Сызғыш тарихы

Күні: 11.10.2018 ж

Тақырыбы: • Сызғыштың тарихы

Мақсат:

Жаңа білім: • Сызғыштың тарихы, қолданысқа енуі.

Жаңа түсінік:•  ағаштан, пластиктен, кейде металлдан жасалынатын қарапайым өлшеу құралы және кеңсе тауары. Арақашықтықты өлшеу үшін сызғыштың бір түзу жағына өлшем бірліктер бойынша (сантиметр, миллиметр) штрихтер салынады. Сызғыштар геометрияда және картографияда көп қолданылады.

Қолданым әрекеті:• Сызғышты пайдалана отырып есептер шығару

Тақырып жоспары:

1. Сызғыштың тарихы

2. Логикалық есептер шығару

•Анықтама: Логарифмдік сызғыш, есептеуіш сызғыш — сандарға қолданылатын амалдарды (көбейту, бөлу, дәрежеге шығару, түбір табу, т.б.) сол сандардың логарифмдеріне қолданылатын амалдармен алмастыру арқылы қарапайым есептеулерді шығаруға арналған аспап

Деңгейлік тапсырмалар: І деңгей тапсырмалары

«Барлығы қанша қарға?»

Келеді ұшып екі қарға,

Топ достарын ертіп талға

Болды елу әлгі жиын

Санағанда демей қиын.

Болмаңыздар әбігер,

Шешімі табылар бәрі бір.

Айтпай есеп шарты кім,

Теңдеу құру тәртібін?

Жауабы: 2+х=50, х=48 қарға

ІІ деңгей тапсырмалары

Кетті бірге нешеуі»

Кездесіп бір топ аңменен,

Болды 30 бас малменен.

Олар кетті қоштасып,

Үш түлкімен достасып.

Теңдеуді ойлап құрыңыз,

Мал санын айта тұрыңыз.

Жауабы: х+3=30, х=27 бас мал.

ІІІ деңгей тапсырмалары

«Бәрін бірге ойлап қой» есебі.

Түйе, бота маң басқан,

Төрт аяғын тең басқан.

Шұнақ құлақ бес ешкі,

Қос-қос лақты қос ешкі,

Төрт қозылы екі қой,

Бәрін бірге ойлап қой.

Бұл есеп Қырық бір түйір құмалақ, өтірік айтпай, шынын айт, — түйіндеуімен бітеді де қазақ даласында да құмалақшының да өз есебі бар екендігі, оның құрмет пен сенімге ие болғанына құмалақшы да бірлікке шақырғанына күмәнданбаймыз. Жауабы: 19 бас мал.

Үй тапсырмасы:

1) Қазір ағасы қарындасынан 5 жас үлкен. 4 жылдан соң, олардың жастарының қосындысы 19 жас болады. Қазір қарындасы неше жаста, ағасы неше жаста?

Шешуі:

Белгілеу енгіземіз:

қарындасы – х

ағасы – х + 5

4 жылдан соң

қарындасы – х + 4

ағасы – х + 5 + 4

Т/қ: (х + 4) + (х + 5 + 4) = 19

х + 4 + х + 9 = 19

2х = 19 – 13

2х = 6

х = 3

Жауабы: Қарындасы – 3 жаста

Ағасы – 8 жаста

Қорытынды:_______________________

Тексерілді: _______________________

Күні: 15.11.2018 Ж

Тақырыбы: • Салмақты өлшеу тарихы

Мақсат: Халқымыздың тілін, тарихын, ұлттық дәстүрін, ата салтын ұмыта бастаған бүгінгі ұрпақты тәрбиелеуге ат салысу

Жаңа білім: •.

Жаңа түсінік:•   1 мысқал - 0,4 гр; 1 қадақ – 750 гр; 1 келі – 1 кг; 1 пұт – 16 кг; 1 батпан – 100 кг; 1 торсық – 6-7 литр; Бір саба – 10-15 литр.

Қолданым әрекеті:• Салмақты өлшеуге байланысты есептер шығару

Тақырып жоспары:

1. Салмақтың тарихы

2. Есептер шығару

•Анықтама: Табақ – шамамен он екі орыс фунтына тең салмақ бірлігі. Ол үлкен табақ (шамамен 11,7 – 12 кг) және кіші табақ (шамамен 3,9 – 4 кг) болып екіге бөлінеді. Үлкен табақ астық салығын төлеу кезінде, ал кіші табақ сауда-саттық, алыс-беріс жұмыстарында қолданылған. Қап – негізінен астық мөлшерін өлшеуге арналған салмақ бірлігі. Ол Орта Азия мен Қазақстанның оңтүстік, оңтүстік-шығыс аудандарында шамамен 65 – 66 кг-ға, ал кей жерлерінде алты пұтқа (96 кг), тең болған.

Батпан – Ресейдің шет аймақтарында (негізінен азиялық бөлігінде) пайдаланылған салмақ бірлігі. Көне орыс жазбаларында ол 10 фунтқа тең делінеді.

Қадақ – ертедегі шығыс елдерінің көбісінде қолданылған салмақ бірлігі. Ол Еуропада кең тараған фунт өлшеміне сәйкес келеді.

Мысқал – Шығыс елдерінде кең тараған салмақ бірлігі. Мысқал араб елдерінде, Үндістанда, Шығыс Африкада, Орта Азия мен Қазақстанда қазыналық өлшем ретінде пайдаланылған. Мысқал 4,31 г-ға тең болған, алтын мен күміс ақшалардың, бағалы заттар, дәрі-дәрмектер мен бояулардың өлшемі ретінде қолданылған. Қазақ халқының егін шаруашылығымен айналысқан жерлерінде жер аумағын өлшеу үшін қолданған өлшем бірліктерінің ішінде ең көп тарағаны – танап. Қазақстанның суармалы егіншілік аудандарында (Тараз, Қазалы, Шымкент, т.б.) 1820,83 шаршы метрге тең. Алайда түрлі тарихи себептерге байланысты өлшемдік мәні бар терминдеріміз нақты мәнге ие бола алмаған. Мұның үстіне уақытпен бірге өлшемдер жиі өзгеріске ұшырап отырған. ^[1]

Топтық тапсырмалар:

І топ тапсырмалары

Бірінші командаға:
1) Бөлу амалының шығындысы? (бөлінді)
2) Қандай санға бөлуге болмайды? (0)
3) Ең үлкен екі таңбалы сан? (99)
4) Бір кг - да қанша грамм бар? (1000)
5) Қайсысы үлкен 2 дм, әлде 23 см? (23см)
6) 15 секунд минуттың қандай бөлігі? (4 тен 1 бөлігі)
7) Бағалы тастың өлшем бірлігі? (Карад)
8) Неше цифр білесің? (Тоғыз)
9) Көбейтінді қашан нөлге тең болады? (Нөлге көбейткенде)
10) 52 дәрежесі? (25)
ІІ топ тапсырмалары
Екінші командаға:
1) Көбейту амалының шығындысы? (көбейтінді)
2) Бір сағатта қанша минут бар? (60 мин.)
3) Ең үлкен натурал сан? (шексіз)
4) Миллиардта неше нөл бар? (9)
5) Қайсысы үлкен 2 м, әлде 201 см? (201см)
6) Тоннаның он процентті қанша? (100 кг)
7) Білімді бағалаудың түрі? (баға)
8) Ең кіші жай сан? (1)
9) Бөлшек қашан нөлге тең болады? (алымы тең нөлге)
10) 42 дәрежесі?(16)

Үй тапсырмасы:

Қорытынды:_______________________

Тексерілді: _______________________