Тәрбие сағаты

Беловодское орта мектебі

Тақырыбы:

«Армысың әз Наурыз»

Қойылым

Өткізген: Алдабергенова Д.С

2015-2016оқу жылы

Тақырыбы : «Армысың әз Наурыз»

Мақсаты:Білімділік: оқушыларға Ұлыстың ұлы күні туралы және дүниежүзілік халықтарының Наурыз мерекесін тойлау туралы толық мағлұмат беру, халқымыздың салт - дәстүрін, әдет - ғұрпын үйрете отырып «Наурыз» қазақтың да ұлттық мейрамы екенін ашып көрсету.

Дамытушылығы: Өлең, мақал мәтелдер арқылы тілдік қорларын дамыту. Өзұлтынадегенсүйіспеншілігінарттыру.

Тәрбиелік: ата - ана, оқушы, ұстазжұртшылықөкілдерінбіріктіру. Қазақхалқыныңсалтдәстүрін, тілін, әдет - ғұрпын сақтауға, қастерлеуге тәрбиелеу.

Көрнекілігі: сахнаныңмерекегесайбезендірілуі, ұлттықкиімдер, слайдтар. т. б

Сабақтыңбарысы:

Ұйымдастыру кезеңі: Психологиялық дайындық.

1 - жүргізуші: Құрметтіұстаздар, оқушылар, ата - аналар! СіздердіҰлыстыңұлыкүні - Наурызмерекесіменшынжүректен құттықтаймыз! Бүгінгі болғалыотырған 6 – сыныпоқушыларының «Қошкелдің, төрлетәзНаурызым!» атты лекция - концерт сабағына қош келдіңіздер!

2 - жүргізуші: Наурыз тойы тамаша

Наурыз тойы жаңаша

Табиғаттатамаша

Тамылжыптұржараса

Наурызтойысалтанат

Наурызтойымархабат

Әржүректенәнтарап

Шаттанадышартарап.

1 - жүргізуші: Наурызтойынжұпжазбай

Қошеметпен қарсы алайық!

Досқа құшақ ашайық

Өлең жырға басайық,

Қазақтыңбірсалтыдеп,

Тойғашашушашайық,

Наурызкелсе,

Құткелгеніхалайық!

Есікашып, шашушашып,

Ел бопқарсыалайық.

2 - жүргізуші: Уа, халайық, халайық,

Ақ сандықты ашайық.

Бұлмерекебұлтойдың,

Жыршашуыншашайық.

Ән: «Көктемкелді» Орындайтын Нұрайым қарсы алыңыздар.

1 - жүргізуші: Тәуелсізбиікхалқымның

Желбірептуышалқысын

ӘзНаурызкеліпеліме

Жер – Анабойы балқысын.

Жаңғырар дәстүр - салтымның

Көзделсін бұлақ жылғасы

Қастерлі менің халқымның,

МерекеНаурыз – жыл басы! – дейкелеендігікезектеНаурызмерекесініңшығутарихына тоқталсақ.

2 - жүргізуші: Наурыз – өтекөнеденкележатқанмейрам. Наурыз парсы тілінде «Жаңакүн» дегендібілдіреді. Бұлкүнідаланықыдыр баба аралайдыекен. Сондықтансолтүнді «қыдыртүні» депатаған. Бұлкүнібарлықыдысатаулынытолтырыпқояды. Өйткеніырыс мол болсындептілеген.

1 - жүргіуші: БізгеқазақхалқыныңНаурызмейрамынтойлаудәстүрімәлім, ал өзгеелдердікіше? Олардабізсияқтыбұлмейрамға аса назараударып, ерекшекөңілбөлемеекен? Қане, бірсәтзерсалайық.

Түрікелі: ЕжелгітүріктерҰлыскүндеріжаңакиімдерінкиіп, сақалмұрттарынтүзеп, шаштарыналады. Алтыкүнсадақтартыпмашықтанғансоңжетіншікүні алтын теңге – «жамбы» атыпжарысады. Егеркімде – кімжамбыныбіріншібопатыптүсірсе, соладамға «біркүн» патшаболуға, ел билеугеерікберіледі.

Иран елі: Иран патшасыНаурыз күні қоластындағыадамдардыңбірінепатшашапанынсыйғатартадыекен. Тіліміздегікүнібүгінгедейінайтылатын «Құлғабіркүназаттық» дегенсөз осы біркөнерәсімгеқатыстыболсакерек.

2 - жүргізуші: Парсы тілдесхалықтарНаурыздыбірнеше күн тойлаған. Оларбұлкүніәржергеүлкен от жағып отқа май құяды, жаңаөнгенжетідәнгеқарап, келешекегінжайлыболжамжасайды. Жетіақкесемендәстүрлі ұлттық көже «сумалақ» ұсынады. Соқаменжержыртады, атшаптырып, жамбыатысыпжарысады. Ескікиімдерінтастап, ұсталғаншыныаяқтысындырады. бір – бірінегүл ұсынып, үйлерініңқабырғасынадөңгелекою –«күн» белгісінсалады, үйдіңтіреуағашынагүліледі.

Ауғанелі: Ауғанелінде «алғашқытүрен» - «кулкабаши» депаталатынғұрып бар. Олбойыншашаруаларегісалқабынабарыпалғашқытүрентүсіреді, ал соқаныңсоңынансый - құрметі мол шаруалареріпжүреді. Жетікүнбойынажетітүрліжемістерден аса дәмдісусындаржасалады, міндеттітүрдежаңаданкиім-кешектертігіледі, осығанорайбүкілелдежаңажыл «Жаңакиімкүні» депаталады.

1 - жүргізуші: Арабтармейрамсалтынөзгертіп, бас әріп «ай» сөзінің басқыәрпі – синненбасталатынмүлдебөлекөзгежетізатпеналмастырады: сарымсақ, бидай, жиде, сіркесуы, рут шөбі, т. б.

Үндіелі: Үндістандажаңажылбіржылда он реттойлапөткізіледі. Оңтүстік Үндістанда бұл той түріНаурызайындабасталады, үйлер өрілген гүлдермен айшықталады.

Келесі сахнамызда Қазанғаптың күйі «Шыны аяқ» орындайтын Нұрайым, қарсы алыңыздар.

1 - жүргізуші: Қазағымның салты – дәстүрі жаңғырған,

Тәлімді ой сынағы, тәрбие көзі қалдырған

Салт – дәстүрді ардақтайық, ағайын,

Қазақ атты үлкен – кіші балдырған.

Жиналыппызсәттікүнібәріміз де

Үлкен, кіші, жасымыз, кәріміз де

Төрлетіңіз, қадірменді қонақтар,

Гүл - гүлжайнапмынабіздіңтөрімізге, - депендігікезектіНаурыздағысалт – дәстүрлергеберсек...

Наурызшешек – наурызайында өсетін жапырақты, түрлі түсті гүлді, қауашақты әсем шөп. Майының дәрілік қасиеті бар. Қазақстанныңтаулыаймақтарындаоныңбірнеше түрі өседі. «Наурызшешек» «Қызылкітапқа» енген, сиреккездесетінбағалыөсімдік.

Наурызек – наурызайындаұшыпкелетінкөктемқұсы. Қарасы шағын ғана, осы құстышығыселікүтіпжүреді. Оны алғашкөргендер «Наурызегімкелдіңбе?» депшақырыпжемшашады. Наурызектіешкімқумайды, үркітпейді.

Наурызнама – шат - шадыман, ойын – сауық. Тойда атжарыс, палуанкүрес, басқа да спорт сайысы, айтыс, түрліойындар өткізіледі, көңілді жұмбақтар, ән, өлеңдер, наурызжырларыайтылады. Наурызнамадақыздаржиналып бас қосып, ұйқыашарәзірлейді. Олет, уызсияқтыдәмдітағамдарданжасалады. Жігіттерқыз – келіншектергесақина, сырға, айна, тарақсияқтысыйлықтарбереді. Оны «селтеткізер» депатайды. Бұлдәстүрлісыйлықтағыайнапәктікпенжастықтың, тарақәдемілік пен сұлулықтың, иіссубүршігінжаңажарғанжауқазындайқұлпырудың, жайнайтүсудіңбелгісі.

Бұлкүніқарттарғаарналыпжылы – жұмсақ тағамдардан «бел көтерер»

депаталатындәмдайындалыптаратылады.

Наурызша. Наурызайындажұп – жұқа, қиықша қырбық қар түседі. Оны халық «наурызша» депатайды.

Наурызкөже – Наурызтойынатәнкөпшіліккеарналғанмерекеліктағам. Оны әрүйжетітүрлідәмнен( сүт, ет, су, тұз, тары, құрт, жеміс, т. с. с.) жасап, оғанқазы, шұжықсияқтысыйлымүшелерқосыпмерекеменқұттықтауғакелгендергеықыласпенұсынады. Наурызкөженіңдәстүрлік, мерекелік, ұлттықтағылымыөтезор.

Ән: «Дастарханүштіктіңорындауындақабыл алыңыздар.

2 - жүргізуші: Қысөтіп, қаркетіп,

Шырайлыжазжетіп,

Шаруаныңкенелген

Мейрамыежелден

Құттыболсын, Наурыз!

Қазақбиі: Сахнадабишілертобы.

1 - жүргізуші: Жылдың басы – Наурыз,

Жырдың басы – Наурыз.

Наурызғаарналсын

Бүгінгіжырәніміз.

Көркем сөз оқитын: Медетұлы Мұхамедали.

Аманбысың, ардақты халқым менің.

АрдақтыНаурызтойын, салтыңды, елім.

Мереке басы болсынберекенің,

Игіеңбекжемісінбәрінжегін!

Наурызтойғажиналғанхалқым менің.

Бәріңнің ойға алғаның – жарқынсенім.

Бүгінгі той – ертеңгі ардақты ісің,

Ғажапболсынтаппайтын тепе – теңін.

Наурызмейрамжүректергенұрсепкен,

Маңдайымнансүйіпжатыркүн – көктем.

Жарығымен, шуағыменкүн – ана

Алыпкелдіжербетінегүл көктем

Қошкелдің, Наурызымардақты,

Халқым саған бар үміттіарнапты.

Жылдаосылайкелеберсінжасарып,,

Гүлге бөлеп, жырға бөлеп аймақты

2 - жүргізуші:

Ән. «Наурыз – думан» орындайтынНұрайым.

қол соғып қошеметтеп отырыңыздар.

1 - жүргізуші: Көктемтойыәніміз,

Көркем өнер сәніміз.

Өлең, ән мен той сәнін,

Өрнектейміз бәріміз.

Ән: «Гүлдер» ОрындайтынНұрайымқарсыалыңыздар.

2 - жүргізуші:«Өзбекбиі» орындайтындарбишілертобы.

1 - жүргізуші: Келтөрлет, есікашық, Наурызым,

Молболып, берекеліақуызың.

Шалқыған шаттық әкел әр ошаққа,

Сыйлашы ел – жұртыңажанқызуын.

«Наурызым» әніменсахнадаИшанғалиева Ұлжан қол соғып қошеметтеп қоялық.

2 - жүргізуші: Қазақтың түрлі – түрлі дәстүрі бар,

Оныңсырынашқанғажұртқызығар.

Жауаптарынтабамаекената – аналар,

Солсебептенқоятынсұрақтар бар - дейкелекөрермендергеқояр сұрақтарымыз бар. Дұрыс жауапқа тәттілеріміз бар.

1. Ертедежетіжігітжетішырақжағыпауылдыаралайдыекен. Неліктен?

2. Наурызкүнідастарханүстіндеқандайтағамдарболуыкерек?

3. Наурызтілекдеген не?

4. Қыдыратақайкүніадамдарарасынакелетінболған?

6. Бес қарудыата?

7. Наурыз бата дегеніміз не?

1 - жүргізуші: Ендігікезектеөнеркөрсеткеноқушыларғаауылымыздыңимамынаннаурыз бата сұраймыз.