Бөлім:

Атом ядросының физикасы

Педагогтің аты-жөні:

Темирхан Н

Күні:

11.02.2026

Сынып:

Қатысушылар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Табиғи радиоактивтілік. Радиоактивті ыдырау заңы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

11.7.2.1- табиғи радиоактивті ыдырау құбылысын (α, β және γ) және жартылай ыдырау периоды терминін түсіндіру

Құндылық

Жасампаздық және жанашылдық

Сабақтың мақсаты

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Өзін-өзі тексеру

Сабақтың басы

Өткен білімді еске түсіру

Жаңа білім

Бекіту

Кері байланыс

Сабақтың соңы

Ұйымдастыру

Сәлемдесу

Түгелдеу

Жағымды ахуал қалыптастыру

Үй тапсырмасын сұрау,тексеру

«Сұрақ жауап» әдісі арқылы өткен тақырыпты еске түсіремін.

1. Радиоактивті сәуле шығарудың құрылымы қандай және оны қалай анықтаған?

2. Альфа ыдырау дегеніміз не?

3. Бета-ыдырау дегеніміз не?

4. нейтриноны тіркеудің күрделілігі неде?

5. Гамма-ыдыраудың механизмі қандай?

ЖАҢА сабақ

Жәй сұрақтар: Атом деген не? Атом ядросы деген не? Оның заряды қандай? Атом бөліне ме? Атомның планетарлық моделін ашқан кім?Ол қандай тәжірибе жасады?

Енді оқулықтан атом ядросының құрамы тақырыбын оқып, піспеген макеттеріңді

толықтырып жазып, көрсетіңдер.

Анықтау сұрақтары: Атом бөлінсе, оның құрамы қандай? Оның құрамындағы бөлшектер қалай зарядталған?

Оқушыларға тақырыпты«Көршіңе әңгімелеп бер»әдісі арқылы түсіндіремін.

.Ядролық физикада ұзындық бірлігі ретінде фемтометр алынады:

1 фм=10^-15 м

2. Атомдар, ядролар және элементар бөлшектр үшін массаның бірлігі ретінде массаның атомдық бірлігі (м.а.б) қолданылады:

1 м.а.б.=1,6605406·10^-27 кг.

Көміртегі-12 изотопы атомының массасының 1/12 бөлігі массаынң атомдық бірлігі ретінде алынады.

3. Атом физикасында энергияның бірлігі ретінде электрон-вольт (эВ) алынады .

Заряды бір элементар зарядқа (е=1,6·10^-19Кл) тең электронның потенциалдар айырымы бір вольт болатын электр өрісінде алатын кинетикалық энергиясы электрон-вольт болады.

1эВ=1,6·10^-19Дж

1кэВ=1,6·10^-16Дж

1МэВ=1,6·10^-13Дж

1ГэВ=1,6·10^-10Дж

1905 ж. А. Эйнштейн:Е₀=mc² (Эйнштейн қатысы)

с≈3·10⁸ м/с –вакуумдағы жарық жылдамдығы.

Мя<(Z·m_p+N·m_n)

Ядролық тарту күшінің жұмыс есебінен нуклондардан атом ядросы түзілгенде пайда болатын массалар айырымын массалар ақауы деп атайды.

∆m=(Z·m_p+N·m_n)- Мя

М_я-ядро массасы, m_p-протон массасы m_n-нейтрон массасы,Z- протон саны

N- нейтрон саны ∆m=(Z·М_н+N·m_n)- Ма

М_н-сутегі атомының тыныштық массасы

М_а-зерттейтін атомның тыныштық массасы

Жеке бөлшектр бірігіп ядроны құрағанда, пайда болатын масса ақауы есебінен бөлініп шығатын энергия ядроның байланыс энергиясы деп аталады.

Eб= ∆mc²=(Z·m_p+N·m_n- Мя)·c²==(Z·M_H+N·m_n- Мат)·c²

Eб= ∆m·931,5 МэВ=(Z·m_p+N·m_n- Мя)·931,5МэВ

∆m – ядроның масса ақауы

Ядроны жеке нуклондарға толық ыдыратуға жұмсалатын энергияны байланыс энергиясы деп аталады.

Бір нуклонға келетін байланыс энергиясының шамасын меншікті байланыс энергиясы деп атайды:

А-ядродағы нуклондар саны.

Тапсырма Топтық жұмыс

 1-топ

1-тапсырма
Менделеев кестесін пайдаланып, аргон, күміс, алтын, уран, цезий ядроларының құрамы қандай? 

2- тапсырма

Магнийдің ¹²Мg₂₄ ; ¹²Мg₂₅ ; ¹²Мg₂₆ изотоптарының ядроларының құрамына ененетін протондар мен нейтрондардың санын табыңдар. 

2-топ

1-тапсырма
Менделеев кестесін пайдаланып, аргон, күміс, алтын, уран, цезий ядроларының құрамы қандай? 

2- тапсырма

 Неонның ¹⁰Ne₂₀ ; ¹⁰Ne₂₁ ; ¹⁰Ne₂₂ изотоптарының ядроларының құрамына ененетін протондар мен нейтрондардың санын табыңдар. 

3-топ

1-тапсырма
Менделеев кестесін пайдаланып, аргон, күміс, алтын, уран, цезий ядроларының құрамы қандай? 

2- тапсырма

Уранның ⁹²U₂₃₃ ; ⁹²U₂₃₅ ; ⁹²U₂₃₈ изотоптарының ядроларының құрамына ененетін протондар мен нейтрондардың санын табыңдар. 

Сабақты «Тақырыптық түйінді сөздер» әдісі арқылы бекіту. Сабақты бекіту мақсатында бір оқушыны тақтаға шығартып, «Мен бүгін … жаттап алдым» деп сіз тақтаға шығып өзіңіздің сөйлеміңізді айтқанда, сіздің сыныптастарыңыз материалды қаншалықты меңгергендігіңізге наразылық білдіру үшін сізге бірқатар сұрақ қояды.

Білімін тексеруге арналған кейбір сұрақтар:

Неге....

Мұны қайдан білесіз....

… үшін сізде қандай дәлел бар.

Сіз неге олай ойлайсыз…

Сіз келісесіз бе…

Түсіндіре аласыз ба…

… үшін не істеу керек.

Бағалау критерийі:

Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады

Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды

Оқушылар кері байланыс береді

Дескриптор

Сұрақтарға жауап береді

Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді

2-балл

Дескриптор

1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;

2. Мазмұнның толық ашады;

3. Өмірден мысалдар келтіреді.

5 балл

Дескриптор

Есептің шартын түзеді

ХБЖ-ға келтіреді

Есептің формуланысын түрлендіріп

Есептің жауабын табады

3 балл

Формативті бағалай 10 балл

ФИЗИКА 11 сынып

«Дидактикалық материалдар

Смайликтер

Бөлім:

8.3 А Тұрақты электр тогы

Педагогтің аты-жөні:

Темирхан Н

Күні:

11.02.2026

Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Электр тогының жылулық әсері, Джоуль-Ленц заңы

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

8.4.2.13 – Джоуль-Ленц заңын есептер шығару үшін қолдану;

Сабақтың мақсаты

Токтың жылулық қасиеті және Джоуль-Ленц заңы туралы ақпарат алады.

Джоуль-Ленц заңы  формулаларын қолданып есептер шығара алады.

Электр қыздырғыш құралдарының энергия шығынын анықтайды

Құндылық

Жасампаздық және жанашылдық

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Өзін-өзі тексеру

Сабақтың басы

Өткен білімді еске түсіру

Жаңа білім

Бекіту

Кері байланыс

Сабақтың соңы.

Бағалау

Ұйымдастыру кезеңі

Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

Оқушылар сурет  қиындыларын құрастырып қандай өлшеуіш құралы екенін және осы құралмен нені өлшейді, жалпы өлшеуіш құралына байланыстының барлығын түсіндіріп береді.

1.Электр тогы деген не?

2. Электр тогы бар болу үшін қандай шарттар орындалуы керек?

3.Тұрақты ток деген не?

4.Электр тогының қандай әсерлері болады?

5.Электр тогын сипаттайтын физикалық параметрлерді атаңдар

 6.Тізбек бөлігіне арналған Ом заңы.

7.Ток күші дегеніміз не, анықтамасын бер.

8.Электр тогының жұмысы.

9.Электр кернеуі деген не?

«Ой қозғау» әдісі. Суреттерге арқылы отырып жаңа тақырыпқа шығу.

Бүгінгі сабақтың мақсаты электр тогын сипаттайтын негізгі параметрлердің  бар екендігімен ерекшеленеді.Яғни бүгін токтың жылулық әсері  Джоуль- Ленц заңы тақырыптарымен таныса отырып білімімізді толықтырамыз.

Жаңа сабақты түсіндіру кезеңі

Егер өткізгіш қозғалмаса, токтың барлық жұмысы өткізгішті қыздыруға жұмсалады. Сол кезде бөлінетін жылу мөлшері мынаған тең болады.   Q=A=I² Rt. Бұл формула Джоуль- Ленц заңын сипаттайды.

Өмірмен байланыстыру- өндірісте, тұрмыста қолданыстағы электр приборларының жылуының мөлшері осы заңға негізделген. Заңның тұжырымдамасы: өткізгіштегі токтың бөліп шығаратын жылу мөлшері ток күшінің квадратына, өткізгіш кедергісіне және электр тогының өту уақытына пропорцианал.

Бұл заңды тәжірибе жүзінде 1841 жылы ағылшын ғалымы Дж.Джоуль және 1843 жылы Петербург академигі Э.Х.Ленц ашқан. Сонымен электр тогының жылулық әсерін түсіндіретін заң Джоуль- Ленц заңы болды.

Электр тогының жылулық әсері тұрмыстық, өнеркәсіптік жылу қондырғыларында қолданылады. Олар электр шамдарында, өлшеу техникаларында, аспаптарында, электрлік дәнекерлеуде, тағы да басқа көптеген қазіргі заманғы техниканың салаларында пайдаланылады.

Деңгейлік есептер шығару. Джоуль –Ленц заңының формуласына сүйеніп есептер шығару. А,Б,С деңгейіндегі есептерді тақтамен жұмыс жасау арқылы шығару.

А деңгейінің есептер

1. Егер қалта фонары шамының  кернеуі 3,5В, ал ток күші 0,28 А болса, ондағы электр тогы 5 минутта қандай жұмыс істейді.

2. Кернеуі 400В электр двигателіндегі токтың күші 92А.Электр двигателінің орамындағы токтың қуатын анықтаңдар.

3. Кернеуі 220В болатын дәнекелегіштегі ток күші 0,9А. Дәнекерлегіштегі токтың қуатын табыңдар.

В деңгейінің есептері

1. Егер резистордағы ток күші10мА,ал кедергісі 1кОм болса, онда 10 минут  ішінде қанша жылу мөлшері бөлініп шығады.

2. Кедергісі 1кОм резисторды кернеуі 100В тізбекке қоссақ,онда 10 минут ішінде қанша жылу мөлшері бөлініп шығады.

3. Тізбектегі деректерді пайдаланып шамның қуатын есепте. Кернеуі 25 вольт, ток күші 0,25 ампер, токтың қуатын табу керек.

С деңгейінің есептері

1.    Тізбектегі деректерді пайдаланып, токтың жылу мөлшерін есепте. Вольтметрдің көрсетуі 5,2 В, амперметрдің көрсетуі 2 А, кедергісі 2 Ом, уақыт 5 минут.

2.    Тізбектегі деректерді пайдаланып токтың қуатын есепте. Амперметрдің көрсетуі 0,3 А, вольтметр -120В.

3.    Тізбектегі деректерді пайдаланып токтың жұмысын есепте. Вольтметр – 100В, резистор -30 Ом, уақыт – 3 сек

Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критерийлері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау

Оқушылар өлшеуіш құралдар салынған сурет қиындыларын құрастырады.(электроскоп, амперметр, вольтметр, реостат)

Оқушылар суреттерге қарап отырып жаңа тақырыпты ашады. Джоуль –Ленц заңының өрнегін қалай қорытып шығуды түсініп, бұл заңның техникада қолданысын түсінеді.

Оқушылар берілген сәйкестендіру қағазындағы тапсырманы орындайды.

Жоғарыда алған практикалық білімдерін теорияда есептер шығаруда қолданады

Оқушылар сабақ бойынша кері байланыс жасап сұрақтарға жауап береді

Бағалау критерийлері

-Электр тогының жұмысы мен қуаты және Джоуль-Ленц формуласын есептер шығаруда қолданады

-Жұмыс пен қуаттың туынды бірліктерін негізгі бірлікке айналдырады

-Электр қыздырғыш құралдарының энергия шығынын анықтайды

Дескриптор:

-Тізбек бөлігі үшін Ом заңын сипаттайды.

-Электр тогының жұмысы мен қуатын біледі.

-Электр тогын сипаттайтын шамаларды атайды.

Жалпы балл-2

Дескриптор:

-Джоуль-Ленц заңын тұжырымдайды.

-Формуласымен өлшем бірлігін сәйкестендіреді.

Жалпы балл-2

Дескриптор:

-Есеп шартын жаза алады.

-Формуланы қолданады.

-Дұрыс есептеулер жүргізеді.

-Формулаға түрлендірулер енгізеді.

Жалпы балл-6

Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл

электроскоп, амперметр, вольтметр, реостат сурет қиындылары

Интерактивті тақта, электронды оқулық,

Оқулық Физика 8-сынып. Р.Башарұлы, У.Тоқбергенова, Д.Қазақбаева

Оқулық

Слайд

Дк экран

Бөлім:

7.3А Қысым

Педагогтің аты-жөні:

Темирхан Н

Күні:

11.02.26

Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Атмосфералық қысым. Атмосфералық қысымды өлшеу

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

7.3.1.9 – атмосфералық қысымның табиғатын түсіндіру және оны өлшеудің әдістерін ұсыну

Сабақтың мақсаты

Ауа қабаттарын ажыратады, атмосфералық қысымның физикалық мағынасын біледі

Атмосфералық қысымды өлшеу әдістерін логикалық сұрақтар арқылы түсінеді.

Атмосфералық қысымның биіктікке байланысты өзгерісін есептер шығару арқылы көз жеткізеді.

Құндылық

Жасампаздық және жанашылдық

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Өзін-өзі тексеру

Сабақтың басы

Өткен білімді еске түсіру

Жаңа білім

Бекіту

Кері байланыс

Сабақтың соңы.

Рефлекция

Бағалау

Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

Жаңа сабақ.

«Ширату» жаттығуы.Біз қалай тыныс аламыз?

1) Диафрагма өкпенің көлемін ұлғайтады. Өкпедегі ауаның қысымы ... Ол атмосфералық қысымға қарағанда ... Ауа өкпеге енеді.

2) Диафрагма өкпені қысқанда, өкпенің көлемі кішірейеді. Сондықтан өкпедегі ауаның қысымы ... Ол атмосфералық қысымға қарағанда ... Ауа өкпеден сыртқа шығады.

1 тапсырма.«Сәйкесін тап» әдісі (I)

Суретте ауа қабаттарына сәйкес келетін денелердің орналасуын анықтаңыз.

2 тапсырма.«Ойлан,тап» әдісі(I) жеке жұмыс

• Адамның денесіне ауа қысым түсіреді. Ауаның салмағы жүк тиелген КАМАЗ-дың салмағына тең. Оның массасы 10 тонна. Неліктен адам атмосфералық қысымды сезбейді?

• Барометр –анеройдты пайдаланып,мектеп үйінің бірінші және ең жоғарғы қабатындағы атмосфералық қысымды өлшеңдер.Өлшеу нәтижелеріне қарап,сол қабаттардың арақашықтығын табыңдар?

• Стакан,су,қағаз.Стакандағы суды қағазбен жауып тұрып төңкергенде,су ақпайды?Неге?

3 тапсырма.«Кім жылдам» әдісі арқылы есептер шығару (I)

1. Эйфель мұнарасының етегінде атмосфералық қысымның 745 мм сын. бағанасына тең. Мұнараның биіктігі 324 метр. Мұнараның үстіңгі бөлігіндегі қысым нешеге тең?

2. Қалыпты қысымдағы суға толтырылған бағананың биіктігін тап.

3. Барометр таудың етегіндегі қысымның 760 мм сын.бағанына, ал оның ұшар басындағы қысым 722 мм сын.бағанына тең екенін көрсетеді. Таудың биіктігі қандай?

Кері байланыс. «Тазалық»

Чемодан – керекті ақпарат

Ет тартқыш – әлі оқуым керек, толықтыруым керек

Қоқыс жәшігі – қате пікірлер

Бүгінгі сабақ бойынша рефлекция

Мен сабақ қызықты _____________ қызықсыз болды деп ойлаймын.

2. Мен сабақта: үйрендім көп нәрсені _____________ үйренгенім аз болды.

3. Мен басқаларды мұқият ______________ зейінсіз тыңдадым

Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критериилері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау

1 топ. Атмосфералық қысымның техникада қолданылуы

2 топ. Атмосфералық қысымның медицинада қолданылуы

3 топ. Атмосфералық қысымның тірі табиғаттағы қолданылуы

Оқушылар барлығы жақсы көңіл-күймен сабақты бастайды.

Біз қалай тыныс аламыз деген сұрақтың негізінде бүгінгі сабақ тақырыбын ашады

Оқушылар суреттегі ауа қабаттарын жазып көрсетеді.

Оқушылар атмосфералық қысымға байланысты тәжірибе жасап көрсетеді.

Оқушылар жылдамдыққа байланысты еептер шығарады.

Бағалау критерийлері

-Атмосфералық қысымның табиғатын түсінеді

-Атмосфералық қысымды өлшеудің әдістерін сипаттайды

-Алған білімдерін есептер шығару арқылы түсіндіреді

Дескриптор:

- Атмосфералық қысымның табиғатын түсінеді.

-Ауа қабаттарын сипаттап жазады.

Жалпы балл-2

Дескриптор:

-Атмосфералық қысымды күнделікті өмірмен байланысын түсінеді.

-Атмосфералық қысымды өлшейтін құралды біледі.

-Атмосфералық қысымға байланысты тәжірибелер жасайды.

Жалпы балл-3

Дескриптор:

- Атмосфералық қысымның биіктікке байланысты өзгеруін түсінеді

-Атмосфералық қысымды өлшеу әдістерін қолданады

-Атмосфералық қысымдарға байланысты есептер шығарады

Жалпы балл-5

Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл

ДК экран

Слайд

ДК экран

Слайд

Су, кағаз, стакан

Бөлім:

Электростатика

Педагогтің аты-жөні:

Темирхан Н

Күні:

11.02.2026

Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

№6 Зертханалық жұмыс «Өткізгіштерді аралас жалғауды оқып үйрену»

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

10.4.2.2 - өткізгіштерді аралас жалғауды зерттеу;

Сабақтың мақсаты

Өткізгіштерді жалғау түрлерін қарастырады: тізбектей және параллель;

практикада параллель жалғауды көп қолдану себебін анықтайды

Зертханалық жұмысты жақсарту жолдарын ұсынады

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Өзін-өзі тексеру

Сабақтың басы

Өткен білімді еске түсіру

Жаңа білім

Оқушылармен сәлемдесу, оқушыларды түгелдеу. Оқушылардың сабаққа дайындығын тексеру. Оқушылардың назарын сабаққа аудару.

Мұғалім әрекеті: «Кездейсоқ таңдау» арқылы оқушыларға сұрақ қояды.

- Ток күші 5 А деген не?

- Оның өлшем бірлігі қандай?

- Ток күшін өлшейтін құрал не деп аталады, қалай жалғанады?

- Электрік кернеу деген не? Өлшем бірлігі?

- 220 В кернеу мағынасын түсіндір.

- Кернеуді өлшейтін құрал, оны тізбекке қалай жалғайды?

- Электр кедергісінің болу себебі.

- Электр кедергісі қандай шамаларға тәуелді?

- Электр кедергісін анықтайтын теңдеуді жазыңдар.

- Күмістің меншікті кедергісі 0,016Ом*мм² /м, бұл нені білдіреді?

- ЭҚК- і деген не? Кернеу мен ЭҚК- інің айырмашылығы неде?

- Тізбек бөлігі үшін және толық тізбек үшін Ом заңын жазыңдар.

- Қысқа тұйықталу деген не? Қай кезде пайда болады?

Оқушылар өткен тақырып сұрақтарына жылдам жауап беріп, бүгінгі тақырыппен танысады.

Жаңа тақырып

Өткізгіштерді электр тізбегіне тізбектей және параллель жалғайды.

Өткізгіштерді тізбектей жалғауда ток күші барлық өткізгіштерде бірдей болады:

Ом заңы бойынша

кернеу кернеу U₁ және U₂ мынаған тең болады:

Жалпы кернеу әрбір өткізгіштің ұштарындағы кернеудің түсуінің қосындысына тең болады:

Мұндағы R – электрлік кернеу, осыдан

Өткізгіштерді тізбектей жалғауда жалпы кедергі әрбір өткізгіштің кедергісінің қосындысына тең болады.

Өткізгіштерді параллель жалғауда әрбір өткізгіштің ұштарындағы кернеу тең болады:

Екі өткізгіштегі I₁ + I₂ ток күштерінің қосындысы тармақталмаған тізбектегі ток күшіне тең:

Бұдан, тармақталған токтар түйінде зарядтар жиналмайды, мысалы: A түінде Δt уақытта заряд IΔt, ал түйіннен дәл осы уақытта  I₁Δt + I₂Δt заряд өтеді, осыдан I = I₁ + I₂. Ом заңынан  

Мұндағы R – электрлік кернеу:

Өткізгіштерді параллель жалғауда жалпы кедергінің кері шамасы әрбір өткізгіштің кері шамаларының қосындысына тең болады.

Зертханалық жұмыс №10

Тақырыбы: Өткізгіштерді аралас жалғауды зерттеу

Мақсаты: Өткізгіштерді аралас жалғаудың сипаттамаларын оқып- үйрену.

5.1. Электр тізбегін жинау (сурет 2).

5.2. Реостат арқылы тізбекте  ток күшін амперметрмен өлшеңдер.

5 .3. Өлшенген ток күшінің абсолют қателігін анықтаңдар  , где   - класс дәлдігі,  - ток күшінің шегі. Өлшенген ток күшін мына түрде жазыңдар   .

5.4.  Вольтметрді мына нүктелерге жалға, 1 және 2 (сурет 3) және U₁₂  кернеуді өлшеңдер.

5.5. Өлшенген кернеудің абсолют қателігін есептеңдер   және нәтижесін мына түрде жазыңдар  .

5.6. Кедергіні анықтаңдар   .

5.7. Кедергінің абсолют қателігін анықтаңдар    .

5.8. Нәтижесін мына түрде жазыңдар    и реостат кедергісімен салыстырыңдар    .

5.9. Вольметрді  2 және 3 нүктелерге жалғаңдар (сурет 3) және U₂₃  кернеуді өлшеңдер. Нәтижені мына түрде жазыңдар    .

5.10. Кедергіні анықтаңдар   абсолют қателігі    .

5.11. Өлшеу нәтижесіндегі кедергіні анықтаңдар   және мына формуламен анықталған :   ,  кедергімен салыстырыңдар, мұндағы R₂=2 Ом, R₃=4 Ом.

5.12. Вольтметрді  1 және 3 (сурет 3) нүктелерге жалғаңдар және кернеуді өлшеңдер, нәтижені мына түрде жазыңдар  .

5.13. Кедергіні анықтаңдар   .

5.14. Формуланың дұрыстығын тексеріңдер    и   .

5.15. Қорытынды жасаңдар.

6.Жұмыстың нәтижесін жазу ережесі:

6.1. Жұмыстың тақырыбы

6.2. Жұмыстың мақсаты

Оқушылар үй тапсырмасы бойынша сұрақтарға тез-тез жауап беріп белсене қатысып отырады

Оқушылар жаңа тақырыпты меңгереді Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды

Дескриптор

Сұрақтарға жауап береді

Есептің шешімін слайдттан қарап тексереді

2-балл

Дескриптор

1.Қорғау тәртібін сақтайды: Уақыт және әдептілік;

2. Мазмұнның толық ашады;

3. Өмірден мысалдар келтіреді.

5 балл

ФИЗИКА 10 сынып

«Дидактикалық материалдар

Смайликтер

Бекіту

6.3. Схема (сурет 3). Нәтижелерді өлшеу мен есептеу кестесі:

6.4. Қорытынды жазыңдар

Оқушылар бекіту тапсырмаларын орындайды

Дескриптор

Есептің шартын түзеді

ХБЖ-ға келтіреді

Есептің формуланысын түрлендіріп

Есептің жауабын табады

3 балл

Кері байланыс

Сабақтың соңы

Рефлексия

Бүгінгі сабақта болған көңіл – күйді бас бармақ саалынған суреттер арқылы бағалау.

Кері байланыс (не үйрендім, не қиын болды, сұрақ.)

Оқушылар кері байланыс береді

Формативті бағалай 10 балл

Бөлім:

7.3А Қысым

Педагогтің аты-жөні:

Темирхан Н

Күні:

12.02 2026

Сынып:

Қатысушылар саны:

Қатыспағандар саны:

Сабақтың тақырыбы:

Манометрлер. Сорғылар

Оқу бағдарламасына сәйкес оқыту мақсаты:

7.3.1.10 – манометр мен сорғылардың жұмыс істеу принципін сипаттау

Сабақтың мақсаты

Манометр құралын не үшін

қолданылатынын анықтай алады,түрлерін біледі,оларды күнделікті өмірде қолдана білуге үйренеді.

Барометр мен манометр құралын салыстыра отырып,айырмашылығын түсінеді.Манометрмен қысым айырымын өлшей алады,бөлік құнын анықтай

Манометр мен сорғылардың жұмыс істеу принциптерін,заңдылықтарын айқын тұжырымдайды.Адамның қан айналым жүйесіндегі қысымды өлшей алады.

Құндылық

Жасампаздық және жанашылдық

Сабақтың барысы

Сабақтың кезеңі//уақыты

Педагогтің әрекеті

Оқушының әрекеті

Бағалау

Ресурстар

Ұйымдастыру

Өзін-өзі тексеру

Сабақтың басы

Өткен білімді еске түсіру

Жаңа білім

Бекіту

Кері байланыс

Сабақтың соңы.

Рефлекция

Бағалау

Ұйымдастыру кезеңі:Шеңбер құру арқылы ынтымақтастық атмосферасын қалыстастыру,психологиялық ахуал туғызу.

Сәлеметсіңдер ме,балалар!Ұлы ағартушы Ы.Алтынсарин атамыз «Кел,балалар,оқылық,оқығанды көңілге ықыласпен тоқылық»деді емес пе,ендеше бүгінгі сабақта барлығымыз ынталы,белсенді,ықыласты,зейінді,зерделі болайық.

Үй тапсырмасы «Сиқырлы таяқша» әдісі

1. Атмосфералық қысымды өлшеуге арналған

құрал?

2. Барометр – анероид дегеніміз не?

3. Э.Торричелли қондырғысын түсіндіріңіз.

4. 1мм.сын.бағ. қанша Па тең?

5. Паскаль заңын түсіндіріңіз.

6. Атмосфераның негізгі қабаттарын атаңыз?

Проблемалық әдіс «Ойлан, жұптас, бөліс».Атмосфералық қысымды өлшеуге арналған құрал қалай аталады?(барометр)

Балалар,атмосфералық қысымнан жоғары не төмен болатын процесстер табиғатта немесе техникада байқалады ма?

Ал ол қысымдарды қалай өлшеуге болады?

«Джигсо» әдісі бойынша берілген мәтінді оқушылар танысып, бір-біріне талдап, түсіндіреді.

Осы әдіс бойынша мына тақырыптарда постер қорғау

• «Манометрлер»

• «Сорғылар»

Эксперимент жүргізу.Оқушылар қабілетін жетілдіріп,білімін көрсету үшін, қарастырған құралдармен қысымды өлшеу.

1 деңгей . Ашық сұйықтық манометрмен өлшеу.

2 деңгей. Бурдон манометрмен өлшеу .

3 деңгей. Адамның қанайналым жүйесіндегі қысымды сфигмонометрмен өлшеу.

«Екі жұлдыз,бір тілек» Оқушылар біліміне кері байланыс арқылы қорытынды жасалынады.

Сіз бүгін нені білдіңіз?

Сіз үшін не құнды болды?

Қандай тапсырманы орындау қиынға соқты?

Сабақ соңында әр тапсырманың бағалау критериилері бойынша жалпы баллдық жүйемен бағалау

Үй тапсырмасы «Сиқырлы таяқша» әдісі

Оқушылар бір-біріне «сиқырлы таяқшаны» (ұсақ бұйымдарды)бергенде таяқшаны беріп тұрған оқушы келесі оқушыға сұрақ қояды.

Оқушылар дәптерге сабақтың тақырыбын жазады,жауап береді,пікірлеседі,жинақ-

тайды,тұжырымдайды.

Оқушылар берілген тапсырмалар бойынша постерін жазып қорғайды

Оқушылар аспаптарды қолданып, әр түрлі құрылғыларда қысым өлшейді.

Сабақтан алған әсерін стикерге жазады

Бағалау критерийлері

-Манометр мен сорғылардың түрлеріне анықтама бере алады.

-Манометр мен сорғылардың түрлері мен ерекшеліктерін ажырата алады.

-Манометр мен сорғылардың жұмыс істеу заңдылықтарын айқын тұжырымдайды,практика жүзінде аспаптармен өлшеулерді толық жүргізе алады.

Дескриптор:

-Манометр , сорғылардың қандай қызмет атқаратынын біледі, олардың құрылғысын, негізгі бөлшектердің атауларын біледі.

-Манометр, сорғылар, танометр туралы ақпаратты жеткілікті дәрежеде өңдейді.

-Қысым өлшейтін аспаптарды, яғни манометр, танометрді орынды қолдана алады.

Жалпы балл-5

Дескриптор:

-Аспаптардың анықтамасын білу,бөлік құнын анықтайды. -Аспаптардың түрлері мен ерекшелітерін ажырата алады.

-Аспаптардың құрылғысын және бөлшектердің атауын біледі.

-Аспаптардың жұмысы қандай заңға негізделгенін біледі.

Жалпы балл-5

Жалпы бағалау критерийлер бойынша 10 балл

АКТ

ДК экран

Слайд

Сөздер жазылған стикерлер

Қарындаш,

қаламсап,

сызғыш

Презентация материалдары.

Графпроектор,

слайдтар 9,10,плакаттар,

манометр,

сорғы

Тонометр

Ашық сұйықтық манометр

Бурдон манометрі