Тақырыбы: «Бала бойындағы достық пен сыйластықты дарыту»

Жетісу облысы, Ескелді ауданы

"Г.Титов атындағы орта мектебі"

Педагог-психолог Н.Т.Тумарбек

Тақырыбы: «Бала бойындағы достық пен сыйластықты дарыту»

Мақсаты: Отбасылық қарым-қатынаста баланың тұлғалық қасиеттерін дамыту, ата-ана мен бала арасындағы сенімді нығайту және бала бойында достық, құрмет сезімдерін қалыптастырудың жолдарын көрсету.

Міндеттері:

• Бала тәрбиесіндегі адамгершілік құндылықтардың (достық, сыйластық) маңыздылығын түсіндіру;

• Ата-аналарға баланың әлеуметтік ортаға бейімделуіне көмектесу әдістерін үйрету;

• Отбасындағы жағымды психологиялық климатты қалыптастыру бойынша кеңестер беру.

Күтілетін нәтиже:

Ата-аналар бала бойына достық құндылығын егудің практикалық жолдарын меңгереді;

• Отбасындағы сыйластық деңгейі артады;

• Ата-аналар өз баласының ішкі жан-дүниесіне үңілуді үйренеді.

Ұйымдастырушы: Педагог-психолог

Қатысушылар: 1-4 сыныбының ата-аналары

Жұмыс жоспары:

Тақырыбы: «Бала бойындағы достық пен сыйластықты дарыту»

Мақсаты: Отбасылық қарым-қатынаста баланың тұлғалық қасиеттерін дамыту, ата-ана мен бала арасындағы сенімді нығайту және бала бойында достық, құрмет сезімдерін қалыптастырудың жолдарын көрсету.

Контингент: 1-4 сынып ата-аналары

Шара барысы:

I. Ұйымдастыру кезеңі. Психологиялық ахуал- 5 мин.

«Мен дос іздеймін...» психологиялық жаттығуы

Мақсаты: Қатысушылардың коммуникативтік дағдыларын дамыту, ұқсас қызығушылықтары бар адамдарды табу арқылы топтық бірігуді нығайту.

Қажетті құралдар: Арнайы құралдар қажет емес (немесе музыкалық сүйемелдеу).

Нұсқаулық:

1. Ата-аналар ортаға шығып, шеңбер бойымен тұрады.

2. Жүргізуші (психолог): «Қазір біз өзімізге ұқсайтын немесе ортақ қызығушылығы бар дос іздейміз. Мен сөзді бастаймын, ал кімде-кім менің айтқаныма келіссе немесе сондай қасиеті болса, қасыма келіп қолымнан ұстайды», — деп түсіндіреді.

3. Жүргізуші сөзді былай бастайды: «Мен өзіме бала тәрбиесін жақсы көретін дос іздеймін». (Осы сәтте осы пікірмен келісетін ата-аналар келіп психологтың қолынан ұстайды немесе шынжыр секілді тізіледі).

4. Одан кейін келесі ата-ана өз шартын айтады. Мысалы:

   • «Мен өзіме демалыста тауға шыққанды ұнататын дос іздеймін».

   • «Мен өзіме баласына ертегі оқып беретін дос іздеймін».

   • «Мен өзіме таңертең ерте тұратын дос іздеймін».

5. Жаттығу барлық ата-аналар бір-бірінің қолынан ұстап, үлкен бір ортақ шеңбер құрғанша жалғасады.

Талқылау (сұрақтар):

• Өзіңізге ұқсас адамдарды табу қиын болды ма?

• Шеңберге қосылғанда (дос тапқанда) қандай сезімде болдыңыз?

• Бұл жаттығудың бүгінгі тақырыпқа (достық пен сыйластық) қандай қатысы бар деп ойлайсыз?

II. Негізгі бөлім- 35 мин.

1. «Адал дос» бейнебаянын тамашалау және талқылау.

Мақсаты: Достықтың қадірін, қиын сәтте көмек көрсетудің маңыздылығын түсіндіру.

Талқылау: Бейнебаяннан кейін ата-аналар бала бойындағы адалдық қасиетін қалай дамыту керектігі туралы өз ойларын ортаға салды. Ата-ана баланың достарын дұрыс таңдай білуіне бағыт-бағдар беру қажеттігін айтты.

2. «Менің балам — менің айнам» психологиялық жаттығуы

Мақсаты: Ата-аналарға баланың мінез-құлқы мен іс-әрекеті көбіне ересектердің көшірмесі екенін ұғындыру. Отбасындағы сыйластықтың бала болашағына әсерін көрсету.

Қажетті құралдар: Үлкен айна (немесе айнаның суреті), парақтар мен қалам.

Жаттығудың барысы:

1-кезең: «Айналы рөлдер» (Рөлдік ойын) Психолог ата-аналарды жұпқа бөледі.

• Нұсқау: «Бір адам — ата-ана, екіншісі — бала рөлін ойнайды. Ата-ана өзіне тән үйреншікті қимыл-қозғалыстарды, сөйлеу мәнерін (мысалы: телефон қарап отыру, шәй ішу, ренжу немесе қуану) көрсетеді. Ал "бала" рөліндегі адам оны айна секілді айнытпай қайталауы керек».

• Мақсаты: Ата-ана өз әдеттерінің сырт көзге, әсіресе балаға қалай көрінетінін сезінуі тиіс.

2-кезең: «Кімнен көрді?» (Талдау) Психолог ата-аналарға келесідей сұрақтар қояды:

• Балаңыздан өзіңізге таныс қандай жақсы немесе жаман әдеттерді көріп жүрсіз?

• Егер балаңыз біреуге дөрекілік танытса немесе керісінше, өте сыпайы болса, ол бұл үлгіні қайдан алуы мүмкін?

3-кезең: «Айнаны тазарту» (Практикалық жұмыс) Ата-аналарға қағаз таратылады. Қағаздың ортасында айнаның суреті салынған.

• Тапсырма: Айнаның ішіне балаңыздың бойынан көргіңіз келетін жақсы қасиеттерді (сыйластық, кішіпейілділік, шыншылдық) жазыңыз.

• Қорытынды сөз: Психолог: «Егер айнаның ішіндегі бейне (балаңыз) әдемі, сыйлы болсын десеңіз, айнаның алдында тұрған адам (сіз) бірінші болып сондай қасиеттерді көрсетуіңіз керек. Бала естігенін емес, көргенін істейді», — деп түйіндейді.

3. «Достық рецепті» топтық тапсырмасы

Мақсаты: Балада достық пен сыйластық қасиеттерін қалыптастырудың нақты жолдарын (компоненттерін) анықтау және ата-аналар арасында тәжірибе алмасу.

Қажетті құралдар: А3 форматындағы қағаздар (немесе түрлі-түсті қағаздар), маркерлер, желім, түрлі сөздер жазылған қима қағаздар (мысалы: кешірім, уақыт, мақтау, тыңдау, ойын, сенім, жауапкершілік, қаталдық, ұрыс, шыдамдылық және т.б.).

Тапсырманың барысы:

1. Топқа бөлу: Ата-аналарды 3-4 адамнан тұратын шағын топтарға бөліңіз.

2. Нұсқаулық:

«Құрметті ата-аналар, елестетіп көріңіздерші, біз қазір "Достық пен Сыйластық" атты ерекше тағам дайындаймыз. Кез келген дәмді тағамның өз рецепті мен құрамы болады. Сіздердің міндеттеріңіз — бала бойында нағыз достық сезімін ояту үшін қандай "азық-түліктер" (қасиеттер) керек екенін анықтап, оның дайындалу жолын жазу».

3. Жұмыс мазмұны: Ата-аналар қағазға келесі құрылым бойынша «рецепт» құрастырады:

   • Тағамның атауы: (Мысалы: «Мәңгілік достық» немесе «Сыйластық пирогы»).

   • Құрамы: (Мысалы: 2 қасық мейірімділік, 1 стақан шыдамдылық, бір шөкім әзіл, шексіз махаббат).

   • Дайындалу әдісі: (Мысалы: «Баланы күнделікті мақтап отыру керек», «Аптасына бір рет бірге серуендеу керек», «Қателігін кешіре білу керек»).

4. Қорғау: Әр топ өздерінің «рецептін» оқып береді және неге бұл компоненттерді таңдағанын түсіндіреді.

Психологтың түйіндемесі: «Көрдіңіздер ме, әр отбасының өз рецепті бар. Бірақ барлығына ортақ нәрсе — жылылық пен түсіністік. Егер біз осы рецептті күнделікті өмірде қолдансақ, баламыз нағыз дос бола білетін, сыйлы тұлға болып өседі».

5. «Кім жылдам?» сергіту жаттығуы (Нұсқаулық)

Мақсаты: Қатысушылардың зейінін шоғырландыру, белсенділігін арттыру.

Барысы: Психолог бұйрықтар береді, ал ата-аналар оны жылдам орындауы керек:

• «Кім жылдам... көршісінің қолын алады?»

• «Кім жылдам... көршісіне жылы сөз айтады?»

• «Кім жылдам... оң жағындағы адамның иығынан қағады?»

• «Кім жылдам... баласының ең жақсы қасиетін айтып үлгереді?»

Бұл жаттығу тренингтің соңында ата-аналардың шаршауын басып, көңіл-күйлерін көтереді.

Рефлексия (Кері байланыс) үшін ата-аналарға «Тілек шамы» әдісін ұсынамын: Қатысушылар шеңберде тұрып, бір-біріне жанып тұрған (электронды) шамды ұсына отырып, бүгінгі тренингтен алған ең маңызды ойын бір сөзбен айтады.

Қорытынды:

Тренинг нәтижесінде ата-аналар бала бойындағы құндылықтардың өз іс-әрекеттерінен бастау алатынын түсініп, «бала – ата-ананың айнасы» екенін ұғынды. Қатысушылар баламен сенімді қарым-қатынас орнатудың нақты практикалық әдістерін меңгеріп, отбасындағы сыйластықты нығайтуға бағыт алды. Шара соңында ата-аналар арасында өзара тәжірибе алмасу орнап, мектеп пен отбасының ынтымақтастығы нығая түсті.