Павлодар облысы, Аққулы ауданы

Малыбай жалпы орта білім беретін мектеп

Халықаралық форумына баяндама

Тақырыбы: «Сын тұрғысынан ойлаудың мәні»

Дайындаған: ағылшын тілі пәні мұғалімі

Тусутаева Д.К.

2023 ж.

Сын тұрғысынан ойлаудың мәні.

«... бала ылғи іске ұмтылады. Дені сау бала тіпті қарап

отыра алмайды. Бірақ бала не істеуге, һәм қалай істеуге

білмейді. Сондықтан ол ересек адамдардың не істегенін,

һәм қалай істегенін өнеге қылады...»

М.Жұмабаев.

ХХІ ғасыр сан түрлі әлеуметтік және экономикалық жаңалықтармен, өзгерістермен ерекшеленіп келеді. Дүние жүзін дүр сілкіндіріп жатқан техникалық өзгерістер Қазақстанның да білім беру саласында тікелей әсер етіп, ілгері жалғастыруда. Адамзат қоғамы бүгін аса жылдам қарқынмен дамып келеді. Қазіргі кезде қарапайым теориялық білімді ғана игерген маманың қажеті аз. Қандай да бір білім орнының түлегі болмасын, өзін қоршаған ортада еркін сезініп, қоғамда болып жатқан әлеуметтік, экономикалық үдерістерінің табиғатын түсініп, олардың түрлі өзгерістеріне жылдам шешім мен бағытын табатын тұлға қажет. Сонымен қатар үйлесімді дамыған тұлға болу да жеткіліксіз, оқушыға кәсіби дағдыны өздігінен иелене алатындай етіп әрқилы өмірлік жағдаяттарда тез бейімделіп алуға мүмкіншілік беретін білім беру қажет. Сондықтан біздің бүгінгі қоғамымызда жаңа оқыту жүйесінің үйлестірілуі уақыт талабына сай міндеттеліп, білімге деген жаңа талап қойылуда. Сол талапқа сәйкес білім саласында жаңа педагогикалық технологиялар белсенді қолданылады.

Ғылымда арнаулы технологиялық бағыт пайда болды. Бұл бағыт ХХ ғасырдың 60-жылдарында АҚШ және Англияда пайда болды және қазіргі уақытта практика жүзінде барлық дүниежүзі елдеріне таралды. «Технология» деген термин гректің түп тамыры techne-өнер, шеберлік, кәсіп және logos-ғылым, білім деген сөзінен шыққан. 

Педагогикалық технология — білімділік мақсатқа қол  жеткізудегі оқушы мен мұғалімнің жүйелі, тұжырымдамалы, нормативті, объективті, көпнұсқалы әрекеті.

Фрадкин Феликс Аронович (Ресей ғалым-педагог).

Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында оқыту формасын, әдістерін, технологиялары таңдауда көп нұсқалылық қағидасы бекітілген, бұл білім мекемелерінің мұғалімдеріне, педагогтарына өзіне оңтайлы нұсқаны қолдануға, педагогикалық процесті кез келген үлгімен, тіпті авторлық үлгімен құруға мүмкіндік береді.

Мектепте жұмыс атқаратын әрбір мұғалімнің алдына қазіргі таңда қойылатын талап өте үлкен болып отыр. Мұғалім өзінің инновациялық іс -әрекетін қалыптастырып, оны меңгеріп, сол жаңа педагогикалық технологияларды оқу-тәрбие үрдісінде жүйелі пайдалану арқылы оқушылардың білім сапасын арттыруы қажет. Сонда ғана жаңа педагогикалық технологияларды меңгерген, өз практикасында қолданған әрбір мұғалім өз сабағын нәтижелі даму жағынан көре алады.

Өмір талабы бойынша оқушы қазіргі кездегі сабақта жай ғана отырмай, оның негізгі кейіпкері болу керек. Оқу үрдісінің тиімділігін арттыру жолдарын іздестіру мақсатымен жеке технологиялармен танысып, оқып, үйренуге бет бұрдым.

    Қазіргі заманда жиі кездесетін  технологиялар төменгі кестеде көрсетілген:

(Кесте 1. «Жаңа технологиялар тізімі»)

Бұл, әрине, барлық технологиялардың толық тізімі емес. Қазіргі оқыту үрдісінде білім берудің тенденциялары мен даму бағыттарын қамтамасыз ететін 50 - ден аса педагогикалық технологиялар қолданыс табуда.

 Өз тәжірибеме тоқталсам, сабақ беру кезінде «Сыни тұрғыдан ойлау» технологиясын қолданамын:

«Оқу мен жазу арқылы сыни ойлауды дамыту» халықаралық бағдарлама Хобард пен Уильям Смит колледждер мен Солтүстік Айова университетінің оқу ассоциациямен құрылған. Авторлар: Чарльз Темпл, Джинни Стилл, Куртис Мередит.

Сын тұрғысынан ойлау әдісі, оқытуда дамыған технологияға жатады. Иллюстративті-түсіндірмелі, ішінара іздену, проблемалық, пікір-сайыс, ойын, шығармашылық, өзін-өзі дамыта оқыту әдістерінің жиынтығы. Сын тұрғысын оқу-тәрбие үрдісінде басқару мен ұйымдастырудың тиімділігі оқушылардың өз алдына белсенді дамуына негізделеді Бұның мақсаты – барлық жастағы балаларды кез келген мазмұнға сын тұрғысынан қарауды үйрету. Кез келген қиыншылықтарды жеңуге, өз мәселелерін шешуге, әр түрлі жағдайларды сын тұрғысынан қарауға, екі ұйғарым пікірдің біреуін таңдауға, сапалы шешім жасауға үйрету қажеттігі айдан анық болып тұр.

Ағылшын тілі пәні мұғалімдерінің алдында тұрған негізгі мақсат – тіл үйрету, меңгерту, шет тілде дұрыс сөйлеу, сауатты жазу дағдыларын қалыптастыру, грамматикалық ережелер мен сөйлем құрылысын меңгерту. Өзге тілді оқытуда бірден-бір тиімді әдіс – сын тұрғысынан ойлау әдісі деп ойлаймын. СТОдағы мұғалімнің басты міндеті оқу материалын оқушыға дайын күйінде көрсету емес, оқушымен бірлесіп, жалпы іс-әрекетті ұйымдастыра отырып, алға қойылған міндеттерді түсіндіру, оларды шешудің тәсілдерін, жолдарын іздестіру. Әдістемелік құралда СТО технологиясы жайлы сіздермен өз тәжірибеммен алмасамын.

Құрылым 3 деңгейден тұрады:

• қызығушылықты ояту

•  мағынаны тану

•  ой толғаныс.

Бірінші кезең «Қызығушылықты ояту»
Кезеңнің мақсаттары:
- оқушы өзінде қалыптасқан білімі мен түсініктерін өзектендіру;
- оқылатын тақырыпқа танымдық қызығушылықты ояту;
- оқушының белсенділігін ояту;

Жеке тұлғаның іс - әрекеті қолдануға болатын әдістер мен тәсілдер
оқылатын мәселелер бойынша не білетінін еске түсіреді, ақпаратты жүйелейді, жауап алуға қажетті сұрақтар қояды. Өзге мақсатын тұжырымдайды. «Белгілі ақпараттар» тізімін түйін сөздер бойынша - әңгіме, кластерлер, дұрыс және дұрыс емесін мақұлдау және т. б. 
Бірінші кезеңде алынған ақпараттар тыңдалады, жазылады, талқыланады, жеке, жұп және топ бойынша жүргізіледі.

Екінші кезең «Мағынаны ашу»
Кезеңнің мақсаты:
- жаңа ақпаратпен танысу;
- жаңа ақпараттармен өз білімімен ара - қатынас белгілеу.

Жеке тұлғаның іс - әрекеті  қолдануға болатын әдістер мен тәсілдер:
- мұғалім ұсынған белсенді оқыту әдістерін қолданып, жаңа тақырып материалдарын тыңдайды, оқиды;
- жаңа ақпараттардың мәнін түсіну барысында мәтін шетіне белгі қояды немесе жазып алады;
- қарастырылған материалдармен жұмыс істеу барысында өз түсінгенін қадағалайды, алдына қойған мақсаттарына жету үшін белсенді әрекет етеді.

Белсенді оқу әдістерін қолдану:
- инсерт;
- екі жақты күнделік;
- қосымша журнал;
- сабақтың бірінші кезеңінде қойылған сұрақтарға белсенді түрде жауап іздеу және т. б.

Кезеңде жаңа ақпараттармен, ойлармен танысады, тиісті тақырыпқа байланысты кино көру, дәріс, әңгіме, тыңдау немесе тәжірибе - эксперимент жасау, мультимедиялық құралдарды пайдаланады. Сабақтағы жұмыс дара және жұп түрінде жүргізіледі.

Үшінші кезең «Ой толғау»
Кезеңнің мақсаты:

-қабылданған жаңа және ескі түсініктердің ара қатынасын ашу.
- оқылған материалды талдау және қорытындылау.
- тақырыпты мұнан әрі меңгеру бағытын анықтау.
- Мағынаны тану кезеңінде білімге сүйене отырып, бұрын және сабақ барысында не үйренгенін салыстырады.
- Қарастырған тақырыптың мәнін толық түсіну және өзіне қойылған мақсатты іске асыру үшін жаңа тақырыпты талдайды, қажеттісін іріктеп алады.
- өзіне қойған сұрақтарға мағыналы жауап алғандарын бағалайды.
- Алған білімдерін өмірмен байланыстырады, қорытынды нәтиже шығарады, өз бетімен жаңа идеяларды ойластырады - кластер құру
- әртүрлі кезеңдегі ақпараттардың өзара қатынасын сипаттайтын кестелер толтырады.
- түйін сөздерге қайта оралу.
- дұрыс және дұрыс емесін мақұлдауға қайта оралу.
- рефлексивті сұрақтар
- пікір алмасу.
- шығармашылық жұмыстар жазу (синквейн, эссе) және т. б.

СТО үйрету үшін мына төмендегі шаралар орындалуы шарт.

(Кесте 2. «СТО шарттар»)

Мысалы бастауыш сыныпта оқушылардың ой мен ісі қалыптаспаған. Өздігінен әрекет етуге талпынатын оқушыларының ауызша, жазбаша дағдыларын қалыптастыруда сабақта түрлі тәсілдерді қолданып, өз атын жазуға дағдыландырып жатады. Жазу мен оқуды үйргенген бала өздігінен өз пікірін айтуға қалыптаса бастайды. Осындай деңгейде түрлі әдістерді арасынан сын тұрғысынан ойлау технологиясын ерекшелеп айтуға болады. Онда оқушының ізденімпаздығы, пәнге деген құлшынысы оянып, ойында салыстыру реакциялары жүреді. Ненің дұрыс, ненің бұрыстығын айқындай бастайды.

Сыни тұрғыдан ойлау «ойлау туралы ойлану» деп сипатталады. Менің алдымда тұрған міндет - оқушылардың шығармашылық білім дағдыларын қалыптастыру. Сол себептен, сыни тұрғыдан ойлауды әр сабағымда қолдануға тырысамын.

Осыған сәйкес сіздерге Сыни тұрғыдан ойлау технологиясының бірнеше әдістерін ұсынамын:

1.«Инсерт» (түртіп алу) жүйесі. Бұл тәсілді қызығушылықты ояту және ой толғау кезеңдерінде қолдануға болады. Тәсіл бойынша оқу материалы дайын күйінде беріледі, мәтінді оқып отырып оның бір жақ шетіне немесе кесте түрінде жазылады:
«V» - білемін

«+» мен үшін жаңа ақпарат

«-» басқаша ойлаймын

«?» - түсінбедім, тереңірек білгім келеді.

2.«Ішіне - сыртына» әдісі бойынша сөздерді бөледі, тақырыптқа жақын сөздерді «Ішіне», ал тақырыпқа жатпайтын сөздерді «Сыртына» жазады.

3.«Венн диаграммасы» – екі затты алып, олардың ерекшеліктері мен ұқсастықтарын салыстыру.
4.«Синквейн»  «Sinkuein» тәсілі. Мұны бес жолдан тұратын өлең деп те атайды. Бұл әрбір ой толғау кезеңінде қолданылады.
Синквейн жазу ережесі:

1. Бірінші қатарға бір сөзбен тақырып жазылады (зат есім түрінде).
   2) Екінші қатарға тақырыпты екі сөзбен келтіруі (екі сын есім түрінде).
   3) Үшінші қатарға үш сөзбен осы тақырып бойынша іс - әрекет жазылады (етістік, көсемше).
   4) Төртінші қатарға төрт сөзден тұратын осы тақырыпқа қатысты сөйлем немесе сөз тіркесі.
   5) Соңғы қатарға тақырып мәнін сипаттайтын бір сөзден тұратын синоним (метафора) жазылады.

5.«Эссе» стратегиясы бойынша өз ойынан әр түрлі пікірлер құрастырып, оны дәлелдеуге үйренеді.

6.«Автор орындығы», «Ыстық орындық» әдісі- жазған, өзі шығарған өлеңін т.б. автор орындығына отырып оқып беру.

7.«Концептуалды  кесте» әдісі - Концептуалдық дөңгелек әдісі  кластерге ұқсас, бірақ мұнда бір шоқтан таралуы керек. Бұл тәсіл оқушылардың назарын оқылатын тақырыпқа аударуға, сабақ жоспарын жасауға мүмкіндік береді.

some	a few	a little	much	many	a lot of
		Жүктеу ЖИ арқылы жасау ЖИ арқылы жасау Бөлісу 1 - айлық Материал тарифі -96% жеңілдік 00 05 00 ҚМЖ Ашық сабақ Тәрбие сағаты Презентация БЖБ, ТЖБ тесттер Көрнекіліктер Балабақшаға арнарлған құжаттар Мақала, Эссе Дидактикалық ойындар және тағы басқа 400 000 материал Барлық 400 000 материалдарды шексіз жүктеу мүмкіндігіне ие боласыз 1 990 ₸ 49 000₸ 1 айға қосылу Таңдау Материалға шағымдану Бұл материал сайт қолданушысы жариялаған. Материалдың ішінде жазылған барлық ақпаратқа жауапкершілікті жариялаған қолданушы жауап береді. Ұстаз тілегі тек ақпаратты таратуға қолдау көрсетеді. Егер материал сіздің авторлық құқығыңызды бұзған болса немесе басқа да себептермен сайттан өшіру керек деп ойласаңыз осында жазыңыз Жариялаған: Тусутаева Динара Кадыровна 20 Маусым 2023 238 Шағым жылдам қаралу үшін барынша толық ақпарат жіберіңіз Шағымды қалдыру Сын тұрғысынан ойлаудың мәні Тақырып бойынша 31 материал табылды Сын тұрғысынан ойлаудың мәні Материал туралы қысқаша түсінік Ағылшын тілі пәніне оқушылардың қызығушылығын арттыру мақсатында Сын тұрғысынан ойлау технологияның тиімділігі туралы жазылған. Материалды жүктеу Материалдың қысқаша нұсқасы Павлодар облысы, Аққулы ауданы Малыбай жалпы орта білім беретін мектеп Халықаралық форумына баяндама Тақырыбы: «Сын тұрғысынан ойлаудың мәні» Дайындаған: ағылшын тілі пәні мұғалімі Тусутаева Д.К. 2023 ж. Сын тұрғысынан ойлаудың мәні. «... бала ылғи іске ұмтылады. Дені сау бала тіпті қарап отыра алмайды. Бірақ бала не істеуге, һәм қалай істеуге білмейді. Сондықтан ол ересек адамдардың не істегенін, һәм қалай істегенін өнеге қылады...» М.Жұмабаев. ХХІ ғасыр сан түрлі әлеуметтік және экономикалық жаңалықтармен, өзгерістермен ерекшеленіп келеді. Дүние жүзін дүр сілкіндіріп жатқан техникалық өзгерістер Қазақстанның да білім беру саласында тікелей әсер етіп, ілгері жалғастыруда. Адамзат қоғамы бүгін аса жылдам қарқынмен дамып келеді. Қазіргі кезде қарапайым теориялық білімді ғана игерген маманың қажеті аз. Қандай да бір білім орнының түлегі болмасын, өзін қоршаған ортада еркін сезініп, қоғамда болып жатқан әлеуметтік, экономикалық үдерістерінің табиғатын түсініп, олардың түрлі өзгерістеріне жылдам шешім мен бағытын табатын тұлға қажет. Сонымен қатар үйлесімді дамыған тұлға болу да жеткіліксіз, оқушыға кәсіби дағдыны өздігінен иелене алатындай етіп әрқилы өмірлік жағдаяттарда тез бейімделіп алуға мүмкіншілік беретін білім беру қажет. Сондықтан біздің бүгінгі қоғамымызда жаңа оқыту жүйесінің үйлестірілуі уақыт талабына сай міндеттеліп, білімге деген жаңа талап қойылуда. Сол талапқа сәйкес білім саласында жаңа педагогикалық технологиялар белсенді қолданылады. Ғылымда арнаулы технологиялық бағыт пайда болды. Бұл бағыт ХХ ғасырдың 60-жылдарында АҚШ және Англияда пайда болды және қазіргі уақытта практика жүзінде барлық дүниежүзі елдеріне таралды. «Технология» деген термин гректің түп тамыры techne-өнер, шеберлік, кәсіп және logos-ғылым, білім деген сөзінен шыққан.  Педагогикалық технология — білімділік мақсатқа қол  жеткізудегі оқушы мен мұғалімнің жүйелі, тұжырымдамалы, нормативті, объективті, көпнұсқалы әрекеті. Фрадкин Феликс Аронович (Ресей ғалым-педагог). Қазақстан Республикасының «Білім туралы» Заңында оқыту формасын, әдістерін, технологиялары таңдауда көп нұсқалылық қағидасы бекітілген, бұл білім мекемелерінің мұғалімдеріне, педагогтарына өзіне оңтайлы нұсқаны қолдануға, педагогикалық процесті кез келген үлгімен, тіпті авторлық үлгімен құруға мүмкіндік береді. Мектепте жұмыс атқаратын әрбір мұғалімнің алдына қазіргі таңда қойылатын талап өте үлкен болып отыр. Мұғалім өзінің инновациялық іс -әрекетін қалыптастырып, оны меңгеріп, сол жаңа педагогикалық технологияларды оқу-тәрбие үрдісінде жүйелі пайдалану арқылы оқушылардың білім сапасын арттыруы қажет. Сонда ғана жаңа педагогикалық технологияларды меңгерген, өз практикасында қолданған әрбір мұғалім өз сабағын нәтижелі даму жағынан көре алады. Өмір талабы бойынша оқушы қазіргі кездегі сабақта жай ғана отырмай, оның негізгі кейіпкері болу керек. Оқу үрдісінің тиімділігін арттыру жолдарын іздестіру мақсатымен жеке технологиялармен танысып, оқып, үйренуге бет бұрдым.     Қазіргі заманда жиі кездесетін  технологиялар төменгі кестеде көрсетілген: Технологиялар атауы Авторлары 1 Саралап деңгейлеп оқыту Қараев Ж.А.,Кобдикова Ж.У. 2 Модульдік оқыту технологиясы Жампеисова М.М. 3 Дамыта оқыту технологиясы Тұрғымбаев Т.,Эльконин Д.Б. Давыдов В.В.,Зайцев В. 4 Проблемалық  оқыту технологисы Монахов М. 5 Ірі блокпен оқыту технологиясы Шаталов, Эрдниев П.М. 6 Жобалау әдістемесі Дж. Дьюи 7 Сын тұрғысынан ойлау Джинни, Л. Стил, С.Крутис, Ч.Темпл 8 Жеделдетіп оқыту технологиясы (тілді дамыту) Жүнісбеков Ә. 9 Алдын-ала оқыту технологиясы Лысенкова А. 10 Тұлғалық гумандық технологиясы Амонашвили Ш. 11 Шоғырландырып- қарқындап оқыту (Концентрированно- интенсивное обучение) Нұрахметов Н.Н. Абдығалиев К.А. 12 Жүйелілік тұрғысынан оқыту технологиясы Ғалиев Т.Т. 13 Интерактивті оқыту технологиясы Я.А. Каменский (Кесте 1. «Жаңа технологиялар тізімі») Бұл, әрине, барлық технологиялардың толық тізімі емес. Қазіргі оқыту үрдісінде білім берудің тенденциялары мен даму бағыттарын қамтамасыз ететін 50 - ден аса педагогикалық технологиялар қолданыс табуда.  Өз тәжірибеме тоқталсам, сабақ беру кезінде «Сыни тұрғыдан ойлау» технологиясын қолданамын: «Оқу мен жазу арқылы сыни ойлауды дамыту» халықаралық бағдарлама Хобард пен Уильям Смит колледждер мен Солтүстік Айова университетінің оқу ассоциациямен құрылған. Авторлар: Чарльз Темпл, Джинни Стилл, Куртис Мередит. Сын тұрғысынан ойлау әдісі, оқытуда дамыған технологияға жатады. Иллюстративті-түсіндірмелі, ішінара іздену, проблемалық, пікір-сайыс, ойын, шығармашылық, өзін-өзі дамыта оқыту әдістерінің жиынтығы. Сын тұрғысын оқу-тәрбие үрдісінде басқару мен ұйымдастырудың тиімділігі оқушылардың өз алдына белсенді дамуына негізделеді Бұның мақсаты – барлық жастағы балаларды кез келген мазмұнға сын тұрғысынан қарауды үйрету. Кез келген қиыншылықтарды жеңуге, өз мәселелерін шешуге, әр түрлі жағдайларды сын тұрғысынан қарауға, екі ұйғарым пікірдің біреуін таңдауға, сапалы шешім жасауға үйрету қажеттігі айдан анық болып тұр. Ағылшын тілі пәні мұғалімдерінің алдында тұрған негізгі мақсат – тіл үйрету, меңгерту, шет тілде дұрыс сөйлеу, сауатты жазу дағдыларын қалыптастыру, грамматикалық ережелер мен сөйлем құрылысын меңгерту. Өзге тілді оқытуда бірден-бір тиімді әдіс – сын тұрғысынан ойлау әдісі деп ойлаймын. СТОдағы мұғалімнің басты міндеті оқу материалын оқушыға дайын күйінде көрсету емес, оқушымен бірлесіп, жалпы іс-әрекетті ұйымдастыра отырып, алға қойылған міндеттерді түсіндіру, оларды шешудің тәсілдерін, жолдарын іздестіру. Әдістемелік құралда СТО технологиясы жайлы сіздермен өз тәжірибеммен алмасамын. Құрылым 3 деңгейден тұрады: қызығушылықты ояту  мағынаны тану  ой толғаныс. Бірінші кезең «Қызығушылықты ояту» Кезеңнің мақсаттары: - оқушы өзінде қалыптасқан білімі мен түсініктерін өзектендіру; - оқылатын тақырыпқа танымдық қызығушылықты ояту; - оқушының белсенділігін ояту; Жеке тұлғаның іс - әрекеті қолдануға болатын әдістер мен тәсілдер оқылатын мәселелер бойынша не білетінін еске түсіреді, ақпаратты жүйелейді, жауап алуға қажетті сұрақтар қояды. Өзге мақсатын тұжырымдайды. «Белгілі ақпараттар» тізімін түйін сөздер бойынша - әңгіме, кластерлер, дұрыс және дұрыс емесін мақұлдау және т. б.  Бірінші кезеңде алынған ақпараттар тыңдалады, жазылады, талқыланады, жеке, жұп және топ бойынша жүргізіледі. Екінші кезең «Мағынаны ашу» Кезеңнің мақсаты: - жаңа ақпаратпен танысу; - жаңа ақпараттармен өз білімімен ара - қатынас белгілеу. Жеке тұлғаның іс - әрекеті  қолдануға болатын әдістер мен тәсілдер: - мұғалім ұсынған белсенді оқыту әдістерін қолданып, жаңа тақырып материалдарын тыңдайды, оқиды; - жаңа ақпараттардың мәнін түсіну барысында мәтін шетіне белгі қояды немесе жазып алады; - қарастырылған материалдармен жұмыс істеу барысында өз түсінгенін қадағалайды, алдына қойған мақсаттарына жету үшін белсенді әрекет етеді. Белсенді оқу әдістерін қолдану: - инсерт; - екі жақты күнделік; - қосымша журнал; - сабақтың бірінші кезеңінде қойылған сұрақтарға белсенді түрде жауап іздеу және т. б. Кезеңде жаңа ақпараттармен, ойлармен танысады, тиісті тақырыпқа байланысты кино көру, дәріс, әңгіме, тыңдау немесе тәжірибе - эксперимент жасау, мультимедиялық құралдарды пайдаланады. Сабақтағы жұмыс дара және жұп түрінде жүргізіледі. Үшінші кезең «Ой толғау» Кезеңнің мақсаты: -қабылданған жаңа және ескі түсініктердің ара қатынасын ашу. - оқылған материалды талдау және қорытындылау. - тақырыпты мұнан әрі меңгеру бағытын анықтау. - Мағынаны тану кезеңінде білімге сүйене отырып, бұрын және сабақ барысында не үйренгенін салыстырады. - Қарастырған тақырыптың мәнін толық түсіну және өзіне қойылған мақсатты іске асыру үшін жаңа тақырыпты талдайды, қажеттісін іріктеп алады. - өзіне қойған сұрақтарға мағыналы жауап алғандарын бағалайды. - Алған білімдерін өмірмен байланыстырады, қорытынды нәтиже шығарады, өз бетімен жаңа идеяларды ойластырады - кластер құру - әртүрлі кезеңдегі ақпараттардың өзара қатынасын сипаттайтын кестелер толтырады. - түйін сөздерге қайта оралу. - дұрыс және дұрыс емесін мақұлдауға қайта оралу. - рефлексивті сұрақтар - пікір алмасу. - шығармашылық жұмыстар жазу (синквейн, эссе) және т. б.   СТО үйрету үшін мына төмендегі шаралар орындалуы шарт. (Кесте 2. «СТО шарттар») Мысалы бастауыш сыныпта оқушылардың ой мен ісі қалыптаспаған. Өздігінен әрекет етуге талпынатын оқушыларының ауызша, жазбаша дағдыларын қалыптастыруда сабақта түрлі тәсілдерді қолданып, өз атын жазуға дағдыландырып жатады. Жазу мен оқуды үйргенген бала өздігінен өз пікірін айтуға қалыптаса бастайды. Осындай деңгейде түрлі әдістерді арасынан сын тұрғысынан ойлау технологиясын ерекшелеп айтуға болады. Онда оқушының ізденімпаздығы, пәнге деген құлшынысы оянып, ойында салыстыру реакциялары жүреді. Ненің дұрыс, ненің бұрыстығын айқындай бастайды. Сыни тұрғыдан ойлау «ойлау туралы ойлану» деп сипатталады. Менің алдымда тұрған міндет - оқушылардың шығармашылық білім дағдыларын қалыптастыру. Сол себептен, сыни тұрғыдан ойлауды әр сабағымда қолдануға тырысамын. Осыған сәйкес сіздерге Сыни тұрғыдан ойлау технологиясының бірнеше әдістерін ұсынамын: 1.«Инсерт» (түртіп алу) жүйесі. Бұл тәсілді қызығушылықты ояту және ой толғау кезеңдерінде қолдануға болады. Тәсіл бойынша оқу материалы дайын күйінде беріледі, мәтінді оқып отырып оның бір жақ шетіне немесе кесте түрінде жазылады: «V» - білемін «+» мен үшін жаңа ақпарат «-» басқаша ойлаймын «?» - түсінбедім, тереңірек білгім келеді. 2.«Ішіне - сыртына» әдісі бойынша сөздерді бөледі, тақырыптқа жақын сөздерді «Ішіне», ал тақырыпқа жатпайтын сөздерді «Сыртына» жазады. 3.«Венн диаграммасы» – екі затты алып, олардың ерекшеліктері мен ұқсастықтарын салыстыру. 4.«Синквейн»  «Sinkuein» тәсілі. Мұны бес жолдан тұратын өлең деп те атайды. Бұл әрбір ой толғау кезеңінде қолданылады. Синквейн жазу ережесі: Бірінші қатарға бір сөзбен тақырып жазылады (зат есім түрінде). 2) Екінші қатарға тақырыпты екі сөзбен келтіруі (екі сын есім түрінде). 3) Үшінші қатарға үш сөзбен осы тақырып бойынша іс - әрекет жазылады (етістік, көсемше). 4) Төртінші қатарға төрт сөзден тұратын осы тақырыпқа қатысты сөйлем немесе сөз тіркесі. 5) Соңғы қатарға тақырып мәнін сипаттайтын бір сөзден тұратын синоним (метафора) жазылады. 5.«Эссе» стратегиясы бойынша өз ойынан әр түрлі пікірлер құрастырып, оны дәлелдеуге үйренеді. 6.«Автор орындығы», «Ыстық орындық» әдісі- жазған, өзі шығарған өлеңін т.б. автор орындығына отырып оқып беру. 7.«Концептуалды  кесте» әдісі - Концептуалдық дөңгелек әдісі  кластерге ұқсас, бірақ мұнда бір шоқтан таралуы керек. Бұл тәсіл оқушылардың назарын оқылатын тақырыпқа аударуға, сабақ жоспарын жасауға мүмкіндік береді. some a few a little much many a lot of Материалды жүктеу Жүктеу Сақтау Бөлісу ЖИ арқылы жасау Файл форматы: docx Шет тілі Мақала Барлық сыныптар 20.06.2023 238 Жүктеу Сақтау ЖИ арқылы жасау Жариялаған: Тусутаева Динара Кадыровна Бұл материалды қолданушы жариялаған. Ustaz Tilegi ақпаратты жеткізуші ғана болып табылады. Жарияланған материалдың мазмұны мен авторлық құқық толықтай автордың жауапкершілігінде. Егер материал авторлық құқықты бұзады немесе сайттан алынуы тиіс деп есептесеңіз, шағым қалдыра аласыз Қазақстандағы ең үлкен материалдар базасынан іздеу Сіз үшін 400 000 ұстаздардың еңбегі мен тәжірибесін біріктіріп, ең үлкен материалдар базасын жасадық. Төменде керек материалды іздеп, жүктеп алып сабағыңызға қолдана аласыз Іздеу Материал жариялап, аттестацияға 100% жарамды сертификатты тегін алыңыз! Ustaz tilegi журналы министірліктің тізіміне енген. Qr коды мен тіркеу номері беріледі. Материал жариялаған соң сертификат тегін бірден беріледі. Толығырақ Оқу-ағарту министірлігінің ресми жауабы Сайтқа 5 материал жариялап, тегін АЛҒЫС ХАТ алыңыз! Қазақстан Республикасының білім беру жүйесін дамытуға қосқан жеке үлесі үшін және де Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық материалыңызбен бөлісіп, белсенді болғаныңыз үшін алғыс білдіреміз! Жариялау Сайтқа 25 материал жариялап, тегін ҚҰРМЕТ ГРОМАТАСЫН алыңыз! Тәуелсіз Қазақстанның білім беру жүйесін дамытуға және білім беру сапасын арттыру мақсатында Республика деңгейінде «Ustaz tilegi» Республикалық ғылыми – әдістемелік журналының желілік басылымына өз авторлық жұмысын жариялағаны үшін марапатталасыз! Жариялау Министірлікпен келісілген курстар тізімі Химия пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Тарих пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Биология пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Ағылшын тілі пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ География пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Информатика пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Мектепке дейінгі білім беру бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ «Қазақ тілі» жəне «Қазақ əдебиеті» бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Дене шынықтыру пәні бойынша педагогтің пәндік және кәсіби құзыреттілігін дамыту 80/108 сағат Толығырақ Білім алушылардың білім сапасын арттыру мақсатында сабақта цифрлық технологияларды қолдану 80/108 сағат Толығырақ Инклюзивті білім беру жүйесінде ерекше білім беру қажеттілігі бар білім алушыға психологиялық-педагогикалық қолдау көрсету бойынша педагогтердің кәсіби және пәндік құзыреттіліктерін дамыту 80/108 сағат Толығырақ