№

Сабақ тақырыбы

Мақсаты

Сағат саны

Күтілетін нәтиже

1

Су – тіршілік көзі

Судың маңызын түсіну, табиғаттағы орнын анықтау

1

Судың тіршілік үшін маңызын біледі

2

Табиғаттағы су айналымы

Су айналымының кезеңдерін түсіндіру

1

Судың булану, конденсация, жауын түрінде түсуін сипаттайды

3

Судың күйі: сұйық, қатты, газ

Судың үш күйін тәжірибе арқылы көрсету

1

Судың күй өзгерістерін тәжірибемен дәлелдейді

4

Таза су және ластанған су

Таза мен ластанған судың айырмасын анықтау

1

Судың ластану көздерін және салдарын түсінеді

5

Судың қасиеттері

Судың түссіз, иіссіз, мөлдір екенін бақылау

1

Судың негізгі қасиеттерін ажырата алады

6

Судың дәмі мен иісі

Тәжірибе арқылы судың ерекшелігін сезіну

1

Суды сезім мүшелері арқылы таниды

7

Су ресурстарының түрлері

Өзен, көл, мұздық, теңіз, жаңбыр суы туралы білу

1

Су көздерінің түрлерін ажырата алады

8

Қазақстанның өзендері мен көлдері

Қазақстандағы ірі су көздерімен танысу

1

Ертіс, Іле, Балқаш, Арал, Каспий туралы біледі

9

Судың маңызы адам өмірінде

Адам ағзасында судың рөлін түсіндіру

1

Судың денсаулыққа пайдасын атайды

10

Өсімдік пен жануар өміріндегі су

Су мен тіршілік байланысын түсіндіру

1

Судың экожүйедегі рөлін сипаттайды

11

Су және ауа райы

Су мен климат байланысын зерттеу

1

Су айналымының ауа райына әсерін түсінеді

12

Суды үнемдеу мәдениеті

Су ресурстарын тиімді пайдалану жолдарын үйрену

1

Суды үнемдеу ережелерін атайды

13

Үйдегі су пайдалану

Тұрмыстағы суды бақылау және есептеу

1

Су шығынын есептей алады

14

Суды ластамау – басты міндет

Ластану себептерін талқылау

1

Табиғатты қорғаудың маңызын түсінеді

15

Суды тазалау тәсілдері

Су сүзгілеу тәжірибесін жасау

1

Қарапайым сүзгі жасап, суды тазалайды

16

Судың экологиялық маңызы

Су экожүйесін қорғаудың жолдарын талдау

1

Су – экожүйенің ажырамас бөлігі екенін біледі

17

Экологиялық тәжірибе №1

Судың булану процесін бақылау

1

Тәжірибе нәтижесін талдайды

18

Экологиялық тәжірибе №2

Судың сүзгіленуін зерттеу

1

Судың тазалануы туралы қорытынды жасайды

19

Экологиялық тәжірибе №3

Судың салмағы мен тығыздығын анықтау

1

Тәжірибеде өлшеу құралдарын қолдана алады

20

Экологиялық тәжірибе №4

Судың еріткіш қасиетін тексеру

1

Судың басқа заттарды ерітетінін дәлелдейді

21

Су және энергия

Гидроэнергетиканың маңызын түсіндіру

1

Судың энергия көзі екенін біледі

22

Судың табиғаттағы қозғалысы

Өзеннің бастауы мен ағысын бақылау

1

Судың қозғалысын сызба арқылы бейнелейді

23

Суды сақтау технологиялары

Заманауи су үнемдеу технологияларымен танысу

1

Су үнемдеуші құрылғылардың жұмысын сипаттайды

24

Су және адам еңбегі

Суды қолданатын кәсіп түрлерін тану

1

Ауыл шаруашылығында судың рөлін түсінеді

25

Су және экотуризм

Табиғи суларды сақтау мәдениетін дамыту

1

Экотуризмде экологиялық мінез-құлық қалыптастырады

26

Судың ластануы және зардаптары

Ластану салдарын мысалмен түсіндіру

1

Судың ластануынан болатын зиянды біледі

27

Су және денсаулық

Таза судың адам денсаулығына әсерін анықтау

1

Ішуге жарамды судың талаптарын біледі

28

Суды қорғау ережелері

Экологиялық ережелер құрастыру

1

Өз ережесін жасап, постер дайындайды

29

Цифрлық сабақ: PhET симуляторы

Су айналымын цифрлық модель арқылы көрсету

1

Цифрлық симуляцияны қолданып білімін бекітеді

30

Жобалық жұмыс: «Мен суды қалай үнемдеймін?»

Жеке зерттеу жобасын орындау

1

Өз жобасын жоспарлап, қорғауға дайындалады

31

Пәнаралық байланыс: Су және математика

Сумен байланысты есептер шығару

1

Математикалық және экологиялық ойлау дамиды

32

Пәнаралық байланыс: Су және өнер

Су тақырыбында сурет салу, өлең шығару

1

Көркем және экологиялық ойлау қабілетін дамытады

33

Қайталау және викторина

Барлық тақырыпты қайталау

1

Негізгі ұғымдарды бекітеді, білімін тексереді

34

Қорытынды сабақ және рефлексия

Бағдарлама нәтижесін талдау және пікір білдіру

1

Экологиялық жауапкершілік пен қызығушылық қалыптасады

№

Бағалау өлшемі

Дескрипторлар (оқушы не істей алады)

Бағалау тәсілі

1

Білім және түсіну деңгейі

– Судың қасиеттерін, айналымын, түрлерін біледі;– Су экожүйедегі рөлін түсіндіреді;– Суды үнемдеудің жолдарын атайды.

Ауызша сұрақ-жауап, викторина, тест

2

Тәжірибелік дағды және зерттеу

– Сумен тәжірибе жүргізе алады (булану, сүзу, еріткіш қасиет);– Нәтижені дәптерге немесе кестеге жазады;– Қорытынды шығарады.

Практикалық жұмыс, бақылау парағы

3

Экологиялық мәдениет және жауапкершілік

– Суды үнемдеу ережелерін ұстанады;– Табиғатты қорғау туралы пікірін білдіреді;– Топтық жобаларда белсенділік танытады.

Бақылау, өзін-өзі бағалау, портфолио

4

Шығармашылық және жобалық қабілет

– «Мен суды қалай үнемдеймін?» атты жеке жобасын орындайды;– Экологиялық постер, сурет, макет жасайды;– Өз идеясын қорғап, түсіндіре алады.

Жобаны қорғау, көрме, презентация

5

Коммуникативтік дағды

– Топтық жұмысқа қатысады;– Өз ойын анық жеткізеді;– Басқалардың пікірін тыңдай біледі.

Топтық талқылау, пікірталас, бақылау

6

Цифрлық сауаттылық және заманауи құралдарды қолдану

– PhET симуляторы, Canva, Paint бағдарламаларында жұмыс істей алады;– Цифрлық тәжірибе нәтижесін көрсетеді;– Визуалды материал жасайды.

Цифрлық тапсырма нәтижесі, экран скрині

7

Рефлексия және өзін-өзі бағалау

– Сабақ соңында өз жетістігін бағалайды;– «Мен не үйрендім?» парағын толтырады;– Табиғатқа көзқарасын жазады.

Рефлексия парағы, пікір жазу

Балл

Деңгей

Сипаттамасы

3 балл

Жоғары деңгей

Тақырыпты толық меңгерген, тәжірибелерді өз бетінше орындайды, жобасын шығармашылықпен қорғайды

2 балл

Орта деңгей

Тақырыпты жақсы түсінеді, аздаған көмекпен тапсырмаларды орындайды

1 балл

Бастапқы деңгей

Тақырыпты жартылай түсінеді, мұғалім көмегімен ғана орындайды

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Су – тіршілік көзі

Сабақтың мақсаты

Судың маңызын түсіну, табиғаттағы орнын анықтау

Дәйек сөз

Құндылықты дарыту

Сабақтың барысы

Сабақ-тың жоспар-ланған кезең-дері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс- тар

Сабақ-тың басы

"Көңіл-күйіңді көрсет" (эмодзи әдісі)

Мақсаты: Оқушылардың көңіл-күйін анықтау, сабаққа дайындық деңгейін бақылау.

• Мұғалім оқушыларға түрлі эмоцияларды білдіретін смайликтерді (эмодзилерді) көрсетеді.

• Оқушылар сабаққа қалай келгенін осы смайликтердің ішінен таңдап көрсетеді немесе тақтаға стикер жабыстырады.

• Мұғалім оқушылардың көңіл-күйіне қарай сабақты жандандыру әдістерін таңдай алады

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша , мадақтау

Сабақ-тың ортасы

Тапсырма 1. «Кім жылдам табады?» (ойын элементі)

Мақсаты: Судың маңызын түсіндіру, жылдам ойлау және сөздік қорды дамыту.
Нұсқау: Мұғалім сұрақты оқиды, оқушылар тез жауап береді.
Сұрақтар:

1. Су қандай түсті?

2. Сусыз не болар еді?

3. Судың қай күйі мұз деп аталады?

4. Бұлттан не жауады?

5. Су қайда сақталады?

Жауаптар:

1. Түссіз.

2. Тіршілік болмайды.

3. Қатты күйі.

4. Жаңбыр немесе қар.

5. Өзенде, көлде, теңізде.

Дескриптор:
– Сұрақтарға дұрыс жауап береді;
– Судың қасиеті мен маңызын түсіндіреді;
– Топпен белсенді жұмыс істейді.

? Тапсырма 2. «Су сөйлейді» (креативті әдіс – персонификация)

Мақсаты: Табиғатқа эмоциялық қарым-қатынас қалыптастыру.
Нұсқау: Оқушылар судың атынан сөйлейді:

«Мен – су. Мен не істеймін? Кімге қажетпін? Маған не ұнайды, не ұнамайды?»

Жауап үлгісі:

Мен – су. Мен адамдарға, өсімдіктер мен жануарларға өмір сыйлаймын.
Маған қоқыс тастамаңдар, мен таза болғым келеді.

Дескриптор:
– Судың рөлін адам кейпінде жеткізеді;
– Табиғатты қорғау сезімін көрсетеді;
– Өз ойын көркем тілмен айтады.

? Тапсырма 3. «Ғажайып тәжірибе» (зерттеу-ойын тәсілі)

Мақсаты: Судың қасиетін тәжірибелік жолмен түсіндіру.
Нұсқау:

1. Бір ыдысқа су, екіншісіне май құй.

2. Екеуін араластырғанда не болатынын бақыла.

3. Қорытынды шығар.

Жауабы: Су мен май араласпайды, себебі олардың тығыздығы мен қасиеті әртүрлі. Су ауыр, май жеңіл.

Дескриптор:
– Тәжірибе жасап, бақылау жүргізеді;
– Судың қасиеті туралы қорытынды жазады;
– Тәжірибе нәтижесін дұрыс түсіндіреді.

? Тапсырма 4. «Су үнемдеуші» (шығармашылық ойын)

Мақсаты: Суды үнемдеу мәдениетін қалыптастыру.
Нұсқау:
Оқушыларға сұрақ қойылады:

«Егер сен суды үнемдейтін робот болсаң, адамдарға қандай кеңес берер едің?»

Жауап үлгісі:
– Тіс жуғанда суды ағызып қоймаңыз;
– Кранды қатты ашпаңыз;
– Гүлдерді таңертең суарыңыз;
– Су құбырындағы ақауды дереу жөндеңіз.

Дескриптор:
– Суды үнемдеу тәсілдерін атайды;
– Өз идеяларын ұсынады;
– Экологиялық ойлау қалыптасады.

? Тапсырма 5. «Су айналымын бейнеле» (ойын-сурет әдісі)

Мақсаты: Судың табиғаттағы айналымын түсіндіру.
Нұсқау:
– Оқушылар топпен сурет салады: күн → булану → бұлт → жаңбыр → өзен → теңіз.
– Әр кезеңді ауызша түсіндіреді.

Жауабы:

Су буланады → бұлт түзіледі → жаңбыр болып жауады → өзенге ағады → қайтадан теңізге жетеді.

Дескриптор:
– Су айналымының кезеңдерін дұрыс атайды;
– Сызба арқылы түсіндіреді;
– Топтық жұмыста белсенділік танытады.

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Дескриптор ,

бағдаршам ,

ауызша мадақтау

Сабақ-тың соңы

«Бағдаршам» әдісі

• Жасыл – сабаққа дайынмын, барлығы түсінікті.

• Сары – кейбір сұрақтарым бар, бірақ жұмыс істеуге дайынмын.

• Қызыл – тақырыпты түсінбеймін, көмек қажет.

Нұсқаулықты орындайды

Кері байланыс

жасайды

С тикерлер

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Табиғаттағы су айналымы

Сабақтың мақсаты

Су айналымының кезеңдерін түсіндіру

Дәйек сөз

Құндылықты дарыту

Сабақтың барысы

Сабақ-тың жоспар-ланған кезең-дері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс-

тар

Сабақ-тың басы

"Құпия сыйлық" әдісі

Мақсаты: Оқушыларды ынталандыру, олардың сабаққа деген қызығушылығын ояту.

• Мұғалім оқушыларға бүгінгі сабақта белсенділік танытқан оқушы арнайы "құпия сыйлыққа" ие болатынын айтады.

• Сыйлық ретінде кішкентай заттар (бейдж, тәттілер, стикерлер) немесе мақтау сөздер жазылған карточкалар қолдануға болады.

• Бұл әдіс оқушылардың мотивациясын арттырады.

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша , мадақтау

Сабақ-тың ортасы

Тапсырма 1. «Бұлттың саяхаты» (ойын-сахналау әдісі)

Мақсаты: Су айналымының кезеңдерін түсіндіру.
Нұсқау: Оқушылар 4 рөлге бөлінеді: Күн, Су, Бұлт, Жаңбыр. Әрқайсысы өз әрекетін қимылмен көрсетеді.
Жауабы:
Күн қыздырады → су буланады → бұлт түзіледі → жаңбыр жауады → су қайтадан өзенге ағады.
Дескриптор:
– Су айналымының кезеңдерін атайды;
– Рөл арқылы процесті түсіндіреді;
– Табиғи құбылыстарды жүйелі баяндайды.

?️ Тапсырма 2. «Сиқырлы тәжірибе» (зерттеу әдісі)

Мақсаты: Булану мен конденсация құбылысын тәжірибе арқылы көрсету.
Нұсқау:
Ыстық су құйылған әйнек ыдыстың үстіне табақ қойып, біраз уақыт күтіңдер.
Бақылау: Табақтың астында су тамшылары пайда болады.
Жауабы: Су буланады, бу суық бетке тиіп, қайтадан суға айналады.
Дескриптор:
– Булану мен конденсацияны тәжірибеде дәлелдейді;
– Құбылысты өз сөзімен түсіндіреді;
– Қорытынды жасай алады.

☁️ Тапсырма 3. «Бұлт не айтады?» (креативті жазба жұмысы)

Мақсаты: Табиғи құбылыстарды елестету және шығармашылық ойды дамыту.
Нұсқау:
Оқушылар бұлттың атынан әңгіме немесе шағын өлең жазады.
Жауап үлгісі:

Мен – бұлтпын. Төменнен бу жинаймын, аспанға көтерілемін.
Күн суығанда мен жаңбыр болып жерге қайта ораламын.

Дескриптор:
– Су айналымын сипаттайды;
– Табиғи құбылысты көркем тілмен жеткізеді;
– Эмоциялық және шығармашылық көзқарас танытады.

?️ Тапсырма 4. «Кім дұрыс ретпен орналастырады?» (логикалық ойын)

Мақсаты: Су айналымының ретін дұрыс анықтау.
Нұсқау:
Оқушылар берілген кезеңдерді дұрыс ретпен орналастырады:

1. Булану

2. Бұлт түзілу

3. Жаңбыр жауу

4. Су өзенге жиналу

5. Қайтадан булану

Жауабы: 1 → 2 → 3 → 4 → 5.
Дескриптор:
– Су айналымының кезеңдерін дұрыс реттейді;
– Себеп-салдарлық байланысты анықтайды;
– Дәлелмен түсіндіреді.

? Тапсырма 5. «Су тамшысының саяхаты» (ойын-драма әдісі)

Мақсаты: Су айналымын есте сақтауға және елестетуге үйрету.
Нұсқау:
Оқушылар өздерін су тамшысы ретінде елестетіп, саяхат тарихын айтып береді:
– Мен теңізден буланып аспанға ұштым...
– Бұлтқа айналдым...
– Тауға барып жаңбыр болып жаудым...

Жауап үлгісі:

Мен аспанда бұлтқа айналып, таудан қайтадан өзенге түстім. Табиғатта мен ешқашан жоғалмаймын, тек түрімді өзгертемін.

Дескриптор:
– Су айналымының барлық кезеңін сипаттайды;
– Өз ойын еркін, жүйелі жеткізеді;
– Табиғи құбылысты дұрыс түсінеді.

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Дескриптор ,

бағдаршам ,

ауызша мадақтау

Сабақ-тың соңы

«Білемін – Білгім келеді – Үйрендім» (КБҮ) әдісі

• Мұғалім оқушыларға үш бағаны бар кесте береді:

  1. Білемін

  2. Білгім келеді

  3. Үйрендім

Нұсқаулықты орындайды

Кері байланыс жасайды

Стикер

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Судың күйі: сұйық, қатты, газ

Сабақтың мақсаты

Судың үш күйін тәжірибе арқылы көрсету

Дәйек сөз

Құндылықты дарыту

Сабақтың барысы

Сабақ-тың жоспар-ланған кезең-дері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс-

тар

Сабақ-тың басы

"Сиқырлы сөз" әдісі

Мақсаты: Сабақтың тақырыбына қызығушылық тудыру, топтық жұмысқа ынталандыру.

• Мұғалім оқушыларға сабақ тақырыбына қатысты бір "сиқырлы сөз" айтады.

• Бұл сөздің мағынасын немесе сабақпен байланысын табу үшін оқушылар өз ойларын ортаға салады.

• Мысалы, "бөлшек" тақырыбында мұғалім "бөлу" сөзін айтып, оқушылардан оның мағынасын сұрайды.

• Оқушылар жауап берген соң, сабақ тақырыбы ашылады.

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша , мадақтау

Сабақ-тың ортасы

Тапсырма 1. «Судың үш күйі» (танымдық ойын)

Мақсаты: Судың қатты, сұйық және газ күйін ажырату.
Нұсқау: Мұғалім үш суретті (мұз, су, бу) көрсетеді.
Оқушылар қайсысы қатты, сұйық, бу екенін атайды.

Жауабы:
– Мұз – қатты күй.
– Су – сұйық күй.
– Бу – газ күй.

Дескриптор:
– Судың үш күйін дұрыс атайды;
– Күйдің айырмашылығын түсіндіреді;
– Көрнекілікпен жұмыс істей алады.

❄️ Тапсырма 2. «Тәжірибе: мұз ерісе не болады?»

Мақсаты: Қатты күйдің сұйыққа айналуын бақылау.
Нұсқау: Мұз кесегін ыдысқа салып, ерігенше бақылау.
Бақылау: Мұз біртіндеп суға айналады.

Жауабы:
Мұз (қатты күй) ерігенде су (сұйық күй) пайда болады.

Дескриптор:
– Тәжірибе барысында өзгерісті бақылайды;
– Күй өзгерісін түсіндіреді;
– «Қатты → сұйық» түрленуін атап көрсетеді.

?️ Тапсырма 3. «Буға айналу» (шығармашылық тәжірибе)

Мақсаты: Судың булануын түсіндіру.
Нұсқау: Ыстық судың үстінен шыққан буды бақылау.
Жауабы:
Су қыздырылғанда буға айналады – бұл газ күйі.

Дескриптор:
– Судың қызғанда буға айналатынын түсіндіреді;
– Газ күйінің белгісін атайды (көрінбейді, ұшады);
– Қорытынды жасай алады.

? Тапсырма 4. «Кімге ұқсайды?» (ойын-салыстыру әдісі)

Мақсаты: Судың үш күйін өмірмен байланыстыру.
Нұсқау:
– Мұз – қатты, оны сен неден көрдің?
– Су – сұйық, оны қайда қолданамыз?
– Бу – газ, ол қайда кездеседі?

Жауап үлгісі:
– Мұз тоңазытқышта болады.
– Суды ішуге, жууға қолданамыз.
– Бу ас пісіргенде, шәйнектен шығады.

Дескриптор:
– Судың әр күйін өмірмен байланыстырады;
– Мысал келтіреді;
– Ойын арқылы ой қорытындылайды.

☀️ Тапсырма 5. «Су айналады!» (қимыл-ойын әдісі)

Мақсаты: Судың күй ауысуын есте сақтау.
Нұсқау:
Мұғалім сөз айтады, оқушылар қимылмен көрсетеді:

• «Мұз» десе – қатып қалады;

• «Су» десе – толқын сияқты қозғалады;

• «Бу» десе – жеңіл ұшып кетеді.

Жауабы:
Қимыл арқылы судың қату, еріу және булану кезеңдерін бейнелейді.

Дескриптор:
– Судың үш күйін ажыратады;
– Қимылмен бейнелей алады;
– Белсенділік пен түсінігін көрсетеді.

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Дескриптор ,

бағдаршам ,

ауызша мадақтау

Сабақ-тың соңы

«Көңіл-күй смайликтері»

• Мұғалім оқушыларға түрлі смайликтердің суретін (???) немесе көңіл-күйді білдіретін белгілерді көрсетеді.

• Оқушылар өз көңіл-күйіне сәйкес смайлик таңдап, сабаққа деген көзқарасын білдіреді.

Нұсқаулықты орындайды

Кері байланыс жасайды

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Таза су және ластанған су

Сабақтың мақсаты

Таза мен ластанған судың айырмасын анықтау

Дәйек сөз

Құндылықты дарыту

Сабақтың барысы

Сабақ-тың жоспар-ланған кезең-дері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс-

тар

Сабақ-тың басы

"Бір сөзбен" әдісі

Мақсаты: Оқушылардың сабаққа деген эмоционалдық дайындығын анықтау.

• Мұғалім оқушыларға "Сен бүгін сабақтан не күтесің?" деген сұрақ қояды.

• Әр оқушы бір сөзбен өз жауабын айтады (қызықты, пайдалы, қиын, жаңа, ерекше т.б.).

• Осы жауаптарға сүйене отырып, мұғалім оқушылардың сабаққа деген көзқарасын реттей алады.

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша , мадақтау

Сабақ-тың ортасы

Тапсырма 1. «Суды салыстыр» (зерттеу-тәжірибе әдісі)

Мақсаты: Таза және ластанған судың айырмасын анықтау.
Нұсқау:
Оқушыларға екі ыдыс беріледі: бірінде — мөлдір таза су, екіншісінде — лай су (ішіне топырақ, жапырақ т.б. салынады).
Оқушылар екеуін көзбен және иіс арқылы салыстырады.

Жауабы:
– Таза су – түссіз, иіссіз, мөлдір.
– Ластанған су – лай, иісі бар, түсі өзгерген.

Дескриптор:
– Судың сыртқы белгілерін ажыратады;
– Таза және ластанған судың айырмашылығын түсіндіреді;
– Қорытынды жасай алады.

? Тапсырма 2. «Қайсысы ішуге жарайды?» (логикалық ойын)

Мақсаты: Таза судың адам өміріндегі маңызын түсіндіру.
Нұсқау:
Мұғалім 3 сурет көрсетеді:

1. өзен суы;

2. пластикалық бөтелкедегі су;

3. лас көлдің суы.
   Оқушылар тек ішуге жарайтынын таңдайды.

Жауабы:
Тек бөтелкедегі немесе тазартылған су ғана ішуге жарайды.

Дескриптор:
– Судың тазалық деңгейін ажыратады;
– Денсаулыққа қауіпсіз суды таңдайды;
– Себебін түсіндіре алады.

? Тапсырма 3. «Су сүзгісі» (шығармашылық тәжірибе)

Мақсаты: Ластанған суды тазалау тәсілін көрсету.
Нұсқау:
Оқушылар шағын сүзгі жасайды: пластик бөтелкеге құм, көмір және мақта қабаттап салып, лай суды өткізіп көреді.

Жауабы:
Су сүзгіден өткенде біршама тазарады, лай заттар ұсталып қалады.

Дескриптор:
– Суды сүзу тәсілін тәжірибе жүзінде орындайды;
– Нәтижені бақылайды және қорытынды жасайды;
– Тазалау процесінің маңызын түсінеді.

? Тапсырма 4. «Табиғат сақшысы» (рөлдік ойын)

Мақсаты: Суды қорғау және ластамау туралы экологиялық ой қалыптастыру.
Нұсқау:
Оқушылар екі топқа бөлінеді:
– Бірі – «Табиғатты қорғаушылар»;
– Екіншісі – «Бұзушылар» (суға қоқыс тастайтындар).
Ойын соңында талқылау жүргізіледі: кімнің әрекеті дұрыс, кімнің зиянды?

Жауабы:
Табиғатты қорғаушылардың әрекеті дұрыс: суды таза ұстау – бәріміздің борышымыз.

Дескриптор:
– Табиғатты қорғау әрекеттерін түсіндіреді;
– Қоршаған ортаға жауапкершілікпен қарайды;
– Дұрыс экологиялық мінез-құлық танытады.

? Тапсырма 5. «Судың жанайқайы» (креативті жазба жұмысы)

Мақсаты: Табиғатқа эмоционалды көзқарас қалыптастыру.
Нұсқау:
Оқушылар судың атынан қысқа хат немесе әңгіме жазады.
Мысалы:

«Мен – су. Мен адамдарға өмір беремін, бірақ кейде мені ластайды. Мені таза ұстаңдар, сонда мен сендерге өмір мен қуат сыйлаймын.»

Жауабы:
– Оқушы судың рөлін түсініп, табиғатты қорғау идеясын жеткізеді.

Дескриптор:
– Тақырып бойынша креативті мәтін жазады;
– Табиғатқа жанашырлық білдіреді;
– Судың адам өміріндегі маңызын көркем тілмен жеткізеді.

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Дескриптор ,

бағдаршам ,

ауызша мадақтау

Сабақ-тың соңы

«Бес саусақ» әдісі

? Нұсқаулық:

• Мұғалім оқушыларға қолдың суретін көрсетіп, әр саусақтың мағынасын түсіндіреді:

  • Бас бармақ – маған ұнады

  • Балаң үйрек – мен үшін қиын болды

  • Ортаң саусақ – маған түсініксіз болды

  • Шылдыр шүмек – мен жаңа білім алдым

  • Шынашақ – мен енді қолдана аламын

Нұсқаулықты орындайды

Кері байланыс жасайды

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Судың қасиеттері

Сабақтың мақсаты

Судың түссіз, иіссіз, мөлдір екенін бақылау

Дәйек сөз

Құндылықты дарыту

Сабақтың барысы

Сабақ-тың жоспар-ланған кезең-дері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс-

тар

Сабақ-тың басы

"Сиқырлы қорап" әдісі

Мақсаты: Оқушылардың қызығушылығын арттыру, олардың сабаққа деген ынтасын ояту.

• Мұғалім қораптың ішіне сабаққа байланысты бір зат (символикалық түрде) салып қояды.

• Оқушылар қорап ішінде не барын болжап, өз ойларын айтады.

• Соңында мұғалім қорапты ашып, оның сабақпен байланысын түсіндіреді.

• Бұл әдіс оқушылардың зерттеушілік қабілетін дамытады.

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша , мадақтау

Сабақ-тың ортасы

Тапсырма 1. «Бақылайық!» (тәжірибелік әдіс)

Мақсаты: Судың негізгі қасиеттерін (түссіз, иіссіз, мөлдір) анықтау.
Нұсқау:
Мұғалім үш стакан дайындайды: бірінде су, бірінде шырын, бірінде сүт.
Оқушылар иіскеп, қарап, дәмін салыстырады.

Жауабы:
Су – түссіз, иіссіз, мөлдір. Басқа сұйықтарда түс пен иіс бар.

Дескриптор:
– Суды басқа сұйықтықтардан ажыратады;
– Судың түсі мен иісін дұрыс сипаттайды;
– Қорытынды жаза алады.

? Тапсырма 2. «Су қандай?» (ойын сипаттау әдісі)

Мақсаты: Судың қасиеттерін ауызша және бейнелі түрде сипаттау.
Нұсқау:
Мұғалім сұрақ қояды:
– Су қандай?
– Егер су сөйлей алса, не айтар еді?

Жауап үлгісі:

Су салқын, таза, мөлдір, ағып тұрады.
Мен – су, мен барлық тіршілікке өмір беремін.

Дескриптор:
– Судың қасиеттерін сөзбен сипаттай алады;
– Эмоциялық және шығармашылық тіл қолданады;
– Табиғатқа сүйіспеншілік білдіреді.

❄️ Тапсырма 3. «Мұзды еріт!» (тәжірибе + бақылау)

Мақсаты: Температураның суға әсерін бақылау.
Нұсқау:
Мұз кесегін қолмен ұстау → біртіндеп еруін бақылау.
Мұғалім сұрайды: неге мұз еріді?

Жауабы:
Мұз (қатты күй) жылу әсерінен еріп, суға (сұйық күйге) айналды.

Дескриптор:
– Қатты күй мен сұйық күйдің айырмасын түсіндіреді;
– Тәжірибе нәтижесін дұрыс сипаттайды;
– Күй өзгерісін түсінеді.

? Тапсырма 4. «Судың күші» (ойын-зерттеу әдісі)

Мақсаты: Судың қозғалысы мен серпінді қасиетін анықтау.
Нұсқау:
Мұғалім екі қағаз қайықты суға қояды, біреуін үрлейді.
Сұрақ: қайсысы тез жүреді? Неліктен?

Жауабы:
Үрлеген қайық қозғалады, себебі су итерілгенде қозғалыс пайда болады. Су күшті қозғалыс көзі бола алады.

Дескриптор:
– Судың қозғалысын байқайды;
– Себеп-салдар байланысын түсіндіреді;
– Зерттеу нәтижесін айта алады.

☀️ Тапсырма 5. «Сиқырлы тамшы» (шығармашылық әдіс)

Мақсаты: Судың қасиеттерін көркем тілде бейнелеу, қиялды дамыту.
Нұсқау:
Оқушылар су тамшысының саяхаты туралы қысқа әңгіме немесе өлең жазады.

Жауап үлгісі:

Мен аспаннан түстім, гүлге қондым, өзенге қосылдым.
Мен таза болсам, бәрі де тірі болады.

Дескриптор:
– Судың қасиеттерін әңгіме не өлең арқылы бейнелейді;
– Шығармашылық ой көрсетеді;
– Табиғатты қорғау идеясын жеткізеді.

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Дескриптор ,

бағдаршам ,

ауызша мадақтау

Сабақ-тың соңы

«Табыс сатысы»

• Мұғалім тақтаға баспалдақ суретін салады немесе дайын шаблон береді.

• Оқушылар өздерін қай деңгейде тұрғанын белгілейді:
  1️⃣ Тақырыпты түсінбедім
  2️⃣ Әлі де сұрақтарым бар
  3️⃣ Жартылай түсіндім
  4️⃣ Толық түсіндім, басқаларға түсіндіріп бере аламын

Нұсқаулықты орындайды

Кері байланыс жасайды

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Судың дәмі мен иісі

Сабақтың мақсаты

Тәжірибе арқылы судың ерекшелігін сезіну

Дәйек сөз

Құндылықты дарыту

Сабақтың барысы

Сабақ-тың жоспар-ланған кезең-дері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс-

тар

Сабақ-тың басы

"Жылы сөздер шеңбері"

Мақсаты: Оқушылардың көңіл-күйін көтеру, достық қарым-қатынасты қалыптастыру.

• Мұғалім оқушыларды шеңберге жинап, бір-біріне жылы сөз айтуын сұрайды.

• Оқушылар кезекпен қасындағы оқушыға немесе бүкіл сыныпқа жақсы тілектер айтады.

• Мысалы: «Сен бүгін өте көңілді көрінесің!», «Бүгін бәріміз бірге қызықты сабақ өтеміз!»

• Осылайша, оқушылар арасында жылулық, позитивті көңіл-күй қалыптасады.

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша , мадақтау

Сабақ-тың ортасы

Тапсырма 1. «Дәмін тап!» (тәжірибелік ойын)

Мақсаты: Судың дәмі мен иісін басқа сұйықтықтармен салыстыру арқылы ажырату.
Нұсқау:
Мұғалім үш ыдысқа су, шырын және сүт құяды. Оқушылар дәмін иіскеп көреді (қауіпсіз мөлшерде).
Сұрақ: қайсысы таза су екенін анықта.

Жауабы:
Су – түссіз, иіссіз және дәмсіз.
Шырын мен сүттің дәмі мен иісі бар.

Дескриптор:
– Таза судың дәмі мен иісін ажырата алады;
– Басқа сұйықтықтармен салыстырады;
– Қорытынды жасайды.

? Тапсырма 2. «Мен – су» (креативті рөлдік әдіс)

Мақсаты: Табиғатқа эмоциялық және танымдық қатынас қалыптастыру.
Нұсқау:
Оқушы судың атынан сөйлейді:

«Мен қандаймын? Маған не ұнайды? Маған не ұнамайды?»

Жауап үлгісі:

Мен – су. Мен таза болғанда дәмсіз, иіссіз боламын.
Маған қоқыс пен химиялық иіс ұнамайды.
Мен таза болсам, сендерге өмір беремін.

Дескриптор:
– Судың қасиеттерін дұрыс сипаттайды;
– Табиғатты қорғау идеясын білдіреді;
– Көркем тіл қолданады.

? Тапсырма 3. «Иісін тап!» (ойын-сезімдік әдіс)

Мақсаты: Судың иіссіз екенін тәжірибе арқылы дәлелдеу.
Нұсқау:
Мұғалім бірнеше ыдыс дайындайды: таза су, сірке суы, гүл суы, сүт.
Оқушылар әр ыдысты иіскеп, қайсысында иіс жоқ екенін анықтайды.

Жауабы:
Иісі жоқ — таза су. Басқаларының өзіндік иісі бар.

Дескриптор:
– Иіссіз суды анықтай алады;
– Дәлелді жауап береді;
– Тәжірибеден қорытынды шығарады.

☀️ Тапсырма 4. «Су мен сен» (шығармашылық жұмыс)

Мақсаты: Судың таза дәмін бейнелі түрде сипаттау, қиялды дамыту.
Нұсқау:
Оқушылар шағын өлең немесе сурет салады.
Мысалы, өлең жолдарын жалғастыру:

Таза су ішсем, ...
Иісі жоқ, бірақ ...

Жауап үлгісі:

Таза су ішсем – денем сергек, көңілім шат.
Иісі жоқ, бірақ дәмі тәтті секілді.

Дескриптор:
– Судың қасиетін бейнелі тілмен сипаттайды;
– Шығармашылық ой көрсетеді;
– Судың тазалығын бағалай біледі.

? Тапсырма 5. «Таза су – денсаулық кепілі» (талқылау ойыны)

Мақсаты: Таза судың адам ағзасына әсерін түсіндіру.
Нұсқау:
Мұғалім сұрақтар қояды:
– Егер су иісті болса, не болады?
– Егер су ластанса, оны ішуге бола ма?
– Таза судың пайдасы қандай?

Жауаптар:
– Иісті су — лас, ішуге жарамсыз.
– Ластанған су ауру туғызады.
– Таза су ағзаны тазалайды, сергітеді.

Дескриптор:
– Таза судың денсаулыққа әсерін түсіндіреді;
– Қауіпсіздік ережелерін біледі;
– Экологиялық жауапкершілік танытады.

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Тапсырмаларды орындайды

Дескриптор ,

бағдаршам ,

ауызша мадақтау

Сабақ-тың соңы

«Екі жұлдыз, бір тілек»

• Әр оқушы екі жақсы нәрсе (жұлдыз) және бір ұсыныс (тілек) жазады:
  ⭐ Мен бүгін мынаны жақсы үйрендім…
  ⭐ Мен мына тапсырманы жақсы орындадым…
  ? Мен үшін мынаны жақсарту керек…

• Мұғалім оқушылардың жауаптарын жинап, талдайды.

Нұсқаулықты орындайды

Кері байланыс жасайды

Білім беру ұйымының атауы

Пәні:

Бөлім:

Педагогтің аты-жөні:

Күні:

Сыныбы:

Қатысушылар саны

Қатыспағандар саны

Тақырыбы

Су ресурстарының түрлері

Сабақтың мақсаты

Өзен, көл, мұздық, теңіз, жаңбыр суы туралы білу

Дәйек сөз

Құндылықты дарыту

Сабақтың барысы

Сабақ-тың жоспар-ланған кезең-дері

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурс-

тар

Сабақ-тың басы

"Комплимент көпірі" әдісі

Мақсаты: Оқушылар арасында достық қарым-қатынас орнату, сенімділік қалыптастыру.

• Оқушылар бір қатарға тұрып, қасындағы сыныптасына бір жақсы сөз немесе комплимент айтады.

• Барлығы кезекпен бір-біріне жақсы сөз айтып болғанша жалғасады.

• Бұл әдіс сенімділікті арттырып, сабаққа жағымды көңіл-күймен кірісуге көмектеседі.

Нұсқаулықтарды орындайды

Ауызша , мадақтау

Сабақ-тың ортасы

Тапсырма 1. «Судың түрін тап!» (танымдық ойын)

Мақсаты: Табиғи су көздерінің түрлерін ажырату.
Нұсқау:
Мұғалім әртүрлі суреттер көрсетеді: өзен, көл, теңіз, мұздық, жаңбыр.
Оқушылар әр суреттің қай су түріне жататынын атайды.

Жауабы:
– Өзен – ағынды су.
– Көл – тұйық су қоймасы.
– Теңіз – тұзды су.
– Мұздық – қатқан су.
– Жаңбыр – атмосфералық су.

Дескриптор:
– Су ресурстарының негізгі түрлерін атайды;
– Сурет арқылы таниды және ажыратады;
– Табиғи құбылыстарды дұрыс түсіндіреді.

? Тапсырма 2. «Картадағы су» (географиялық ойын)

Мақсаты: Қазақстандағы су ресурстарымен таныстыру.
Нұсқау:
Мұғалім картадан көрсетеді: Ертіс, Іле, Сырдария, Балқаш, Каспий, Арал.
Оқушылар су түрін анықтайды (өзен бе, көл ме, теңіз бе).

Жауабы:
– Ертіс, Іле, Сырдария – өзендер.
– Балқаш, Арал – көлдер.
– Каспий – теңіз.

Дескриптор:
– Картадан су көздерін таба алады;
– Қазақстан су ресурстарының түрлерін ажыратады;
– Географиялық білімін қолданады.