Қ азақстан Республикасының «Балдәурен-Қапшағай»

Білім және ғылым Республикалық оқу-сауықтыру

министрлігі орталығы

Білім кешені

2019 жылғы

3-ауысым бағдарламасы барысындағы

«Туған жерге тағзым. Жерұйық мекен»

Жетісу өңірімен танысу кешінің

СЦЕНАРИЙІ

Іс-шараға жауаптылар:

Таласбаева Г.Н

Өткізу уақыты: 28.02.2020 ж., сағ: 20:00

Өткізу орны: «Балдәурен-Қапшағай» РОСО концерт залы.

Қатысушылар: 3-ауысым қатысушылары, қонақтар, педагогикалық ұжым.

Шараның түрі: өңірмен танысу кеші.

Мақсаты: Жетісу өңірінің тарихымен таныстыру, тылсым табиғаттың қыры мен сырын ашу.

Міндеті:

• Оқушыларды Жетісу жерінің тарихымен таныстыру;

• Жетісу өлкесіне деген танымдық-қызығушылық қабілеттерін арттыру;

• Балаларды туған жер табиғатын қорғай білуге, құрметтеуге тәрбиелеу, патриоттық сезімдерін ояту.

Қолданылатын көрнекіліктер: «Балдәурен-Қапшағай» РОСО әнұраны, микрофон, фонограммалар, костюмдер.

Жүру уақыты: 60 минут

Жүргізушілер:

ІС-ШАРАНЫҢ БАРЫСЫ

«Балдәурен-Қапшағай» РОСО әнұраны

Шығармашылық көрініс

(Алладин ертегісі желісімен)

Алладин: - Менің сұлуым Жасмин мен сенімен әлемнің ең керемет жерлерін аралағым

келеді. Менімен баруға келісім бересін бе?

Жасмин: - Ооо керемет!!! Әрине барамын. Ал қайда барамыз?

Алладин: - Мен бір керемет жерді білемін. Жүре ғой барған кезде көресін. Саған тосын сый

болсын.

Жасмин: - Тағыда сенің ұшатын кілемшеңмен барамызба?

Алладин: - Әрине! Әлде жаяу барғың келеме?

Жасмин: - Жоооооқ аяқтарым ауырып қалар, кәні кілемшең? Кетттіііік...

Алладин: - Мықтап ұста түсіп қаларсың, бірақ қорықпа!

Кәне сиқырлы кілемшем ұштық, зымырааа.

Жасмин: - Мәссаған не деген биік таулар, сылдыраған бұлақтар, табиғаты әсем жер.

Алладин: - Бұл Қазақстан! Қазақстанда табиғаты керемет жерлер өте көп. Жасмин, қара мына жерде бір деңе болып жатыр. Жүр көрейік.

(Фанфарлар ойналады, сахнаға жүргізушілер шығады)

Слайд 1.

Жүргізуші: Армысыздар, құрметті қонақтар мен қадірлі Балдәурендіктер! Төрткүл дүниеде көркі көзді де, көңілді де баурайтын небір ғажайып өңірлер бар! Солардың бірі - «Туған жерге тағзым. Жерұйық мекен» атты Жетісу өңірімен танысу кешіне қош келдіңіздер!

Жүргізуші: Бұл кеште сендер «Бір мақсат.Бір міндет. Бір болашақ» атты Қазақстан халқы Ассамблеясының 25 жылдығына орай достық кездесуге тұспа тұс келіп отырсыздар. Жетісу өңірінде де түрлі ұлт өкілдері тұратындықтан солардың өнерлерімен танысатын боласыздар!!

Жүргізуші: Ұясынан ұшырған балапаны,
Даңқын елге Жетісу таратады.
Болашағы баламның Жетісуым,
Әлпештеген анамның алақаны.

Кұншығыстан алаулап таң атарда,
Қасиеттеп қараймын жан- Отанға,
Сәлем берем бас иіп Алатауға.

Сәлем берем бас иіп Жетісуға,
Сәлем берем,
Сәлем берем,
Сәлем берем бас иіп, Жетісуға.

Слайд 2. Жамбыл Жабаев

Ведущий: Великий Джамбул – уроженец Жетысу, с гордостью воспевал в своих стихах его несравненные красоты:

На Жетысу горы высятся до небес, 

И леса дремучи и тугайники густы,

А видели бы вы, какие норовистые реки текут

С этих высоких и скалистых гор. 

Слайд 3

Жүргізуші: әнімен!

Слайд 4. Табиғат

Ведущий: Эту землю не зря называют “Золотой колыбелью”. Именно на этой территории древней Казахии казахи, как народ, обрели нынешнее свое самоназвание. Именно тут завершилось формирование нации. Здесь образовалось казахское ханство. Впервые на исторической сцене прозвучало имя народа. Дана Жұмабековна , что такое в вашем понимании слово «богатство природы»?

Слайд . Асан қайғы

Жүргізуші: , мен ең біріншіден, «табиғаттың байлығы» деген сөзді Жетісудің көркем табиғатымен байланыстырамын. Бұған дәлел –Асан қайғының жер жәннәті дегенде Жетісуды атап көрсеткені.

Ведущий: Не зря наш древний легендарный предок Асанкайгы, странствовавший по степи на своей Желмае – одногорбой верблюдице-скакуне, в поисках земли обетованной, сделав привал в этих местах, оценил ее следующими словами: “В Жетысу кроны деревьев изобилуют плодами, это истинная обитель для хозяйствования”.

Жүргізуші: Олай болса, «Асан қайғының Жерұйықты іздеуі» атты көріністі тамашалайық.

Көрініс «Асан қайғының Жерұйықты іздеуі»

Автор: Асанқайғы желмая мініп желдіртіп, Сарыарқаны аралап жүргенде, әр жерге айтқан сындары мынау екен: Ұзын аққан Ертісті көргенде: «Мына шіркіннің баласы тойдым деп қарап отырмас, қарыным ашты деп жылап отырмас. Сиырдың мүйізі, доңыздың құлағы шығып тұрған жер»,— екен депті.

Есіл өзенін көргенде: «Жары мен суы тең, жарлысы мен байы тең болатын жер екен»,— депті.

Қызылтау деген жерге келгенде: «Тау-тасы кеш болғанда қой болып, ыңыранып жатады екен. Тоқты қысыр қалмайтын жер екен»,— депті.

Баянауыл тауын көргенде: «Ат ерін алмайтын жер екен. Бауырында тұзы бар екен, тұзы ауыр екен, бір түн түнеп кетемін деген адам, бір жұма тоқтап қалады екен. Тұзы жібермейді екен»,— депті.

Асанқайғы Жиделібайсын жеріне қызығып: «Ай, Жиделібайсын, артыма бөктеріп кетер едім, әттең атым көтере алмайды-ау!» — депті.

Нұраның бойын көргенде: «Алты күнде ат семіртіп мінетін жер екен»,— депті.

Ұзын аққан Сыр бойын көргенде: «Басы байтақ, аяғы тайпақ қоныс екен, Қара тауды жайласам, Сырдың бойын қыстасам, қоныс болуға сонда ғана дұрыс екен»,— депті.

Асан қайғы Жетісу жерін көргенде, былай деп сипаттама берген:

Жетісу

Сандық тау, сандал белім,

Шоқтығы өсіп, жан бітіп,

Жандаңды елің,

Жер таппай жерге жетер Жетісуым,

Күркілдек, Көксу, Лепсі, Іле, Шуым,

Бөленген бұлтқа мәңгі меңіреу құз

Ну тоғай, қоғалы көл, қоңыр құмым,

Асанқайғы бүкіл алты алаштың (қазақтың) жер-суын, қонысын көрем, бұларға жағдай туғызамын деп көп заман өмірін далада өткізіпті. Жүрген жерінде жақсы қонысқа да, жаман қонысқа да баға беріпті.

Слайд

Слайд Домбыра фон

Жүргізуші: күйі. Орындайтындар:

Күй « »

Слайд . Фон

Жүргізуші: Жетісудың аумағы Солтүстіктен Оңтүстікке дейін 900 км және Шығыстан Батысқа дейін 800 км алып жатыр. Осындай ұлан-ғайыр алқаптың табиғаты да әртүрлі. Таудың етегі ылғалды, ауасы салқын болса, енді бір жерлерде көк майсаға бай, кішкентай өзендер мен тау бұлақтары көп, егін егіп, мал жаюға өте қолайлы жерлер кездеседі. Ұлы Жібек жолы Жетісу жерін басып өткен. Ал, сен білесің бе? Жеті өзенге Лепсі, Басқан, Сарқан, Ақсу, Қаратал және Көксу, Іле өзендерін жатқызамыз.

Ведущий: А, также Жетысу можно называть “золотой колыбелью” по той причине, что его природа благоприятна для развития всего живого, а земля отличается плодородием. Помимо семи крупнейших рек на этой территории находятся более тысячи больших и малых водоемов: рек и озер. Не зря в народе говорят: “Там где вода – там и изобилие”. Произрастают густые леса и тугайники. Возвышаются пестрые горы Алатау, седые вершины которых подпирают темно-синие небеса. Прозрачные воды рек, берущих начало с тающих в течение всего лета ледников, являются целебными как для человека, так и для всего живого.

Алладин: - Жүргізуші ханым мен мырза тоқтаңыздар. Мен мына жердің керемет – керемет жерлерін көрдім. Дұрыыыс екен.Әр елдің басты байлығы халқы емес пе? Мынадай көрікті мекенде кімдер тұрады екен, маған қызық болып тұр.

Слайд (Түрлі ұлттар туралы)

Жүргізуші : Неге болмасын, әрине бұл өлкеде түрлі ұлт өкілдері тату тәтті өмір сүруде. Қазақстанда халықтар Ассамблеясы 1995 жылы наурызда құрылған. Жалпы Қазақстанда 130дан астам ұлт өкілдері тұрады. Солардың біразы осы Жетісу өлкесінде өмір сүріп жатыр. Мысалы корей халқы Қаратал өзені бойында, ұйғырлар Алматы облысында, дүнгендер Жамбыл облысында, өзбектер Түркістан облысында, орыс халқы республикамыздың көпшілік жерінде ынтымақтасып өмір сүруде. Алладин, байқасаң әне өздері де келе жатыр.

Түрлі костюмдерімен ұлт өкілдері шығады

Украинец: Здоровеньки булы

Немец: Гутен таг

Русский: Здраствуте

Поляк: Запанибрата

Казах: Қайырлы күн, кымбатты достар

Русск: По какому поводу сегодня собрались?

Украинец: Шо будете робыть?

Татар: Сабантуй

Немец: А чему предназначен праздник?

Поляк: Топление Моржаны – проводы зимы

Русский: Масленица, но это еще рано.

Жүргізуші: Жоқ достар, бұл мереке масленица емес, өздерің өмір сүріп жатқан Жетісу өлкесімен танысу кеші. Ендеше баурлар сіздерден қонақкәде сұрайық!! Алладинге өнерлеріңізді көрсетіңіздерші?!

Русский:

Мой край родной,

Республика свободных

Великих наций, разных языков,

И ценят здесь обычаи народов,

Советы мудрых стариков.

Казах:

Объединяет много наций Казахстан,

И Президент наш утверждает: «Нужно,

Чтоб был один язык народов разных стран,

И это, несомненно, - язык Дружбы!»

Татар

Живут друзья, друг другу помогая,

В любой беде, как завещал Абай.

Под мирным небом, дружбу прославляя,

Мой Казахстан, расти и процветай!

Грузин:

Қара бала, ақ бала

Қатар отыр жарасып.

Сүйкімді көзбен тап-таза,

Бір-біріне қарасып.

өңгімелесіп, сыйласып,

ынталы ыстық мейірмен.

Тартынбай терең сырласып,

Таты жоқ, таза көңілмен

Азербайджанец:

Народы – как одна семья,

Хотя язык их разный.

Все – дочери и сыновья

Своей страны прекрасной.

Украинец:

Как хорошо, что дружба есть на свете

Она, как воздух, нам, друзья, нужна.

Так пусть шагает дружба по планете.

Пускай, как солнце, светит нам она.

Узбек:

Жүзімізге қараңыз –

Бал күлкіміз баламыз.

Бізге қымбат күн шуақ,

Бізге қымбат анамыз.

Күннің нұрын сүйеміз

Қырдың гүлін сүйеміз.

Немец:

Нет! Вражды меж нами не посеять,

Мы единый составляем строй.

И казах, и русский, и татарин.

Мы – сыны республики родной!

Орыс

Жырласа қазақ, түркімен,
Молдаван, тәжік үн қосқан.
Дос жүректер біріккен,
Мейірлер жарасқан.
Қазақ
Тыңда, тыңда, тыңда мені,
Ұлы жұртым - орыс халқым.
Сен тербетіп өсіргенсің,
Сенің даңқың - менің даңқым.
Татар
Кім сүймейді ет жақынын, туысын,\
Украина туысымның бірісің.
Тұрды биік туымыздай бұл достық,
Ел басына төнгенде де ұлы сын.

Грузин Қадірменді бір досымыз – өзбегім,
Қалтқысы жоқ демің бейне өз демім
Өз сөзімдей жанға жайлы сөздерің,
Өз көзімдей күлімдейді көздерің

Әзірбайжан
Дәм- тұзымыз араласпыз әріден,
Дастарқандар жайылады сәнімен.
Палауыңмен басбармағым сыбайлас,
Кезек жейміз алма, өрік дәміңнен.

Украин Жолым түсіп, тағдыр талап,
Грузин дос, болдым қонақ,
Қазағымдай кең пейілің,
Дастарханды жайдың мол-ақ
Өзбек
Қазақ – қырғыз туыссыңдар, досссыңдар,
Бір тамырдан сендер өскен қос шынар.
Дос туыстар көп болса да дүниеде,
Нақ сендердей нағыз туыс жоқ шығар.

Неміс Двадцать пять лет Казахстан
Единство, мир и свобода!
И среди множества стран ,
У нас праздник этого года.
Пшеницы поля, степь и леса
Богатства земли Родины нашей
Красива ты так как утром роса
По травинке слезою скользящей.
Наш президент мы гордимся тобою
Все что ты сделал для нашей страны.
За мирное небо над головою
За то , что дела у нас все складны.

Екінші оқушы:

Дружбы народов - не просто слова,
Дружба народов - навеки жива ,
Дружбы народов - счастливые дети ,
Колос на нивах и сила в расцвете.
На свете много разных стран,
Но есть одна страна
С высоких гор до теплых рек
Раскинулась она.
На свете много разных стран,
Но есть одна страна:
Ее мы Родиной зовем,
А Родина одна .

Алладин: Бәрекелді балалар сендер Жетісу жерінің халқының достығы жайлы біраз мәлімет біледі

екенсіңдер. Жарайсыңдар!!

Жүргізуші: Олай болса, келесі кезекті мың бұралған «Балдәурен» би ансамбліне береміз. Қошеметпен қарсы алыңыздар.

«Қазақ» биі

Викториналық сұрақтар (сахнаға 3 саяхатшы шығады)

Жүргізуші: Бүгінгі кештен қандай әсер алдыңыздар? Сіздерге ұнады ма?

Алладин: Әрине, Жетісудың сырлы жерлерінде болып қайтқандай әсер алдық.

Жасмин: Алладин, Арқаңа не артып алғансың?

Алладин: Бұл Алматының алмасы, бұл алмаларды мен қазір достарыммен ойын ойнаймын және сол ойында дұрыс жауап берген досыма 1алмадан беремін.

Жасмин: Ол қандай сұрақ менде жауап беріп көрейінші. Менде Алматының апортынан дәм татқым келеді.

Алладин: Жоқ сен маған оданда көмектес сұрақтарды бірге балаларға қояиық. Ал бастайық.

Слайд 27-37. Викториналық сұрақтар

Сұрақтар:

А.1.Жетісу атауы қайдан шықты?

Жеті өзенге байланысты шыққан.

Ж.2.  “Қазақстанда Халықтар Ассамблеясы қай жылы құрылды?»

1995жылы наурыз айында

А.3. Корей халқы қай өзеннің бойында мекендейді

Қаратал өзені бойында

Ж.4.Жетісу жеріндегі оқу-сауықтыру орны қалай аталады?

«Балдәурен-Қапшағай»

А.5.Америка жерінде Колорадо коньоны бар, ал Қазақстанның Жетісу өңіріндегі осындай коньон қалай аталады?

Шарын шатқалы

Ж.6.Асан қайғы Жерұйығын қайдан тапты?

Жетісу жері

А.7.Қапшағай қаласының іргесін қалауға үлесін қосқан қоғам қайраткері?

Дінмұхамед Ахметұлы Қонаев

Ж.8.Елбасының туған жері?

Үшқоңыр

А.9. «Балдәурен-Қапшағай» оқу-сауықтыру орталығы қай өзеннің бойында орналасқан?

Іле өзені

Алладин: Бәрекелді балалар сендер Жетісу жері туралы біраз мәлімет біледі екенсіңдер.

Жарайсыңдар! Бізде Жетісу жерінің біраз әдемі жерлерін көріп тамашаладық.

Жүргізуші: Ия, жер жаннаты - Жетісу өңірі - өзінің сұлу табиғатымен, терең тарихымен мақтануға лайық мекен. Жетісудің көрікті жерлері туралы таңды-таңға ұрып баяндай беруге болады. Алайда мүмкіндігіңіз болса, ең болмаса, бір рет өз көзіңізбен көргеніңізге не жетсін!? Бізге Тәңірдің өзі Жетісу өлкесін зор ықыласпен сыйға тартқан деп білеміз.

Слайд

Ведущий: Чудесная земля Жетысу взрастила многих народных певцов и акынов, Суюнбая Аронулы, Жамбыла Жабаева, Мукагали Макатаева, Нургису Тлендиева, Нургали Нусипжанова, Тұманбая Молдағалиева, Бердібека Соқпақбаева Абылхана Кастеева – живописеца, графика, одного из оснавателей казахского изобразительного искусства, спортсмена –Асхата Житкеева – мастер спорта международного класса по дзюдо; Жетысу – родина двух покарителей космоса: Талгата Мусабаева, Айдына Айымбетова. и.тд.

Жүргізуші: Ең маңыздысы, Іле өзені құятын Қапшағай су – қоймасы жағалауында жыл бойы балалардың сыңғырлаған күлкілері кетпейтін «Балалар арманының аралы - Балдәурен-Қапшағай» республикалық оқу-сауықтыру орталығы орналасқан.

Ведущий: При поддержке Министерства образования и науки Республики Казахстан в апреле 2017 года был открыт филиал Республиканского учебно-оздоровительного центра  - «Балдаурен-Капшагай». «Балдаурен-Капшагай» был создан на основе Республиканского учебно-оздоровительного центра «Балдаурен».      «Балдаурен-Капшагай» — это  остров счастья, настоящий  «остров детской мечты»! Остров детства, где каждый ребенок окружен заботой, вниманием  и любовью. Независимо от изменений, происходящих вокруг, наш центр всегда полон детского схема и моря улыбок.

Слайд

Алладин: Айналайын!

Атамекен, ақ мекен,

Қандай қазақ іздеп сені тапты екен?!

Туған өлке тәтті екен ғой,

Тәтті екен!

«Атамекен» ӘНІ караоке

(На сцену выходят все участники мероприятия)

Ведущий: И на этом мы заканчиваем наше путешествие по прекрасному легендарному краю Жетысу!

Жүргізуші: Балдәуренде қалыптасқан жақсы дәстүр бойынша, қадірлі қонақтарымызды ду қол шапалақпен шығарып салайық!