Бөлім

Мемлекет, соғыс және революциялар тарихынан

Педагогтің Т.А.Ә

Жумашова Женискуль Мырзагалиевна

Күні

28.01.2026ж

Пәні Қазақстан тарихы

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сынып:

10 “Ә”

Сабақтың тақырыбы

Шыңғысхан империясы және оның мұрагерлері (2- сағаты)

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаттары

10.3.2.4 мемлекет құрылысындағы сабақтастықты анықтай отырып, Қазақстан аумағында ұлыс жүйесінің дамуын зерттеу; 10.3.2.5 XIII -XV ғасырлардағы мемлекеттердің геосаяси белсенділігін сипаттау арқылы, олардың Еуразиядағы тарихи процестердің барысына әсер ету дәрежесін анықтау

Сабақтың мақсаты:

Қазақстанда мемлекеттіліктің қалыптасуының тарихи кезеңдерін түсіндіру;

мемлекет құрылысындағы сабақтастықты анықтай отырып, Қазақстан аумағында ұлыс жүйесінің дамуын зерттеу;XIII -XV ғасырлардағы мемлекеттердің геосаяси белсенділігін сипаттау арқылы, олардың Еуразиядағы тарихи процестердің барысына әсер ету дәрежесін анықтау

Құндылықтар

Заң және тәртіп айы.Қоғамдағы тәртіп пен қауіпсіздікті сақтау үшін құқықтық нормалар мен ережелерге сәйкес әрекет ете алу

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Сабақтың басы

Ұйымдастыру кезеңі.

Оқушылардың назарларын сабаққа аудару.

«Флеш*-карта» әдісі арқылы конверттегі сұрақтар бойынша өткен сабақты қайталау арқылы https://wordwall.net/ru/resource/47375371үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға жауап ала отырып,тақырыппен жаңа сабақтың тікелей байланысты екенін түсіндіреді.

Тақырып ашу.Бірнеше оқиғаларды мағынасы бойынша сәйкестендіру.

• Суреттерден нені көріптұрсыңдар?

• Суретте не бейнеленген?

Оқушылардың жауаптары тыңдалып,жаңа тақырыптың тақырыбы мен оқу мақсаты хабарланады.

Үй тапсырмасы бойынша ұсынылған сұрақтарға жауап береді

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Суреттерге қарай отырып бүкіл сыныптық талқылау арқылы тақырыпқа шығады

ҚБ Мұғалім оқушылардың жауаптарына кері байланыс беріп отырады

https://wordwall.net/ru/resource/47375371

Шыңғысханның, моңғол

дар шапқыншылығы суреттері

Сабақтың ортасы

Бейнекөрініске анализ жасау.

Видео ролик қосылады.

«Түсін,талда,жеткіз!» әдісі-топпен жұмыс

1-қатар: Монғолдар Қазақстан аумағында.

2-қатар:.Монғолдар басқыншылығының жалғасуы

3-қатар:Көшпелілер мемлекетінің үшінші үлгісі.Монғол империяның мемлекеттік құрылысы.

Пікірің қажет!
«ШЫҢҒЫС ХАН – ұлы қолбасшы және реформатор»

“Біліміңді таныт”-жұптық жұмыс
Мәтінді пайдалана отырып берілген кестені толтырыңыздар.

«Картаны сөйлет» әдісі

Оқушылардың назарларына

https://wordwall.net/ru/resource/52233216 сервисі арқылы картадан ұлыстарды анықтауға тапсырма ұсынылады.

Картамен жұмыс-ұжымдық жұмыс

«ХІІІ ғасырдың басындағы әлем» және «ХІІІ ғасырдың аяғындағы әлем» карталарының мәліметтерін қолданып, ыдыраған және құрылған мемлекеттерді анықтаңыз.

«Ауызба-ауыз» әдісі-Дерекпен жұмыс

Топ оқушыларынан бірнеше оқушыларға деректер ауыздан-ауызға жеткізіледі,топтар деректерге талдау жасайды;

«1206 жылы Онон өзені бойында Темучинді хан сайлау» миниатюрасы мен «Монғолдың құпия шежіресі» дерегін қолданып, монғолдардың мемлекет құрғанын дәлелдеуді ұсыныңыз

Деректер

Барыс жылы (1206 жылы) Онон өзені бойындағы құрылтайда халық Темучинді «хан» сайлады. Ақ ту орнатылды. Шыңғыс қаған халық алдына шығып: «Менімен бірге мемлекет құруға үлес қосқандарынды қызметке тағайындаймын» - деп жарлық шығарды. Шыңғыс қаған 99 ноянын шақырды да, оларды мыңбасы қызметіне тағайындады. Шыңғыс қаған ШікіҚұтұқұға: «Алтыншы інім өзің едің. Көп көмегін үшін мемлекеттің жоғары соты етіп тағайындаймын» дейді. «Боғұрчұ, Мұқалы екеуін дұрысымды қолдап, бұрысымды тыйып, осы таққа жеткіздіңдер, сондықтан Боғұрчұ оң қанатты басқарасың, ал Мұқалы Сол қанатты басқарасың» - деп оларға да лауазым тағайындады.

Дерек 1382 жылы жазылған. Ол ұйғыр жазуымен жазылған, алайда, бүгінгі күнге дейін моңғол тілінде қытай иероглифімен жазылған нұсқасы ғана жеткен. Қазір ол Пекин мұражайында сақталынуда.

Сурет:

1 206 жылы Онон өзені бойында Темучинді хан сайлау. Оң жағында ұлдары Үгедей мен Жошы. Рашид ад Диннің «Жылнамалар жинағы» қолжазбасынан алынған миниатюра. 1430 жылы әл-Вахиди салған. Герат мектебі. Ауғанстан.

Жеке жұмыс

Карта мазмұны мен өз біліміңізге сүйеніп, сұрақтарға жауап беріңіз

Оқушылар бейнебаян көреді, бейнебаян бойынша берілген сұрақтарға жауап береді, оқушылар бір-бірінің жауаптарын тыңдап, толықтырады.

Оқушылар берілген сұрақтарды мұқият оқып, талқылап, постер арқылы қорғайды

Мәтінді пайдалана отырып берілген кестені толтырады

«ХІІІ ғасырдың басындағы әлем» және «ХІІІ ғасырдың аяғындағы әлем» карталарының мәліметтерін қолданып, ыдыраған және құрылған мемлекеттерді анықтайды;

Топтар монғолдар мемлекетінің құрылуының екі ұзақ мерзімді және екі қысқа мерзімді себептерін анықтауды, «1206 жылы Онон өзені бойында Темучинді хан сайлау» миниатюрасы мен «Монғолдың құпия шежіресі» дерегін қолданып, монғолдардың мемлекет құрғанын дәлелдейді

Оқушылар карта мазмұны мен өз біліміңізге сүйеніп, сұрақтарға жауап береді

Бейнебаяннан деректерді көреді.

Критерийлері:

Моңғол импертиясының әскери өнері ерекшелігі қандай?

Моңғол атты әскері қалай бөлінді?

Моңғолдардың жауға қарсы қандай қару түрлерін пайдаланды?

Мұғалімнің кері байланысы

Дескриптор:

-мемлекеттің құрылу себептерін анықтайды;

-қоғамдық құрылымын сипаттайды;

-ішкі саясатын жүргізуге «Яса» заңдар жинағының

әсері сипаттайды;

-мемлекеттің әскери құрылысының ерекшелігін анықтайды;

Дескриптор:

Монғол империясының өмір сұрген уақытын анықтайды;

Монғол империясының алып жатқан аумағын сипаттайды;

Монғол империясының этникалық құрамын ажыратады;

Дескриптор:

Карталарды қолданып XIII–XV ғғ. өмір сүрген мемлекеттерді белгілейді

Монғол мемлекетінің құрылуының алғышартын анықтайды

Дескриптор:

--әскери басқару жүйесінің органдарын атайды;

−-әскер құрамы мен түрлерін туралы баяндайды;

− әскер саны туралы мәліметтер келтіреді;

− әскери басқару жүйесінің ерекшеліктерін атайды.

Дескриптор:

-XIII-XV ғғ. Қазақстан аумағында қандай мемлекеттер құрылғандығын атайды;

-Монғол шапқыншылығыныңЕуразия құрлығына енгізген өзгерістерін анықтайды

Тақырыптық бейнеролик

Шыңғысханның, моңғолдар шапқыншылығы суреттері

https://www.youtube.com/watch?v=iDF_ObIl3JQ

Жалпы білім беретін мектептің

сыныбына арналған оқулық

Суреттер,

слайдтар

Оқулық, Қазақстан тарихы 10 сынып,

Таратпа материалдар

Тақырыптық

Кестелер

карталар

Орта ғасырлықпен ауыр қаруланған монғол әскерлері қоршауға алу қаруларын қолдануда. Рашид ад-дин суреттері

Сабақтың аяғы

Кері байланыс.

Не көрді?

Не естідім?

Не айттым?

Үйге тапсырма

«Шыңғысхан және тарихи дерек»

Шыңғыс хан туралы қосымша ақпарат

“Ұлыстардың құрылуы Еуразия

тарихына үлкен өзгерістер әкелді ме?”

тақырыбында дереккөздерді және өз біліміңді

пайдалана отырып,берілген тақырыпқа

100-200 сөзден құралған эссе жазыңыз

Оқушы тақырып бойынша не білдім?, не қызықты болды? не білгім келеді?-деп жазады.

Дескриптор арқылы мұғалім бағалайды.

https://wordwall.net/resource/61184169

А4 парағы