Тақырыбы: « Ана тілім – ардағым»
Мақсаты: Ана тілде таза сөйлеуге, тілді құрметтеуге тәрбиелеу. Оқушылардың мемлекеттік тілге деген қызығушылығын арттыру. Тез ойлап, ұтымды жауап қайтара білуге, еркін сөйлеуге дағдыландыру.
Көрнекілігі: Интерактивті тақта, презентация, плакат, карточкалар.
Түрі: дәстүрлі емес.

Ұйымдастыру бөлімі: Оқушыларды орналастыру, зейіндерін шоғырландыру.
Мұғалім сөзі: Ана тілі мен әдебиеті әрбір ұлттың мақтанышы, асыл мұрасы. Қазақ халқы – сөзге шешен, ойы ұшқыр, мақалдап сөйлейтін халық. Кез – келген дауды атақты билеріміз бір ауыз сөзбен шеше білген. Осыншама жылдар бойы жеңілмей келе жатқан тіл. Тіл – ұттың жаны, тіл – ұлттың асыл қазынасы. Бұл қазынаны жоғалтуға болмайды.
Құрметті ұстаздар, оқушылар! Ана тіліміз қазақ тілінің мерейін көтеру болашақ сіздердің еншілеріңізде. Осы орайда сыныбымызда «Тапқыр достар» интеллектуалды сайыс сабағы арқылы «Ана тілім - ардағым» тақырыбында тәрбие сағаты өтпекші, белсенділік танытайық. Сабағымызды бастамас бұрын 2 топқа бөлінеміз.
1- топ. «Ұлан» тобы
2- топ. «Жігер» тобы.
Екі топтың қайсысы жеңіске жеткенін анықтау үшін әділ қазылар алқасын сайлап алайық.
1 – кезең. Таныстыру (топтың атауы, ұраны)
2 – кезең. Сиқырлы сөздер (берілген сөзден бірнеше сөз құрау)
3 – кезең. Бәйге (мақал – мәтелдер сайысы)
4 – кезең. Сен білесің бе? (ұяшық ішіндегі сұрақтарға жауап)
5 – кезең. Кім жылдам? (берілген сөздерді жұмбақтап, ыммен түсіндіру)
6 – кезең. Ребус шешу
7 – кезең. Қорытынды.
1 – кезеңі. «Таныстыруды» бастайық! Сөз кезегін «Ұлан» тобы мен «Жігер» тобына
береміз
1 – топ. Толағайдың тасындай,
Төрт ұланнан тұрамыз.
Сөзге жүйрік баламыз,
«Ұлан» тобы осындай.
2 – топ. Сәлем бердік баршаға,
Оқушылар сіздерге.
«Жігер» атты тобымыз,
Таныстырдым бәріңе.

2 – кезең. «Сиқырлы сөздер» тақтаға «Қасқалдақ» сөзі жазылады. Қай топ осы сөзден бірнеше сөздерді көп құраса, сол топ артық ұпай жинайды. 2 минут уақыт беріледі.
3 – кезең. «Бәйге» мақал – мәтелдер сайысы. Әр топ мақал – мәтелдер айтудан жарысады.
Қай топ көп мақал – мәтел жинаса, сол топ жеңімпаз атанады.
4 – кезең. «Сен білесің бе?» бұл кезеңде интерактивті тақтаға жемістің ортасында сандар салынған ұяшық берілген. Ұяшықтың астындағы сұраққа дұрыс жауап берген оқушыға балл қосылады.
5 – кезең. «Кім жылдам?» әр топ кезекпен карточкаға жазылған сөздерді ыммен, жұмбақтап көрермендерге түсіндіреді. 2 минут уақыт беріледі.
6 – кезең. «Ребус шешу» Бұл кезеңде әр топқа жеке – жеке ребус беріледі. 1 минут ішінде шешуі керек.
7 – кезең. «Қорытынды» Әділ қазыларға сөз беру. Жеңген топ анықталады. Марапатталады.
Жарыс заңы ежелден,
Жеңімпазды анықтау.
Жеңімпаз болу шарты сол.
Еңбектену, жалықпау.

Бекітемін:

Күні: 19.09.2015ж

Директордың тәрбие ісі жөніндегі орынбасары: А.Ерімбетова

Ана тілім-айбыным!

Тақырыбы: Ана тілім-айбыным!
І слайд:Сабақтың мақсаты:
Өскелең ұрпақтың ата-бабасынан келе жатқан қасиетті туған тілінің қадір-қасиетін мен сөз қадірін түсініп, өз ана тілін құрметтеп, дәріптеуге, мақтан етуге тәрбиелеу;
Сөздік қорын молайтып, ойлау қабілеттері мен өз ойын ашық жеткізу дағдыларын арттыру.
ІІ слайд:Кіріспе сөз:
Тілім менің - тірлігімнің айғағы,
Тілім барда айтылар сыр ойдағы.
Тілім өссе, мен де бірге өсемін,
Тілім өшсе, мен де бірге өшемін!
Көрнекіліктері: Тақырып, нақыл сөздер
/Сабақ интерактивті тақтада презентацияға салынып өткізіледі/.
ІІІ слайд:Үй тапсырмасы:Белгілі бір ақынның тіл туралы өлеңін оқып, оқыған өлеңді ой елегінен өткіз.
Ақын өлеңде қандай ұран тастайды?
Өлеңде ақын қандай ой салады?
ІVслайд: Өз ойыңды ашық айтуға дайындалып кел
Мұғалім:Сөз өнері - киелі өнер. Сөз құдіретінен асқан құдірет жоқ. Адамды жылататын да сөз. Жұбататын да, ақыл беретін де, күш-қуат беретін де, ой-сана беретін де - осы сөз. Тек оны тыңдап, мән-мағынасын түсіне білу керек.
Олай болса, ұлы адамдардың даналық ойларына тоқталайық.
«Даналар сыр шертеді»
“Тәрбие басы – тіл” /Махмут Қашқари/
Сөзі жоғалған елдің, өзі де жоғалады.
/А. Байтұрсынов/
Ана тілін ұмытқан адам өз халқының өткенін де, болашағынан да қол үзеді. /М. Әуезов/
Тіл тазалығы дегеніміз - ана тілдің сөзін өзге тілдің сөзімен шұбарламау.
Тілдің тілден кеңдігі болғанымен кемдігі болмайды.
/Оқушылар даналық сөздерді оқи отырып, сол сөздердің мағынасын ашады. /
Мұғалім: Қазақ тілі-
Халық тілі,
Тіл аманда-
Халық тірі.
Өз тілінде жылағанның,
Көз жасы да
Халық мұңы...

ІҮслайд: Мақал-мәтел жалғасын тап!
Тіл мен көз тас жарады,... / тас жармаса бас жарады/.
Өнер алды-... /қызыл тіл/.
Бас кеспек болса да,... /тіл кеспек жоқ/.
Ақыл көркі - тіл,... /тілдің көркі-сөз/.

Мұғалім: Ана тілі, дана тілі, бақ тілім,
Сенсің менің қасіретті шаттығым.
Сенсің менің тазалықты пәктігім,
Сенсіз бақыт дүниеде тапты кім?
Өлең жазып көрейік!
Ана тілі - біздің туған анамыз,...

/Өлеңнің бір жолы беріледі, оқушылар өз ойларынан жалғастырып өлең құрастырады. /
Мұғалім: Туған тілім - бабам тілі - өз тілім,
Туған тілім - анам тілі - өз тілім!
Туған тілім - далам тілі - өз тілім,
Туған тілім - адам тілі - өз тілім!

V слайд: Қорытынды:
1. Сұрақтар: Дүниедегі ең ащы не?
2. Дүниедегі ең тәтті не?

Мұғалім: Туған тілде сыры терең жаным бар,
Туған тілде әнім менен сәнім бар.
Туған тілім тіл болудан қалса егер,
Жүрегімді суырып-ақ алыңдар.
Ананың сүтімен берілген қазақ тілін әрқашанда мақтан тұтып, биік ұстап қастерлеу кейінгі ұрпақ мына біздің еншімізде. Бүгінгі сабағымызда айтылғандай тіл тазалығын сақтап, Қадыр ағамыз ұрандағандай өзге тілдің бәрін білсек те, өз тіліміз ұмытпай, туған тіліміздің дауына үлес қосайық. Қазіргі таңда біздің тіліміз осындай қамқорлыққа зәру деп бүгінгі тәрбие сағатын аяқтаймын. Сау саламатта болыңыздар!

Тіл туралы білетін мақал - мәтел, нақыл сөздерімізді ортаға салайық.

Тіл тас жарады, тас жармаса бас жарады.

Тілі жеткенше сөйлеген шешен,
Қолы жеткенше нұсқаған көсем.

Тиекті тілден текті сөз шығады,
Тиексіз тілден кекті сөз шығады.

Ер қазынасы – жүрген із,
Ел қазынасы – көне көз,
Тіл қазынасы – ескі сөз.

Жыланның уы тісінде,
Адамның уы тілінде.

Жақсылықпен қуантатын да тіл,
Жамандықпен қуартатын да тіл.

Өткір тіл – дарын, ұзын тіл – жауың.

Қазақ тіл – мемлекеттік тіл.

Әдеби монтаж
Қуан далам! Қуанатын күн бүгін,
Тіл туралы заңым енді күшіне!
Қуан халқым! Күшіне енді тіл заңы!
«Сүйінші!» деп ақын ұлың жырлады.
Ел елдігі бағаланар тілменен
Сол арқылы құлпырады гүл бағы
Тіл деп біл өз тіліңді ғалам сүйген,
Өйткені атаң менен анаң сүйген
Ал мұны біліп қана қойсаң күнә,
Мұрат ет, жалғастырып, балаң сүйген!
Сұрақтар:
- Тіл туралы заң қашан қабылданды?
- Қазақстан Республикасында мемлекеттік тілі қай тіл?
- Біз оқулықтарымызды қай тілде оқимыз?
- Конституцияда тіл туралы не делінген?
Ана тілі біздің туған анамыз,
Анамызды сыйлап, бағып - қағамыз.
Ана тілін бағаласақ қалай біз,
Өзіміздің солай болмақ бағамыз.
Ана тілін кім бағалай білмесе,
Анасынан безген ұл деп қараңыз.

Ана тілі – асыл күні бабамның,
Қуатымсың ақ сүтіндей анамның
Сәби шақтан бесігімде жыр тыңдап,
Туған тілді жаттап өскен баламын.

Айналайын халқымнан,
Айналайын даңқыңнан.
Ана тілдің бағасы,
Қымбат екен алтыннан.

Тілің – бағың бастағы,
Тиістісің білуге.
Тарихың да тастағы,
Ата – бабаң тілі

Туған тілім табындырған талайды,
Ел ертеңі саған ғана қарайды.
Өсер балаң, байтақ далаң тұрғанда,
Ана тілім әрқашанда арайлы.

Тілім бар да қазағым бар, халқым бар,
Дәстүрім бар, ата жолы салтым бар.
Кең даладай жиналмаған жан - жағы,
Аңқау ашық мінезім бар аңқылдар.

Ана тілі көңіліңе гүл егер,
Ана тілді ғұмырым деп біле бер.
Өзге тілде сөйлей білу бір өнер,
Ана тілде таза сөйлеу шын өнер.

Нұрғожа Ораздың «Кел, ағайын, сілкінші!» өлеңі.Өскенбай Мағжан.
Тілім менің!
Ұлы Абай, Мұхтардай пірім менің,
Тұнығым, рухани жан азығым.
Ол бүлінсе, менің де бүлінгенім.
Тілім менің!
Тілім үшін мың өліп, тірілді елім.

Бабамыздың тілі деп,
Даламыздың үні деп,
Ана тілін сүйеміз,
Басымызды иеміз.

• 
  Еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін 1997 жылы 11 – шілдеде Қазақстан Республикасының Парламенті «Тіл туралы» жаңа Заңын қабылдады. 2007 жыл «Мемлекеттік тіл жылы» деп жарияланды.
  1 -Рамазан:
  Тілім - арым, ол менің мақтанышым,
  Ризамын жүрекке от жаққаны үшін.
  Тіл – адамның қаруы, қазынасы.
  Туғанбыз соны баста сақтау үшін.
  Тілің барда сен барсың, жоғалмайсың,
  Өз тіліңсіз бәрібір оңалмайсың.
  Көп тілді біл, сүй бірақ өз тіліңді,
  Өз тіліңсіз бақытты бола алмайсың.
  2 - оқушы:
  Сан ғасырдан сақталған асыл мұрам,
  Сені қалай басқаға басындырам?!
  «Тәуелсіз ел болғанда, бағың жанар»,-
  Деп ойлап ем бәрінен басым тұрам.
  Ана тілім – ардағым, жырымбысың,
  Аспандағы ай менен күнімбісің?!
  Бар сынаққа төзер ем өмірдегі,
  Анам және аяулы тілім үшін.
  3 – Мөлдір:
  Әр сөзінен қазынаны табатын,
  Менің тілім - бұлақ сынды таза - тын
  Ұлылар мен шешендерім сөзінен,
  Асырып кім сөз қалдырды жазатын?!
  Ұлылықты ұлы тілім танытты,
  Ұлы тілім ұлықтайды халықты.
  Халық егер өз тілінен адасса,
  Өсер елдің тірлігі емес парықты.
  4 - Әсем: Туған тіл
  Кімнен тудым?
  Нәсілім кім?
  Ұлтым кім?
  Әлде мен дір аспаның сұр бұлтымын?
  Бұлт емеспін.
  Мен қазақпын,
  Халықпын,
  Көне күннен келе жатқан тарихпын!
  Туған тілсіз тәңірім жоқ табынар,
  Туған тілсіз тірлік құрсын, наныңдар!
  Туған тілде намысым мен арым дар,
  Туған тілсіз тірлік құрсын, наныңдар!
  Туғанда да, қонғанда да, ұшқанда,
  Өз тілінде қиқулайды құстар да,
  Өз тілінде кісінейді құлыншақ...
  Деген кім бар: өз тіліңді ұстанба?
  Туған тілім – бабам тілі – өз тілім!
  Туған тілім – анам тілі – өз тілім!
  Туған тілім – далам тілі – өз тілім!
  Туған тілім – адам тілі – өз тілім!
  Туған тілде сыры терең жаным бар,
  Туған тілде мың - мың ыстық қаным бар.
  Туған тілде әнім менен сәнім бар!
  Туған тілім – жүрек үнім, наныңдар,
  Нанбасаңдар,
  Жүрегімді суырып – ақ алыңдар. (Д. Әбілев)
  
  
  Қорытынды сөз.
  - Ана тілін дұрыс білмейінше сауатты сөйлеп, сауатты жазып, тіл байлығын мол қолданбайынша, шын мәніндегі мәдениетті адам атануға болмайды. Сондықтан да әрқашан өз тілімізді, ана тілімізді, қазақ тілін құрметтеп, ардақтап әрбір сөз мағынасына тереңірек үңіліп, сөз қадірін ұғына білуге үйренейік.

Әдеби тіл дегеніміз – белгілі бір қалыпқа түскен, қарапайым сөйлеу тілінен жоғары тұрған, жалпыға бірдей міндетті әрі дұрыс қабылданған нормасы бар тіл. Ауызекі сөйлеу тілінде оларды жұрттың бәрі бірдей айтып, бірдей нұсқада қолданады. Ондай бірізділік сөздердің жазуында /орфографиясында/ да, айтылуында /орфоэпиясында/да, грамматикасында да және терминдердің жұмсалуында да орнығып қалыптасады. Осы қалыптасқан бірізділікті норма деп атайды. Нормаға түспеген тіл әдеби тіл деп есептелмейді.

Әдеби тіл қоғамға жазбаша және ауызша түрде қызмет етеді. Егер әдеби тіл қоғамның мемлекеттік тілі болса, онда ол өмірдің барлық саласында кеңінен пайдаланылады. Белгілі бір тарихи себептермен кейбір халықтардың әдеби тілі өз тілі емес, өзге бір халықтың тілі болуы да мүмкін. Бұл жағдай сол халықтар өз тәуелсіздігінен айырылып, өзге халықтарға тәуелді болуымен байланысты туған. Мәселен, Үнді елінің әдеби тілі көп жылдар бойы ағылшын тілі болып келді. Қазіргі Бразилияның әдеби тілі - португал тілі болса, Аргентина мен Кубаның әдеби тілі – испан тілі. Ал біздің еліміздің қазақ тілі - қазақ халқының әдеби тілі. Қазақ тілі – қазақ халқы үшін әдебиет, мәдениет, ғылым мен білім тілі, оқу-ағарту тілі, түрлі іс қағаздарының тілі.

1989 жылы қазан айында республиканың жоғарғы кеңесі қабылданған.
Қазақстанның Тіл туралы заңына сәйкес қазақ тіліне мемлекеттік мәртебе берілді. Қазақ тілі – өте бай әрі көркем тілдердің бірі.

Қазақ тілі – кез келген әдебиетті басқа тілден аударуға, түрлі стильдерде сөйлеп, жазуға мүмкіндігі мол, кемелденген тіл. Бұған дүние жүзі ойшылдарының, озық мәдениеттің үлгілері, мысалы, Пушкин, Лермонтов, Толстой, Некрасов, Крылов, Гоголь, Шекспир, Гюго, Шилгер, Бальзак т. б шығармаларын өз тілімізде оқи алуымыз куә. Мұның барлығы қазақ тілінің жұмсалу аясының кеңдігін, қоғамдық қызметінің шарықтап өскендігін көрсетеді. Қазақ тілі – Қазақстанда ғана емес, сонымен бірге басқа туысқан республикаларда, сондай-ақ шетелдерде тұратын қазақтардың ана тілі.

Қазақ тілінің қоғамдық қызметі үй ішінде отбасы мүшелерінің арасында бір-бірімен түсінісіп, сөйлесу үстінде, оқу орындарында білім алу, тәрбие беру істерінде, жұмыс орнында, ұжымда, адамдардың бір-бірімен қатынас кезінде жүзеге асады. Осыған байланысты қазақ тілі оқу-ағарту, білім-тәрбие саласында, мәдени өмірде, қоғамдық-саяси өмірде, ғылыми саласында, іс –қағаздар ісінде, өз міндетін атқарып, халқына қызмет істеп келеді Ана тілінің күші мен құдіретін туған халқымыз әуелден-ақ бағдарлап, сөз өнерін бар өнердің басы деп саналады. Ата-бабаларымыз өзінің асыл мұрасы – тіл өнерін келер ұрпағына жеткізіп, оны аялап, қастерлеуі тапсырып отырған. Қорыта келгенде, 1989 жылдың 22 қыркүйек күні – тіл күні деп аталады.

Ана тілім – тірлігімнің айғағы

• Нургульи

• 22 желтоқсан 2013

• 3282

• 0

• 0

Сабақтың тақырыбы: Ана тілім – тірлігімнің айғағы
Сабақтың мақсаты: Оқушылардың тіл туралы білімдерін жетілдіру. Өз тіліне, туған жеріне, Отанына құрмет көрсете білуге баулу.

Көрнекілігі: Тіл туралы мақал - мәтелдер
Сабақтың тақырыбы: Ана тілім – тірлігімнің айғағы
Сабақтың мақсаты: Оқушылардың тіл туралы білімдерін жетілдіру. Өз тіліне, туған жеріне, Отанына құрмет көрсете білуге баулу.
Көрнекілігі: Тіл туралы мақал - мәтелдер

Сабақтың барысы:

Кіріспе сөз.
- Соңғы жылдары ана тіліміздің мемлекеттік мәртебеге ие болуы, халықтық педагогиканың асыл қазынасын пайдалануға, әдебиетіміз бен мәдениетімізді, салт – дәстүрімізді жетілдіруге мүмкіндік туғызғаны еліміз үшін зор қуаныш.
Ана сүті бой өсірсе, ана тілі ой өсіреді. Ананың тілі арқылы бабалар аманатына адал болайық.
Әдеби монтаж
Қуан далам! Қуанатын күн бүгін,
Тіл туралы заңым енді күшіне!
Қуан халқым! Күшіне енді тіл заңы!
«Сүйінші!» деп ақын ұлың жырлады.
Ел елдігі бағаланар тілменен
Сол арқылы құлпырады гүл бағы
Тіл деп біл өз тіліңді ғалам сүйген,
Өйткені атаң менен анаң сүйген
Ал мұны біліп қана қойсаң күнә,
Мұрат ет, жалғастырып, балаң сүйген!

Сұрақтар:
- Тіл туралы заң қашан қабылданды?
- Қазақстан Республикасында мемлекеттік тілі қай тіл?
- Біз оқулықтарымызды қай тілде оқимыз?
- Конституцияда тіл туралы не делінген?

Ана тілі біздің туған анамыз,
Анамызды сыйлап, бағып - қағамыз.
Ана тілін бағаласақ қалай біз,
Өзіміздің солай болмақ бағамыз.
Ана тілін кім бағалай білмесе,
Анасынан безген ұл деп қараңыз.

Ана тілі – асыл күні бабамның,
Қуатымсың ақ сүтіндей анамның
Сәби шақтан бесігімде жыр тыңдап,
Туған тілді жаттап өскен баламын.

Айналайын халқымнан,
Айналайын даңқыңнан.
Ана тілдің бағасы,
Қымбат екен алтыннан.

Тілің – бағың бастағы,
Тиістісің білуге.
Тарихың да тастағы,
Ата – бабаң тілінде.

Ән: «Әрқашан күн сөнбесін!»
- Тіл туралы білетін мақал - мәтел, нақыл сөздерімізді ортаға салайық.

Тіл тас жарады, тас жармаса бас жарады.

Тілі жеткенше сөйлеген шешен,
Қолы жеткенше нұсқаған көсем.

Тиекті тілден текті сөз шығады,
Тиексіз тілден кекті сөз шығады.

Ер қазынасы – жүрген із,
Ел қазынасы – көне көз,
Тіл қазынасы – ескі сөз.

Жыланның уы тісінде,
Адамның уы тілінде.

Жақсылықпен қуантатын да тіл,
Жамандықпен қуартатын да тіл.

Өткір тіл – дарын, ұзын тіл – жауың.

Көрініс: «Менің тілім өлмейді»

- Тіл туралы қандай мазмұнды ойларың бар?

1. Халық бар жерде тіл бар. Тіл бар жерде өнер бар. Өнер бар жерде жанкүйер бар. Әр халықтың ана тілі – оның бақыты, қуанышы.
2. Өз тіліңді білу, өз тіліңде ер жетіп, ел қатарына қосылу - өмірден алған ең үлкен сыйың.
3. Халықтың қуаты – тілдің қуаты. Біз ана тілімізді ең айтқыш, ең білгір, ең бай тілдердің біріне айналдыруымыз керек.
4. Ана тілінде сөйлеу мәдениеттіліктің әдептілік өлшемі болып табылады.

Ән: «Анамның тілі - аяулы үні»

Туған тілім табындырған талайды,
Ел ертеңі саған ғана қарайды.
Өсер балаң, байтақ далаң тұрғанда,
Ана тілім әрқашанда арайлы.

Тілім бар да қазағым бар, халқым бар,
Дәстүрім бар, ата жолы салтым бар.
Кең даладай жиналмаған жан - жағы,
Аңқау ашық мінезім бар аңқылдар.

Ана тілі көңіліңе гүл егер,
Ана тілді ғұмырым деп біле бер.
Өзге тілде сөйлей білу бір өнер,
Ана тілде таза сөйлеу шын өнер.

Поэзия минуты.

- Нұрғожа Ораздың «Кел, ағайын, сілкінші!» өлеңі. Оқитын Орынбасаров Әнуар.
- Ән «Балғындар жыры». Орындайтын Бақытжанова Айнагүл, Саржанова Гүлфия, Бөлекбаев Ақылбек.

Тілім менің!
Ұлы Абай, Мұхтардай пірім менің,
Тұнығым, рухани жан азығым.
Ол бүлінсе, менің де бүлінгенім.
Тілім менің!
Тілім үшін мың өліп, тірілді елім.

Бабамыздың тілі деп,
Даламыздың үні деп,
Ана тілін сүйеміз,
Басымызды иеміз.

Қорытынды сөз.
- Ана тілін дұрыс білмейінше сауатты сөйлеп, сауатты жазып, тіл байлығын мол қолданбайынша, шын мәніндегі мәдениетті адам атануға болмайды. Сондықтан да әрқашан өз тілімізді, ана тілімізді, қазақ тілін құрметтеп, ардақтап әрбір сөз мағынасына тереңірек үңіліп, сөз қадірін ұғына білуге үйренейік.

Кері қайтуЖасай бер, қазақ тілі, ана тілім!

Тәрбие сағатының тақырыбы: Жасай бер, қазақ тілі, ана тілім!
Мақсаты: Оқушыларды туған тілімізді құрметтей білуге баулу.
Міндеттері:
Баланың сөйлеу тілін дамыту арқылы сөздік қорларын молайту;
ой – өрісін кеңейту;
Жас ұрпақтың патриоттық сезімін оята отырып елін, жерін сүюге, құрметтеуге тәрбиелеу.
Түрі: Әңгіме, сұрақ - жауап.
Көрнекілігі: интерактивті тақта, ұлағатты сөздер.
Барысы: Саламатсыздар ма, ұстаздар, оқушылар. Бүгінгі Жасай бер, қазақ тілі, ана тілім атты ашық тәрбие сағатымызға қош келдіңіздер!
Қазақстанның мемлекеттік тілі – қазақ тілі. Қазақстан – көп ұлт өкілдері мекендейтін мемлекет. Мұндай мемлекет үшін мемлекеттік тіл қажет. Президентіміз Нұрсұлтан Назарбаев өз жолдауында «Ұлттық тіл – қазақ ұлтының рухани, мәдени байлығын ұрпақтан ұрпаққа жеткізуші қасиетті құрал» деп көрсеткен болатын.
Қазақ тілінің мәртебесін өсіру үшін және мемлекеттік тілімізді қастерлеуге, құрметтеуге тәрбиелеу үшін елімізде көптеген іс – шаралар жүргізіліп келеді. 22 қыркүйек – Қазақстан Республикасы халықтарының тілдер мерекесі. Ең алдымен, бұл барша елге ортақ жалпы халықтық мереке, барлық ұлт өкілдеріне көрсетілген құрмет.
Қазақстанда 100 – ден астам ұлт өкілдері тұрады, әрбір ұлттың ең үлкен, ең негізгі анасы туған тілі болып саналады. Ана тілі – әрбір ұлттың, ұлыстың мақтанышы, көзінің қарашығындай көретін қазынасы, асыл мұрасы.
Еліміз тәуелсіздік алғаннан кейін 1997 жылы 11 – шілдеде Қазақстан Республикасының Парламенті «Тіл туралы» жаңа Заңын қабылдады. 2007 жыл «Мемлекеттік тіл жылы» деп жарияланды.
1 - оқушы:
Тілім - арым, ол менің мақтанышым,
Ризамын жүрекке от жаққаны үшін.
Тіл – адамның қаруы, қазынасы.
Туғанбыз соны баста сақтау үшін.
Тілің барда сен барсың, жоғалмайсың,
Өз тіліңсіз бәрібір оңалмайсың.
Көп тілді біл, сүй бірақ өз тіліңді,
Өз тіліңсіз бақытты бола алмайсың.
2 - оқушы:
Сан ғасырдан сақталған асыл мұрам,
Сені қалай басқаға басындырам?!
«Тәуелсіз ел болғанда, бағың жанар»,-
Деп ойлап ем бәрінен басым тұрам.
Ана тілім – ардағым, жырымбысың,
Аспандағы ай менен күнімбісің?!
Бар сынаққа төзер ем өмірдегі,
Анам және аяулы тілім үшін.
3 - оқушы:
Әр сөзінен қазынаны табатын,
Менің тілім - бұлақ сынды таза - тын
Ұлылар мен шешендерім сөзінен,
Асырып кім сөз қалдырды жазатын?!
Ұлылықты ұлы тілім танытты,
Ұлы тілім ұлықтайды халықты.
Халық егер өз тілінен адасса,
Өсер елдің тірлігі емес парықты.
4 - оқушы: Туған тіл
Кімнен тудым?
Нәсілім кім?
Ұлтым кім?
Әлде мен дір аспаның сұр бұлтымын?
Бұлт емеспін.
Мен қазақпын,
Халықпын,
Көне күннен келе жатқан тарихпын!
Туған тілсіз тәңірім жоқ табынар,
Туған тілсіз тірлік құрсын, наныңдар!
Туған тілде намысым мен арым дар,
Туған тілсіз тірлік құрсын, наныңдар!
Туғанда да, қонғанда да, ұшқанда,
Өз тілінде қиқулайды құстар да,
Өз тілінде кісінейді құлыншақ...
Деген кім бар: өз тіліңді ұстанба?
Туған тілім – бабам тілі – өз тілім!
Туған тілім – анам тілі – өз тілім!
Туған тілім – далам тілі – өз тілім!
Туған тілім – адам тілі – өз тілім!
Туған тілде сыры терең жаным бар,
Туған тілде мың - мың ыстық қаным бар.
Туған тілде әнім менен сәнім бар!
Туған тілім – жүрек үнім, наныңдар,
Нанбасаңдар,
Жүрегімді суырып – ақ алыңдар. (Д. Әбілев)

Оқушылар тіл мерекесі аясында сыныбымыздағы Ұлпан есімді оқушымыз өзінің жүрекжарды өлең шумақтарымен бізді қуантпақшы, ендеше кезекті Ұлпанға берейік. Ал оқушылар ендігі кезекті сұрақ - жауап айдарына берейік. Мен сіздерге білімдеріңізді тексеру үшін сұрақтар қоямын. Сіздер сол сұрақтарға жауап беруге дайын отырыңыздар.
Өмірзақова Жұлдыздың орындауында «Анамның тілі»
Оқушыларға сұрақтар қою.
1. А. Байтұрсынов кім?
2. Жүз жасаған ақын?( Жамбыл Жабаев)
3. Қазақ тілі қай жылы мемлекеттік мәртебе алды?(1989ж. 22. 09 және 1997ж. 11. 07.
4. Абайдың қанша қара сөзі бар?( 45 қара сөзі бар)
5. Ата Заң күні қашан?(30тамыз 1995 жылы)
6. Қазақтың тұңғыш алфавитін жасаған кім?(Ы. Алтынсарин)
7. Тіл туралы Заң неше баптан тұрады?(27 бап, 6 тарау)
8. Қазақ халқының батыр қыздары кімдер?(Әлия, Мәншүк)
9. Қазақстан қай жылы тәуелсіздік алды?(1991ж, 16. 12)
10. «Қазақ хрестоматиясын» жазған кім? (Ы. Алтынсарин)
11. Қазақстан жерінен өткен жол.(Жібек Жолы)
12.«Қазақ вальсінің королі» атанған композитор кім? (Ш. Қалдаяқов)
13. Әнұранның авторларын атап бер.(сөзі: Жұмекен Нәжімеденов, Н. Назарбаев. Әнін жазған Шәмші Қалдаяқов)
14. Абайдың туған жылы. (1845жылы 10. 08)
15. Абайдың қандай өлеңдері бар?(Қыс, Күз, Көзімнің қарасы т. б)
16. ҚР - ның рәміздерін ата.(әнұран, елтаңба, ту)
17. ҚР - ның астанасы қай қала?
18. Әл - Фараби өмірге келген қала. (Отырар)
19. Ұлттық киімдерді атап беріңдер. (Сәукеле, қамзол, кемешек тақия т. б)
20. Қандай туыстық атауларды білесіңдер.( Нағашы жұрт, қайын жұрт т. б)
Оқушылар бір сәт қазақ биімен көңіл көтеріп қояйық. Тельманова Динараның орындауындағы қазақ биі.
Ендігі айдарымыз мақалдың жартысын табу. Тіл туралы мақалдар
1. Тіл тас жарады, тас жармаса.....(бас жарады)
2. Бал тамған тілден...(у тамған)
3. Тауды, тасты жел бұзар, адамзатты...(сөз бұзар)
4. Жақсы сөз -...(жарым ырыс)
5. Қаһарлы сөз...(қамал бұзар)
. 6. Шебердің қолы ортақ, шешеннің...( тілі ортақ)
7. Жақсы байқап сөйлер, жаман...( шайқап сөйлер)
8. Бас кеспек болса да,... ( тіл кеспек жоқ)
9. Дәлелсіз сөз...(желмен тең)
10. Тіл қылыштан... (өткір)
11. Піл көтермегенді,...(тіл көтереді)
12. Тілден артық...(қазына жоқ)
13. Ана сүті бой өсіреді, Ана тілі...(ой өсіреді)
14. Жыланның уы тісінде, Адамның уы... ( тілінде)
15. Ең ащы да тіл, ең...(тәтті де тіл)
16. Өнер алды – ( қызыл тіл)
17. Айтылған сөз -...( атылған оқ)
18. Жылы - жылы сөйлесең, жылан...(інінен шығады)
19. Басқа пәле -...(тілден)
20. Білім кілті -... (тіл)
21. Тілге құрмет –(елге құрмет)
Жүргізуші: «Жасай бер, қазақ тілі, ана тілім!» атты ашық тәрбие сағатымызды мына бір өлең жолдарымен аяқтағым келеді:
Туған тілім – тірлігімнің айғағы,
Тілім барда айтылады сыр ойдағы,
Өссе тілім, мен де бірге өсемін,
Өшсе тілім, мен де бірге өшемін.- деп Әбділдә Тәжібаев ағамыз жырламақшы біздер де әрқашан тілімізді бірінші орынға қойып жүрейік.
Көңіл қойып тыңдағандарыңызға көп - көп рахмет.

Кері қайту

Ілмек сөздер: Жасай бер, қазақ тілі, ана тілім, тәрбие сағаты

№208 қазақ орта мектебі

Тәрбие сағаты

Тақырыбы: «Ана тілім-айбыным!»

Сынып: 3

Сынып жетекшісі: Е.Нысанбаев

2014-2015 оқу жылы