400 000+ дайын материалды
1 жыл бойы шексіз жүктеңіз

ҚМЖ, БЖБ, ТЖБ, презентациялар және авторлық материалдар

4 990₸/ 1 жыл

🔥Арнайы баға ·10.12.2026 дейін

Одан кейін - 29 990 ₸

Бір рет төлейсіз · Автотөлем жоқ

Тақырып бойынша 11 материал табылды

"Талдықорған агро-техникалық коллдежі" МКҚК арнайы пән оқытушысы Кымбатова Айдана Жумагалиевна

Басқа Ғылыми жұмыстар Басқа

Материал туралы қысқаша түсінік

ғылыми жұмыс "Пуллороз" тақырыбында, бағыты "Ветеринария". Медицина адамды емдесе, Ветеринария адамзатты емдейді демекші ұлы А.Н.Скрябин адамзатқа қажетті мағлұмат

Материалдың қысқаша нұсқасы

Жоспар

І.КІРІСПЕ........................................................................................5

ІІ.НЕГІЗГІ БӨЛІМ

2.1.Тарихи деректер..................................................................6

2.2.Қоздырушысы......................................................................8

2.3.Індеттік ерекшеліктері.........................................................10

2.4.Дерттенуі..............................................................................12

2.5.Патогенезі.............................................................................13

2.6.Өтуі мен симптомдары......................................................14

2.7.Патологоанатомиялық өзгерістер......................................15

2.8.Балау.....................................................................................20

2.9.Емі.........................................................................................21

2.9.1.Дауалау және күресу шаралары....................................23

ІІІ.ӨЛЕКСЕНІ ЖАРЫП СОЮ ХАТТАМАСЫ.........................24

IV.ҚОРЫТЫНДЫ..........................................................................32

V.КОЛДАНЫЛҒАН ӘДЕБИЕТТЕР ТІЗІМІ..............................33

І.КІРІСПЕ

Пуллороз (Pullorosis) - Сальмонеллез «Salmonella» тұқымына жататын паратифозды бактериялар арқылы туындайды. Қазіргі таңда сальмонелла тұқымдасының 2500- ден аса түрі бар деп есептелінеді.

Сальмонеллез ауруына барлық ауылшаруашылық жануарлар мен құстар бейім болып келеді. Бұл ауруға көбінесе төлдер сезімтал келеді, ірі малдарда сальмонеллез көбінесе жасырын жүреді. Ауруды зақымдандырушылар – ірі малдар, сальмонеллез тасушылар және де сонымен қатар сальмонеллезбен ауыратын төл болып табылады. Зақымдану асқазан – ішектік жолы арқылы орын алады.

Жалпы сальмонеллезден болатын экономикалық шығындар АҚШ та 2 миллиард доллар көлемімен есептелсе, Канадада 300 миллион долларды құрап отыр. ТМД елдерінде соңғы 15 жылда сальмонеллезбен шалдыққан адамдар, жануарлар және құстар 7 есеге дейін көбейген. Адамдардағы ауру 30 %- ға өссе, жануарларда және құастарда ол - 75%-ға дейін жетті. Ал тағамның құрамында кездесуіне қарай бұл көрсеткіш 50%-ға дейін көтерілген.

Пуллороз (Pullorosis) – тауық балапанының ішегі мен үлпершек мүшелердің зақымдануы және септицемиямен, ал ересек тауықтың аналық безінің фоликуласының азғындауымен ерекшелінетін ауру.

Пуллорозбен тауық, күрке тауық, қырғауыл,көгершін,құр, канарейка, торғай балапандары ауырады. Бұл ауруға әсіресе 1 – 14 күндік балапан шалдыққыш келеді. Алайда азығы мен күтімі жақсартылмаса пуллорозға 1-2 айлық тауық және күрке тауық балапрандары да шалдығады. Пуллороз көбінесе балапан, сондай-ақ бастырылатын, жұмыртқа беретін құс нашар азықтандырылатын, талапқа сай бағып – күтіллмейтін шаруашылықта білініп отырады. Пуллороздың негізгі белгілерінің бірі – құстың іш өтуі, саңғырығының аппақ болуы. Айналшық маңындағы қауырсын саңғырықпен ластанады. Ауру құстың қозғалысы баяулап, әлсіреп, топтанып отырады.

Курстық жұмыстың мақсаты – құстың пуллороз ауруын емдеу және алдын алу шараларын жүргізу.

ІІ.НЕГІЗГІ БӨЛІМ

2.1.Тарихи деректер

Жануарлардағы сальмонеллез туралы тарихи анықтама «Паратифтер» деп аталатын әдебиетте сипатталған. 1885 жылы Сальмон және Смит обамен ауырған шошқалардан – Salmonella suipestifer – ді тапты.

Кейінірек осы секілді бактерияларды: бұзаулардан – (Гертнер, 1888. Томассен, 1897), тышқандардан (Леффлер, 1890), егеуқұйрықтардан – (Даниш, 1893. В.Н Исаченко, 1897), биенің іштастаған төлдерінен (Смит, 1897), балапан және тауықтардан (Ретчер, 1900) анықтады. Осыған байланысты парафиттердің негізінде морфологиялық және биологиялық жағынан ұқсас таяқша типтес микробтарды бөліп шығарды.

Микробиологтардың халықаралық қауымдастығы 1934 жылы бұл топтың бактерияларын «сальмонеллалар» (алғашқы болып ашқан Сальмонның құрметіне орай) деп, ал олар тудыратын ауруды «сальмонеллез» деп атауды ұсынған болатын. КСРО – да бұзаулардағы сальмонеллез ауруын 1926 жылы А.В Синев және С.К Беззубец, қойларда – П.В Тавельский (1929) шошқаларда А.П Уранов, Н.А Михин (1934), Р.А Цион және П.Н Андреев (1937) ашты.

1889 жылы Англияда алғаш рет Клейн бұл аурудың жаппай байқалуын сипаттап, «құс сальмонеллезі» деп атады. Ұзақ уақыт бойы ересек тауықта «сүзек» (тиф), ал балапанда «ақ тышқақ» деп аталды. Кейінірек пуллороз бен тиф бір қоздырушы тудыратын ауру екені дәлелденді.

И.Ф. Квеситадзе (1950) қоздырғыш организмге түскен соң тез арада ішекте көбейедіде сол жерден ішкі мүшелерге, бауырға, талаққа, бүйрекке т.б. таралады деп жазды.

Н.И.Притулин (1963ж) пуллороздың дамуындағы патологиялық үрдісті бірнеше фазаға бөлді: микроорганизмдерің бейімделуі, аймақтық инфекция, гематогенді диссиминация, септицемия. Аймақтық инфекция фазасында кейбір бактериялар таяқша тәрізді формадан кокктәрізді формаға ауысып, түрін өзгертеді.

Пуллороздың патогенезінде токсин үлкен рөл атқарады. А.И.Аверихин (1955ж) осы ауруда оргнаизмдегі көптеген патологиялық өзгерістер сальмонеллездік токсиннің әсерінен болады деп көрсетті.

В.М.Субботин (1955) егер, ірі қараның организмінің резистенттілігі жоғары болса, онда қорғаныш факторларының әсерінен (фагоциттер, антителлалар және т.б) қоздырғыштардың бөлігі қанда жойылады, ал кейбір бөлігі сыртқы ортаға әртүрлі жол арқылы шығатынын айтты. Организмде иммунитет қалыптасады.

Сондықтан ұзаққа созылған ауру қанда сальмонеллезді антигенмен бірге 1:100 титрінде агглютинацияға оң реакция береді. Егер организмнің резистенттілігі әлсіз болса, онда қоздырғыш барлық мүшелер мен тіндерге жайылып, соңында іш тастауға, малдың өліміне алып келеді.

Организмнің резистенттілігі құс сальмонеллезбен ауруға ұшыраса үлкен мағынаға ие болады. Резистенттілік өз кезегінде мынадай шарттар кояды: ол құстың жасына, сонымен қатар оның қалай тамақтандыруы мен баптауына да байланысты болып келеді. Мысалы, пуллороздың пайда болуы балапандардың, күркетауықтардың қызуына әсер етеді.

Нәтижесінде құстарда орталық жүйке жүйесінің қызметі тоқтайды және барлық мүшенің қызметі төмендейді. Қанның қышқылдық тепе – теңдігі ацидозға қарай өзгереді. Ас қорыту мүшесінің қызметі бұзылады, асқазан сөлінің бөлінуі тоқтайды, қышқылдығы төмендейді. Организмге түскен сальмонеллалар әртүрлі ішкі ағзаға түседі, соның ішінде жұмыртқаға да.

2.2.Қоздырушысы

Қоздырушысы – Salmonella pullorum gallinarum сальмонеллалар тобына жатады. Бұл топтағы басқа микробтардан айырмашылығы жіпшелері жоқ, қозғалмайды. Спора мен қауашақ түзбейді, граммтеріс, қарапайым қоректік ортада жақсы өседі. Бұл тұқым көпшілігі өзіндік атауға ие болған, антигендік өсу реті бойынша серотоптарға біріктірілген 2017 серологиялық нұсқалардан құралады.

Сыртқы ортада төзімділігі жоғары, құрғатылған жағдайда өсіні жылдар бойы сақталады. Топырақта 14 ай, құстың сыңғырағында 3 айға дейін тіршілігін жоймайды.

Дезинфекция үшін 15-20 % кальцийленген сода, 5-6 % нафтиназол, 3 – 5 % сілті, 1 % формальдегид, 20 % хлорлы әк ерітінділері жақсы нәтиже береді.

Морфологиясы. Пуллороз – ұштары дөңгеленген, ұзындығы 1-4 мкм, ені 0,3-0,8 мкм болатын ұсақ таяқша. Жағындыларда бактериялар жекеленіп немесе ретсіз орналасады, қозғалмалы (Salmonella pullorum-gallinarum-нан басқалары), спора мен капсула түзбейді, Грам тәсілімен негативті боялады

Өсінділік қасиеттері. Пуллороз – аэробты және факультативті анаэробтарға жатады. Қолайлы өсу температурасы 37ºС, оңтайлы рН 7,0-7,2, дегенмен рН 7,0-ден төменгі және 8,0-ден жоғары орталарда да өсе алады. ЕПА, ЕПС, Эндо, Левин, Плоскирев, висмут-сульфитті агарында және т.б. жақсы өседі. ЕПА-да диаметрі 1-4 мкм аралығындағы кішірек, дөңгелек, шеттері тегіс, көкшілдеу реңді болып келген сұрғылт-ақ түсті колонияларды қалыптастырады.

Эндо қоректік ортасында мөлдір, қызғылт түсті, колонияларды, Левин ортасында – көгілдірлеу реңді мөлдір колонияларды, Плоскирев ортасында – түссіз, тығыз, сәл лайланған колонияларды, висмут-сульфитті агар беткейінде жылтыр реңді қара түсті колонияларды түзеді. ЕПС – біркелкі лайланады, шыны түтік түбінде сұрғылт-ақ түсті тұнбаны, кейде ортаның беткейінде жұқа қабықшаны немесе шыны түтік айналасында сақинаны қалыптастырады.

Биохимиялық қасиеттері. Пуллороз - сахарозаны бөлшектей алмайды, лактоза мен адонитті ыдыратпайды, салицин мен мочевинаны бұзбайды, индол түзбейді, күкіртсутекті бөліп шығарады, Фогес-Проскауэр реакциясында теріс нәтиже (орта сары түсті болады), ал метиленді қызыл реакциясында оң нәтиже көрсетеді.

Сальмонеллалардың барлық типтері газды түзе отыра глюкозаны ыдырататын болса, кейбір штамдары: Salmonella typhimurium, Salmonella typhisuis, Salmonella abortusegui, Salmonella dublin, Salmonella anatum және Salmonella gallinarum глюкозаны газды түзбей ақ бөлшектейтін қасиетті иеленген.

Антигендік құрылымы. Пуллороздың соматикалық немесе О-антигені және жіпшелік немесе Н-антигені болады.

О – антиген микроб жасушасының беткейінде орналасқан, олар термостабильді фосфолипидті – полисахаридті кешеннен тұрады, қайнатқан жағдайда 2 сағатқа дейін бұзылмайды.

Н – антигендерінің пуллороздың белгілі бір түрі мен типіне тән қасиеттерді иеленген (бірінші фазадағы антигендер) және телімділік қасиетті иеленбеген (екінші фазадағы антигендер) түрлері болады. Екі фазадағы антигендері бар салмонеллаларды екі фазалы, ал жалқыларын бір фазалы деп атайды.

Төзімділігі. Пуллороз - қоршаған орта әсерлеріне төзімді келеді. +60°С температурада 1 сағатта, +100°С – де бірден тіршілігін жояды. Топырақта және қоршаған ортаның басқа да нысандарында 30 – 270 тәулікке дейін, өлекселерде – 100 тәулікке, ашық су қоймалары ішетін суда 11 – 120 тәулікке, мұздатылған етте 60 – 130 тәулікке, жұмыртқада – 13 айға, жұмыртқа ұнтағында – 9 айға, мұздатылған жеміс – жидектерде 2 аптадан 2,5 айға дейін сақталады.

Тікелей түскен күн сәулесінің әсерінен олар 5 – 9 сағатта жойылады. Дезинфекциялағыш заттар (2 % - ды натрий сілтісі, 2 %-ды хлорлы әк, 2 %-ды формальдегид ерітінділері) сальмонеллаларды 15 – 20 минут аралығында өлтіреді. Пуллороздың - гентамицин, неомицин, тетрациклин, левомицетин мен стрептомицинге сезімталдығы жоғары, ал сульфаниламидті және нитрофуранды препараттарға төзімді болып келеді.

Патогендігі. Пуллороздың патогендік қасиеттері, олардың түзетін экзотоксиндері мен эндотоксиндеріне байланысты болып келеді. Экзотоксиндер бактериялардың тіршілік етуі барысында қоршаған ортаға қарқынды бөлініп отырады. Эндотоксин микроб жасушалары өлгеннен кейін лизиске ұшырауының нәтижесінде пайда болады. Сальмонелла эндотоксиндерінің молекуласы полисахаридтер мен А-липидінен тұрады. Эндотоксиндер ішектің геморрагиялық қабынуын тудырады және шошқалар мен ет қоректілердің азықтық улануына әкеліп соқтырады.

Құрамында жалғасқан көп микрофлоралары бар, олардың өсуіне кедергі келтіріп тұратын паталогиялық материалдан сальмонеллаларды тиімді түрде ажырату үшін тыңайтудың (Мюллер, Кауфман және тағы да басқалары) ерекше, арнайы орталары қолданылады. Мюллер ортасына қосылатын тетратиондв натрий ішек таяқшалы топтардың бактериларының өсуін бәсеңдетеді, бірақ сальмонеллелердің дамуына кедергі келтірмейді. Ал Кауфман ортасына келетін болсақ, ол озі өзгертілген яғни, модификациаланған құрамына жауһар тасты көк пен табиғи бұқа өті қосылған ерітінді бар Мюллер орталарын көрсетеді. Бұл компоненттер ішек таяқшалы топтардың бактериларының, әсіресе протеустердің өсуін тоқтатады, бірақ сальмонеллалардың өсуіне көбірек мүмкінді береді.

2.3.Індеттік ерекшеліктері

Пуллорозға құстардың көртеген түрлері бейім, бірақ, көбінесе тауық пен күрке тауық ауырады. Бәрінен де ет тұқымды тауықтардың балапандары ауруға жиі шалдығады. Олардың ауруға шалдығу көрсеткіші 80 % дейін жетеді.

Пуллороздың жіті қаулауы 5-7 күн аралығындағы балапандарда жиі байқалып, ауруға шалдығу 14 күнге дейін жалғасады. Кейіннен аурудың таралуы бәсеңдеп, 20 – 45 күн аралығындағы балапандарда тек спорадия ретінде кездесіп, созылмалы түрге ауысады.

Инфекция қоздырушысының бастауы - ауырған балапандар және микроб алып жүретін ересек тауықтар. Сальмонеллалар сырқы ортаға нәжіспен және жұмыртқамен бөлінеді. Зарарланған жұмыртқаның 40 – 60% - ынан балапан шығадыда, қалғанындағы ұрық өліп қалады. Сонымен балапандарда пуллороз жұмырқа арқылы берілетін конгенитальды (трансовориальды) және туғаннан соң жұғатын постнатальды болып бөлінеді.

Пулллороздың кең таралуына құс пен оның балапанын дұрыс азықтандырмау, гиповитаминоз, суыққа шалдығу, ұзақ уақыт тасымалдау жағдай тудырады.

Salmonella типтес бактериялардың ферментативті қасиеттерін оқып білу үшін көбінесе глюкоза, маннит, арабиноз, дульцит, рамнозадан (Биттер ортасы) тұратын: глицеринді-фуксиндік сорпа (Штерн сорпасы), қысқа түсті (шұбар) қатарды қолданады.

Аталған орталардан басқа сальмонеллалардың серологиялық типтерінің дифферренциациясы үшін, сонымен қатар мальтоза, инозит, ксилозасы бар орталарды, лакмусті сүтті (лакмусті сүттің өзгеруі сальмонеллалар өскен кезде оларды қышқыл мен сілті қалыптастыру қабілеттеріне байланысты дифференциялауға мүмкіндік береді) пайдаланады. Лакмустік сүттің орнына майсыз сүтті бромтиловті көктің индикаторымен (100 мл сүттің ішінде 1 мл 0,4 % - тік ерітінді) қолдануға болады.

Сальмонеллалардың дифференциациясына берілетін көпке мәлім

мән – ол яғни, мәдени күкіртті сутегін қалыптастыра алады немесе соған ие. Протеолитикалық қасиеттерді егу әдісі арқылы зерттейді. Salmonella типтес бактериялар басқа Enterobacteriaceae тұқымдасына жататын микроорганизмдермен ұқсас болғандықтан олардың дифференциациялануы пайда болады.

Қазіргі таңда бактериологиялық тәжірибеде тығыз дифференциялды диагностикалық құнарлы ортамен лактозаны (Плоскирева, Эндо, Левин ортасы) кеңінен қолданады. Бактериялардың сальмонелла лактозасын ферменттей алу қабілетіне байланысты көбінесе жалғасып жататын E.Coli – ден ажыратады. Сондықтан сальмонелладағы материалды зерттеу барысында ішіндегі біреуін, яғни дифференциалды – дигностикаланған егілген түріне көп мән береді.

Бұл орталарда индикатордың түсін өзгертумен және қышқылды қалыптастыру арқылы лактозаны ферменттейтін E.Coli лактозаны ферменттемейтін, сальмонелл калонияларынан түсі мүлдем өзгеше болып келетін және ерекшеленетін басқа колонияларды қалыптыстырады. Эндо ортасында E. Coli бактериялары колонияға қызыл түс, көбінесе металлдық жылтырайтын түс, сальмонеллалар түссіз және ашық қызғылт (ортаның түсіне боялған). E. Coli Плоскирева ортасында колоиялар сарғыш - қызыл түсті, сальмонеллалар түссіз және нәзік – қызғылт түсті. E. Coli Левин орталығында шеңбермен қоршалған, қара түсті колонияларды қалыптасады, сальмонеллалар – түссіз, нәзік – қызғылт, қызғылт – күлгін түсті болып табылады.

Сальмонелла және мәдени ұқсас штаммдардың, сонымен қатар Proteus тұқымдас бактериялар мен шектік таяқша топтарының бактерияларының дифференциациялары үшін несепнәр орталарды (Прейс, Рессель, Олькениц орталары), SS – агар (Salmonella – Shigella - агар) және тағы да басқалар қолданады. Бұл орталардың түстері сілтімелі заттардың қалыптасуымен азоттық заттардың микроорганизмдермен тең емес деңгейде интенсивті ажыраумен шарттасады. Шек сияқты таяқшалардың топтарының бактериялары және Proteus (0 - формадан басқасы) қағидаға сәйкес SS – агарада өсірмейді, ал сальмонеллалар түссіз, нәзік колония кейпінде өседі. Тығыз дифференциалды диагностикалық орталар тек бактериялардың Salmonella тұқымдасына жататындығын және де, сонымен қатар оған жалғасқан микрофлораны ажыратуды анықтайды. Және бұл оның басты қызмет болып табылады.

2.4.Дерттенуі

Ауру қоздырушысы ас қорыту немесе тыныс алу мүшелеріне енгеннен соң қанға өтіп, бауырда, көк бауырда, бүйректе, жыныс мүшелерінде іркіліп, қабыну процестерін тудырады. Кей жағдайда сальмонеллалар тек ішек – қарында ғана көбейіп, қанға аз мөлшері өтеді. Тыныс мүшелеріне түскен қоздырушы микроб септицемия тудырады. Инкубациядағы жұмыртқаға түскен микроб токсиндері эмбрионның өлуіне себеп болады.

Сальмонеллездің инкубациялық кезеңі әртүрлі. Ол жұғу жолына, организмнің резистенттілігіне, қоздырғыштың вируленттілігіне, ортаның өзіндік факторына байланысты.

Н.А.Михин (1936) бойынша құсқа індетті жасанды жұқтыру кезінде жасырын кезеңі 1,5 – 2 кейде 5 күн. Байқауымызша ол қоздырғыштың енетін жеріне байланысты. Құсқа тері арқылы жұққанда ауру белгілері 4 – 6 сағатта байқалады. Н.А.Михин жасанды жұқтырғанда инкубациялық кезеңнің 12 сағатқа дейін барғанын, табиғи контактты жолмен жұққанда 5 – 24 күнге дейін созылғанын анықтаған.

Шаруашылық жағдайында А.М.Ахметов инкубациялық кезеңнің 4 – 20 күнге дейін созылғанын бақылаған. Емізулі төлдерде жасырын кезең 7 – 20 күн, ал оқшауланбаған, үнемі бір ыдыстан сүт ішетін ауру бұзауда бұл кезең 4 – 8 күн болды.

Құстарда жасырын кезең құстың жасына және қоздырғыштың ерекшелігіне байланысты болады.

Пуллороз кезіндегі организмнің ішкі көрінісі

2.5. Патогенезі

И.Ф. Квеситадзе (1950) қоздырғыш организмге түскен соң тез арада ішекте көбейедіде сол жерден ішкі мүшелерге, бауырға, талаққа, бүйрекке т.б. таралады деп жазды.

Н.И.Притулин (1963ж) сальмонеллездің дамуындағы патологиялық үрдісті бірнеше фазаға бөлді: микроорганизмдерің бейімделуі, аймақтық инфекция, гематогенді диссиминация, септицемия. Аймақтық инфекция фазасында кейбір бактериялар таяқша тәрізді формадан кокктәрізді формаға ауысып, түрін өзгертеді.

Сальмонеллездің патогенезінде токсин үлкен рөл атқарады. А.И.Аверихин (1955ж) осы ауруда оргнаизмдегі көптеген патологиялық өзгерістер сальмонеллездік токсиннің әсерінен болады деп көрсетті.

Организмнің резистенттілігі құс сальмонеллезбен ауруға ұшыраса үлкен мағынаға ие болады. Резистенттілік өз кезегінде мынадай шарттар кояды: ол құстың жасына, сонымен қатар оның қалай тамақтандыруы мен баптауына да байланысты болып келеді. Мысалы, пуллороздың пайда болуы балапандардың, күркетауықтардың қызуына әсер етеді.

Нәтижесінде құстарда орталық жүйке жүйесінің қызметі тоқтайды және барлық мүшенің қызметі төмендейді. Қанның қышқылдық тепе – теңдігі ацидозға қарай өзгереді. Ас қорыту мүшесінің қызметі бұзылады, асқазан сөлінің бөлінуі тоқтайды, қышқылдығы төмендейді. Организмге түскен сальмонеллалар әртүрлі ішкі ағзаға түседі, соның ішінде жұмыртқаға да.

Сальмонеллердің көбеюінен қабыну өршиді (көк бауыр, өт жолы, бауыр). Мұндай жағдайда өкпенің, буындардың, бас миының, жатырдың бұзылуы мүмкін.

2.6.Өтуі мен симптомдары

Ауру балапан дел – сал , тәбетә жоқ, тынысы жиілеп, тоқтаусыз іші өтіп, нәжісі ақшыл түсті болады. Балапандар жылы жерге ұйлығып, бір-біріне тығыла береді. Ауру трансовариальді жолмен жұққан жағдайда балапандар 1-3 күндігінде өліп қалады. 10-20 күндік балапандарда ауру баялау өтеді, бірақ өлім көрсеткіші өте жоғары.

Ересек құста пуллороз көбінесе симптомсыз өтеді, бірақ кей жағдайда асқынып, өліммен аяқталуы мүмкін. Ауырған құс жөнді қозғалмй, тәбеті болмайды. Ыстығы 42-43 С – қа жетіп, іші өтіп, шөлдейді

Сальмонеллезбен ауырғандарда 8 – 9 ай бойы олардың иммунитеті қалыптасады. Жаңадан туылған қозылар ,құлындар, торайлар туылған кезде қандарында гамма – глобулин болады. Олар оны анасының уызынан алады. Жатырда спецификалық қанды құрайтын сальмонеллалар антитела, уыз арқылы ол жаңа туылған баласына беріледі және ол колостральді иммунитетті қалыптастырады. Оның уақыттық ұзақтығы 25 – 35 күн. Сондықтан жаңа туылған малдарда колостральді иммунитетті қалыптастыру үшін буаз малға вакцина жасайды, кейін төліне де вакцинаны егеді.

Ауру шыққан шаруашылықта вакина егу алғаш рет 40 күнде концентратталған формалоквасцты егеді ( 10 мл. мөлшерде) , екіншісін- 30 күннен кейін ( мөлшері 15 мл). Колостралды иммунитетке ие болған бұзаулар анасының уызынан тамақтанып өзіне сол иммунитетті қалыптастырады. Себебі анасына екпе жұмыстары жүргізіледі. Бірақ 20 – 30 күндік жаста оларды дәл осы вакцинамен екі реттен 7 – 10 күн аралығында ( екпенің мөлшері біріншілеріне 1,5 мл, екінші егуге 2 мл).

Екпе жұмыстары жасалмаған бұзауларда оларға терінің астынан екпе жұмыстары жасалады. Ол 1 – 2 күндік бұзауға 1 мл мөлшермен, кейін 5 – 7 күндік кезінде (2 мл) және 2 айлық жаста (2 мл. мөлшерде). Сиырларға екпе жасау үшін калибактериозға қарсы екпені және паратифке қарсы екпені қолданады. Белсенді иммунитетті қалыптастыру мақсатында торайларға паратифке қарсы екпені қолданады, қозыларға да дәл солай.

2.7.Патологоанатомиялық өзгерістер

3-5 күндік өлген балапандардың бауыры мен көкбауыры ұлғайып, катарлы энтерит пен ішек – қарынның кілегейлі қабықтарының қанталауы байқалады. Одан ересек балапандар арықтап, бауыры мен көкбауыры ұлғайып, өліеттенген ошақтар кездеседі, ішектері қабынып, бүйректері ұлғаяды.

Пуллороздан өлген ересек тауықтардың фолликуллалары қабынып, қатпарланып, сыртқы қабығы сұрғылт-сарғыш түсті болады. Ауру созылмалы өткенде бауырда, бұлшық еттерінде өліеттенген ошақтар, перитонит, ішектің бір-біріне жабысуы кездеседі.

Құстың ішегіне түскен сальмонеллалар өсіп – өніп қабыну тудырады да, қан мен лимфаға өтіп, бүкіл денеге таралады. Бактериялардың улы заттары тамырар қабырғаларын зардаптап, эндотелиоциттерді бүлдіреді, қанның ұйысу факторларының белсенділігін арттырады.

Нәтижесінде майда тамырлар кеңейіп, қан ағысы баяулайды, бауыр, талақ, бүйрек т.б. мүшелердің майда қан тамырларында көптеген шашыранды қан ұйыстары мен стаз туындайды, паренхималық мүшелер дистрофияға ұшырайды, қанталаулар пайда болады. Өлімнің тікелей себебі – жіті сепсистік шок.

Сальмонеллердің көбеюінен қабыну өршиді (көк бауыр, өт жолы, бауыр). Мұндай жағдайда өкпенің, буындардың, бас миының, жатырдың бұзылуы мүмкін.

Қайта ауырған малдардың қозғаушысы ретінде өт жолының локалдануы мүмкін. Көптеген клиникалық дерттен арылған малдарда ішектің шырышты безінің қабаттарының қабынуы нәтижесінде ас қорытудың бұзылуы болады.

Жіті және созылмалы өтеді. Жіті сальмонеллез ішектің қабынуымен, бактеремиямен, кейде септицемияға тән нышандармен білінеді. Созылмалы ауру жіті аурудың жалғасы ретінде туындайды, өкпенің немесе ішектің, кейде екеуініңде қабынуымен сипатталады.

Созылмалы сальмонеллез негізінен өкпенің қабынуымен сипатталады. Серозды – катарлы лобулярлық пневмониямен басталған процесс кейін өкпенің алдыңғы бөліктерін тұтас, артқы бөліктердің алдыңғы жағын қамтыған катарлы бронхопневмонияға, кейде фибринді пневмонияға ұласады. Қабынған бөліктер ұлғаяды, сұрғылт – қызыл түсті немесе қошқыл – қызыл түсті, нығыз болады. Плевраның тікелей астында және паренхима тереңінде үлкенді – кішілі іріңдіктер мен өлі ошақтар пайда болып, пневмония асқынады. Пневмонияға көбінесе фибринді плеврит пен фибринді перикардит қосарланады.

Ішек фолликулдары ұлғаяды, айқын көрінеді, тілік бетінде сұрғылт – қызыл түсті, мол ылғалды болады. Шажырақайлық лимфалық түйіндерде осылай өзгереді. Бауыр дистрофияға ұшырап ісінеді, жұмсарады. Бауырда азды – көпті, көлемі тарының немесе көкнәрдің дәніндей, сұрғылт түсті, көрінер – көрінбес «паратифтік түйіншектер» - гранулемалар болуы мүмкін. Тізе және тілерсек буындары әдетте серозды – фибринді қабынады.

Өткір ауруда басты өзгерістер ішектің қабынуы түрінде негізге алынған. Мұндай белгілер ойық жараның пайда болуымен және шырышты қабаттың қабынуы нәтижесінде де кездеседі. Ішектің ішіндегі су жағымсыз иісті, құрамында шырыш және қан болады.

Егер процесс ұзаққа созылса мұндай жағдайда шырышты қабаттың бөліктері фибринді жұқа қабықшаны түзеді. Шажырақайлық лимфатикалық түйіндер үлкейеді, кейде ісінеді тіпті қан құйылады. Шырыш жіті жағдайда көбейеді, тіс қуысын толтыратын жұмсақ ет қою-қызыл түске айналады, фоликула көрінбейді. Бұл жіті процесс талақтың үлкеюімен ауысу мүмкін, ақ – сұр түйіндердің мөлшері көбейе бастайды.

Созылмалы жағдайда өкпе көп зардап шегеді. Басында оларда қабыну өрши түседі, сірлі – катаралды пневмония, әрі қарай крупоздық пневмонияға жалғасуы мүмкін. Көбіне үстіңгі және ортаңғы үлесте, аз жағдайда - диафрагмальды түрде пайда болады. Көк – қызыл түсті қабыну бөліктері тығыз және кесілген сулы болады. Кеңірдек тамырынан ірің бөлінеді. Паратифозды пневмания фибринозды плевритпен және перикартпен бірге болуы аз кездеседі. Ірі қара малдың жіңішке ішегі зақымданады, ал буаздары іш тастауы мүмкін.

Ауру бір аптаның ішінде өліммен аяқталса лимфалық түйіндер мен талақта лимфоциттер азайып, селдіреп, фолликулдар кішірейеді, ретикулалық өрме жалаңаштанады, домбығу сұйығымен кеуленеді. Бауырдың бөліктерінде екі түрі болуы мүмкін. Олардың бірі - жай спецификалық емес токсиндық некроздар, басқалары - гранулемдар, интралобулярлы түрде орналасқандар. Олар паратифозды түйін деген атпен танымал.

Бауыр мен талақтың эритроциттермен лық толған тамырлары мен синусиодтарнда сладж құбылысы, фибринді, эритроцитарлы, гиалинді, аралас майда ұйыстар байқалады. Бұл ұйыстармен тығындалған, кесе – көлденең тілінген синусиодтар эозинмен қызғылт боялған домалақ – сопақша пішінді, біркелкі немесе бірен – саран ядро сынықтары бар ошақтар түрінде көрінеді. Микротромбтар басқа мүшелерде де байқалады.

Аталған мүшелердің қабынған веналарында қабырғақасылық ұйыстар кездеседі. Венаның интимасында эндотелийдің астында гистиоциттерден, лимфоциттерден, нетрофильдерден тұратын майда түйіншектер байқалады. Олар тамыр қуысына қарай томпайып тұрады. Бауырдың, бүйректің, миокардтың паренхималық торшалары дистрофияға ұшырап, өзгереді.

Тауық бауырында сальмонеллезден болған некротикалық ошақ.

Пуллороздың пайда болуы балапандардың, күркетауықтардың қызуына әсер етеді. Нәтижесінде құстарда орталық жүйке жүйесінің қызметі тоқтайды және барлық мүшенің қызметі төмендейді. Қанның қышқылдық тепе – теңдігі ацидозға қарай өзгереді. Ас қорыту мүшесінің қызметі бұзылады, асқазан сөлінің бөлінуі тоқтайды, қышқылдығы төмендейді. Организмге түскен сальмонеллалар әртүрлі ішкі ағзаға түседі, соның ішінде жұмыртқаға да.

Өкпедегі іріңді-катаралды бронхит катаралды және крупозды пневмонияның белгілерінің болуымен және зақымданған бөліктерінің әлсіз гепатизациясымен түсіндіріледі. Созылмалы пневманияда тыныс жолдарының катаралды қабынуы түрінде көрінеді. Бронхтардың айналасындағы жалғастырушы тіндердің көбеюімен және альвеолярлы аралықтың қабырғасында, оның нәтижесі облетериальды бронхқа және өкпенің ателектазасына алып келеді.

Құс бауырындағы эндофлебит.

Тауық бауырында лимфоидтық жасушалармен қоршалған өлі ошақтар (гематоксилин – эозинмен боялған)

Тік ішегіндегі катаральды қабыну

Өкпедегі катаралды – іріңді қабыну.

2.8.Балау

Індеттанулық деректерды, клиникалық белгілғрін, патологиялықанатомиялық өзгерістерді талдауға, бактериологиялы зерттеудың нәтижесіне негізделген. Ересек тауықтарды жасырын өтетін инфекцияны қан тамшысының агглютинациясы реакциясымен (ҚТАР) анықтайды. Бұл реакцияда боялған бактериялық және эритроцитаралықтт пуллороз антигендері қолданылады.

Эпизоотологиялық анализ нәтижесінде, клиникалыық және патологоанатомиялық мәліметтер, сонымен қатар бактериологиялық және серологиялық зерттеу нәтижелерінің арқасында қойылады. Бактериологиялық зерттеу үшін ветеринарлық зертханаға бауыр өт қапшығымен бірге, шажырақайлық лимфа түйіндері, жүректің қаны, өкпенің зақымданған бөлігі өлшемі 5 х 5см болатын, тесікті сүйектер, түсік жасалған малдың – төлі, сонымен бірге жатырдағы сұйықты жібереді.

Ветеринарлы зертханада патололгиялық материалдан нәтиже шығарады. Оны біріктіру мақсатымен агглютинациядан серологиялық нұсқаға дейінгі реакцияларды қойып нәтиже қорытындылайды.

Жануарлардың тірі кезінде бактериологиялық зерттеуге аурудың бастапқы 4 күнінде алынған қаны, тыныс жолдарынан аққан кілегейлі сұйықтық және нәжісі алынады. Сальмонеллезге қарсы түзілген антиденелерді серологиялық реакциялармен анықтау мақсатында жануарлардың қан сарысулары зерттеуге жөнелтіледі.

Өлімге ұшыраған ұсақ жануарлар мен құстардың өлексесі және түсіктері тұтас түрінде ірі жануарлардың – паренхиматозды органдары немесе олардың кесінділері (бауыры, өтімен бірге), көк бауыры, бүйрегі, мезентериальды лимфа бездері, жілік сүйектері, бұзаулардың – өкпесінің зақымдалған бөліктері зертханаға жіберіледі.

Зерттеуге алынған материалдардан ЕПА, ЕПС және дифференциалдық диагностикалық орталарға (Эндо, Плоскирев немесе висмут-сульфитті агар) себінді жасайды. Жануарлардың қан сарысуларының құрамынан сальмонеллезге қарсы түзілген антиденелерді агглютинация реакциясымен (АР) анықтайды.

Қоректік орталарда өсіп шыққан өсінділердің культуральдық, морфологиялық, биохимиялық және антигендік қасиеттері зерттеледі.

2.9. Емі

Ауру құсты бөлек жерге оқшауландырады. Оларға оптималды жағдай жасап барлық жағынан қамтамасыз етеді, сонымен бірге диеталық тағамдармен бағады. Емдеу кешенді түрде жүргізілуі тиіс. Олар организмдегі қоздырғыштарды жоюға бағытталуы керек. Интоксикацияны болдырмаудың алдын алу керек, ас қорыту жүйесі мен тыныс алу жолдарының қызметін реттейтін амал тәсілдерді орнатып, оларға жағдай жасау қажет.

Ауруларға аштық диетасын жасайды сонымен қатар антибиотиктер ( пинициллиннен басқаларын) сульфаниламидтер мен нитрофуран береді. Бактериға қарсы дәрілер сальмонелланы организмде жоқ қылуға бағытталады,яғни оны құрту үшін қолданылады. Препараттарды сыртқы қолдануға және егуге береді. Ірі қара малға сальмонеллез спецификалық құралы ретінде поливалентті антитоксиндік сығындыны пайдаланады. Ол паратифке қарсы және калибактериозға және бактериофагқа да қарсы қолданылады. Антитоксиндік сығындыны бұлшық еттің ішіне күніне 2 – 3 рет, 3 – 4 сағат үзілістен бұзауға 30 күнге дейін 10-20 мл шамасында, одан үлкендеріне 30 күнге 20-30 мл бір егуге қолданылады. Антитоксинді сығындыны ауру бұзаулар мен торайларға 30-50 мл дозада да беруге болады.

Антибактериалды құралдардың ішінде кешенді неомицинді және полимиксинді препараттарды беру ұсынылады. Неомицинді емдік премикстің құрамына ( жануардың денесінің 1 кг массасына): неомицин 10 мың ӘБ, хлортетрациклин 20 мг, фуразолидин 7 мг, аскорбин қыщқылы 5 мг, полимиксинді полимиксин М сульфаты 20 мың ӘБ. Қажетті препаратты аралас түрде дозасын дайындайды, айырмашылық 100-150 мл қайнаған суға бұл араласақан сместі қосып бұзауларға күніне 2 рет тамақ берердің алдында қолданады. ( таңертең және кешке) 6 күн береді.

Жақсы емдік әсер гентамицин- сульфатты қолданғанда болады. Оны бұлшық ет ішінен 0,08 г күніне 2 рет 5 күн үзбей алу керек, трибрессенді ( сүтпен бірге күніне 2 реттен 7,5 мг 5 күн үзбей беру керек.)

Антибиотиктердің ішінде ең әсерлісі сентомицин, левомицитин, тетрациклин. Сульфаниламидтерден- норсульфазол, дисульфан, этазол, сульцимид, сульфамедиемизин, сульфидин. Нитрофураннан- фурозолидон, фурацин, фуразолин. Бұл аталған барлық препараттарды белгілі бір өлшеммен қолданылуға рұқсат етіледі.

2.9.1.Дауалау және күресу шаралары

Тауықтарды бағып күткенде, азықтандырғанда, жұмыртқаны инкубацияда басқанда зоогигиеналық – санитариялық шараларды мұқият сақтау қажет. Жұмыртқаны инкубацияға жіберерде дезинфекциялап, А витамині мен каротиноидтарға тексереді. Құс қоралары мен аулаларды, құрал – саймандарды таза ұстап, оқтын – оқтын дезинфекциялап тұрады. Сальмонелла алып жүретін құстарды уақыттылы оқшалау үшін барлық аналық мекендерді пуллорозға ҚГАР арқылы тексеріп отырады.

Екпемен қатар ветеринарияда ветеринарлы – тазалықта қатты ұстанады. Ол сиырларға барлық жағдайды жан жақты қалыптастыру үшін аса маңызды болып табылады. Ірі қара малды азықтандыру, оларды күту жұмыстары үшін өте қажет.

Ауру пайда болған жағдайда оларды оқшауландырады және емдеу жұмыстарын жүргізеді. Аурудан жазылған малдарды ерекше күтімге алады, себебі олардың иммунитеттері ауруға тез бейімделгіш келеді. Сау малдарды жұқапалы ауру таралып кетпес үшін алдын ала сақтау жұмыстары жүргізіледі. Яғни екпе жасайды. Оларды күту алаңдарында дезинфекциялық тазалық жұмыстары жүреді. Ол кезде 2% белсенді хлорды, 2% формальдегидті, 3% бірхлорлы йодты, 20% таза ізбестті пайданады.

III. ӨЛЕКСЕНІ ЖАРЫП-СОЮ ХАТТАМАСЫ

Сәкен Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті Ветеринарлық санитария факультеті Ауылшаруашылық мал өлексесін патологиялық анатомиялық жарып союдың

№__1__хаттамасы.

Малдың түрі _тауық_жынысы__ұрғашы____ тұқымы________етті__________

Жасы______3______ түсі______ақшыл___ ерекше белгілері__________________

Дербес №_____24587____________жалған аты__________Буракь______________

Иесі________________Едильбеков А.Е_____________________________________

Өлген күні______________24.10.16ж______________________________________

Күні және тексерілген орны_______арнайы прозекторияда, 24.10.16ж_________

Тексеруді жүргізген___________Айтжан А._______________________________

Тексеру уақытында қатынасқандар _______Байжан Г.Н., Едильбеков А.Е.,_____ Жарасханова Б.А._ Айтжан А.__________________________________________

1.Анамнез деректері.

Малдың ауырған уақыты____12.10.2016ж__________________________________

Қолданылған емі______________емі жоқ__________________________________

Малдың өлген орны_____________________кепеде__________________________

Тірі уақытында қойылған диагноз________пуллороз__________________________

2.Өлексенің жалпы сипаттамасы.

1.Өлексенің сыртқы пішіні___________ 3 жастағы, ақ тұқымға жататын дұрыс

дене бiтiмдi, орта-ша қоңды тауық өлексесi.______________________________

2.Дене бітімі____________ орта-ша қоңды ________________________________

3.Қоңы______________________орташа__________________________________

4.Өлекседегі қзгерістер_______өлексе салқын, сiресу байқалмайды________________ ______________________________________________________________________

5.Тері және тері асты клетчаткасы_________________________________________

___________________________терең қабаттарының геморрагиясы ____________

6.Көзге көрінетін кілегей қабықтарының және табиғи саңылауларының жағдайы_______________Тыныс жолдарында қоймалжың кiлегейдiң болуына______ байланысты тыныс алуы қиын және жиiленген ________________________________

_______________________________________________________________________

7.Бұлшық еттері, сіңірлері және тарамыстары________бірқалыпты_________________________________________

_______________________________________________________________________

8.Сүйектер және буындар_______________еш өзгеріссіз, бірқалыпты__________

_______________________________________________________________________

9.Дене үстіне таяу қабаттардағы лимфа түйіндері__________ еш өзгеріссіз,_____ бірқалыпты, бірқалыпты________________________________________________

______________________________________________________________________

3.Қуыстарды және органдарды зерттеу туралы деректер.

10.Ауыз қуысы____ауызы мен тұмсық тесiктерiнен көбiктi сiлекейдiң аққаны_______ байқалған _______________________________________________________________

11.Тіл________ Тiлдi кiлегей қабаты көкшiл реңктi бозғылт қызыл түстi. Тiлiнген тiл түсi боз қызыл түстi, кескiнiндегi бұлшықет талшықтары анық көрнедi____________. _______________________________________________________________________

12.Жұтқыншақ_______ кiлегей қабық көкшiл реңктi бозғылт қызыл түс-тi__________ _______________________________________________________________________

13.Өңеш____________ кiлегей қабық көкшiл реңктi бозғылт қызыл түс-тi___________ _______________________________________________________________________

14.Мұрын куысы_________ қоймалжың кiлегейдiң болуына байланысты тыныс алуы қиын және жиiленген ______________________________________________________

_______________________________________________________________________

15.Көмей және кеңірдек___________ көп мөлшерде көбктi сұйықтық бар, кiлегей қабаты көкшiл реңктi боз қызыл түстi. ______________________________________

_______________________________________________________________________

16.Кеуде куысы_____________ Өкпелерi ұлғайған, ____________________________

_______________________________________________________________________

17.Өкпе____________Өкпелерi ұлғайған, күрең қызыл түстi, қамыр тәрiздi__________ консистенциялы, кескiн бетi ылғалды, жылтыр. Өкпе бөлшектерi суда қиындықпен___ қалқуда. ________________________________________________________________

18.Жүрек және қан тамырлары_________________Жүрек қабында сұйықтық бар. Эпикард астында нүктелiк қан құйылулар байқалады. Жүрекке (перикард, эпикард) қан шашылғандай, көптеген геморрагиялармен қапталған. Жүрек___ қалташасы экссудатқа толы___________________________________________

Аорта және өкпе артериясында көзге көрнетiн өзгерiстерсiз________________

______________________________________________________________________________________________________________________________________________

19.Іш және жамбас қуыстары______________________________________________

_______________________________еш өзгеріссіз, бірқалыпты_________________

А) Ішіндегі сары су____________________________еш өзгеріссіз, бірқалыпты__

Б) Органдардың орналасуы_____________________еш өзгеріссіз,______________ бірқалыпты___________________________________________________________

_______________________________________________________________________

В) Лимфа бездерінің, ішмайдың, шашырқайдың жағдайы______________________

_____________________ ұлғайған, күрең қызыл түстi, қамыр тәрiздi консистенциялы _______________________________________________________________________

20.Диафрагма_____________________ еш өзгеріссіз__________________________ _______________________________________________________________________

21.Қарын_______________сарғыш - жасыл түстi сұйық массаға толы____________ _______________________________________________________________________

22.Ащы және лимфа түйіні___________ құрамы сұйық, жасыл түстi, жағымсыз истi. Кiлегей қабығы iснген, қызарған, сiлекеймен қапталған. Он екi елi iшек қабынған. ___

_______________________________________________________________________

23.Тоқ ішек және шашырқай лимфа түйіні____ сұрғылт жасыл түстi сұйықтау нәжiске толы __________________________________________________________

_____________________________________________________________________

24.бауыр және портальдық лимфа түйіні_____________________________________

_________________________________Бауыр паренхиматозды зақымдалған күйде, сарғыш түстi, тығыз консистенциялы, сұр нүктелiк некротикалық ошақтармен____ көмкерiлген _____________________________________________________________

25.Көк бауыр (талақ)________ тығыз консистенциялы, сұр нүктелiк некротикалық ошақтармен көмкерiлген __________________________________________________

_______________________________________________________________________

26.Ұйқы безі_______________________ еш өзгеріссіз, бірқалыпты_____________ _______________________________________________________________________

_______________________________________________________________________

27.Бүйрек, несеп жолы және паранефральдық лимфа түйіні_____________________

____________________________ құрамы сұйық, жасыл түстi, жағымсыз истi. Кiлегей қабығы iснген, қызарған, сiлекеймен қапталған_________________________________ _______________________________________________________________________

28.Қуық және несеп шығатын түтік___________ жағымсыз истi. Кiлегей қабығы iснген _________________________________________________________________

_______________________________________________________________________

29.Жыныс мүшелері______________________________________________________

_______________________________________________________________________

30.Желін сүт бездері______________________________________________________

31.Эндокриндік бездер (гипофиз, қалқанша бездері т.б.)________________________

32.Бас және ми, жұлын миы_____________ Ми қабатының тамырлары барынша қанға лық толы. ________________________________________________________

_______________________________________________________________________

33.Ерекше қосымшалар___________________________________________________

_______________________________________________________________________

4.Патологиялық анатомиялық диагноз

1._______ __пуллороз____________________________________________________

2._______ Құс пастереллезі________________________________________________

3 тауық обасы.________________________________________________________

4.______________________________________________________________________

5.Алдын-ала қойылған патологиялық анатомиялық болжамдар қорытындысы.

А.__________ пуллороз___________________________________________________

6.Сараптау нәтижелерінің директері

_________________ пуллороз________________________________________

Малдың өлімі жөніндегі соңғы қорытынды (нозологиялық немесе патологиялық)______________________________________________________________________________ пуллороз_____________________________________________

Ескертулер: 1._______________________________________ 2._______________________________________ 3._______________________________________

4._______________________________________

Өлексені тексерген_________ Айтжан А.________________ (қолы)________

Қатысқандар________ Байжан Г.Н., Едильбеков А.Е.,_____ Жарасханова Б.А._____________ қолдары)________________________________________

III. ӨЛЕКСЕНІ ЖАРЫП-СОЮ ХАТТАМАСЫ

Сәкен Сейфуллин атындағы Қазақ агротехникалық университеті Ветеринарлық санитария факультеті Ауылшаруашылық мал өлексесін патологиялық анатомиялық жарып союдың

№__2__хаттамасы.

Малдың түрі _тауық_жынысы__ұрғашы____ тұқымы________етті__________

Жасы______6______ түсі______қызыл___ ерекше белгілері__________________

Дербес №_____546216____________жалған аты__________Лашын_____________

Иесі________________Куракбай Б.С._____________________________________

Өлген күні______________14.11.16ж______________________________________

Күні және тексерілген орны_______арнайы прозекторияда, 14.11.16ж_________

Тексеруді жүргізген___________Айтжан А._______________________________

Тексеру уақытында қатынасқандар _______Байжан Г.Н., Токболат М.Е.,_____ Жарасханова Б.А.___ Айтжан А.________________________________________

1.Анамнез деректері.

Малдың ауырған уақыты____03.11.2016ж__________________________________

Қолданылған емі______________емі жоқ__________________________________

Малдың өлген орны_____________________кепеде__________________________

Тірі уақытында қойылған диагноз________пуллороз _____________________

2.Өлексенің жалпы сипаттамасы.

1.Өлексенің сыртқы пішіні___________ 6 жастағы, ақ тұқымға жататын дұрыс

дене бiтiмдi, орта-ша қоңды тауық өлексесi.______________________________

2.Дене бітімі____________ орта-ша қоңды ________________________________

3.Қоңы______________________орташа__________________________________

4.Өлекседегі қзгерістер_______өлексе салқын, сiресу байқалмайды________________ ______________________________________________________________________

5.Тері және тері асты клетчаткасы_________________________________________

___________________________терең қабаттарының геморрагиясы ____________

6.Көзге көрінетін кілегей қабықтарының және табиғи саңылауларының жағдайы_______________Тыныс жолдарында қоймалжың кiлегейдiң болуына________ байланысты тыныс алуы қиын және жиiленген ________________________________

_______________________________________________________________________

7.Бұлшық еттері, сіңірлері және тарамыстары________бірқалыпты_________________________________________

_______________________________________________________________________

8.Сүйектер және буындар_______________еш өзгеріссіз, бірқалыпты__________

_______________________________________________________________________

9.Дене үстіне таяу қабаттардағы лимфа түйіндері__________ еш өзгеріссіз,_____ бірқалыпты, бірқалыпты________________________________________________

______________________________________________________________________

3.Қуыстарды және органдарды зерттеу туралы деректер.

10.Ауыз қуысы____ауызы мен тұмсық тесiктерiнен көбiктi сiлекейдiң аққаны_______ байқалған _______________________________________________________________

11.Тіл________ Тiлдi кiлегей қабаты көкшiл реңктi бозғылт қызыл түстi. Тiлiнген тiл түсi боз қызыл түстi, кескiнiндегi бұлшықет талшықтары анық көрнедi_____________. _______________________________________________________________________

12.Жұтқыншақ_______ кiлегей қабық көкшiл реңктi бозғылт қызыл түс-тi__________ _______________________________________________________________________

13.Өңеш____________ кiлегей қабық көкшiл реңктi бозғылт қызыл түс-тi___________ _______________________________________________________________________

14.Мұрын куысы_________ қоймалжың кiлегейдiң болуына байланысты тыныс алуы қиын және жиiленген ______________________________________________________

_______________________________________________________________________

15.Көмей және кеңірдек___________ көп мөлшерде көбктi сұйықтық бар, кiлегей қабаты көкшiл реңктi боз қызыл түстi. ______________________________________

_______________________________________________________________________

16.Кеуде куысы_____________ Өкпелерi ұлғайған, ____________________________

________________________________________________________________________

17.Өкпе____________Өкпелерi ұлғайған, күрең қызыл түстi, қамыр тәрiздi консистенциялы, кескiн бетi ылғалды, жылтыр. Өкпе бөлшектерi суда қиындықпен қалқуда. _______________________________________________________________________

18.Жүрек және қан тамырлары_________________Жүрек қабында сұйықтық бар. Эпикард астында нүктелiк қан құйылулар байқалады. Жүрекке (перикард, эпикард) қан шашылғандай, көптеген геморрагиялармен қапталған. Жүрек___ қалташасы экссудатқа толы___________________________________________.

Аорта және өкпе артериясында көзге көрнетiн өзгерiстерсiз______________