан басқа, сүт тісі мен тұрақты тісті ажыратуға көмектесетін кейбір клиникалық белгілер бар. Сүт тістері көкшіл реңкпен ақ түске ие, ал тұрақты тістер сарғыш немесе сұр түске ие. Сүт тістерінің мойны түс жағынан ерекшеленбейді, ал тұрақты тістерде мойынның түсі күңгірт болады.

Сүт тістері

Сүт (уақытша) тістері 6 айдан 2,5 жасқа дейін белгілі бір мерзімде және белгілі бір ретпен, әдетте жұппен шығады. Сүт тістері барлығы 20: 8 азу тіс, 4 азу тіс, 8 азу тіс (4 орталық және 4 бүйірлік).

Тіс қатарының ортасында тағамды тістеуге және жыртуға бейімделген тістер (азу тістер мен азу тістер), ал бүйірлерінде оны ұсақтау және ысқылау үшін (молярлар) орналасқан.

Тістердің орналасу тәртібі тіс формуласы түрінде жазылады, онда жеке тістер немесе тістер топтары сандармен белгіленеді, есептеу жоғарғы және төменгі қатардың әр жағы үшін тіс қатарының ортасынан бөлек басталады. Мысалы, орталықтан периферияға дейін: Орталық азу тіс, бүйір азу тіс, азу тіс, орталық азу тіс, бүйірлік азу тіс(тіс формуласында осындай төрт қатар бар, әр жақ үшін екеуі).

Дұрыс тістің белгісі-симметриялы тістердің белгілі бір ретпен жұптасуы. Алдымен төменгі жақтағы орталық азу тістер, содан кейін жоғарғы жақтағы орталық азу тістер (6-8 ай) шығады.

Бүйірлік азу тістер 8-12 айда, Орталық азу тістер 12-16 айда, азу тістер 16-20 айда, бүйір азу тістер 20-30 айда шығады. Бұл Схемадан бір бағытта немесе басқа бағытта айтарлықтай ауытқулар болуы мүмкін. Бала туылғанға дейін азу тістердің пайда болу жағдайлары өте сирек кездеседі.

Тістердің минералдануы (эмальды минералдармен, негізінен кальциймен қанықтыру) 3,5 – 4 жаста аяқталады. Бес жастан бастап сүт тістерінің тамырларының резорбциясы басталады. Сүт тістері баланың шайнау және дыбыстарды айту сияқты функцияларын дамытуға қатысады. Оларсыз қатты тағамды шайнау мүмкін болмас еді. Эстетикалық компонент маңызды рөл атқарады.

Сүт тістерінің түсуі

Баланың дамуындағы маңызды кезең-бұл бастапқы немесе сүт тістерінің біртіндеп жоғалуы және адам өмір бойы сақталатын тұрақты тістердің дамуы.

Шамамен 6 жаста сүт тістерінің түсуі басталады-бірінші, әдетте, алдыңғы азу тістер түседі. Бұл процеспен бір мезгілде тұрақты тістердің дамуы жүреді. Біріншісі, әдетте, төменгі жақтың артқы жағында тұрақты үлкен моляр пайда болады, одан кейін тұрақты азу тістер пайда болады.

Сүт тістерінің соңғысы, әдетте, 12 жасында пайда болатын жоғарғы азу тістерді тастайды. Бала 13 жасқа толғанда, оның әдетте 28 тұрақты тістері болады. Соңғы төрт тіс, даналық тістері немесе үшінші үлкен азу тістер мүлдем өспеуі немесе 17-25 жас аралығында пайда болуы мүмкін. Егер тіс тым ерте түсіп кетсе (немесе ұрылған болса), оны қоршап тұрған тістер қозғала бастауы мүмкін.

Олар алға жылжуы немесе керісінше батып кетуі мүмкін. Басқа жақтағы тістер бос орынды толтыру үшін жоғары немесе төмен қозғала бастайды. Егер іргелес тістер құлаған тістің кеңістігін алса, моляр өз орнында дұрыс өсуі қиын болады. Сондықтан, азу тістер кейде қисайып өсе бастайды, бір-бірін басып кетеді және т.б. егер сіз оған назар аудармасаңыз, ұзақ мерзімді емдеу қажет болуы мүмкін.

Сүт тісінің пролапсы оның астындағы тұрақты тістің өсуі мен дамуына байланысты. Тұрақты тістің рудименті болмаған жағдайда, сүт пролапсы біршама кешіктіріледі. Белгілі бір уақытқа дейін жақтың ішінде тыныштықта болатын тұрақты тістің рудименті белсендіріліп, шамамен бес жасында дами бастайды. Тұрақты тісте салыстырмалы түрде үлкен тәж пайда болады, оның астынан ол сағыздың бетіне ене бастайды.

Оның үстінде орналасқан сүйек тіндері бұзылады. Тіс бүршігі сүт тістерінің тамырына жеткенде, соңғысы да резорбцияға ұшырайды. Тұрақты тіс сағыздың бетіне жақындаған кезде сүт тістерінің тамыры толығымен бұзылады. Осы кезеңде сүт тістерінің тәжі ауыз қуысында тек сағыздың жұмсақ тіндерінің арқасында ұсталады. Көп ұзамай ол өздігінен немесе тамақты тістеу немесе шайнау кезінде микротраума нәтижесінде пайда болады.

Сүт тісін емдеу керек пе

Сүт тістерінде тұрақты тістер сияқты аурулар бар.

Балалардың стоматологиялық тәжірибесінде кариес, пульпит және периодонтит сияқты аурулар жиі кездеседі. Кариес емдеуге жақсы жауап береді және оны тез және тиімді емдеуге болады. Сүт тістерін емдеу керек пе? Егер бұл тістер уақытша болса, онда оларды емдеудің қажеті жоқ.

Сондықтан сіз дәлелдей алмайсыз. Егер сүт тісі ауырса, онда ол астындағы, әлі шықпаған, тұрақты тісті жұқтырады. Бұл шығады: сүт тістеріне күтім жасамай, біз әлі пайда болмаған тістерді бүлдіреміз, олармен қалған уақыт бойы өмір сүреміз.

Дұрыс тіс күтімі

Дұрыс күтім сіздің тістеріңізді жақсы күйде ұстауға көмектеседі. Сіз тіс күтімінің келесі ережелерін білуіңіз керек.

Сіз тістеріңізді күніне екі рет тазалауыңыз керек-таңертең, таңғы ас алдында және кешке, ұйықтар алдында. Тістерді тазалау ұзақтығы-3 минут.

Тіс щеткасымен тістерді қалай дұрыс тазалау керек?

1. Тіс щеткасын тазаламас бұрын мұқият жуады, оған аз мөлшерде тіс пастасы жағылады.

2. Тістердің сыртқы және ішкі беттері келесідей тазаланады: тіс щеткасының жұмыс бөлігі тіске 45º бұрышта орналасады және қызыл иектен тіске қарай "сыпыру" қозғалысы жасалады.

3. Тістердің шайнау беттері келесідей тазартылады: тіс щеткасын көлденең орналастырыңыз және алға-артқа қозғалыстар жасаңыз.

4. Шайнайтын тістердің ішкі беті тістің тік бұрышында орналасқан тіс щеткасымен қысқа қозғалыстармен тазаланады.

5. Алдыңғы тістердің ішкі беті тігінен орналасқан тіс щеткасымен қызыл иектен тістің жоғарғы жиегіне қарай қозғалады.

6. Тілді тазарту туралы ұмытпаңыз – ол сыпыру және алға-артқа қозғалыстармен тазартылады.

7. Тіс щеткасы мұқият жуылады және стаканға қылшықпен жоғары қаратып қойылады.

8. Тіс щеткасын әр 3 ай сайын өзгерту ұсынылады.

Мен осындай зерттеу жүргіздім.

Үш күн бойы мен тістерімді тазаламадым. Оларда тақта пайда болды. Тістің беті сәл сарғайып, өрескел болды. Ауыздан жағымсыз иіс шықты. Бұл тістердің арасындағы тамақ қалдықтары шіри бастағанын көрсетеді. Ыдырау процесінде эмальды бұзатын қышқыл пайда болады.

Мен өз тәжірибемді тоқтатып, өзімді жағымсыз сезімдерден арылтуды шештім. Бляшка орнында тіс тасы пайда болуы мүмкін және тіс жегісін тудыруы мүмкін. Ал кариесті дәрігердің кеңсесінде емдеуге тура келді. Бұған жол бермеу үшін Мен таңертең және кешке тістерімді жуамын. Бұл менің күнделікті әдетіме айналды. Мен достарыма да тістерімді күтуге кеңес беремін. Олар үшін мен сүт тістерін сақтайтын кітап жасадым.

Практикалық бөлім

Менің бақылауларым.

Тістердегі бляшканы бақылау үшін микроскоп қажет. Біз оны биология кабинетінде алдық. Биология пәнінің мұғалімі Маслова Светлана Юрьевна микроскоппен бақылауды қалай дұрыс жүргізу керектігін айтты.

Бақылау материалы тістердің арасынан алынған қырғыш болды. Қырғыш 11 сағат 30 минутта алынды.жұқа тіс тазалағышпен. Таңғы астан кейін екі сағаттан астам уақыт өтті. Тістер таңертең, таңғы асқа дейін тазаланады. Материал Бір тамшы сумен араластырылып, таза әйнекке микроскоппен қаралды. Қарастыру үшін 15 бір реттік окуляр қолданылды. Микроскоппен қара, кішкентай, ұзын дақтарды көруге болады (суретті қараңыз.) Бұл тістерде жиналған микроорганизмдер болып шықты.

Жүргізілген бақылау шынымен ауыз қуысында, тістерде микробтар бар екенін көрсетеді. Олардың көп бөлігі тістердің арасынан алынған қырғышта болды. Менің көргенім тағы бір рет тістерімді тазалау керек екенін көрсетеді. Тістердің арасын тазалап, дұрыс тазалау керек.

Қышқылдың сүт тісіне әсері.

Тәжірибе жүргізу үшін қышқыл қажет., бұл қауіпсіздік ережелерін сақтауды талап етті. Сондықтан тәжірибені мұғалім жүргізді, мен байқадым.

Тәжірибе үшін материал менің ішімнен түскен сүт тісі болды. Тіс беріктігі тексеріліп, тексерілді. Ұзындығы 7 мм, диаметрі 3 -4 мм кең жиегі бар тіс. Тістің тіс жегісінің зақымдануы бар-қара дақтар. Па беріктігі сыналған тіс магнит арқылы. Тіс мықты, берік болып шықты. Сүт тісі қышқыл түтікке 1 сағатқа қойылды. 1 сағаттан кейін қышқылдан алынған тіс су ағынының астында жуылды. Тіс тағы бір рет тексеріліп, беріктігі тексерілді. Тіс сәл кішірейіп, жанасуға "сабынды" болды, жеңілдеді. Балғамен ( бірдей күшпен) соғып, кішкене бөлік( 1 -2 мм) үзілді. Бірақ ең қызықты өзгеріс – тіс резеңке затқа ұқсайды.

Тәжірибе көрсеткендей, қышқылдың әсерінен тіс эмальы бұзылады. Қатты, қатты тістен айналады .

Тәжірибе тістерді жүйелі түрде тазалау қажеттілігін дәлелдейді. Қышқылдар түзетін тістердегі бактерияларды жою қажет.

Менің жұмысымды оқитындардың барлығына тістерге қалай күтім жасау керектігін біліп қана қоймай, барлық ұсыныстарды жүйелі түрде орындауды тілеймін.

Қорытынды

Жобаны дайындау барысында мен сүт тістері туралы көп нәрсені білдім және 20 жасымда әдемі күлімсіреу қазір, бала кезімде пайда болады деп шештім. Ол үшін сүт тістерін үнемі тазалап, күтіп-баптап, уақтылы емдеу керек.

Мен осындай зерттеу жүргіздім.

Үш күн бойы мен тістерімді тазаламадым. Оларда тақта пайда болды. Тістің беті сәл сарғайып, өрескел болды. Ауыздан жағымсыз иіс шықты. Бұл тістердің арасындағы тамақ қалдықтары шіри бастағанын көрсетеді. Ыдырау процесінде эмальды бұзатын қышқыл пайда болады.

Мен өз тәжірибемді тоқтатып, өзімді жағымсыз сезімдерден арылтуды шештім. Бляшка орнында тіс тасы пайда болуы мүмкін және тіс жегісін тудыруы мүмкін. Ал кариесті дәрігердің кеңсесінде емдеуге тура келді. Бұған жол бермеу үшін Мен таңертең және кешке тістерімді жуамын. Бұл менің күнделікті әдетіме айналды. Мен достарыма да тістерімді күтуге кеңес беремін.

Пайдаланылған әдебиеттер тізімі.

1. М.Я. Студенкин. Балалардың денсаулығы туралы кітап. – М.: Медицина, 1988.

2. В. А. Иванченко. Сіздің көңіл-күйіңіздің құпиялары. - М.: Білім, 1990.

3. Кіші медициналық энциклопедия. – М.: Қазіргі энциклопедия, 1991.

4. Оқушыларға арналған нұсқаулық. Супер тіс Құндызының жаңа оқиғалары. Бленд-а-бал мектеп бағдарламасы.

5. http://www.sestrenka.ru/s70/

6. http://www.dentalmechanic.ru/nursery/calfteeth/

7. http://www.womenhealthnet.ru/child-seven/1873.html

8. http://www.emedi.ru/articles/milkteeth.html

9. http://allforchildren.ru/why/why87.php

10. http://116doctor.ru/text/inspect/373557.html#

11. http://blog.i.ua/user/884808/652809/

12. http://www.babyinfo.ru/contents/molochnye_zuby.html

13. www. Уикипедия. орг..

14. www. Google. ru.

15. www. Яндекс. ру.