Сынып жетекші:

Даулетиярова А.Б.

Күні:

14.05.2026ж.

Сынып: 8 «Б»

Қатысқаны:

Қатыспағаны:

Сабақтың тақырыбы:

Табиғатты қорғау – ортақ міндет

Мақсаты:

• Оқушыларға құстардың табиғаттағы алатын орны, олардың экожүйедегі тепе-теңдікті сақтаудағы (зиянкестермен күресу, өсімдіктерді тозаңдандыру, тұқым шашу) рөлі туралы тереңдетілген түсінік беру.

• Құстардың жойылып кетуінен туындайтын экологиялық зардаптарды талдау арқылы оқушылардың сыни ойлау, себеп-салдарлық байланысты орнату және өз ойын еркін жеткізу дағдыларын дамыту.

• Туған өлкенің құстарына қамқорлық жасауға, қоршаған ортаны қорғауға баулу және экологиялық мәдениетті қалыптастыру.

Құндылықтарды дарыту:

• Қоршаған ортаға жауапкершілік: «Табиғат – ортақ үйіміз» екенін сезіну, экологиялық тепе-теңдікті бұзбауға тырысу және табиғат ресурстарын ұқыпты пайдалану.

• Ізгілік пен мейірімділік: Жан-жануарларға, әсіресе құстарға қамқорлық таныту (ұя салу, қыста жем беру), тірі табиғатқа деген сүйіспеншілікті арттыру.

• Ғылыми таным мен ізденімпаздық: Табиғат заңдылықтарын зерттеуге деген қызығушылықты ояту, қоршаған ортаны қорғаудағы ғылымның рөлін түсіну.

Апта дәйексөзі:

«Ынтымақ - бұзылмайтын қорған, қосылып еккен ағаш - орман»

Сабақтың кезені/ уақыт

Педагогтың әрекеті

Оқушының әрекеті

Ресурстар

Сабақтың басы

/20 мин/

Психо

логиялық

ахуал

5 мин

Кіріспе

15 мин

1. Психологиялық ахуал туғызу «Құс болып ұшсам…» (Метафоралық сергіту)

Нұсқау. Оқушылар көздерін жұмып, өздерін еркін ұшқан құс ретінде елестетеді. Музыка тоқтағанда:

«Егер мен құс болсам, қайда ұшып бара жатар едім?» деген сұраққа бір сөйлеммен жауап береді.

Бұл оқушылардың ішкі армандарын ашуға көмектеседі.

2.Видеоролик.

Оқушыларға құстар туралы видеоролик көрсетіледі.

3. Проблемалық жағдаят: «Құссыз әлем»

Мұғалім «Құссыз әлем» тақырыбында проблемалық жағдаят туғызады. Құстар жоғалып кетсе, қандай зардаптар (энтомологиялық коллапс, «үнсіз орман», санитарлық дағдарыс) болатынын талқылауды ұсынады.

• Энтомологиялық коллапс: Жәндіктермен қоректенетін құстар (шымшықтар, қараторғайлар) болмаса, зиянкестер саны күрт артады. Өнім бір маусымда-ақ жойылуы мүмкін.

• «Үнсіз орман»: Құстар - тұқым таратушы негізгі күш. Оларсыз ағаштар мен бұталардың көптеген түрлері көбеюін тоқтатады.

• Санитарлық дағдарыс: Өлексемен қоректенетін құстардың (құмай, құзғын) жойылуы жануарлар мен адамдар арасында індеттердің өршуіне әкеледі.

• Трофикалық байланыстардың бұзылуы: Ұсақ жыртқыштардың қоректік базасы жойылып, бүкіл экожүйеде тізбекті реакция тудырады.

Оқушылар көздерін жұмып, өздерін еркін ұшқан құс ретінде елестетеді. Музыка тоқтағанда: «Егер мен құс болсам, қайда ұшып бара жатар едім?» деген сұраққа бір сөйлеммен жауап береді.

Оқушылар құстар туралы видеороликті тамашалайды.

Оқушылар құстардың жоғалуынан туындайтын экологиялық зардаптарды (зиянкестердің көбеюі, тұқым таралуының тоқтауы, індеттердің өршуі) талдайды.

Презентация,

Релаксац

иялық музыка.

Видеоролик

Презентация, проблемалық сұрақтар жазылған слайдтар немесе көрнекіліктер.

Сабақтың ортасы

20 мин

4. Негізгі бөлім.

«Болашақты сақтау» креативті топтық жұмыс

Бұл форматта сыныпты 4 нақты рөлге бөлеміз. Әр топтың өз міндеті мен «қарсыласы» болады.

1-топ: «Эколог-инженерлер» (Техно-қорғаушылар)

Міндеті: Құстарды қорғаудың заманауи технологиялық шешімдерін ойлап табу.

Идеялары: Құстар электр тоғына соғылмас үшін «ақылды» желілер, қалалық ғимараттардың әйнегіне құстар көретін арнайы ультракүлгін белгілер салу.

Ұраны: «Технология - табиғаттың қызметінде!»

2-топ: «Экономист-стратегтер» (Экономика мен Табиғат арасындағы тепе-теңдік)

Міндеті: Құстарды сақтаудың экономикалық пайдасын дәлелдеу.

Идеялары: Пестицидтерге кететін шығынды азайту үшін құстарды тарту, «Эко-туризм» арқылы табыс табу (Birdwatching - құстарды бақылау).

Ұраны: «Табиғатты сақтау - ең тиімді инвестиция!»

3-топ: «Медиа-хакерлер» (Ақпараттық майдан)

Міндеті: Халықтың назарын құстарды қорғауға аудару.

Идеялары: Әлеуметтік желілерде тренд болатын челлендждер, вирусқа айналатын видео-роликтер, QR-кодты жемсалғыштар жасау.

Ұраны: «Біз білмесек - қорғамаймыз!»

4-топ: «Заңгер-депутаттар» (Билік және Ереже)

Міндеті: Құстарды қорғаудың қатаң заңдарын шығару.

Идеялары: Құстардың ұясын бұзғаны үшін үлкен айыппұлдар, қала құрылысына «құстарға арналған орын» міндеттемесін енгізу.

Ұраны: «Заң - табиғаттың қорғаны!»

1-топ: құстарды қорғаудың технологиялық шешімдерін ойлап табады.

2-топ: құстардың экономикалық пайдасын дәлелдейді.

3-топ: халық назарын аудару үшін челлендждер мен роликтер дайындайды. 4-топ: қатаң заңдар мен ережелер шығарады.

Презентация, ватман, маркерлер, үлестірмелі материалдар, топ атаулары жазылған белгішелер.

Сабақтың соңы

5 мин

5. Қорытынды.

«Биіктік өлшегіш» әдісі

Тақтада көк аспан мен жердің суреті тұрады. Оқушылар өздерінің білім деңгейіне қарай құс суреттерін жапсырады:

• Бәрін түсіндім - биікке
• Сұрағым бар - ортаға
• Әлі түсінбедім - жерге жақын

Оқушылар өздерінің білім деңгейіне қарай құс суреттерін жапсырады: «Бәрін түсіндім» - биікке, «Сұрағым бар» - ортаға, «Әлі түсінбедім» - жерге жақын.

Презентация, көк аспан мен жер бейнеленген плакат, кішкентай құс суреттері (стикерлер).