сынып каз тарих орыс сынып

Бөлім:

VI – IX ғғ. Қазақстан

Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)

Мамырова М

Күні:

Сынып:6

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Кіріспе сабақ.

Зерттеу сұрағы: Орта ғасырлар тарихы нені оқытады?

Орта ғасырлық саяхатшылар

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

Орта ғасырлардағыҚазақстан тарихына жалпы шолу

*Тарихи ойлау дағдысы

*Тарихи концепт

Уақыт пен кеңістікке бағдарлану

Өзгеріс пен сабақтастық.

Сабақтың мақсаты

Орта ғасырлар кезеңіндегі өзгерістерді анықтайды;

Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихының негізгі кезеңдері мен олардың ерекшеліктерін түсінеді.

Бағалау критерийі

Орта ғасырлардың әр кезеңіндегі маңызды өзгерісті анықтайды.

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының

әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдас-тыру

Өткен білімді еске түсіру

7 минут

Жаңа тақырыпқа қадам

3 минут

Ой қозғау:

Орта ғасырлар қандай кезеңдерге бөлінеді? (алдыңғы сабақ материалын еске түсіру)

Бұл кезеңдер бір-бірінен қалай ерекшеленуі мүмкін?

ЕБҚ оқушыны өзін сыныптан шеттетілгендей сезінбеуі үшін мұғалімнің үстеліне жақын, мінез-құлқы жайлы балалардың тобына орналастыру.

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көш

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

мадақтау

Кесте

Тақырыптық суреттер

Сабақтың ортасы

Жаңа білім

5 минут

10 минут

5 минут

10 минут

Тапсырма 1. Орта ғасыр кезеңдерін талдау.

Орта ғасырлардың әр кезеңі бойынша өзгерістерді кестеге толтырады:

1. Ерте орта ғасырлар

2. Дамыған орта ғасырлар

3. Қазақ мемлекетінің қалыптасу кезеңі.

ЕБҚ: оқушы шығарылып берілген тапсырманы орындайды

Тапсырма 2. Орта ғасырлардың үш кезеңі бойынша стикерлерге белгілі тұлғалар, оқиғалар және ұғымдарды жазып, 1-сабақтың басында дайындалған уақыт сызығына орналастыру. (Алдын-ала стикерлерге кейбір маңызды ұғымдарды жазып қойып, оқушыларға ойлануға беріңіз).

Уақыт сызығы бойынша келесі сұрақтар қою:

Ежелгі дәуір мен орта ғасырлар кезеңдері арасында қандай сабақтастықты байқадыңыз?

Сіздің ойыңызша, адамзат қоғамының дамуында әр кезеңнің қандай маңызы болды?

Орта ғасырлардағы өзгерістерді топтастыру. Тақтаға төрт бөліктен тұратын кесте сызыңыз.

Оқушылар алдыңғы тапсырмада уақыт сызығында стикерлерге жазылған оқиғалар немесе ұғымдарды кесте бөліктеріне тиісті салалар бойынша орналастыру керек. Оқушыларды қоғамдық өмірдің әр саласында орта ғасырларда ірі өзгерістер болғаны туралы қорытынды жасауға жетелеңіз.

Қазақстан тарихында орта ғасырлар кезеңінің қандай негізгі ерекшеліктері бар?

ЕБҚ оқушы (көру және есту қабілеті төмен) сұрақтарға жауапты жазбаша ұсынады.

Бағалау критерийі: Орта ғасырлардың әр кезеңіндегі маңызды өзгерісті анықтайды. (1-2-тапсырма)

Дескрипторлар:

Ерте орта ғасырлардағы кемінде 3 өзгерісті біледі;

Дамыған орта ғасырлардағы кемінде 3 өзгерісті түсіндіреді;

Кейінгі орта ғасырлардағы кемінде 3 өзгерісті атайды.

Кезеңдер арасындағы сабақтастықты түсіндіреді;

Кезеңдердің ұқсастығы мен айырмашылығы туралы дәлелдер келтіреді;

Орта ғасырлардың адамзаттың даму тарихындағы маңызы туралы пікір келтіреді.

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

«Ең үздік жауап»

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

«Алақан-жұдырық»

«Жұлдызшалар»

Орта ғасырлардағы

Қазақстан картасы:

http://www.tarih-begalm

inka. kz/ kk/ history/

edieval/maps/

Ақпараттық мәтін

Үлестірмелі қағаздар

Суреттер

Тірек-сызбалар

Кесте

Карта

Хронология

тюркской государственности:

https://www.youtube.c4VP6Y om/watch?v=QatYv- (карталар)

Аманжолов Қ. Р. Түркі халықтарының тарихы. 1-2 кітаптар. – Алматы: Білім, 2002 ж.

Сабақтың соңы

5 минут

Кері байланыс

Не білдім?

Не көрдім?

Не түсіндім?

Нені жетілдіруім керек?

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

А4, конспект

Үй тапсырмасы

Орта ғасырлар тарихы нені оқытады?

Бөлім:

6.1 VI - IX ғасырлардағы Қазақстан

Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)

Күні:

Сынып:5

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Қазақстан территориясындағы ерте ортағасырлық мемлекеттер (1-сабақ)

Зерттеу сұрағы: VI-IX ғғ билік құрған қай қағандардың есімдері

тарихта сақталды?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

6.3.1.1 оқиғалардың өзара байланысын табу арқылы Түрік қағанаты құрылуының тарихи маңызын анықтау;

*Тарихи ойлау дағдысы

*Тарихи концепт

Тарихи талдау мен түсіндіру

Маңыздылық

Сабақтың мақсаты

Барлығы: Түрік қағанатының қалыптасу тарихын сипаттайды;

Көпшілігі: мемлекеттің құрылуы мен нығаюының себебін түсіндіреді; Кейбірі: Түркі қағанатының құрылу барысын қытай жылнамаларын қолдана отырып, өз бетінше тұжырымдайды

Бағалау критерийі

-Түрік қағанатының құрылуының басты оқиғаларын ажыратады

-Түрік қағанатының құрылуының тарихи маңыздылығын анықтайды

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының

әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдас-тыру

Өткен білімді еске түсіру

7 минут

Жаңа тақырыпқа қадам

3 минут

Бастапқы ынталандырушы материал

«Кинометафора»

«Ұлы дала дүбірі» бейнематериалын көре отырып, ақпа- раттық органайзер парағын толтырады

Оқушыларды сабақтың тақырыбы және мақсатымен таныстыру

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу

мадақтау

«Ұлы дала дүбірі» түркі қағанаты:

https://www.youtu be.com/watch?..j4

Сабақтың ортасы

Жаңа білім

5 минут

10 минут

5 минут

10 минут

Мәтінмен жұмыс

Зерттеу сұрақтары

1. Қай қаған мемлекетті күшейтуде кӛп үлес қосты?

2. Қай қағанның дипломатиялық байланыстарды дамытуда үлесі зор?

3. VI-IX ғасырларда ӛмір сүрген қай қаған саяси кӛшбас- шылығымен, дипломатиялық, әскери істерімен ерекше есте қалды?

GREАT кестесі Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы маңыздылығына талдау жасайды

ЕБҚ оқушы (көру және есту қабілеті төмен) сұрақтарға жауапты жазбаша ұсынады.

Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма

1. Формативті сұрақтар

2. Сөйлемді жалғастыр

3. Ашық тест

1. Кестедегі сұрақтарға жауап беріңіз.

«Теле» сӛзінің мағынасы қандай?

Түрік қағанатының құрылған жылы қандай? Түрік қағанатын құрған қаған кім?

Түрік қағанатының қай жылы екіге бӛлінді?

2. Сөйлемді жалғастырыңыз.

«Мен, Түрік қағанатының алғашқы билеушісі ......................... қағанмын. Мен мемлекетімнің күшеюі үшін ...................................................................................................................................».

«Мен, Түрік елінің қағаны Мұқанмын, мен ..................................................................................

............................. .....................................................».

«Мен, Тобо қағанмын. Менің саясатым

.................................... .....................................................».

ЕБҚ: оқушыға тапсырманың нақты бір бөлігін ерекшелеп көрсетіп беріледі.

Оқушылар мәтінмен жұмыс жасайды

GREАT кестесі Орта ғасырлардағы Қазақстан тарихы маңыздылығына талдау жасайды

Дескриптор:

• Теле сөзінің мағынасын анықтайды;

• Түрік қағанатының құрылған

жылын анықтайды;

• Түрік қағанатын құрған

қағанды анықтайды;

• Түрік қағанатының екіге

бөлінген жылын анықтайды;

-Мұқан қағанның мемлекетті

нығайтуда жүргізген саясатын атайды;

• Тобо қағанның мемлекетті

нығайту үшін жүргізген саясатын атайды.

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

ҚБ «Қосу. Азайту. Қосарым бар»

«Ең үздік жауап»

«Алақан-жұдырық»

GREАT кестесі

Үлестірмелі қағаздар

ҚБ парағы

Сабақтың соңы

5 минут

Кері байланыс

«Баспалдақ»

Төменгі- «Түсінбедім»

Ортаңғы – «Түсіндім»

Жоғарғы – «Толық түсіндім»

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

А4, конспект

Үй тапсырмасы

Қазақстан территориясындағы ерте ортағасырлық мемлекеттер (1-сабақ)

Бөлім:

6.1 VI - IX ғасырлардағы Қазақстан

Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)

Мамырова М

Күні:

19 09 2023

Сынып:6

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Қазақстан аумағындағы ерте ортағасырлық мемлекеттер.

Зерттеу сұрағы: VI-IX ғасырларда билік құрған қай қағандардың есімдері тарихта сақталды?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

6.3.1.2 VI-IX ғасырлардағы мемлекеттердің даму ерекшеліктерін түсіндіріп, олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау;

6.2.1.3 тарихи оқиғалар мен процестердің сабақтастығын сипаттау үшін «Ұлы Дала» ұғымын қолдану

*Тарихи ойлау дағдысы

*Тарихи концепт

Уақыт пен кеңістікке бағдарлану

Өзгеріс пен сабақтастық

Сабақтың мақсаты

түркі билеушілерін ажыратады;

Әр қағанның мемлекеттің нығаюына қосқан үлесін біледі;

«Түрік қанатының нығаюы» тақырыбына жоспар құрады, оны негіздейді

Қазақ және түркі рухани мәдениетінің сабақтастығын «Ер намысы, ел намысы» деген нақылмен байланыстырып, негіздейді

Бағалау критерийі

Түркі қағанатының сыртқы саясатының негізгі бағыттарын анықтайды

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының

әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдас-тыру

Өткен білімді еске түсіру

7 минут

Жаңа тақырыпқа қадам

3 минут

Тақтаға Ежелгі Қазақстан тарихынан әйгілі тұлғалардың (Тұмар патшайым, Аттила) суретін шығарып, келесі сұрақтарды талқылаңыздар:

• Бұл тұлғалар кімдер?

• Олар тарихта неліктен ерекше сақталды?

Оқушылар жауаптарын тыңдап, сабақ тақырыбына өту. Оқу мақсаттары мен бағалау критерийлерін таныстыру

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу

мадақтау

Тақырыптық суреттер

Сабақтың ортасы

Жаңа білім

5 минут

10 минут

5 минут

10 минут

«Зерттеу және талдау»

1 – Бумын қаған

2 – Мұқан қаған

3 – Иштеми қаған

1-қадам: әрбір тарихи тұлғаға қатысты ең маңызды үш датаны/оқиғаны анықтайды.

Бағалау

2-қадам: жұмыс нәтижелерімен таныстырады. Таныстырылым барысында кестеге толтырып отырады.

3-қадам: Оқушылар өздері берген ұпайларын дәйектер келтіре отырып ,VI-IX ғғ. билік құрған ерекше каған анықталуы қажет.

Нәтижесінде берілген ұпайларды жинақтап, кағандардың ішінен ең ықпалды болғанын анықтайды.

ЕБҚ оқушыға дереккөздің форматын үлкейтіп, қолдау

«Рөлдік ойын»

Қағандардың атқарған рӛліне байланысты карточка түрінде тірек сӛздер дайындап, әр топқа таратылады.Топ берілген тірек сӛздерден монолог құрастырып, рӛлді сомдайды, қалған топ оқушылар қай қаған екенін анық- тауы тиіс. Тек қана қағандар емес, басқа да әлеуметтік топ ӛкілдерін ойынға қосуға болады. Мысалы, уәзірлер, қарапайым халық және т.б., сол арқылы мемлекет ішін- дегі әлеуметтік құрылымды анық кӛрсетуге болады.

Тиімді рӛлдік ойынның критерийлері :

• қарапайымдылық пен қолжетімділік;

• рӛлдік ойынға барынша барлық оқушылардың қатысуы;

• оқушының қорытындысы және рефлексиясы.

ЕБҚ оқушы (көру және есту қабілеті төмен) сұрақтарға жауапты жазбаша ұсынады.

(М) Рөлдік ойынның соңында осы қағандардың ел басқару саясатындағы басты құндылықтардың маңыздылы ғын аша отырып, қазіргі кездегі құндылықтармен (Мәңгілік ел, Ұлы Дала Елі) байланыстырып, қорытындылау.

(Ж) Қалыптастырушы бағалауға арналған тапсырма

1. Мәтінге және ӛз біліміңізге сүйеніп, Түрік қағанаты- ның сыртқы саясатындағы әр бағытының маңыздылы- ғын сипат-тап, кестеге толтырып жазыңыз, жауабыңыз- ды негіздеңіз.

2. Қазақ және түркі рухани мәдениетінің сабақтастығын

«Ер намысы, ел намысы» деген нақылмен байланысты- рып, негіздеңіз.

ЕБҚ: оқушыға жеке жұмыс кезінде қасындағы сыныптастары және мұғалім диалог арқылы қолдау жасайды

Критерийлері:

1. Таңдалған дата/оқиға кӛбінесе ӛзгерістермен байла нысты (әлеуметтік, экономикалық (жер қатынастары мен алым - салық), саяси, мәдени);

2. дата/оқиға одан кейін болған тарихи оқиғалардың болуына септігін тигізді;

3. дата/оқиға қазіргі уақытта да өзінің тарихи маңыз- дылығын сақтауда.

Дескриптор:

• Түріктердің шығыс бағытта жүргізген саясатын атайды;

• Түріктердің батыста жүргізген саясатын атайды;

Түрік қағанатының сыртқы саясатында маңызды рӛл атқарған бағыттарды анықтап, дәлелдер келтіреді

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

«Ең үздік жауап»

«Алақан-жұдырық»

ҚБ «Мадақтау сэндвичі»

Үлестірмелі қағаздар

Суреттер

Тірек-сызбалар

Кесте

Карта

ҚБ парағы

Сабақтың соңы

5 минут

Кері байланыс

« Білімді стикер». Мына сұрақтар бойынша жауап береді.

- Не білдім?

- Не білемін?

- Не білгім келеді?

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

А4, конспект

Үй тапсырмасы

Қазақстан аумағындағы ерте ортағасырлық мемлекеттер.

Бөлім:

6.1 VI - IX ғасырлардағы Қазақстан

Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)

Күні:

Сынып:5

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Көне түркі жазуы.

Зерттеу сұрағы: Білге қаған мен Күлтегіннің мемлекетті нығайтудағы саясаты бізге қандай деректерден белгілі?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

6.3.1.2 VI-IX ғасырлардағы мемлекеттердің даму ерекшеліктерін түсіндіріп, олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау;

*Тарихи ойлау дағдысы

*Тарихи концепт

Тарихи талдау мен түсіндіру

Ұқсастық пен айырмашылық

Сабақтың мақсаты

Шығыс түркілердің неліктен өз мемлекетін құрғынан түсіндіреді;

Батыс және Шығыс Түркі қағанаттарының ішкі және сыртқы саясаттағы негізгі ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтайды;

қытай деректерінің негізінде Шығыс қағанаттың әлсіреу себептерін тұжырымдайды

Бағалау критерийі

Батыс және Шығыс Түрік қағанаттарының ішкі және сыртқы саясаты

ның негізгі бағыттарын анықтайды

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының

әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдас-тыру

Өткен білімді еске түсіру

7 минут

Жаңа тақырыпқа қадам

3 минут

«Кинометафора»

Б «Түркі жазбалары» туралы бейнематериалмен жұмысты тиімді ұйымдастыру үшін алдын-ала сұрақтар беру:

1. «Руна жазулары ұғымы қандай мағына береді?

2. Орхон-Енисей ескерткіштерінен қандай мәліметтер алдыңыз?

3. Неліктен зерттеушілерді түркі жазулары қызықтырады?

Оқушыларды сабақтың тақырыбы және мақсатымен таныстыру

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу

ЕБҚ оқушыны мұғалімнің үстеліне жақын, мінез-құлқы жайлы балалардың тобына орналастыру.

мадақтау

Тақырыптық суреттер

Түркі жазбала ры туралы: http://video like.org/view/y t=5b5xU;BBN

f3

Сабақтың ортасы

Жаңа білім

5 минут

10 минут

5 минут

10 минут

«ПТМС формуласы» - мәтінмен жұмыс

«Орхон және Күлтегін жазбалары» негізінде Білге қаған мен Күлтегіннің ел басқару саясатының ерекшеліктерін қорытындылау.

Позиция: ......................................деп санаймыз;

Түсіндіру: себебі................................................;

Мысал: біз мұны .........................................дәлелдей аламыз;

Салдар немесе нәтиже: айтылған мәселе бойынша ...........

..............................қорытынды жасаймыз

ЕББоқушыға тапсырма шығарылып беріледі.

(Т) «Бірге ойлаймыз. Бірге ойланамыз»

1-қадам: мәтінмен жеке танысады; 2-қадам: жұпта талқылайды;

3-қадам: кестені толтырады

ЕБҚ: оқушыға тапсырманың нақты бір бөлігін ерекшелеп көрсетіп беріледі.

Дескриптор:

Дерек бойынша Түрік қағанаттары басқа елдермен қарым- қатынаста қандай мақсатты көздегенін талдайды;

• Күлтегін жазбалары Түрік қағанатының әскері туралы қандай мағлұмат бергенін талдайды;

• Күлтегін мен Білге қағанның батырлығын дәлелдейтін деректерді талдайды;

Деректің құндылығы анықтайды

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

ҚБ «2х2» жұпаралық бағалау

«Алақан-жұдырық»

ҚБ «Шығыр»

Оқулық ҚБ парағы

ҚБ парағы

Орхон жазба- ларындағы мемлекеттілік мәселесі тура- лы: http:// libra ry.psu.kz/fullte xt/transactions/ 754_oljabaev_ e.b._razvitie_k azahstana_kak

_socialnogo_g osudarstva_ana liz_dostignuto go_i_perspekti vi_na_budushe e.pdf#page=39 Тест тапсыр- малары

Сабақтың соңы

5 минут

Кері байланыс

«SMS» хабарлама

(Парақтың бір бетінде телефон суреті, екінші бетінде: 1.Маған сабақ ұнады, ӛйткені...............................................;

2.Маған сабақ ұнады, дегенмен............................................;

3. Мен сабақты түсінбедім, оның ішінде .............................

.......................................................) жазылған, қай жауапты

таңдаса, сондай нӛмірлі қорапшаға апарып салады

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

А4, конспект

Үй тапсырмасы

Көне түркі жазуы.

Бөлім:

6.1 VI - IX ғасырлардағы Қазақстан

Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)

Күні:

Сынып:5

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Көне түркі жазуы.

Зерттеу сұрағы: Білге қаған мен Күлтегіннің мемлекетті нығайтудағы саясаты бізге қандай деректерден белгілі?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

6.2.3.1 көне түркі жазуының маңызын түсіндіру

*Тарихи ойлау дағдысы

*Тарихи концепт

Тарихи талдау мен түсіндіру

Маңыздылық

Сабақтың мақсаты

Түргештердің қытай, араб, шығыс түркілерімен күрестері туралы біледі;

Батыс Түрік және Түргеш қағанаттарының тарихына салыстырмалы талдау жасай алады

Түргештердің мемлекет құру себептерін тарихи деректерге сүйене отырып, пайымдайды

Бағалау критерийі

Алғашқы мемлекеттік бірлестіктер мен Түрік қағанаты арасындағы байланысты анықтау

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының

әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдас-тыру

Өткен білімді еске түсіру

7 минут

Жаңа тақырыпқа қадам

3 минут

Б Тақтаға ЕҰУ-не көшірмесі әкелінген Күлтегін ескерткішінің суретін шығарып қойыңыз.

Сұрақтар қою: Суретте қандай ескерткіш берілген? Ол қай жерде орнатылған? Ескерткіш қай жерден әкелінген? Неліктен қазақ жеріне бұл ескерткіштің көшірмесі әкелінді? Түркі жазба ескерткіштерінің маңыздылығы неде?

Оқу мақсаты мен бағалау критерийлерін таныстырыңыз.

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу

мадақтау

Тақырыптық суреттер

Сабақтың ортасы

Жаңа білім

5 минут

10 минут

5 минут

10 минут

Мәтінмен жұмыс

Зерттеу

1-тапсырма. Т/Ж

Тасқа қашап жазылған Күлтегін, Тоныкөк жырларын оқып, бұл ескерткіштердің тарих ғылымы үшін маңызын дәлелде.

ЕБҚ оқушылар негізгі термин сөздерді мәтіннен анықтайды;

2-тапсырма «Креативті матрица»

Кестені толтырыңыз

ЕБҚ оқушыға дереккөздің форматын үлкейтіп, қолдау

3-тапсырма. «9 гауһар тас» тапсырмасы

Орхон-Енисей ескерткіштерінің Білге қаған мен Күлтегіннің мемлекетті нығайтудағы саясаты туралы ең маңызды дерек көзі екендігін дәлелде.

Дәлелдерді маңыздылығына қарай орналастыру керек.

Алдыңғы тапсырмада ұсынған дәлелдерді қолдана алады.

ЕБҚ оқушы (есту, көру, ойлау қабілеті) тапсырманы саралау арқылы орындайды.

Оқушылар ақпараттық мәтінмен жұмыс жасайды

Бағалау критерийі:Түрік жазба ескерткіштерінің маңыздылығын дәлелдейді.

Дескрипторлар:

Жазба ескерткіштердің тарихи дерек ретіндегі маңызына 3 дәлел келтіреді;

Түркі халықтарының рухани мұрасы ретіндегі маңызына 2 дәлел келтіреді.

Бағалау критерийі: Түрік жазба ескерткіштерінің маңыздылығын дәлелдейді.

Дескриптор:

Жазба ескерткіштерден Білге мен Күлтегін туралы ең маңызды ақпаратты дәлел ретінде көрсете алады.

Дәлелдерді маңыздылығына қарай орналастырады.

Маңыздылық ретін негіздеп түсіндіреді.

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

«Ең үздік жауап»

«Алақан-жұдырық»

«Жұлдызшалар»

Ақпараттық мәтін

Үлестірмелі қағаздар

Суреттер

Тірек-сызбалар

Кесте

Карта

ҚБ парағы

Сабақтың соңы

5 минут

Кері байланыс

Маған үш зат айт»

- Біз бүгін оқып-үйрендік.....

• Біз жақсы жасай алдық .....

• Топ өте жақсы жасай алды.....

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

А4, конспект

Үй тапсырмасы

Көне түркі жазуы.

Бөлім:

6.1VI - IX ғасырлардағы Қазақстан

Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)

Күні:

Сынып:5

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Атлах шайқасы.

Зерттеу сұрағы: Неліктен Атлах шайқасын «халықтар шайқасы» деп атайды?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

6.3.2.3 Атлах шайқасының тарихи маңызын талдау;

*Тарихи ойлау дағдысы

*Тарихи концепт

Сабақтың мақсаты

Барлығы: Атлах шайқасының тарихи маңызын түсіндіреді; Картадан Атлах шайқасының орнын кӛрсетеді;

Көпшілігі: Атлах шайқасының себептерін маңыздылық дәреже- сіне қарай топтастырады;

Кейбірі: Атлах шайқасының маңызды белгілерін өз пайымымен тұжырымдайды

Бағалау критерийі

Атлах шайқасының тарихи маңызын талдайды;

Атлах шайқасының қазақ-қытай қатынасы тарихындағы орнын анықтайды

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының

әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдас-тыру

Өткен білімді еске түсіру

7 минут

Жаңа тақырыпқа қадам

3 минут

«Миға шабуыл»

- оқушыларға суреттер топтамасын беріліп, топтық талқылау ұсынылады.

Сұрақтар:

• Бұл суреттерден не кӛрдіңіздер?

• Суреттерді өзара байланыстыруға бола ма?

• Суреттер қандай ойға жетелейді? Не түйдіңіздер?

Оқушыларды сабақтың тақырыбы және мақсатымен таныстыру

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу

мадақтау

Тақырыптық суреттер

Сабақтың ортасы

Жаңа білім

5 минут

10 минут

5 минут

10 минут

Мәтінмен жұмыс

«Түсіндірме мінбері»

- Атлах шайқасының картасын көрсетіп, Атлах-Талас атауына тоқталу.

ЕББ оқушыға суреттер/иллюстрациялар ұсынылады;

«Орнын тап» - картамен жұмыс

1. Картада Түркеш қағанаты, Шығыс Түрік қағанаты, Тан империясы (Қытай) және Орта Азия аймақтарын орна-ластырып, жазу

2. Атлах шайқасы болған жерді белгілеу

3. Араб және Қытай әскерлерінің жүру бағыттарын кӛрсету

ЕБҚ: оқушыға жеке жұмыс кезінде қасындағы сыныптастары және мұғалім диалог арқылы қолдау жасайды

«Қара. Оқы. Жап. Жаз»

Берілген мәтінді оқып, Атлах шайқасының тарихи маңызын ПОПС формуласы арқылы талдаңыз (5 нақты сұраққа жауап береді).

ЕБҚ оқушылар негізгі термин сөздерді мәтіннен анықтайды;

«Қызықты сандар»

Есептеңіз: 240+580+32+50-151=

(Атлах шайқасының болған жылын есте сақтау мақсатында, есеп шығару, жауап беру):

• Бұл жылы не болды?

• Шайқас кімдердің арасында болды?

• Нәтижесі қандай болды?

• «Екіжақты тұжырым»

Атлах шайқасынан кейін қандай ӛзгерістер болды, соны

«Т» кестесіне орналастырады. «Интервью» - зерттеу әдісі

тілші шығып, «Атлах шайқасын

«халықтар шайқасы» деп атауға бола ма? - деген сұраққа 3 дәлел алады.

ЕБҚ оқушы (көру және есту қабілеті төмен) сұрақтарға жауапты жазбаша ұсынады.

Оқушылар ақпараттық мәтінмен жұмыс жасайды

Оқушыларға шайқастың жер үшін, билік үшін, бір-біріне тәуелді болмау үшін болатындығы туралы түсінік қалыптасады

ЕБҚ оқушыларына (есту, көру, қабылдау деңгейі төмен)қосымша қолдау көрсету мақсатында үлестірме материал беріледі.

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

ҚБ «Мен саған, сен маған»

«Алақан-жұдырық»

ҚБ «Қосу. Алу. Қызықты»

Ақпараттық мәтін

Үлестірмелі қағаздар

Суреттер

Тірек-сызбалар

Кесте

Карта

ҚБ парағы

Сабақтың соңы

5 минут

Кері байланыс

«Аяқталмаған сөйлемдер» әдісі.

Мен бүгін білдім...

Мен бүгін сезіндім...

Мен келесі сабақта білгім келеді ...

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

А4, конспект

Үй тапсырмасы

Атлах шайқасы

Бөлім:

6.1VI - IX ғасырлардағы Қазақстан

Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)

Күні:

Сынып:5

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Атлах шайқасы.

Зерттеу сұрағы: Неліктен Атлах шайқасын «халықтар шайқасы» деп атайды?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

6.2.2.3 көшпелілердің әскери өнеріндегі жетістіктерін сипаттау

*Тарихи ойлау дағдысы

*Тарихи концепт

Сабақтың мақсаты

Барлығы: қарлұқтардың VIII ғасырдың бірінші жартысында Жетісу аумағына қоныс аудару себептерін түсіндіреді;

Қарлұқ мемлекетінің құрылу себептері мен ерекшеліктерін ажыратады;

Көпшілігі: қарлұқ кезеңінде – мемлекет ерекшеліктері және оның 200 жылдық өркендеу себептерін анықтайды;;

Кейбірі: Жетісудағы тайпалардың ӛзараәрекет етуінің негізгі белгілерін талдайды

Бағалау критерийі

Қарлұқ қағанаты мен алғашқы мемлекеттік бірлестіктер арасында-

ғы байланысты анықтау

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының

әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдас-тыру

Өткен білімді еске түсіру

7 минут

Жаңа тақырыпқа қадам

3 минут

Оқушылардан өміріндегі немесе жанұясындағы ең маңызды оқиға туралы сұраңыз.Мысалы: ол оның жеке өміріндегі, қала немесе мемлекет көлеміндегі маңызды оқиға болуы да мүмкін.Бір- екі оқушының пікірін тыңдап көріңіз(олар өзінің жеке өміріндегі маңызды оқиға туралы айтуы мүмкін).

Тарихи маңыздылықтың критерийлерін көрсетіңіз: Ерекше, атақты? Есте қалатын?Айрықша, мәнді?

Жаңғырық? Нәтижелі?

Оқушыларды сабақтың тақырыбы және мақсатымен таныстыру

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу

мадақтау

Тақырыптық суреттер

Сабақтың ортасы

Жаңа білім

5 минут

10 минут

5 минут

10 минут

Мәтінмен жұмыс

Атлах шайқасының маңыздылығы жазылғанкарточкаларды ұсыныңыз (В. Бартольд зерттеулері бойынша).

Атлах шайқасы туралы қытайтарихшылары оқиғаның қалай болғанын жазып алды.

Қазіргі кездегі түркі тілдес халықтар (мысалы қазақтар)

Атлах шайқасын ұлы жеңістерінің бірі деп санайды.

Тан империясы 751 ж. Атлах шайқасынан кейін ұзақ уақыт шабуылдарын жалғастырды.

Атлах шайқасына қарамастан арабтар мен қытайлықтар бір – бірімен қарым – қатынасты жалғастырды.

Атлах шайқасында түркі әскері арабтарды қолдады.

Атлах шайқасы Орта Азияға ислам дінін таратуға бірден бір жолы болды (Қазақстанды қоса алғанда) түркі халықтардың көбісі ислам дінін соңына дейін қабылдаған жоқ, өйткені арабтар Атлах шайқасында жеңіске жеткен еді.

Соңында Қытай Орта Азияны жаулап алуды тоқтатты.

Араб күші Атлах шайқасында қытайлықтардың қағаз жасаушыларын тұтқынға алып, бүкіл араб әлеміне тарата бастады.

Атлах шайқасынан кейін қытайлықтар Жетісуды біржолата тастап кетуге мәжбүр болды.

Орта Азия халықтары Атлах шайқасынан бұрын қағазды пайдаланып келген еді.

Атлах шайқасы Орта Азия халықтарына түркі әскерінің күштілігін, шеберлігін көрсетуге ықпал етті.

Араб жазбалары Атлах шайқасына көп көңіл бөлмей жазды, өйткені сол сәтте бұл оқиғадан гөрі өзге маңыздырақ оқиғалар болған еді.

Әр оқушыға флипчарт таратып, оны бес бағанға бөліп, Атлах шайқасының маңыздылығы туралы жазылған карточкалардыкритерийлерге сай орналастырылуын бақылаңыз.

ЕБҚ оқушы (көру және есту қабілеті төмен) сұрақтарға жауапты жазбаша ұсынады.

Талқылап болғаннан кейін топтастырғандарын түсіндіреді.3-топбір топқақонаққа барады.Егер басқа топтарда өзгешелік болса, олар өз өзгерістерімен бөліседі.Сұрақтар қойып, жауап береді.

Оқушылар ақпараттық мәтінмен жұмыс жасайды

Бағалау критерийі: Атлах шайқасының маңыздылығын критерийлерге сай топтастырады және тарихи маңызы туралы қорытынды жасайды.

Дескрипторлар:

Атлах шайқасының маңыздылығын «ерекше, атақты» критерийіне сай түсіндіреді;

Шайқастың маңыздылығын «есте қалатын» критерийі бойынша сипаттайды;

Шайқастың маңыздылыңын «айрықша, мәнді» критерий бойынша дәлелдейді;

«Нәтижелі» критерийі бойынша Атлах шайқасының маңыздылығын түсіндіреді.

ЕБҚ оқушы (есту, көру, ойлау қабілеті) тапсырманы саралау арқылы орындайды.

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

«Ең үздік жауап»

«Алақан-жұдырық»

«Жұлдызшалар»

Мұғалімнің кері байланысы ( сабаққа ең белсенді қатысқан оқушыға «тарихтың білгірі» деген атақ береді)

Ақпараттық мәтін

Үлестірмелі қағаздар

Суреттер

Тірек-сызбалар

Кесте

Карта

Тарихи маңыздылықтың критерийлері

Атлах шайқасының маңыздылығы жазылған карточкалар

ҚБ парағы

Сабақтың соңы

5 минут

Кері байланыс

Жалғастырыңыз:

Маған ... қызықты болды

Бұл ... қиындық туғызды

Осы ... мені ойландырды

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

А4, конспект

Үй тапсырмасы

Атлах шайқасы.

Бөлім:

6.1VI - IX ғасырлардағы Қазақстан

Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)

Мамырова М

Күні:

28 09 2023

Сынып:6

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Оғыз мемлекеті.

Зерттеу сұрағы: Қазақстанның орта ғасырлар тарихында Оғыз мемлекетінің алатын орны қандай?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

6.3.1.2 VI-IX ғасырлардағы мемлекеттердің даму ерекшеліктерін түсіндіріп, олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау

*Тарихи ойлау дағдысы

*Тарихи концепт

Тарихи талдау мен түсіндіру

Ұқсастық пен айырмашылық

Сабақтың мақсаты

Оғыз мемлекетінің даму ерекшеліктерін түсіндіреді.

Бағалау критерийі

Оғыз мемлекетінің сыртқы саясатының негізгі бағыттарын сипаттайды;

«Оғызнама» жырының жазбаша дереккөз ретінде мазмұнын зерттейді;

Оғыз мемлекетінің ортағасырлық Қазақстан тарихындағы алатын орнына баға береді және кем дегенде 3 дәйекпен дәлелдейді.

Сабақтың кезеңі/ уақыт

Педагогтің әрекеті

Оқушының

әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдас-тыру

Өткен білімді еске түсіру

7 минут

Жаңа тақырыпқа қадам

3 минут

БЫМБастапқы ынталандырушы материал ретінде оқушылардың назарына Оғыз мемлекетінің құрылуы туыралы бейнероликті 1 минут 30 секундтан бастап көрсетіңіз. Барлық сыныппен бейнематериал бойынша талқылау жұмысын ұйымдастырыңыз:

• Бейнебаянда қандай мемлекет жөнінде айтылған?

• Қалай ойлайсыздар бұл мемлекеттің Қазақстан тарихында маңызы зор ма?

• Бүгін біз қандай тақырыпты қарастыратын боламыз?

БОқушылар өз болжамдарын айтып, талқылау жүргізеді.

МПрезентацияның көмегімен оқушыларды жаңа тақырыппен, оқу мақсаттарымен және бағалау критерилерімен таныстырыңыз.

Оқушылар өз ойларын ортаға салады.

Оқушылар жауаптары арқылы жаңа тақырыпқа көшу

ЕБҚ оқушыны өзін сыныптан шеттетілгендей сезінбеуі үшін мұғалімнің үстеліне жақын, мінез-құлқы жайлы балалардың тобына орналастыру.

мадақтау

Тақырыптық суреттер

Сабақтың ортасы

Жаңа білім

5 минут

10 минут

5 минут

10 минут

Мәтінмен жұмыс

Зерттеу сұрақтары

• Оғыз мемлекетінің аймағының кеңеюіне не әсер етті?

• Оғыздардың Қазақстан тарихында алатын орны қандай?

• «Оғызнама» жыры тарихи дерекөз ретінде қандай ақпарат береді:

ЕББ оқушыға суреттер/иллюстрациялар ұсынылады;

ЗЕРТТЕУ ЖӘНЕ ТАЛДАУ

МОғыз мемлекетінің қалыптасуы мен дамуы жөніндегі бейімделген материал ұсыныңыз

1-тапсырма. төмендегі тапсырмаларды орындауы қажет:

1:Оғыздардың орналасу аймағын, ордасын және шектесетін көрші тайпалар мен мемлекеттерді сипаттап, кескін картаға енгізеді.

2:Оғыздардың этникалық құрамын және этимологиясының шығу тегін талдап, постерге түсіреді.

3:Сыртқы саясатының ерекшеліктерін анықтап, алынған білімнің негізінде инфорграфика құрастырады.

4:Оғыздардың әлеуметтік құрамын зерттеп, әлеуметтік пирамидаға сәйкестендіреді.

Оқушылар өз жұмыстарының нәтижесін ортаға салады. Жұмыстарын қорғамас бұрын әрбір оқушыға ақпараттық органайзер таратып беріңіз.

ЕБҚ оқушылар негізгі термин сөздерді мәтіннен анықтайды;

ҚОЛДАНУ

Оқушыларды жеке дара түрінде 2-тапсырманы орындауды өтініңіз. Олар «Оғыз мемлекеті» тақырыбында интернет желісіндегі уикипедия парағын құрастыруы қажет. Уикипедия парақшасын құрастырудың нұсқаулығын және парақшаның үлгісін (Қосымша 3) оқушыларға таратып беріңіз немесе интербелсенді тақтада көрестіп, таныстырыңыз. Парақшаны құрастыру үшін оқушылар өз ұялы телефондарын қолдануы мүмкін.

Тапсырманы орындауға арналған критерилер

- Мемлекеттің географиялық орналасуы мен ордасын көрсету;

- Оғыз мемлекетінің әлеуметтік-экономикалық саласындағы маңызды3 факторды сипаттаңыз;

- Оғыз мемлекетінің сыртқы саясатындағы маңызды3 факторын келтіріңіз;

- Ортағасырлық Қазақстан тарихындағы Оғыз мемлекетінің алатын орнына баға беріп, оны 3 дәйекпен бекітіңіз.

ЕБҚ оқушыға қолдау көрсету мақсатында суреттің үлкен нұсқасын ұсынамын.

Интерпретация

ЖКелесі кезеңте жеке жұмысты ұйымдастырыңыз. Әрбір оқушыға 3-тапсырманы орындау үшін дерекпен жұмысты ұсыныңыз. Рашид ад-Диннің «Оғызнама» дерегінен үзінді:

Ей, ұлдарым менің
Мен басымнан көп нәрсе өткіздім.
Талай-талай шайқасты көрдім,
Садақ тартып, оқ аттым,
Дұшпандарымды жылаттым,
Достарымды күлдірттім.
Көк Тәңірі алдындағы парызымды өтедім.
Ел – жұртымды сендерге табыс етем.

Оқушыларға деректегі ақпаратты түсінуіне арналған тапсырманы ұсыныңыз.

Тапсырманы орындау критерилері:

1. Деректе қандай кілтті сөздер қолданылған және олар нені білдіреді?

2. Автор қандай идеяны (көзқарасты) ұсынбақ болды? Деректе берілген ақпаратты түсіндіріңіз.

3. Деректегі ақпараттың құндылығы неде? Қандай оқиғаға байланысты дерек жазылды?

«Оғызнаманың» басты идеясы - бүкіл түркі елін бірлікке шақыру, достық пен адамгершілікке үндеу, сыртқы жауға қарсы күресу болып табылады деген қорытынды жасауға оқушыларды жетелеңіз.

ЕБҚ: оқушыға тапсырманың нақты бір бөлігін ерекшелеп көрсетіп беріледі.

Оқушылар ақпараттық мәтінмен жұмыс жасайды

өз жұмыстарын қорғау барысында қалған оқушылар тыңдап, парақтарды толтырып отыруы тиіс.

Оқушылар өздерінің қалауы бойынша сыныпқа өз парақшасын келтіруі мүмкін. Атқарылған жұмыстың нәтижесі бойынша сыныптық талқылау ұйымдастырыңыз. Сұрақ-жауап. Оқушылар бір-бірінің жауабын толықтыруы мүмкін.

ҚБ Мұғалім оқушылар жауабын мұқият тыңдап кері байланыс беріп отырады

«Ең үздік жауап»

«Алақан-жұдырық»

«Жұлдызшалар»

Ақпараттық мәтін

Үлестірмелі қағаздар

Суреттер

Тірек-сызбалар

Кесте

Карта

Ақпараттық органайзер

Уикипедия парағын жасау нұсқаулығы

ҚБ парағы

Сабақтың соңы

5 минут

Кері байланыс

Мен оны қолданып көремін......

Қызықты болды.....

Мені таңғалдырды....

Қиын болғаны....

Сабақтан өмірге алғаным......

Мен мына тапсырманы орындадым.....

Менің қосарым.....

Тақырып бойынша не білетінін, не білгісі келетінін, не білгенін жазады

Оқушылар бағалай критерийлерімен өз деңгейлерін бағалайды

А4, конспект

Үй тапсырмасы

Оғыз

Бөлім:

6.1VI - IX ғасырлардағы Қазақстан

Педагогтің Т.А.Ә. (болған жағдайда)

Күні:

Сынып:5

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы

Оғыз мемлекеті.

Зерттеу сұрағы: Қазақстанның орта ғасырлар тарихында Оғыз мемлекетінің алатын орны қандай?

Оқу бағдарламасына сәйкес оқу мақсаттары

6.3.1.2 VI-IX ғасырлардағы мемлекеттердің даму ерекшеліктерін түсіндіріп, олардың ұқсастықтары мен айырмашылықтарын анықтау

*Тарихи ойлау дағдысы

*Тарихи концепт

Тарихи талдау мен түсіндіру

Ұқсастық пен айырмашылық

Сабақтың мақсаты

Оғыздардың саяси тарихымен танысып, олардың шекарасын анықтайды, ҮІ- ІХ ғасырлардағы мемлекеттердің даму ерекшеліктеріндегі ұқсастығы мен айырмашылығын табады

Оғыз мемлекетінің ішкі және сыртқы жағдайының ерекшеліктерін анықтайды ;

Оғыздардың Қазақстан тарихындағы маңыздылығын анықтайды

Бағалау критерийі