Сутек қасиеттері, алынуы және қолданылуы

Сабақ тақырыбы:  Сутектің қасиеттері, қолданылуы және алынуы. The properties, the use and the receive of hydrogen. Сабақ мақсаты: Білімділік: Сутектің физикалық, химиялық қасиеттерін сипаттау, сутекті қолдану және оның алыну жолдарымен танысу туралы түсінік беру. Дамытушылық: Қажетті реакция теңдеулерін жаза білуге дағдыландыру. Тәрбиелік: Сутегін алуда қауіпсіздік ережесін еске түсіру, Кипп аппаратымен жұмыс істеп үйрене отырып,еңбекқорлыққа және пәнге қызығушылығын арттыру. Сабақтың типі: Аралас Сабақ өтілу әдісі: Блум таксономиясы, түсіндіру, сұрақ-жауап, зертханалық Сабақта қолданылатын көрнекілік: Көрсетілім №4 (4.1, 4.2), сілтілік металл- натрий түйірі, су, ерітіндісі, тұз қышқылы, мырыш түйірі,магний кесегі, темір ұнтағы, сынауықтар және қысқыштар, слайд-презентация, Венн диаграммасы, «Нысана» рефлексиясы, видеокөрсетілімдер

Пәнаралық байланыс: Биология, технология, ағылшын, экология. Сабақтың барысы: І. Ұйымдастыру Оқушылармен амандасу, түгендеу, сабаққа назарларын аудару.

Қайырлы күн оқушылар -Good afternoon childrens! Сыныпта кім кезекші?-Who is on duty today? -сыныпта кім жоқ? -Who is absent? ІІ. Үй тапсырмасын тексеру: Үйге қандай тапсырма берілді? -What was you home task? Қызығушылықты ояту. I. Білу. « Графикалық диктант». Оқушылардың үй тапсырмасы бойынша білімдері «Иә» немесе «Жоқ» сөздері арқылы тексеріледі.

1.Сутектің химиялық таңбасы H (иә)

2. Күн жүйесі планеталарының 100%-ын сутек атомы құрайды(жоқ)

3. Сутектің салыстырмалы атомдық массасы 10-ға тең (жоқ)

4.Сутек латынша « Су тудырушы» деген мағынаны білдіреді (иә)

5. Ауаның құрамында мыс бар (жоқ)

6. Сутектің үш изотопы бар (иә)

7.Сутек газын қазіргі таңда тұрмыста отын ретінде пайдаланудамыз (жоқ)

8. Гидрогениум деп аталады (иә)

9.Су- сутектің ең көп тараған қосылысы (иә)

10. Сутекті ашқан ғалым Менделеев (жоқ)

II. Жаңа сабақ: 2. «Түсіну». Сутектің физикалық қасиеті:

Ол үшін оқулықпен жұмыс 148-беттен оқу- read the text at page one hundred forty eight Гельді шарлар үрулі тұрады. Төрт шар әртүрлі газдармен толтырылған. Қай шарда сутек газы бар?

Сонымен, сутек физикалық қасиеті бойынша қандай? Иіссіз, түссіз, дәмсіз газ. Ал енді, осы сөздерді ағылшын тіліне аударып көрсек: Иіссіз- colorless, түссіз- odorless, дәмсіз-no taste газ- dioxide. Сонымен қатар, суда нашар ериді, 100VH2O+2VH2O. Зонд шарларын сутек газымен толтырып, метеорологиялық аспаптарды қажетті биіктікке көтеру арқылы ауа райын зерттеу жұмыстары жүргізіледі. Сутектің ауа бойынша салыстырмалы тығызыдығын есептеу. 3.Талдау Сутектің химиялық қасеттері: «Химиялық эстафета» Оқушылар сутектің химиялық қасиеті бойынша көрсетілген заттардан жүзеге асатын реакция теңдеулерін құрастырып, теңестіреді. Тақтаға шығамыз- go to the blackboard

Ca

О₂

Н₂

CuO

S

Видеокөрсетілім көрсету

«Мыс (II) оксидінің тотықсыздануы»

CI₂

Сутектің алынуы: Сынауыққа 1-2 түйір мырыш салып, үстіне сұйытылған тұз немесе күкірт қышқылын құяды. Реакцияның жүре бастағанын сұйықтың бетінде газ көпіршіктерінің пайда болуынан байқауға болады. Ол – сутек газы. Сутек газының бөлінгенін дәлелдеу үшін сутек жиналған сынауықты жанып тұрған спиртшамға жақындатса «пах» деген дыбыс шығарады. 4. Зерттеу. Зертханалық жұмыс

«Металдардың қышқылмен әсер етіп сутек газын алу» (зертханалық жұмысты дәптерге орындау)

І қатар Магний ІІ қатар Темір ІІІ қатар Мырыш 1.Белсенді металл + қышқыл = тұз + сутек

2.Белсенді металл + су = металл гидроксиді + сутек

Са + 2 Н₂О = Са ( ОН )₂ + Н₂↑

Зертханада сутекті жинау әдістері:

( оттегін жинау әдісімен салыстыру)

Ауаны ығыстыру арқылы Суды ығыстыру арқылы

Сутегін зертханада алуға арналған құрал - Кипп аппараты. Видеокөрсетілім.

видеокөрсетілім

5.Қолдану Оқулықпен жұмыс

Сутектің қолданылуы: 1.Сутек –келешектің отыны. Себебі, Сутек жанғанда түзілетін өнім – су- ауаны ластамайды.Сутек жанғанда көп жылу бөледі. Сондықтан, экологиялық таза отын ретінде сутектің болашағы зор. Негізгі энергия көзі- табиғи газ, мұнай, таскөмір.

Хлорсутек синтезі

Тұз қышқылын алу

Оксидтерден металдарды бөліп алу

Қозғалтқыш отыны

Органикалық заттарды синтездеу

Сутек

Аммиак синтезі

Металдарды кесу және пісіру

Тыңайтқыштар өндіру

Азот қышқылын өндіру

Өсімдік майын қатты майға айналдыру

6. Жинақтау: Сандық есептер:

1 - қатар  4.48 л (қ.ж.)  сутек алу  үшін   натрийдің   қандай  массасы  сумен  әрекеттесу  керек?                   2- қатар  Н₂О Н₂ НСІ ZnCI₂ 3-қатар  Массасы 19 г мыс оксидін (CuO)  сутекпен тотықсыздандырғанда  қанша грамм  таза  мыс түзілетінін   есептеңдер.

Салыстыру: Венн диаграммасын толтыру

Сутек	Ұқсастығы	Оттек

“ Біліміңді тексер ”

1.Күн жүйесі планетасында сутек атомының қанша пайызы бар?

 А)  76%        Б)  92%         В)  80%        С) 86%

2.Сутектің валенттілігі нешеге тең?

А)  I               Б)  II             В)  III            С)  IV

3.Cутекті лабораторияда қышқылдармен қай металдың қатысында алады?

А)   Hg         Б)  Ag            В) Zn            C) Pb

4.Ең жеңіл газ?

А) оттегі      Б) сутегі        В) гелий       С) азот                    

5.Мына қосылыстардың  қайсысында сутегінің массалық үлесі көп?

А) H₂O          Б) CH₄          В) NH₃        С)  PH₃ 

Бағалау:

Үйге: § 41-43 оқу. №8 есеп /123-бет/. “Сутек – тиімді отын” тақырыбында эссе жазып келу.

Рефлексия «Нысана»

Сабақ аяқталды, сау болыңыздар! - The lesson is over, good by!