Д. CЕPІКБAЕВ АТЫНДАҒЫ ШЫҒЫС ҚАЗАҚСТАН ТЕХНИКАЛЫҚ УНИВЕРСИТЕТІ

ЖЕР ТУРАЛЫ ҒЫЛЫМДАР МЕКТЕБІ

Практикалық жұмыс

Талдықорған қаласындағы жер пайдалану құрылымын талдау

Орындаған: Жұмағали Б.М.

24-МЗК-2

Тексерген: Тогузова М.М.

Өскемен қаласы

2025

Кіріспе

Зерттеу мақсаты:

• Талдықорған қаласы мен оның маңындағы жер ресурстарының қазіргі жағдайын бағалау.

• Жер пайдалану құрылымын талдап, негізгі мәселелерді анықтау.

• Қала аумағындағы жерлердің қандай мақсатта қолданылатынын анықтау.

Зерттеу әдістері:

• Қаланың картографиялық мәліметтерін, спутниктік суреттерді және ресми деректерді талдау.

• Жер санаттары бойынша (тұрғын үй, ауыл шаруашылығы, өнеркәсіп, жасыл аймақтар) сараптау.

• Экологиялық және инфрақұрылымдық аспектілерді қарастыру.

Жер пайдалану құрылымы

Талдықорған қаласының жер пайдалану құрылымын келесі негізгі санаттарға бөлуге болады:

1) Тұрғын үй және әлеуметтік инфрақұрылым (≈30-35%)

• Қала ішінде жаңа тұрғын аудандардың дамуы.

• Әлеуметтік нысандар (мектептер, ауруханалар, мәдениет үйлері).

• Тұрғын үй құрылысының кеңеюі, жаңа көп қабатты үйлер мен коттедж қалашықтарының пайда болуы.

2) Өнеркәсіптік және өндірістік аймақтар (≈15-20%)

• Өнеркәсіптік кәсіпорындар, зауыттар, қоймалар.

• Шағын және орта бизнеске арналған өндірістік кешендер.

• Индустриалды аймақтардың дамуы.

3) Ауыл шаруашылығы жерлері (≈25-30%)

• Қала маңындағы егістік алқаптар, жайылымдар.

• Мал шаруашылығы фермалары.

• Агроөнеркәсіп кешендері.

4) Жасыл аймақтар және экологиялық нысандар (≈10-15%)

• Қаладағы саябақтар, демалыс орындары.

• Орман алқаптары мен табиғи қорықтар.

• Экологиялық жағдайды сақтау мақсатындағы жерлер.

5) Көлік және инженерлік инфрақұрылым (≈10%)

• Жолдар, көпірлер, көлік жол айрықтары.

• Су құбырлары, электр желілері, басқа да инфрақұрылым объектілері.

Жер пайдалану мәселелері

1) Қала маңындағы ауыл шаруашылығы жерлерінің қысқаруы

• Тұрғын үй құрылысының кеңеюіне байланысты егістік алқаптардың азаюы.

• Жайылымдық жерлердің тозуы және ауыл шаруашылығына жарамсыздануы.

2) Өнеркәсіптік өндірістің экологиялық әсері

• Өнеркәсіп аймақтарындағы топырақтың ластануы.

• Өндіріс қалдықтарының жиналуы, жердің тозуы.

3) Жасыл аймақтардың азаюы

• Құрылыс нысандарының көбеюіне байланысты жасыл белдеулердің қысқаруы.

• Қала ішінде көгалдандыру шараларының жеткіліксіздігі.

Жер пайдалануды жақсарту бойынша ұсыныстар

1) Тиімді жер пайдалану стратегиясын әзірлеу

• Қала аумағында жердің мақсатты пайдаланылуын нақты реттеу.

• Жерлердің экологиялық жағдайын сақтау және қалпына келтіру шараларын жүргізу.

2) Ауыл шаруашылығы жерлерін сақтау және жақсарту

• Агроөнеркәсіп кешендерін экологиялық таза технологияларға көшіру.

• Суармалы егістік жүйесін жаңғырту.

3) Қаладағы жасыл аймақтарды кеңейту

• Қоғамдық саябақтар мен көгалдандырылған аудандар санын арттыру.

• Қаланың экологиялық тұрақтылығын қамтамасыз ету үшін жасыл аймақтарды сақтау.

4) Экологиялық саясатты күшейту

• Өнеркәсіптік кәсіпорындардың жерге тигізетін әсерін бақылау.

• Ластаушы өндірістерге экологиялық талаптарды күшейту.

Қорытынды

• Талдықорған қаласының жер пайдалану құрылымы әртүрлі мақсаттарды қамтиды, бірақ негізгі мәселелер ауыл шаруашылығы жерлерінің қысқаруы, жасыл аймақтардың азаюы және экологиялық проблемалар болып табылады.

• Тиімді жер пайдалану стратегиясын енгізу, ауыл шаруашылығы мен қалалық экожүйелерді үйлестіру арқылы қаладағы экологиялық тұрақтылықты сақтау қажет.