Сыныптан тыс жұмыс. Ұлттық ойындар

Күні:

Тақырыбы: Ұлттық ойындар.

Мақсаты: Халқымыздың ұлттық ойындарының қалай қалыптасқандығы, оның атадан балаға, үлкеннен – кішіге мұра болып жалғасыпотырғандығы туралы мағұлмат беру.

Міндеттері:

Білімділік: Оқушылардың алдыңғы сабақтарда алған білімдерін толықтыру, жүйелеу.

Дамытушылық: Өткен сбақтардағы алған білім деңгейін байқауға, тез   ойлауға есте сақтауға,өз ойын  толық жеткізе білуге дағдыландыру.

Тәрбиелік: Оқушылардың өнерге деген қызығушылығын арттыру. Қазақ халқының салт-дәстүрін, әдет ғұрпын сақтауға, қастерлеуге тәрбиелеу.

Сабақтың түрі: Жаңа сабақ.

Сабақтың әдісі: жарыс сабақ.

Көрнекілігі: Ұлттық ойын түрлері салынған суреттер.

Сабақтың жүру барысы:    

І Ұйымдастыру кезеңі. Оқушылардың  сабаққа назарын аудару

Кіріспе сөз 

Халқымыздың тарихи – мәдени мұраларының түрлері сан алуан. Солардың қай – қайсысы да адамға, соның игілігіне қызмет етуге бағытталған. Осындай аса құнды мәдени игіліктердің бірі – ұлт ойындары. Бүгінде ойынды адам баласы жасаған жеті кереметтің қатарына сегізінші етіп осы ойынның аталып жүруі де жайдан – жай емес. Бұрын ел қорғаушы батыр, жауынгер, халық қайраткерлері, ойын үстінде көрінеді. Сол ойын арқылы шынығып, өзінің бойындағы табиғи дарынын шыңдай түседі. Ұлт ойындары осылайша атадан – балаға, үлкеннен – кішіге мұра болып жалғасып отырған. Ойын тек адамның дене күш – қуатын молайтып, оны шапшаңдыққа, дәлдікке т.б. тәрбиелеп қана қоймай, адамның ақыл – ойының толысуына, есейіп өсуіне де көп пайдасын тигізеді.

ІІ. Негізгі кезең.

Мұғалім: Ал, балалар кім қандай ұлттық  ойын түрлерін біледі.

Балалар: Көкпар, күрес, теңге алу, жамбы ату, аударыспақ, т.б.

Мұғалім: Бұл ойындарда қандай мінез – құлықта болуды қажет етеді деп ойлайсыңдар?

Балалар: өжеттікті, батылдықты, шапшаңдықты,  табандылықты, тапқырлықты.

Мұғалім: Қазақтың ұлттық ойындарының көптеген түрлері бар. Бұл ойындар бос уақытты көңілді өткізуге, денсаулықты шыңдай түсуге, халқымыздың әдет – ғұрпын, салт – санасын біліп өсуге, тілді дамытуға көп жәрдемдеседі.

Осындай ойын түрлерінің бірі – жұмбақ айту. Бұл ойын – қол бос кездің бәрінде айта беруге болады. Жұмбақ айту ой – өрісті кеңейтуге, сауатты молайтуға   үлес қосады. Оның шешуін табуда бала ізденеді, сұрайды, ойланады. Осының бәрі сауатын ашады. Бұл ойынды үлкендер де балалар да айтады.  

Кәне, олай болса біз де осы ойынды ойнап көрейік. 

1. Жылға дер ем ақпайды

Жылан дер ем шақпайды (Арқан) 

2. Алты аяқты, төрт көзді

Екі ауызды, бір сөзді

Ынтымақты ел кезді ( Ат мінген адам) 

3. Көліксіз өмір сүрмейді

Ғұмыры жаяу жүрмейді (Ер тоқым)

Мұғалім: Ал енді келесі кезекті ұлттық ойындарға берейік:

Тауық күрес.

Балалар екі топқа бөлінеді. Осы екі топтан екі бала шығып, кәдімгідей күреседі. Оның ең қызығы да, басқаша күрестен айырмасы да – тек жалғыз аяғымен ақсаңдай  жүріп, иықтарын қағып күресуінде. Бұл күрес балалардың нық басып, орнықты жүруін жетілдіреді. Күрестің 1 тізесін бүгіп, мата белбеуін байлап тастайды. Қайсысы сүрініп жығылса, сол ұтылады.

Көтермек

Ортаға екі ойыншы бала шығады. Бір-біріне арқаларын беріп тұрады. Белгі бойынша кім бірінші бірін-бірі арқада көтеріп алса, сол бала жеңіске жетеді. Жеңіске жеткен бала ойында қала береді де басқа балалармен бірге күш сынасады.

Сақина жасыру

Ойынды өткізуші және сақина жасырушы бала белгіленеді. Қалған ойыншылар жерге отырып тізілерінің үстіне алақандарын жаяды. Бастаушы жұлулы қолын әрбір ойыншың алақанына салысымен,ол бала алақанын жаба қояды. Бастаушы бір баланың алақанына сақина салысымен, ойыншылардың біреуінен «Сақина кімде» деп сұрайды. Ол сақинаның кімде екенін білсе сол баламен орнын  ауыстырады. Ал білмесе ол өз өнерін көрсетеді. Ойын басқарушы ойынды осылай жалғастыра береді.

ІІІ Қорытынды:

Сонымен ұлт ойындары – ата – бабамыздан бізге жеткен, өткен мен бүгінгіні байланыстыратын баға жетпес байлығымыз, асыл қазынамыз. Сондықтан оны үйренудің күнделікті тұрмысқа пайдаланудың маңызы өте зор. Ойын адамның алдынан өмірдің есігін ашып, оның творчестволық қабілетін оятып, өміріне ұштаса береді. Ойынсыз ақыл – ойдың қалыпты дамуы да жоқ, болуы да мүмкін емес. Ойын дүниеге қарай ашылған үлкен жарық терезе іспетті, ол баланың рухани сезімі жасампаз өмірімен ұштасып, өзін қоршаған ортаны тану арқлы түсінік алады. Ойын дегеніміз тынысы кең, алысқа меңзейтін, ойдан – ойға жетелейтін, адамға қиялымен қанат бітіретін осындай ғажайып нәрсе, ақыл – ой жетекшісі, денсаулық кепілі, өмір тынысы.