Тақырыбы: Әліппенің атасы

Мақсаты: 1. «Әліппенің атасы-Ахмет ата» Ахмет Байтұрсынов туралы құнды мағлұматтар беру.

2. Ақын өмірін оқушыларға үлгі ете отырып, өз елін сүюге, оның

көркеюіне үлес қосуға тәрбиелеу

3. Оқушылардың танымдық деңгейін дамыту,патриоттық сезімін ояту.

Барысы:

Мұғалім: -Балалар, бүгінгі сынып сағатымызда «Әліппенің атасы-Ахмет ата» жайлы айтатын боламыз.

Ахмет Байтұрсынұлы. Осы бір есім елге таныс болғалы «Мен-қазақпын» деген азаматтың бір селт етпейтіні жоқ та шығар.

-Ахмет Байтұрсынұлы өмірі туралы не білеміз, қане ортаға салайық. Ол кісі қай жылы, қай өңірде дүниеге келген?

Ахмет Байтұрсынұлы- қыры мен сыры мейлінше мол адам. Біріншіден, ол қазақ тілінің тұңғыш әліппесі мен оқулықтарының авторы. Ол жазған мектеп оқулықтары 1914- 1915 жылдан 1927- 1928 жылға дейін пайдаланылып келді. Қазақ оқушыларының бірнеше буыны сауатын Байтұрсынұлының “Әліпбиімен” ашып, ана тілін Байтұрсынұлының “Тіл құралы” арқылы оқып үйренді.

Ахмет Байтұрсынұлы-қазақ ән-күй өнеріне де терең ой жіберген ғалым. А.В.Затаевичтің айтуынша, ол шебер домбырашы, әнші болған. Халық әндерін, күйлерін жинаған және олардың шығу тарихын да білген.

Табиғатынан аса дарынды туған талапты бала Ахмет 1882- 84 ж. әуелі көзі қарақты адамдардан өз үйінде хат танып, артынан жақын жердегі ауыл мектебінен сауат ашады да, 1886- 1891 ж. Орынбордағы мұғалімдік мектепте оқып, білім алады.

1895 жылы 1 маусымнан бастап мұғалім болады. Ақтөбе, Қостанай, Қарқаралы атырабында бала оқытады, өмір, тіршілік күресіне араласады, әділет үшін күреседі, байларға қарсылық білдіреді, патшаның отаршылық саясатын айыптайды.

Ахмет ата бəрінен биік екен ,
Мен оның әліппесін сүйіп өтем
Биік ғой өлмейтін ешқашан да !
Мысалдарын жаныма түйіп өтем

Ахмет ата қазақтың мақтанышы,
Ел сыйлаған даналардың данасы.
Әліппесі үйретеді білімді,
Қырық мысалы ойландырар адамды.

• Қазақтың жүрегіне жақын болған,
  Мысалдарды аударатын ақын болған
  Дарасың ,данасың сен əрқашанда,
  Орның бөлек, ерекше Ахмет болған

Қалам алып, өлең жазу ойымда
Бір қуат бар көрінбеген бойымда
Шабытым кеп, жыр жазуға бекіндім
Әліппенің атасы-Ахмет атам жайында

Ахмет атам бəрінен биік екен ,

Қазақтың жанашыры бола білген.

Бар ғылымның бастауы-Әліппесін
Мен оның еңбегін мәңгілікке сүйіп өтем.

Дүниенің көзін аштың өлеңменен,
Өзің жайлы жыр толғаумен келемін мен.
Әуен толы жүректерді тербеткен,
Қымбатты да, қасиетті, кемел ең.

Ахмет ата әліппесімен танылған,
Кейбіреулер «халық жауы» деп жаңылған
Маса секілді құлақтың түбінде ызыңдап,
Қазақтарды білім алуға шақырған

Ойшыл, дара тұлға еді,
Байтұрсынның ұлы еді.
Қазақтың ұлы жеріне,
Тәңірдің төккен нұры еді

Сөнбес сәуле сепкен қазақ еліне,
МәшҺүр еткен қазақты жер жүзіне.

Балаларды оқуға шақырып
Мысалды аударған қазақ тілінде

Әліппесі біз үшін үлгі емес пе?
Дыбыстары құлаққа жақын емес пе?
Қырық мысалды жинақ етіп жырлаған
Ахмет атам сенің еңбегің емес пе?


Өлеңдері шарлап қазақ пен әлем арасын,
Ахмет деп таныр қазақтың байтақ даласын.
Өлеңі бізге рухани азық секілді,
Ахметтей биік тұлғаны қайдан табарсың?

Ахмет - жыршы, ұлы ақыны елімнің,
Жырға қосқан сұлулығын жерімнің.
Ахмет - сыншы, жақсыменен жаманның,
Қайғы - зарын жырлай білген даламның.

Ахмет - мұра, ұрпақтан - ұрпақ жалғаған,
Әліппесі ел назарсыз қалмаған.
Білім, еңбек, еркіндікті арман ғып,
Балаларға сабақ етіп жырлаған.


Кеше өткен бұлдыр заман желегі,
Болашаққа Ахмет үнін тіледі.
Өлмейтұғын артына із қалдырған,
Ахмет жазған әліппе бізбен бірге келеді!

1. Ахмет атамыз бізді не алуға шақырды? білім

2. Ахмет атамыз қандай партия құрды? Алаш

3. Ахмет атамыз Алаштың көрнекті ..? қайраткер

4. Ахмет атамыз Қостанай облысының қай өңірінде туған?Торғай

5. Ахмет атамызды Ұлт … деп атаймыз? Ұстаз

6. Ахмет атамыздың алғашқы жинағы қандай?Қырықмысал

7. Ахмет атамыздың екінші жинағы қандай? Маса

8. Өлең шығаратын адамды кім дейміз? Ақын

9. 1895 жылы қай мектепте оқыды? Орынбор

10. Ахмет атамыз қай облыста туған? Қостанай

11. Тіл маманын кім дейміз? Лингвист

«Шалқар орта мектебі» КММ

Әліппенің атасы

2 «А» сынып

Бегимбетова А.З

2022-2023 оқу жылы