Сыныптан тыс «Алтын қақпа»

-------------------- атындағы орта мектебі

«Алтын қақпа»

Сыныптан тыс іс - шара

Жүргізуші:

Күні, айы, жылы

«Алтын қақпа»

Сыныптан тыс «Алтын қақпа»

Мақсаты: 5- сыныптар арасында «Сөз сыры» таңдау курсы бойынша алған білімдерін қорытындылау.

Міндеттері: а) оқушылардың лексика бөлімінен алған білімдерін талдап бекіту. ә) лексика бөлімінен алған білімдерін жүйелі түрде қолдана білуге дағдыландыру;

б) оқушылардың қызығушылықтарын ояту, әдеби тілде көркем сөйлеуге тәрбиелеу.

Өтілу түрі: сайыс.

Әдісі: «Алтын қақпа» ойыны.

Көрнекілігі: суреттер, үлестірме қағаздар, кесте.

Барысы: ұйымдастыру кезеңі . Оқушыларды екі топқа бөліп, әр топқа ат қою, топ басшысын сайлау.

5 «А» сыныбынан қатысушы талапкерлер: «Тапқырлар».

Топ басшысы-

Топ мүшелері:

5 «Б» сыныбынан қатысушы талапкерлер:«Жүйріктер» .

Топ басшысы-

Топ мүшелері:

Оқушыларды ойын барысымен және ережелерімен таныстыру:

«Алтын қақпаға» жету үшін, сапар шегіп жол жүреді. Кездескен

сәтсіздіктерді артқа тастап, қиын түйіндерді шешіп мақсатына жетеді.

Сондықтан біршеше асулардан өтіп, тапсырмаларды орындайды.

1. - асу. Ойлан,еске түсір.

1 -топқа тапсырма : Баяғыда Аюбай, Түлкібай, Итбай деген үш ағайында адам өмір сүріпті. Бұлардың отырған ауылы терең сайдың ішінде екен. Күндердің бір күнінде ағайынды ақсақалдар үйде әңгіме – дүкен құрып отырады. Бір кездері иттері жабыла үріп, шулап қоя береді. Төрдегі ақсақалдардың бірі босаға жақта күйбеңдеп жүрген келінге:

– Шырағым, иттер неге үріп кетті, байқап келші, -деп жұмсайды. Келін жүгіре басып далаға шықса, ауылдың арт жағында үлкен бір аю түлкіні қуалап барады екен де, иттері соған үріпті. Үйге қайта еңбек болған келін кенет: «Япыр – ау, мұның бәрі аталардың аты ғой, қалай атсам екен?» – деп қысыла – қысыла ішке енеді.

– Иә, балам, иттер неге үріпті? – деп сұрайды ақсақалдардың бірі. Сасқалақтаған келін:

– Ауыл сыртындағы аршалы бетте атекем тәкемді зыттыра қуып бара жатыр екен, осы ауылдағы жәкемдердің бәрі соларға қарап үріп жүр, – депті.

2 -топқа тапсырма: Қазақ халқында баяғыда Өзенбай, Қамысбай, Қойлыбай, Қасқырбай, Пышақбай, Қайрақбай деген қайнағалары мен қайнылары болыпты. Бірде сол үйдегі жас келінге олар:
- Келін, иттер неге үріп кетті,- байқап келші депті. Келін аптығып жүгіріп кетеді. Содан бір кезде келген соң :

- Келін, не болды? -деп сұрайды.

-Сарқыраманың ары жағында, сылдыраманың бергі жағында, маңыраманы ұлыма тамақтап кеткен екен, жаныманы білемеге білеп-білеп алып, бауыздадым да, маңыраманы аман алып қалдым» – депті бір келіншек.

2- асу Ізден, тап.

Кірме сөздер

1-топқа тапсырма :

болыс- волость, жәшік- ящик, сот-суд, божы- вожжи, кереует- кровать, самауыр- самовар, жәрмеңке – ярмарка.

2 - -топқа тапсырма:

дыбыстық өзгеріске ұшырамаған сөздер: совхоз, колхоз, трактор, автомобиль, комбайн, клуб, институт т.б.

3 --асу. Жүйріктен жүйрік озар, жарысқанда.

1-топқа тапсырма : диалект сөздер

Сіріңке ,шалбар, шелек, әпке, қияр, леген, таңертең, қабырға - сөздерінің

диалект түрлерін жазады

Жауабы: оттық, сым, бақыр, әпше, бәдірен, кірлен, азан, жар.

2-топқа тапсырма :қолөнершілікке байланысты кәсіби сөздер: пышқы – араның түрі, шербек – үлкен ара,ыңғыру – ағаш оятын құрал, тышуыр – бұрап тесетін құрал, пәрбі – шойын тескіш, атауыз –шеге суырғыш, біз – аяқкиім тігетін құрал, тарамыс – аяқкиім тігетін жіп, ұршық – малдың жүнінен жіп иіретін құрал, көрік, төс, қысқаш – ұста құралдары, т.б.